Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η «πράσινη ανάπτυξη» δεν θα σώσει τον πλανήτη
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η «πράσινη ανάπτυξη» δεν θα σώσει τον πλανήτη

  • A-
  • A+

Η «πράσινη ανάπτυξη» έχει αναδειχθεί ως η κυρίαρχη αφήγηση για την αντιμετώπιση των σύγχρονων περιβαλλοντικών προβλημάτων και αυτό είναι κάτι που συμβαίνει και στη χώρα μας. Οι υποστηρικτές της, συμπεριλαμβανομένων του ΟΗΕ, του ΟΟΣΑ, των εθνικών κυβερνήσεων, των επιχειρήσεων, ακόμη και των ΜΚΟ, υποστηρίζουν ότι η βιωσιμότητα μπορεί να επιτευχθεί μέσω της αποτελεσματικότητας, της τεχνολογίας και της περιβαλλοντικής δράσης που κατευθύνεται από την αγορά.

Ουσιαστικά, η πράσινη ανάπτυξη υποδεικνύει ότι μπορούμε να συνδυάσουμε και την ανάπτυξη της οικονομίας και την προστασία του πλανήτη. Αλλά όταν πρόκειται να αντιμετωπιστούν τα πιο πιεστικά περιβαλλοντικά προβλήματα, όπως η κλιματική αλλαγή, η εξαφάνιση ειδών ή η εξάντληση των πόρων, η πράσινη ανάπτυξη μπορεί να αποδυναμώσει αντί να ενισχύσει την πρόοδο.

Πέντε λόγους για τους οποίους μπορεί να συμβεί αυτό επισημαίνουν στον ιστότοπο «The Conversation» οι Ολιβερ Ταχερζάντεχ και Μπένεντικτ Προμπστ, ερευνητές στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ.

1) Η ανάπτυξη επισκιάζει την αποδοτικότητα

Θεωρητικά, η πρόοδος στην περιβαλλοντική αποδοτικότητα μπορεί να βοηθήσει στην αποσύνδεση της οικονομικής ανάπτυξης από τη χρήση πόρων και τη ρύπανση. Αλλά τέτοια αποτελέσματα παραμένουν αόρατα στον πραγματικό κόσμο. Ενώ τομείς όπως οι κατασκευές, η γεωργία και οι μεταφορές έχουν κατορθώσει να δημιουργούν λιγότερη ρύπανση και να χρησιμοποιούν λιγότερους πόρους ανά μονάδα παραγωγής, οι βελτιώσεις αυτές δυσκολεύονται να αντισταθμίσουν πλήρως την κλίμακα και την ταχύτητα της οικονομικής ανάπτυξης. Κι αυτό, διότι η οικονομική ανάπτυξη έχει οδηγήσει σε μια ανεμπόδιστη αύξηση της χρήσης των πόρων, της ρύπανσης και των αποβλήτων.

Στην πραγματικότητα, η περιβαλλοντική αποδοτικότητα μπορεί ακόμη και να τροφοδοτεί την περαιτέρω κατανάλωση και τη ρύπανση. Αυτό είναι ένα παράδοξο που παρατηρήθηκε για πρώτη φορά το 1865 από τον οικονομολόγο Γουίλιαμ Στάνλεϊ Τζέβονς, ο οποίος παρατήρησε ότι η τεχνολογική βελτίωση και η αύξηση της αποδοτικότητας στην κατανάλωση άνθρακα δεν οδήγησαν σε περιορισμό της συνολικής του κατανάλωσης, αλλά αντιθέτως την αύξησαν, καθώς τα νέα κέρδη επανεπενδύονταν σε επιπλέον παραγωγή. Τέτοιες «επιπτώσεις ανάκαμψης» υπάρχουν σε ολόκληρη την οικονομία, οπότε η μόνη πραγματική λύση είναι να καταναλώνουμε λιγότερα.

2) Υπερβολική τεχνολογία

Οι υποστηρικτές της πράσινης ανάπτυξης θέλουν να πιστεύουμε ότι η καλύτερη τεχνολογία είναι η λύση. Ωστόσο, δεν είμαστε τόσο σίγουροι. Οι διεθνείς περιβαλλοντικές συμφωνίες υποστηρίζουν με σιγουριά ότι θα αναπτυχθούν τεχνολογίες μεγάλης κλίμακας για τη δέσμευση και αποθήκευση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, αλλά δεν έχουμε ακόμα δει τις δυνατότητές τους, έστω και σε μικρή κλίμακα. Η μηχανοποιημένη γεωργία προωθείται με βάση την αυξημένη απόδοση, παρά το γεγονός ότι η γεωργία χαμηλής τεχνολογίας είναι ένα πιο παραγωγικό μέσο για την κάλυψη της παγκόσμιας ζήτησης τροφίμων με χαμηλότερο περιβαλλοντικό κόστος.

Είναι σαφές ότι η τεχνολογία είναι ζωτικής σημασίας για τη μείωση του περιβαλλοντικού βάρους της παραγωγής και της κατανάλωσης, αλλά η πράσινη ανάπτυξη υπερεκτιμά τον ρόλο της.

3) Χωρίς κέρδος, καμία δράση

Ισως το πιο συναρπαστικό επιχείρημα που προβάλλεται για την πράσινη ανάπτυξη είναι ότι η προστασία του περιβάλλοντος μπορεί να συμβαδίζει με την πραγματοποίηση κερδών. Ωστόσο, στην πραγματικότητα υπάρχει συχνά ένταση μεταξύ αυτών των στόχων. Πολλές επιχειρήσεις αποφεύγουν τον κίνδυνο, για παράδειγμα, και δεν θέλουν να είναι αυτές που θα κάνουν την πρώτη κίνηση, είτε να χρεωθούν για τις πλαστικές σακούλες είτε για την απαγόρευση των πλαστικών ποτηριών είτε για τη θέσπιση σήμανσης άνθρακα.

Επιπλέον, ορισμένες βιώσιμες παρεμβάσεις απλά δεν είναι ελκυστικές επενδύσεις για τον ιδιωτικό τομέα: υπάρχει μικρό κέρδος για τη διατήρηση των οικοσυστημάτων ή τη χρηματοδότηση δημόσιων υποδομών για τα ηλεκτρικά οχήματα. Εν τω μεταξύ, οι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι, όπως η εξάντληση των φυσικών πόρων ή οι ακραίες καιρικές συνθήκες, θα μπορούσαν να γίνουν όλο και πιο ελκυστικοί για μέρος του ιδιωτικού τομέα.

4) Η «πράσινη» κατανάλωση παραμένει κατανάλωση

Οι «πράσινες» αγορές προσφέρουν μια φαινομενικά κοινή λογική λύση στα περιβαλλοντικά προβλήματα της υπερκατανάλωσης. Ωστόσο, η ώθηση για πιο οικολογική κατανάλωση έχει μεταβιβάσει την ευθύνη από τις κυβερνήσεις και τις επιχειρήσεις στους απλούς ανθρώπους. Εχουμε βρεθεί να αντιμετωπίζουμε τα περιβαλλοντικά ζητήματα ως άτομα, ενώ οι πραγματικοί ένοχοι τη γλιτώνουν ατιμώρητοι.

Η ίδια η πράξη της πράσινης κατανάλωσης εξακολουθεί να τροφοδοτεί την εξόρυξη και τη χρήση των φυσικών πόρων, τη ρύπανση και την υποβάθμιση του περιβάλλοντος. Οποιοσδήποτε θετικός αντίκτυπος της πράσινης κατανάλωσης μπορεί επίσης εύκολα να ανατραπεί. Η πράσινη κατανάλωση είναι ένα παιχνίδι με μηδενικό άθροισμα εάν αποφασίσουμε να είμαστε χορτοφάγοι, αλλά πραγματοποιούμε μακρινά αεροπορικά ταξίδια. Παρόλο που είναι λανθασμένη η σκέψη ότι οι καταναλωτές δεν μπορούν να κάνουν τη διαφορά, δεν πρέπει να ξεγελιόμαστε σκεπτόμενοι ότι η ανθρωπότητα μπορεί να καταναλώνει μακριά από τα περιβαλλοντικά προβλήματα.

5) Ο κίνδυνος της εικασίας

Μια κεντρική αρχή της πράσινης ανάπτυξης είναι ότι οι αγορές αποτελούν μέρος του προβλήματος και της λύσης. Υποστηρικτές της πράσινης ανάπτυξης υποστηρίζουν ότι με τους σωστούς αριθμούς -ένας φόρος για τον άνθρακα, μια επιδότηση για καθαρή ενέργεια ή ένα κόστος για τη φύση- οι αγορές μπορούν να ενισχύσουν τη βιωσιμότητα. Αλλά η αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών προβλημάτων μέσω της αγοράς συνεπάγεται πολλές εικασίες χωρίς εγγυημένο αποτέλεσμα.

Σε αντίθεση με τον άνθρακα, τα οικοσυστήματα και η βιοποικιλότητα δεν υπόκεινται σε οικονομική αποτίμηση και υποκατάσταση στο πλαίσιο των αγορών. Η τιμολόγηση των περιβαλλοντικών ζημιών στις αγορές είναι σαν την πώληση αδειών για τη ρύπανση του φυσικού μας κόσμου.

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ
Επιταχύνονται οι επιπτώσεις από την αλλαγή του κλίματος
Ακρως ανησυχητικά τα ευρήματα από τη νέα έκθεση του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού για τις επιπτώσεις από την υπερθέρμανση του πλανήτη, φαινόμενο που εξελίσσεται ραγδαία από την αρχή του αιώνα.
Επιταχύνονται οι επιπτώσεις από την αλλαγή του κλίματος
ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ
Ο μόλυβδος στοιχειώνει ακόμα τον πλανήτη
Μετά την κατάργηση της μολυβδούχου βενζίνης στην Ευρώπη τις τελευταίες δεκαετίες σημειώθηκε τετραπλάσια μείωση των συγκεντρώσεων μολύβδου στις ευρωπαϊκές θάλασσες. Ωστόσο σύμφωνα με έρευνα επιστημόνων της...
Ο μόλυβδος στοιχειώνει ακόμα τον πλανήτη
ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ
Ας ξαναμιλήσουμε για την αποανάπτυξη
H οικονομική ανάπτυξη παρουσιάζεται ως πανάκεια που μπορεί να λύσει οποιοδήποτε από τα προβλήματα του κόσμου όπως τη φτώχεια, την ανισότητα, τη βιωσιμότητα. Τόσο οι πολιτικές της Αριστεράς όσο και της Δεξιάς...
Ας ξαναμιλήσουμε για την αποανάπτυξη
ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ
Ασύμμετρη απειλή
Η μέρα που θα αρχίσουν να κυκλοφορούν στους δρόμους σε μαζική κλίμακα αυτοκίνητα χωρίς οδηγό έρχεται όλο και πιο κοντά. Τα αυτο-οδηγούμενα αυτοκίνητα θα αλλάξουν τον τρόπο που ζούμε, σε πολύ μεγάλο βαθμό....
Ασύμμετρη απειλή
ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ
Ολοι φταίμε, αλλά αυτές οι εταιρείες φταίνε πιο πολύ
Πίσω από τον απλοϊκό επιμερισμό της ευθύνης για την κλιματική αλλαγή σε όλη την ανθρωπότητα εξίσου, υπάρχει μια πολύ πιο ρεαλιστική προσέγγιση που δείχνει πως 90 εταιρείες ανά τον κόσμο ευθύνονται για το 50%...
Ολοι φταίμε, αλλά αυτές οι εταιρείες φταίνε πιο πολύ
ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ
Το «τέλειο» μέταλλο με το μεγάλο ελάττωμα
Πρόσφατα, οι επιστήμονες ανακάλυψαν τεράστιες ποσότητες ενός σπάνιου μετάλλου που ονομάζεται τελούριο, που αποτελεί ένα στοιχείο-κλειδί για την πρωτοποριακή ηλιακή τεχνολογία. Ωστόσο, αυτό το σπάνιο μέταλλο...
Το «τέλειο» μέταλλο με το μεγάλο ελάττωμα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας