Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ο φόβος, τα βομβαρδιστικά B-52 και το κίνημα «MeToo»

Το νησί Ορμούζ

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο φόβος, τα βομβαρδιστικά B-52 και το κίνημα «MeToo»

  • A-
  • A+
Ο Γιάννης Σεφεριάδης ταξίδεψε πρόσφατα στο Ιράν, επισκέφθηκε την Τεχεράνη, το Ισφαχάν, αλλά και το νησί Ορμούζ -στρατηγικό επίκεντρο της επαπειλούμενης νέας σύγκρουσης ανάμεσα σε Τεχεράνη και Ουάσινγκτον, αλλά και προορισμό για δυτικούς νεαρούς τοξικομανείς- και μίλησε με νεαρούς Ιρανούς και Ιρανές που φοβούνται τον πόλεμο, αλλά ασφυκτιούν και στην ειρήνη. Κουβέντες επί παντός επιστητού - από τα αμερικανικά βομβαρδιστικά B-52 ώς την ισλαμική εκδοχή του κινήματος MeToo...

Αμμος πορφυρή, κόκκινη, στο «νησί-ουράνιο τόξο», όπως το αποκαλούν ταξιδιωτικοί οδηγοί. Ατμόσφαιρα υγρή, σχεδόν αποπνικτική. Πέτρωμα πολύτιμο. Βράχοι καστρινοί, δρόμοι με χώμα. Αστυνομία απούσα, τρίκυκλα, ταξιδιώτες, κατασκηνωτές και χρήστες ουσιών, παραισθησιογόνων, ακόμη και ηρωίνης, σε μια ατμόσφαιρα ελεύθερη, έκνομη.

Δεν χρησιμοποιεί όμως κανείς εδώ επιθετικούς χαρακτηρισμούς. Μια σημαία και ένα σύνθημα σε τοίχο χαράζουν την οριοθέτηση: «Ο μόνος τρόπος να διώξεις τους Αμερικανούς είναι να φροντίσεις τον λαό». Δίπλα σε ένα γκράφιτι με τον Αγιατολάχ Χομεϊνί. Αυτό είναι το στίγμα σε χάρτη δορυφορικό. Στο νησί Ορμούζ, το ιρανικό νησί στον Περσικό κόλπο.

Στα ανοιχτά, πυρετός. Το αμερικανικό αεροπλανοφόρο «Lincoln» περιπολεί εδώ και λίγες εβδομάδες μαζί με τα πολυάριθμα συνοδευτικά πολεμικά σκάφη του. Πιο κει, παραμονεύουν πλέον δύο σμήνη αμερικανικών στρατηγικών βομβαρδιστικών αεροσκαφών B-52, πύραυλοι Patriot και μια επιπλέον δύναμη Αμερικανών στρατιωτών βρίσκεται καθοδόν.

Εκεί, στα ανοιχτά, ανεπτυγμένα και δεκάδες μικρότερα πλοία του ιρανικού Πολεμικού Ναυτικού.

Στα Στενά του Ορμούζ, στο πέρασμα διακίνησης του ενός τρίτου του παγκόσμιου πετρελαίου. Αυτό είναι το στίγμα σε χάρτη γεωπολιτικό. Εδώ ξεκινά ή σταματά το ταξίδι.

«Ο εφιάλτης του πολέμου είναι να ξυπνάς στη μία τα ξημερώματα στο άκουσμα ενός κεραυνού και να φαντάζεσαι ότι η Τεχεράνη δέχεται αεροπορικές επιδρομές ή ότι ακούς αντιαεροπορικά πυρά», διαβάζω σε ένα γραπτό μήνυμα μέσα στη νύχτα. «Υπάρχει τόση ένταση εδώ, κανείς ακριβώς δεν γνωρίζει τι συμβαίνει, οι άνθρωποι τα ‘χουν χαμένα, είναι σοκαρισμένοι διαβάζοντας πολεμικές ειδήσεις όπου εμφανίζεται το όνομα του Ιράν!», ένα άλλο μήνυμα, προφορικό.

Αυτό είναι το στίγμα του σήμερα. Ενός επαναλαμβανόμενου «σήμερα» εδώ και δεκαετίες. Σε ακόμη μια ένταση μεταξύ των άσπονδων εχθρών: των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής και του Ιράν. Σε μια πολεμοχαρή ρητορική, σε έναν ψυχολογικό πόλεμο ρουτίνας για τους πολλούς. Σε έναν πόλεμο δι’ αντιπροσώπων, με κόστος επί 80 εκατομμυρίων προσώπων.

«Δεν θέλω να συγκρίνω το Ιράν με τη Συρία και το τι συνέβη εκεί. Νιώθω αληθινό τρόμο να κάνω αυτή τη σύγκριση που γίνεται μέσα στο μυαλό μου μερικές φορές. Ξέρω πως αν συμβεί κάτι κακό, θα μπορούσε να είναι πραγματικά πολύ κακό. Είμαι από τα νοτιοδυτικά και από τα μέρη που υφίστανται πολλά από τα αποτελέσματα του πολέμου. Ξέρω πόσο μπορεί να καταστρέψει τη χώρα μου», μου λένε. «Ολοι λένε ότι ο Τραμπ είναι ο διάβολος, αλλά ως Ιρανός πόσο μπορεί να με νοιάζει; Ποιον άλλο γνωρίζω στις ΗΠΑ για να μπορώ να πω ότι είμαι αισιόδοξος για το μέλλον ή κάτι άλλο; Είναι σαν να περιμένουμε το οτιδήποτε».

Κυρώσεις

«Βοήθησα κάποτε να πουλήσουμε τη λάθος επιλογή του πολέμου. Συμβαίνει ξανά τώρα», έγραφε πριν από έναν χρόνο στους New York Times ο απόστρατος Λόρενς Ουίλκερσον, παλιός επιτελάρχης του πρώην υπουργού Εξωτερικών, στρατηγού Κόλιν Πάουελ. Από το Ιράκ του 2003 στο Ιράν του 2019;

«Ο ιρανικός λαός έχει και θα έχει κάποιες οικονομικές δυσκολίες, αλλά θα ξεπεράσουμε αυτά τα προβλήματα βοηθώντας ο ένας τον άλλον», είπε στη μεγάλη γιορτή της 11ης Φεβρουαρίου του 2019, για τα 40 χρόνια από την επανάσταση της Ισλαμικής Δημοκρατίας, ο πρόεδρος Χασάν Ροχανί, μπροστά σε ένα πλήθος που συγκεντρώθηκε εκείνη την ημέρα στην πλατεία Αζάντι (Ελευθερίας) της Τεχεράνης, κραυγάζοντας «Θάνατος στην Αμερική». Η ομιλία του, φυσικά, επικεντρώθηκε στο πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας.

Με το ιρανικό ριάλ να έχει χάσει σχεδόν το 70% της αξίας του τους τελευταίους 12 μήνες, καθιστώντας τις εισαγωγές απαγορευτικά δαπανηρές. Με την επαναφορά των αμερικανικών κυρώσεων. Με την ανεργία στα ύψη, τη βιομηχανική παραγωγή μειωμένη. Με σποραδικές διαμαρτυρίες για την έλλειψη θέσεων εργασίας, με δεκάδες αντιφρονούντες στη φυλακή και με τις δυνάμεις ασφαλείας σε εγρήγορση για τον φόβο πιθανών τρομοκρατικών επιθέσεων. Κακοδιαχείριση, διαφθορά. Ανθρωποι καταφτάνουν από άλλες πόλεις για να βρουν φάρμακα στην πρωτεύουσα Τεχεράνη. Ελλειψη σε φάρμακα, πάνες, βασικά αγαθά. Το παραεμπόριο, η μαύρη αγορά έχουν εκτοξευτεί στα ύψη.

Και όμως. Η ζωή και εδώ μοιάζει να προχωρά με την εξουσία, σε αυτή τη θεοκρατική εκδοχή που έχει πάρει εδώ, να απομακρύνεται από την πραγματική ζωή. Και εδώ. Το περιεχόμενο ολοένα αδιαφορεί για τίτλους.

Φωνές, μηνύματα. Θύτες και θύματα από «σκοτεινά» μέρη του κόσμου και σωτήρες τους από τη Δύση, στην «τελευταία ουτοπία» των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως περιγράφει ο ιστορικός Σάμιουελ Μόιν. Των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που διατείνονται ότι υπερασπίζονται τόσο η αμερικανική κυβέρνηση όσο και η Ισλαμική Δημοκρατία.

«Δεν έχω αναμνήσεις πολέμου και δεν θέλω να αποκτήσω. Αλλά κατά τη γνώμη μου η έννοια του πολέμου είναι διαφορετική στη σημερινή εποχή. Αυτό ακριβώς είναι ο πόλεμος, αυτό που είμαστε τώρα. Οταν πρέπει να εργαστείς πολύ σκληρά για να μη λιμοκτονήσεις. Ο πόλεμος δεν είναι πάντα βόμβες και σφαίρες», θα μου πει κάποιος.

Μια γενιά που γεννήθηκε μετά τον πόλεμο του 1980-88, με το ένα εκατομμύριο νεκρούς, οι σημερινοί Ιρανοί 30άρηδες που μεγάλωσαν «χωρίς να έχω συναντήσει Αμερικανό στη ζωή μου. Η Αμερική είναι ο εχθρός που δεν τον έχω δει ποτέ μπροστά μου. Είναι ένα όνομα που σε ταράζει».

Μεγαλώνοντας όμως με αμερικανική κουλτούρα

Μέσα από την έρημο, από φορτηγά με τόνους πετρελαίου, ο δρόμος προς τα βόρεια. Εδώ πολλοί έρχονται για φτηνές εγχειρήσεις αλλαγής φύλου. Εδώ και η φτηνή ηρωίνη για πολλούς Δυτικούς ταξιδιώτες. Δεν λείπουν οι εφαρμογές. Ηλεκτρονικές. Στην προσφιλή τακτική τού «ό,τι απαγορεύεται τόσο μεγαλώνει».

Εκεί στο Ισφαχάν, στο «ήμισυ του κόσμου», ένας Αμερικανός, 30άρης και αυτός, από την Καλιφόρνια. Εγκλωβισμένος εκεί επί έναν χρόνο. Σε μια ειρωνική επανάληψη της ιστορίας. Δεν είναι 1979 για να τον πεις όμηρο. Παράταιρος σε χώρο και σε χρόνο. «Δεν θέλω όνομα. Δεν θέλω καμία βοήθεια. Γράψε με Μάριο Μπρος». Φοβόταν να δώσει το όνομά του. Φοβόταν να δείξει την εικόνα του. Παραπαίουσα. Ηθελε όμως να μιλήσει. Μια αληθινή είδηση που θέλει να φαίνεται ψευδής.

«Εφτασα εδώ στα τέλη Φεβρουαρίου του 2018 και για να δω για πρώτη φορά τον παππού και τη γιαγιά μου. Αμερικανός είμαι, με ιρανική καταγωγή. Πλήρωσα 15 ευρώ για να μπω καθώς είχα υπηκοότητα. Κάθισα για 4 μήνες, ξόδεψα όλα τα λεφτά μου. Πέρασα ωραία. Και όταν πήγα να φύγω, μου ζήτησαν απολυτήριο στρατού. Πού να ξέρω. Και τώρα είτε πρέπει να υπηρετήσω θητεία δυόμισι ετών είτε να πληρώσω 5 με 6 χιλιάδες δολάρια για να την εξαγοράσω. Ζω με τον παππού και τη γιαγιά που δεν ξέρουν καθόλου αγγλικά, εγώ δεν ξέρω ιρανικά και κάνω μαθήματα αγγλικών για να συγκεντρώσω κάποια χρήματα. Πέντε δολάρια την εβδομάδα βγάζω. Οταν έφυγα από το αεροδρόμιο του Λος Αντζελες, με ρώτησαν αν ταξιδεύω στο Ιράν για να ενταχθώ στο "Ισλαμικό κράτος". Και εδώ, αν είμαι πράκτορας».

«Αν δημιουργείς έναν μεγάλο εχθρό, μπορείς να κάνεις πολλά πράγματα στο όνομα της συστράτευσης ενάντια στον εχθρό», μου λέει ένας οδηγός ταξί στους μονίμως ασφυκτικά γεμάτους δρόμους της Τεχεράνης.

Τέσσερις δεκαετίες και κάτι από την πτώση του Σάχη, από το τέλος της «λευκής επανάστασης». Στο στίγμα του σήμερα. Από την καινούργια μέρα που «οι γυναίκες θα διαδραμάτιζαν κομβικό ρόλο στο νέο Ιράν», όπως είχε υποσχεθεί ο Χομεϊνί τις πρώτες μέρες των πανηγυρισμών.

«Οι άνθρωποι θα υποφέρουν ακόμα περισσότερο, όταν δεν σηκώσουν το ανάστημά τους ενάντια στα κακά πράγματα που τους συμβαίνουν καθημερινά. Θα πληρώσουν γι’ αυτό. Είναι μια επιλογή, αλλιώς θα πρέπει ξανά να σηκώσουν το ανάστημά τους, όπως και τότε που συνέβη εναντίον του Σάχη», μου λέει μια νεαρή φοιτήτρια αρχαιολογίας.

Και συνεχίζει: «Οταν ταξιδεύω στο εξωτερικό, για συναυλίες, συνέδρια, όταν δεν φοράω τη χιτζάμπ, εκπροσωπώ τον εαυτό μου. Οταν τη φοράω, εκπροσωπώ τη χώρα μου. Γιατί; Πριν από έναν χρόνο είχα ταξιδέψει στην Ιαπωνία. Φορούσα τη χιτζάμπ καθ’ όλη τη διάρκεια και το βράδυ, όταν πήγαμε σε ένα πάρτι, την έβγαλα. Τότε όλοι με αντιμετώπισαν ως γυναίκα. Δεν φορτωνόμουν την εθνικότητά μου. Γιατί; Εκλαψα όλη τη νύχτα».

«Νιώθω ότι πρέπει να πολεμήσω δύο στερεότυπα. Εκείνα της γυναίκας στη χώρα μου και εκείνα της Ιρανής γυναίκας παγκοσμίως. Δεν μας ξέρουν στη Δύση. Και νομίζουν ότι μας γνωρίζουν». «Από μικρή ήξερα πόσο πολύ ήθελα να κάνω σεξ. Ηξερα ότι το ήθελα. Οτι θα μου αρέσει. Αλλά μέσα μου νιώθω ένοχη ακόμη που το θέλω. Δεν μπορείς να φανταστείς τι γίνεται μέσα στο κεφάλι μου. Συγγνώμη, είναι δικό μου πρόβλημα. Δεν μπορώ να μιλήσω γι’ αυτό». «Δεν θέλω να πεθάνω σε πόλεμο».

Παρενοχλήσεις, ενοχές, σιωπές. «Ως γυναίκα, πολλές αντιδράσεις που συναντώ εδώ τις έχω συναντήσει και σε πολλά μέρη που έχω ταξιδέψει». «Οι προκλήσεις των γυναικών εδώ είναι πολύ διαφορετικές απ’ ό,τι των γυναικών στον υπόλοιπο κόσμο». «Μακάρι να μας αντιμετωπίζατε απλά σαν «άλλους». Σαν έναν λαό μακρινό, αλλά όχι σκοτεινό».

● Οι παραπάνω συζητήσεις έγιναν σε πολλές περιπτώσεις χωρίς να γνωρίζουν τα πρόσωπα ότι συνομιλούν με δημοσιογράφο. Ως εκ τούτου δεν αναφέρονται τα ονόματά τους, τα οποία γνωρίζει ο δημοσιογράφος.

ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ
Η Τεχεράνη προειδοποιεί
Απαντήσεις στα σενάρια μιας πιθανής στρατιωτικής κλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή έδωσε ο επικεφαλής των Φρουρών της Επανάστασης προειδοποιώντας ότι όποια χώρα επιτεθεί στο Ιράν θα δει το έδαφός της να μετατρέπεται...
Η Τεχεράνη προειδοποιεί
ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ
ΗΠΑ: Στη Συρία έφτασε το ιρανικό τάνκερ «Adrian Darya 1»
Δύο ναυτικά μίλια από το λιμάνι της Ταρτούς βρίσκεται το δεξαμενόπλοιο «Adrian Darya 1», σύμφωνα με τον σύμβουλο εθνικής ασφαλείας του Λευκού Οίκου, Τζον Μπόλτον, που επικαλέστηκε αεροφωτογραφίες αμερικανικής...
ΗΠΑ: Στη Συρία έφτασε το ιρανικό τάνκερ «Adrian Darya 1»
ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ
Ειρωνείες Τεχεράνης για τις «κυρώσεις» σε βάρος του Ιρανού ΥΠΕΞ
Πληρωμένη και άκρως ειρωνική ήταν η χθεσινή απάντηση του Ιρανού ΥΠΕΞ, Μοχαμάντ Τζαβάντ Ζαρίφ, μέσω Twitter, στην –εξαιρετικά ασυνήθιστη– απόφαση της Ουάσινγκτον να του επιβάλει οικονομικές κυρώσεις.
Ειρωνείες Τεχεράνης για τις «κυρώσεις» σε βάρος του Ιρανού ΥΠΕΞ
ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ
Η κρίση Ιράν-ΗΠΑ στην ατζέντα της συνόδου των Ευρωπαίων υπουργών
Τρόπους για την αποκλιμάκωση της σύγκρουσης μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ αναζητούν οι υπουργοί Εξωτερικών της Ε.Ε. Καλούν το Ιράν να παραμείνει δεσμευμένο στη συμφωνία του 2015 για το πυρηνικό του πρόγραμμα, παρά το...
Η κρίση Ιράν-ΗΠΑ στην ατζέντα της συνόδου των Ευρωπαίων υπουργών
ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ
Ροχανί: «Θα αυξήσουμε τον εμπλουτισμό ουρανίου όσο θέλουμε»
Από την Κυριακή θα ξεκινήσει την αύξηση της παραγωγής εμπλουτισμένου ουρανίου το Ιράν, σύμφωνα με τον πρόεδρο της χώρας, Χασάν Ροχανί. Επικρίνοντας την Ευρώπη για ασυνέπεια όσον αφορά την εμπορική συμφωνία,...
Ροχανί: «Θα αυξήσουμε τον εμπλουτισμό ουρανίου όσο θέλουμε»
ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ
Χαμενεΐ: «Δεν υποχωρούμε μπροστά στις κυρώσεις»
Απέρριψε κατηγορηματικά τη διεξαγωγή διαπραγματεύσεων με τις ΗΠΑ ο ανώτατος θρησκευτικός ηγέτης του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος τόνισε ότι η πρόταση της Ουάσιγκτον είναι «απάτη».
Χαμενεΐ: «Δεν υποχωρούμε μπροστά στις κυρώσεις»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας