Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Σε ποιον ανήκει η Αρκτική;
Alfred-Wegener-Institut/Esther Horvath
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Σε ποιον ανήκει η Αρκτική;

  • A-
  • A+
Η Αρκτική διαθέτει τεράστια αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ο βυθός κάτω από τον Αρκτικό Ωκεανό εκτιμάται ότι φιλοξενεί περίπου 90 δισεκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου -περίπου το 13% των ανεξερεύνητων πετρελαϊκών αποθεμάτων του κόσμου- και το 30% του ανεκμετάλλευτου φυσικού αερίου του πλανήτη, σύμφωνα με την Αμερικανική Υπηρεσία Ενέργειας. Πριν από έναν αιώνα, αυτός ο τεράστιος ορυκτός πλούτος θα ήταν απρόσιτος, γιατί δεν υπήρχε η τεχνολογία για να τον εκμεταλλευτεί.

Tον περασμένο Αύγουστο, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έγινε θέμα στα διεθνή πρωτοσέλιδα, όταν εξέφρασε ενδιαφέρον για την αγορά της Γροιλανδίας, του μεγαλύτερου νησιού του κόσμου, στην άκρη του παγωμένου Αρκτικού Ωκεανού.

Οπως αποδείχθηκε, η Γροιλανδία δεν είναι προς πώληση και ο Τραμπ γελοιοποιήθηκε για τις διπλωματικές του αδεξιότητες. Ωστόσο, πολλοί αναρωτήθηκαν για το τι θα μπορούσε να βρίσκεται πίσω από αυτή την άνευ προηγουμένου κίνηση -και αν συνδέεται με το αυξανόμενο ενδιαφέρον των ΗΠΑ για την κατοχή ενός μεριδίου της Αρκτικής.

Οι ΗΠΑ είναι μία από τις οκτώ χώρες που περιβάλλουν την Αρκτική -μαζί με τον Καναδά, τη Δανία, τη Φινλανδία, την Ισλανδία, τη Νορβηγία, τη Ρωσία και τη Σουηδία. Σήμερα, όλες τους συνωστίζονται για την κυριότητα της περιοχής των παγωμένων θαλασσών. Αρκετές από τις χώρες έχουν ήδη υποβάλει επίσημα έγγραφα στον οργανισμό των Ηνωμένων Εθνών, διεκδικώντας τμήματα του απέραντου βυθού της Αρκτικής.

Η αλλαγή του κλίματος ανοίγει, επίσης, τα άλλοτε κλειδωμένα από πάγους νερά της Αρκτικής, καθιστώντας την περιοχή πιο προσιτή από ποτέ. Με βάση τις τρέχουσες τάσεις, οι προβλέψεις για μια Αρκτική εντελώς απαλλαγμένη από πάγους αναφέρουν ότι αυτό θα συμβεί περίπου το 2040 ή το 2050.

Αυτή η απότομη αύξηση του ενδιαφέροντος στην περιοχή έχει ονομαστεί το «σκραμπλ για την Αρκτική» ή «ο νέος Ψυχρός Πόλεμος», επειδή η Ρωσία και οι ΗΠΑ είναι μεγάλοι παίκτες. Ομως, παρά τις ευκαιρίες που παρουσιάζει η περιοχή, μπορεί ο Αρκτικός Ωκεανός να ανήκει πραγματικά σε κάποιον; Και γιατί τόσο πολλές χώρες θέλουν ένα μερίδιο σε αυτό το τοπίο των παρασυρόμενων παγόβουνων και των πολικών αρκούδων;

Στο δεύτερο ερώτημα υπάρχει μια απλή απάντηση. Η Αρκτική διαθέτει τεράστια αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ο βυθός κάτω από τον Αρκτικό Ωκεανό εκτιμάται ότι φιλοξενεί περίπου 90 δισεκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου -περίπου το 13% των ανεξερεύνητων πετρελαϊκών αποθεμάτων του κόσμου- και το 30% του ανεκμετάλλευτου φυσικού αερίου του πλανήτη, σύμφωνα με την Αμερικανική Υπηρεσία Ενέργειας.

Πριν από έναν αιώνα, αυτός ο τεράστιος ορυκτός πλούτος θα ήταν απρόσιτος, γιατί δεν υπήρχε η τεχνολογία για να τον εκμεταλλευτεί. Τότε, οι χώρες είχαν περιοριστεί στη διερεύνηση μόνο μιας μικρής θαλάσσιας περιοχής κατά μήκος των ακτών τους, ενώ οι περιοχές του απομακρυσμένου ωκεανού, στα βαθιά της Αρκτικής, ορίστηκαν ως ανοικτές θάλασσες που δεν ανήκαν σε καμία χώρα. Αλλά, με τις μεγάλες τεχνολογικές εξελίξεις των τελευταίων δεκαετιών, τα απομακρυσμένα τμήματα του ωκεανού γίνονται όλο και πιο προσιτά.

Επί του παρόντος, σύμφωνα με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), τα κράτη έχουν τη δυνατότητα να εκμεταλλεύονται τους πόρους από τον βυθό της θάλασσας σε απόσταση 370 χιλιόμετρων μακριά από τις ακτές τους. Αλλά αν μια χώρα μπορεί να αποδείξει ότι συγκεκριμένα γεωλογικά χαρακτηριστικά στον πυθμένα, που βρίσκονται μακρύτερα από αυτό το όριο των 200 μιλίων, συνδέονται με τα εδάφη της, τότε η δικαιοδοσία τής χώρας μπορεί να επεκταθεί βαθύτερα μέσα στη θάλασσα.

Στην Αρκτική, αυτή η προσέγγιση θέτει μεγάλα περιθώρια για την αρπαγή του απρόσβλητου ωκεανού από τα γύρω έθνη, γνωστά ως «Arctic 8». Για να τεκμηριώσουν τις διεκδικήσεις τους, επικεντρώνονται πλέον στην υποβρύχια κορυφογραμμή Lomonosov, που αποτελείται από μια αλυσίδα υποθαλάσσιων βουνών που διασχίζουν τον Αρκτικό Ωκεανό σε μήκος 1.800 χιλιομέτρων και εκτείνεται μεταξύ του Καναδά και της Σιβηρίας. Αρκετά κράτη ισχυρίζονται ότι αυτή η κορυφογραμμή είναι μια επέκταση της ηπειρωτικής υφαλοκρηπίδας τους. Πρόκειται για έναν ισχυρισμό που θα τους επέτρεπε να έχουν πρόσβαση σε μεγαλύτερες περιοχές του βυθού της Αρκτικής και, έτσι, στον τεράστιο ορυκτό της πλούτο.

Ωστόσο, το μοίρασμα της Αρκτικής δεν είναι πιθανό να συμβεί πολύ σύντομα. Αρχικά, η συγκέντρωση των πειστηρίων σχετικά με τον θαλάσσιο πυθμένα, η επεξεργασία λεπτομερών εκθέσεων - αναφορών και των περίπλοκων επιστημονικών ισχυρισμών, θα είναι μια μακρά διαδικασία που μόλις ξεκίνησε και κάποιοι προβλέπουν ότι θα απαιτήσει δύο δεκαετίες. Αλλά, ακόμη κι αν αυτές οι χώρες πάρουν το «πράσινο φως», τότε θα πρέπει να επωμισθούν το τεράστιο κόστος να στείλουν πλοία στην Αρκτική, να κατασκευάσουν υποδομές βαθέων υδάτων και να εξαγάγουν πετρέλαιο και φυσικό αέριο πολλά μίλια κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.

Σε αυτό το στάδιο, λοιπόν, οι αξιώσεις των χωρών για την Αρκτική είναι ως επί το πλείστον προκαταβολικές. Πολλές από αυτές δεν έχουν καμία σχέση με τις άμεσες ανάγκες τους, αλλά προσπαθούν να πάρουν ό,τι μπορούν στο πλαίσιο της UNCLOS, έτσι ώστε να έχουν πρόσβαση σε όλη αυτή την περιοχή στο μέλλον. Υπό αυτές τις συνθήκες, δεν διαφαίνεται ότι θα έχουμε έναν πόλεμο πολύ σύντομα για την κατάκτηση της Αρκτικής. Ωστόσο, αυτό δεν αποτρέπει μια θεμελιώδη αναστάτωση στο οικοσύστημά της. Κάτι που δεν είναι διόλου αμελητέο, αν αναλογιστεί κανείς ότι τα ψυχρά ύδατα της Αρκτικής, που ήδη απειλούνται από την κλιματική αλλαγή, υποστηρίζουν τις αλυσίδες τροφίμων που ωφελούν ολόκληρο τον πλανήτη.

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ
Υδρευση με το σταγονόμετρο
Καθώς η Πολιτεία της Καλιφόρνιας βρίσκεται υπό καθεστώς πρωτοφανούς ξηρασίας για τέταρτη συνεχόμενη χρονιά ο κυβερνήτης της, Τζέρι Μπράουν, επέβαλε πρωτοφανή μέτρα για τον περιορισμό της κατανάλωσης και χρήσης...
Υδρευση με το σταγονόμετρο
ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ
Οι κρυφές παρενέργειες του «Χάρβεϊ»
​Τα πάντα στο Τέξας είναι μεγάλα, συμπεριλαμβανομένου του αριθμού των χημικών βιομηχανιών, των διυλιστηρίων και άλλων βιομηχανικών εγκαταστάσεων. Ετσι, όταν μία από τις χειρότερες καταιγίδες στην αμερικανική...
Οι κρυφές παρενέργειες του «Χάρβεϊ»
ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ
Μπίζνες στα συντρίμμια της κλιματικής αλλαγής
Η αλλαγή του κλίματος επέτρεψε στο ρωσικό δεξαμενόπλοιο «Κριστόφ ντε Μαρζερί» να ταξιδέψει στην Αρκτική για πρώτη φορά χωρίς συνοδεία παγοθραυστικών. Ετσι, το λιώσιμο των πάγων γύρω από τον Βόρειο Πόλο ανοίγει...
Μπίζνες στα συντρίμμια της κλιματικής αλλαγής
ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ
Το σκοτεινό μυστικό της Δύσης
Τα «σπασμένα» του ανεπτυγμένου κόσμου πληρώνει ο Μαυρίκιος, ένα μικρό καταπράσινο νησί του Ινδικού Ωκεανού, το οποίο υφίσταται πλιάτσικο για τα πρωτεύοντα θηλαστικά του (ιδιαίτερα τους μακάκους), τα οποία...
Το σκοτεινό μυστικό της Δύσης
ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ
Παγκόσμια καμπάνια κατά της Chevron
Παγκόσμια έκκληση προς τις κινηματικές συλλογικότητες και τους πολίτες για τη συλλογή υπογραφών προκειμένου να καθιερωθεί παγκόσμια ημέρα ενάντια στην πετρελαϊκή εταιρεία Chevron που εξαγόρασε την Texaco...
Παγκόσμια καμπάνια κατά της Chevron
ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ
Μεταλλαγμένα, το χρυσό μονοπώλιο των πολυεθνικών
Καθώς στις Βρυξέλλες εξετάζονται 17 αιτήσεις κρατών-μελών για χορήγηση άδειας για εισαγωγές γενετικά τροποποιημένων οργανισμών που προορίζονται για κατανάλωση από τον άνθρωπο ή τα ζώα, η Κομισιόν θα...
Μεταλλαγμένα, το χρυσό μονοπώλιο των πολυεθνικών

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας