Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Τα μαύρα σύννεφα ενός οικονομικού πολέμου

Τα μαύρα σύννεφα ενός οικονομικού πολέμου

  • A-
  • A+

Τα σημάδια ενός παγκόσμιου οικονομικού πολέμου διαδέχονται το ένα το άλλο.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δεν έχασε καθόλου χρόνο για να τηρήσει την υπόσχεσή του να καταργήσει την Εμπορική Συνεργασία Εκατέρωθεν του Ειρηνικού (Trans-Pacific Trade Partnership - TPP), μια συμφωνία που θα οδηγούσε σε ενίσχυση των οικονομικών δεσμών των ΗΠΑ με 11 έθνη του Ειρηνικού.

Η διάλυση της TPP έχει αναμφίβολα δώσει στην Κίνα την ευκαιρία να οικοδομήσει μεγαλύτερη επιρροή στην Ασία.

Και το Πεκίνο γρήγορα άδραξε αυτήν την ευκαιρία. Και αυτό που θεωρείται για την Κίνα ως ευκαιρία, μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές αντιδράσεις από την πλευρά των ΗΠΑ.

Η απειλή για 45% επιπλέον επιβάρυνση σε όλες τις εισαγωγές που εκτόξευσε ο Τραμπ, όχι μόνο έθεσε τις βάσεις για μεγαλύτερη αστάθεια στις αγορές, αλλά χτύπησε την καρδιά της κινεζικής οικονομίας.

Είχε προηγηθεί η σύγκρουση με το Μεξικό, με προεκτάσεις που φτάνουν ώς τη NAFTA (το Βορειοαμερικανικό Σύμφωνο Ελεύθερου Εμπορίου), αλλά και οι βολές εναντίον της Γερμανίας για το ασθενές ευρώ, με το οποίο -όπως παλαιότερα με το ασθενές μάρκο- εκμεταλλεύεται εμπορικά τους εταίρους της.

«Η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης χρησιμοποιεί το "ευρέως" υποτιμημένο ευρώ για να πλουτίζει σε βάρος των ΗΠΑ και των Ευρωπαίων εταίρων της» είπε ο Πέτερ Ναβάρο, επικεφαλής σύμβουλος του Ντόναλντ Τραμπ.

«Η δομική ανισορροπία της Γερμανίας στον εμπορικό τομέα σε σχέση με την υπόλοιπη Ε.Ε. και τις ΗΠΑ δείχνει ότι δεν μπορούμε να δούμε την Ε.Ε. ως έναν ενιαίο εταίρο» τόνισε.

Αν όλα αυτά τα μέτωπα που έχουν ανοίξει τα μετατρέψει κανείς σε αριθμούς, συνειδητοποιεί ότι πλέον η παγκόσμια οικονομία μπαίνει σε κατάσταση αστάθειας.

Οι ΗΠΑ για τη Γερμανία είναι η πιο σημαντική αγορά.

Οι γερμανικές εξαγωγές αυξήθηκαν το 2015 κατά 19% στα 114 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ ανοδικά κινήθηκαν και το 2016.

Και σε όλα αυτά θα πρέπει να προστεθεί το γεγονός ότι γερμανικοί πολυεθνικοί κολοσσοί εξαρτώνται κατά πολύ από την πολιτική που θα ακολουθήσει ο Τραμπ.

Deutsche Bank, Volkswagen και Bayer έχουν ανοιχτά κιτάπια με την αμερικανική διοίκηση και μια πολιτική του τύπου «America first» («Πρώτα η Αμερική») σίγουρα δεν τους βοηθά για να τα κλείσουν με επωφελή γι' αυτούς τρόπο.

Ας σημειωθεί ότι η κριτική για την οικονομική επέκταση της Γερμανίας στις ΗΠΑ έχει αρχίσει να διατυπώνεται από το 2013, όταν σε οικονομική έκθεση 35 σελίδων του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών αναφέρθηκε ότι η Γερμανία με τον μεγάλο όγκο εξαγωγών προκαλεί ανισορροπίες όχι μόνο στην ευρωπαϊκή, αλλά και στην παγκόσμια οικονομία.

Το 2016 οι εξαγωγές της Κίνας προς τις Ηνωμένες Πολιτείες ανήλθαν σε 423,4 δισ. δολάρια (περίπου το 20% του συνόλου των εξαγωγών της χώρας), ενώ οι εισαγωγές από τις Ηνωμένες Πολιτείες ανήλθαν σε 104,1 δισεκατομμύρια δολάρια.

Μια στροφή προς τον προστατευτισμό από την πλευρά των ΗΠΑ θα έχει ολέθριες επιπτώσεις για την κινέζική οικονομία, καθώς, σύμφωνα με μια εκτίμηση, μείωση των εσόδων από εξαγωγές κατά 10% θα μειώσει τη συνολική οικονομική ανάπτυξη κατά επιπλέον 2,5% ετησίως.

Και αυτό για την κινεζική οικονομία θα ήταν καταστροφικό, καθώς οι υψηλοί ρυθμοί ανάπτυξης συμβάλλουν στην άνοδο του βιοτικού επιπέδου, παρέχουν το κεφάλαιο για τα μεγάλα έργα, επιτρέπουν υψηλούς αμυντικούς προϋπολογισμούς και μειώνουν την πιθανότητα μαζικών εσωτερικών αναταραχών.

Αν μάλιστα υλοποιηθούν οι δηλώσεις του κ. Τραμπ για αύξηση της φορολογίας στις εισαγωγές, τότε η προοπτική να υποχωρήσει ακόμα περισσότερο ο ετήσιος ρυθμός οικονομικής ανάπτυξης είναι κάτι από παραπάνω από πιθανός (σήμερα η κινεζική οικονομία τρέχει με 6,6%, αλλά έχει πέσει από το 8,4% του 2000 και οι εκτιμήσεις του ΔΝΤ αναφέρουν ότι θα συνεχίσει να πέφτει μέχρι το 2021, όταν θα φτάσει στο 5,8%).

Αλλά δεν είναι μόνο οι δύο «γίγαντες» της παγκόσμιας οικονομίας που θίγονται και μπορούν να εκλάβουν τις απειλές ως «αιτία πολέμου».

Μικρότερες οικονομίες, όπως το Μεξικό, απειλούνται ευθέως με αποσταθεροποίηση.

Σήμερα το Μεξικό έχει γίνει μία από τις πιο ανοιχτές και παγκοσμιοποιημένες οικονομίες.

Από τότε που εφαρμόστηκε η NAFTA το εμπόριο ΗΠΑ-Μεξικού υπερτριπλασιάστηκε.

Εμπορεύματα αξίας μεγαλύτερης του ενός δισεκατομμυρίου δολαρίων μεταφέρονται καθημερινώς μέσω των συνόρων ΗΠΑ-Μεξικού, καθώς και 3.000 άνθρωποι, 12.000 φορτηγά και 1.200 βαγόνια τρένων.

Το εμπόριο της χώρας ως ποσοστό του ΑΕΠ (ένας χρήσιμος δείκτης της ανοιχτής οικονομίας) είναι στο 65%. Αντίστοιχα στην Κίνα είναι 59%, στις ΗΠΑ 32%, στη Βραζιλία 25%.

Η οικονομία του Μεξικού δεν είναι πια εξαρτημένη από το πετρέλαιο και στις εξαγωγές της χώρας κυριαρχεί η βιομηχανία κυρίως αυτοκινήτων, ηλεκτρονικών υπολογιστών και ηλεκτρικών συσκευών.

Η πολιτική Τραμπ, που προβλέπει επιβολή δασμών στις εισαγωγές οχημάτων από το Μεξικό, μπορεί να προκαλέσει πλήρη αποσταθεροποίηση.

Σε ανάλογη θέση είναι ακόμα μια μεγάλη οικονομία που συνδέεται με τις ΗΠΑ μέσω της NAFTA.

Οικονομικά ο Καναδάς και οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι στενά διασυνδεδεμένοι.

Κάθε χώρα είναι ο υπ’ αριθμόν ένα εμπορικός εταίρος της άλλης -το 2011 το αμφίδρομο εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών ανήλθε σε 681 δισεκατομμύρια δολάρια, περισσότερο από το εμπόριο των ΗΠΑ με το Μεξικό ή την Κίνα- και το εμπόριο με τον Καναδά στηρίζει περισσότερες από οχτώ εκατομμύρια θέσεις εργασίας στις ΗΠΑ.

Υπάρχει όμως και η Αυστραλία. Η χώρα είναι εγκλωβισμένη μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας.

Ολοι στην Αυστραλία θέλουν τις σχέσεις με τις δύο χώρες να αναπτύσσονται έτσι ώστε οι Ηνωμένες Πολιτείες να μπορούν να κρατήσουν τους Αυστραλούς ασφαλείς, ενώ η Κίνα θα τους κάνει πλούσιους.

Οτιδήποτε ανατρέπει αυτήν την ισορροπία επηρεάζει την Αυστραλία.

Ολα αυτά τα στοιχεία στην πραγματικότητα συνθέτουν ένα εύφλεκτο υλικό.

Το πόσο εύφλεκτο είναι μπορεί να το κατανοήσει κανείς από ένα κείμενο που δημοσιεύτηκε στις αρχές του καλοκαιριού.

Συντάκτης του ο τότε αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Joseph R. Biden Jr., και σε αυτό είχε αναφερθεί σε όλα τα μέτωπα που έχει σήμερα ανοίξει η διακυβέρνηση Τραμπ ως εξής:

«Η επόμενη κυβέρνηση πρέπει να διπλασιάσει τη δέσμευση των Ηνωμένων Πολιτειών στην ενίσχυση του ΝΑΤΟ και τη συνεργασία μας με την Ε.Ε. ακόμη και καθώς το Λονδίνο και οι Βρυξέλλες διαπραγματεύονται την εξελισσόμενη σχέση τους. Η διασφάλιση της Trans-Pacific Partnership (Συνεργασία Εκατέρωθεν του Ειρηνικού) εξακολουθεί να αποτελεί βασική προτεραιότητα».

Είχε εμμέσως πλην σαφώς προειδοποιήσει για τις συνέπειες από την εγκατάλειψη της «πολιτικής των συνασπισμών» επισημαίνοντας ότι:

«Χάρη στην ηγεσία των ΗΠΑ, η συμφωνία (σ.σ. TPP) περιλαμβάνει διατάξεις που θα εγείρουν διεθνή πρότυπα για την προστασία των δικαιωμάτων των εργαζομένων, του περιβάλλοντος και της πνευματικής ιδιοκτησίας. Απόντων αυτών των κανόνων η περιοχή πιθανότατα θα γνωρίσει μια κούρσα προς τα κάτω, με τη μορφή αδύναμων, χαμηλού επιπέδου περιφερειακών εμπορικών συμφωνιών που θα αποκλείουν τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η συμφωνία αυτή αφορά τόσο τη γεωπολιτική όσο και την οικονομία: όταν πρόκειται για το εμπόριο, την ασφάλεια στα ύδατα της Θάλασσας της Νότιας Κίνας ή τη μη διάδοση των πυρηνικών στη βορειοανατολική Ασία, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να αναλάβουν ηγετικό ρόλο στη γραφή και την επιβολή των κανόνων, αλλιώς θα αφήσουμε ένα κενό που οι ανταγωνιστές μας σίγουρα θα σπεύσουν να γεμίσουν».

Μάλιστα αναφερόμενος στις σχέσεις με την Κίνα εμμέσως πλην σαφώς είχε περιγράψει το κόστος ευκαιρίας από μια ενδεχόμενη ανατροπή των ισορροπιών:

«Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα είναι οι δύο μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου, έτσι οι μοίρες μας είναι αναπόφευκτα συνυφασμένες. [...] Προσπαθήσαμε να καθορίσουμε τη σχέση αυτή μέσω της ενισχυμένης συνεργασίας και του υπεύθυνου ανταγωνισμού. Εχουμε βρει κοινό έδαφος με το Πεκίνο. [...] Αυτή η πράξη εξισορρόπησης θα γίνει μόνο πιο δύσκολη στο πλαίσιο της οικονομικής επιβράδυνσης της Κίνας και των ανησυχητικών βημάτων που κάνει το Πεκίνο για να αντιστρέψει μια πορεία τριών δεκαετιών και πάνω οικονομικών μεταρρυθμίσεων και ανοίγματος προς τον κόσμο».

ΑΠΟΨΕΙΣ
Η λογική του Ντόναλντ Τραμπ
​Οι δηλώσεις του Τραμπ συχνά παρουσιάζονται ως ακατάσχετη σειρά προκλήσεων χωρίς εσωτερικό ειρμό. Θα υποστηρίζαμε όμως ότι οι απόψεις του δεν είναι αποτέλεσμα παρορμητισμού. Εκφράζουν δύο βασικά ρεύματα...
Η λογική του Ντόναλντ Τραμπ
ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Αποσύρεται το «Made in China 2025»
Το νέο στρατηγικό σχέδιο του Πεκίνου θα προσφέρει μεγαλύτερη πρόσβαση των ξένων εταιρειών στην τεράστια αγορά της Κίνας • ​Οι βιομηχανικές χώρες της Δύσης αντέδρασαν εστιάζοντας στο ότι κινητήρας του 10ετούς...
Αποσύρεται το «Made in China 2025»
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Δασμοί και σε ελληνικούς σωλήνες
Το προκαταρκτικό πόρισμα έρευνας ντάμπινγκ που πραγματοποίησε το αμερικανικό υπουργείο Εμπορίου κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι χαλυβδοσωλήνες μεγάλης διαμέτρου που εισάγονται στις ΗΠΑ από την Ελλάδα, τον...
Δασμοί και σε ελληνικούς σωλήνες
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Σε επίπεδα Ιουνίου τα ελληνικά ομόλογα
Ισχυρές πιέσεις δέχονται τα ελληνικά ομόλογα, με την απόδοση του 10ετούς να υπερβαίνει εκ νέου το 4%, επιστρέφοντας στα επίπεδα του Ιουνίου κι ενώ μένουν λίγες ημέρες πριν από την έξοδο της χώρας από τη...
Σε επίπεδα Ιουνίου τα ελληνικά ομόλογα
ΒΟΡΕΙΑ ΑΜΕΡΙΚΗ
Ο εμπορικός πόλεμος καλά κρατεί
Σε εξαιρετικά τεταμένο κλίμα πραγματοποιήθηκε χθες η συνάντηση του Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ με τον Ντόναλντ Τραμπ στην Ουάσινγκτον, με φόντο τις εκατέρωθεν απειλές για ακόμα σκληρότερα εμπορικά αντίποινα. Ο...
Ο εμπορικός πόλεμος καλά κρατεί
ΑΣΙΑ/ΕΙΡΗΝΙΚΟΣ
Ο Τραμπ τις φέρνει ένα βήμα πιο κοντά
Προσφυγή στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου κατά των ΗΠΑ και του προαναγγελθέντος δεύτερου γύρου αμερικανικών δασμών σε κινεζικά προϊόντα ανακοίνωσε ότι υπέβαλε χθες το υπουργείο Εμπορίου της Κίνας, μεσούντος...
Ο Τραμπ τις φέρνει ένα βήμα πιο κοντά

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας