Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η Αγκυρα έχει έτοιμο το «τέρας» του Ιλίσου
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η Αγκυρα έχει έτοιμο το «τέρας» του Ιλίσου

  • A-
  • A+

Περίπου 150 χιλιόμετρα του ιστορικού ποταμού Τίγρη θα μετατραπούν σύντομα σε ένα τεράστιο ταμιευτήρα, καθώς η Τουρκία ολοκληρώνει το πελώριο φράγμα του Ιλίσου.

Κι ενώ η κυβέρνηση προβάλλει το έργο ως «πράσινη» πηγή ηλεκτρικής ενέργειας, η λειτουργία του θα εκτοπίσει 80.000 ανθρώπους και θα απειλήσει περαιτέρω πολλά ήδη απειλούμενα είδη.

Το περιβάλλον του ποταμού Τίγρη, που περνάει από το τραχύ νοτιοανατολικό τμήμα της χώρας και στη συνέχεια διασχίζει το Ιράκ πριν εκβάλει στον Περσικό Κόλπο, χαρακτηρίζεται από τα ηλιόλουστα βουνά, τις καταπράσινες όχθες του ποταμού και τα οδοντωτά φαράγγια που βρίσκονται στην καρδιά της αρχαίας Μεσοποταμίας και φιλοξενούν σήμερα μοναδικά οικοσυστήματα πλούσια σε ενδημική χλωρίδα και πανίδα.

Ωστόσο, σε λίγους μήνες, ένα πελώριο φράγμα μαζί με ένα υδροηλεκτρικό εργοστάσιο που βρίσκονται στην κατάντη του ποταμού θα καταστρέψει μεγάλο μέρος αυτού του μεγαλείου της φύσης.

Τα νερά που σύντομα θα συγκεντρωθούν πίσω από το φράγμα του Ιλίσου θα μετατρέψουν σχεδόν 150 χιλιόμετρα του Τίγρη και άλλα 240 χιλιόμετρα από τους παραποτάμους του σε μια τεράστια δεξαμενή που θα βυθίσει σχεδόν 200 χωριά.

Το Χασάνκεϊφ, μια από τις αρχαιότερες πόλεις με 12 χιλιετίες Ιστορίας θα βρίσκεται ανάμεσα στους οικισμούς που θα κατακλυστούν για πάντα από τα νερά.

Το φράγμα του Ιλίσου, ύψους 140 μέτρων, κατασκευάζεται για περισσότερο από 20 χρόνια και αποτελεί ένα μεγαλοπρεπές έργο γοήτρου της τουρκικής κυβέρνησης.

Με εκτιμώμενο κόστος δύο δισεκατομμυρίων δολαρίων, αναμένεται να παράγει την ηλεκτρική ενέργεια που παράγει ένας μικρός πυρηνικός αντιδραστήρας (3.800 γιγαβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας ετησίως, αρκετής για να τροφοδοτεί περίπου 1,3 εκατομμύρια σπίτια).

Η τουρκική κυβέρνηση εξήρε το έργο του φράγματος ως άφθονη πηγή ηλεκτρικής ενέργειας χωρίς άνθρακα, αλλά οι επιστήμονες, αλλά και οι κάτοικοι που επηρεάζεται η ζωή τους, λένε ότι το φράγμα θα επιφέρει υψηλό τίμημα για τον άνθρωπο και το περιβάλλον.

Ο σταθμός ηλεκτροπαραγωγής του φράγματος αποτελεί το κεντρικότερο έργο του πρότζεκτ της Νοτιοανατολικής Ανατολίας, ενός τεράστιου προγράμματος υδροδότησης και άρδευσης αξίας 32 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ένα από τα μεγαλύτερα παγκοσμίως που σχεδιάστηκε πριν από δεκαετίες για να ωθήσει την ανάπτυξη της Τουρκίας.

Το φράγμα του Ιλίσου είναι ένα από τα μεγαλύτερα από τα 22 φράγματα και 19 σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής παραγωγής του πρότζεκτ.

Τα περισσότερα από τα άλλα υδροηλεκτρικά έργα έχουν ήδη χτιστεί σε τουρκικούς ποταμούς, συμπεριλαμβανομένου και του ποταμού Ευφράτη, ο οποίος ρέει περίπου παράλληλα με τον Τίγρη πριν από την ένταξή του, βόρεια της Βασόρας του Ιράκ, για να σχηματιστεί ο ποταμός Σατ αλ Αραμπ.

Οι περιβαλλοντολόγοι της περιοχής υποστηρίζουν ότι η απώλεια των ποτάμιων οικοσυστημάτων και της άγριας ζωής θα είναι καταστροφική, όχι μόνο στην Τουρκία, αλλά και για τα οικοσυστήματα ολόκληρης της λεκάνης του Τίγρη – Ευφράτη.

Κι αυτό διότι η κοιλάδα του ποταμού Τίγρη έχει τα τελευταία οικοσυστήματα (παρθένα ποτάμια και φαράγγια) σε όλη τη νοτιοανατολική Τουρκία. Υπάρχουν είδη που απειλούνται με εξαφάνιση, τα οποία θα εξαφανιστούν μόλις πλημμυρίσει η κοιλάδα.

Ο σταθμός ηλεκτροπαραγωγής προγραμματίζεται να ξεκινήσει τη λειτουργία του στις αρχές του επόμενου έτους, αλλά η κατακράτηση του νερού θα αρχίσει σταδιακά σε λίγες εβδομάδες. Αν και επιστήμονες του Τεχνικού Πανεπιστημίου Μέσης Ανατολής, που εδρεύει στην Αγκυρα, παρουσίασαν στις τουρκικές αρχές εναλλακτικά σχέδια για μικρότερα, λιγότερο παρεμβατικά φράγματα υδροηλεκτρικής ενέργειας, δεν έλαβαν ποτέ απάντηση σε αυτήν τους την πρόταση.

Για σχεδόν δύο δεκαετίες, Τούρκοι και οι διεθνείς επιστήμονες και ακτιβιστές - συμπεριλαμβανομένου του βραβευμένου με Νόμπελ συγγραφέα Ορχάν Παμούκ - αγωνίστηκαν ενάντια στην κατασκευή του φράγματος του Ιλίσου. Ευρωπαϊκές εταιρείες αποσύρθηκαν από το έργο και ξένες κυβερνήσεις πίεσαν τον αυταρχικό πρόεδρο της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, να πράξει το ίδιο. Στο Τουρκικό Κουρδιστάν, όπου βρίσκεται το Ιλίσου, οι πολιτικοί αντιτίθενται σθεναρά στο σχέδιο. Αλλά όλα αυτά χωρίς αποτέλεσμα.

Η τουρκική κυβέρνηση υπενθυμίζει στους δυτικούς αντιπάλους του φράγματος ότι το Ιλίσου θα παράγει μεγάλα ποσά ανανεώσιμης ενέργειας, σύμφωνα με τη δέσμευση της χώρας στη Συνθήκη του Παρισιού για το κλίμα του 2015.

Συνεπώς το βάρος της υδροηλεκτρικής ενέργειας στη συνολική παραγωγή πρέπει να αυξηθεί, υποστηρίζει. Ωστόσο για την Τουρκία τα υδροηλεκτρικά έργα είναι κάτι περισσότερο από πηγές ενέργειας και έσοδα. Είναι επίσης ισχυροί μοχλοί γεωπολιτικής πίεσης.

Ο Τίγρης και ο Ευφράτης διασχίζουν τη Συρία και το Ιράκ μέχρι τον Περσικό Κόλπο. Χιλιάδες κοινότητες στην κατάντη στις χώρες αυτές βασίζονται στους ποταμούς για άρδευση, πόσιμο νερό, παραγωγή ενέργειας και μετακινήσεις. Στη Συρία και το Ιράκ, η ζήτηση νερού κατά μήκος των ποταμών ήδη ξεπερνά την προσφορά.

Για δεκαετίες τα έργα της Τουρκίας για ενέργεια και άρδευση έχουν μειώσει τις ροές στον Ευφράτη, μολύνουν τα νερά του και στεγνώσουν τους υγροτόπους προς τα νότια. Το Ιράκ ισχυρίζεται ότι τα φράγματα και τα υδροηλεκτρικά εργοστάσια της Τουρκίας έχουν μειώσει το νερό στη χώρα κατά 80%.

Στις νοτιότερες περιοχές της το Ιράκ χάνει σήμερα περίπου 61.000 στρέμματα αρόσιμης γης ετησίως, σύμφωνα με το Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον.

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ
Σπάνιο είδος τα ποτάμια ελεύθερης ροής
Μόνο το 1/3 των μεγάλων ποταμών της Γης ρέει ανεμπόδιστα ώς τη θάλασσα εξ αιτίας των 2,8 εκατ. (!) φραγμάτων παγκοσμίως. SOS από τους επιστήμονες για την ταχεία υποβάθμιση της βιοποικιλότητας και των βασικών...
Σπάνιο είδος τα ποτάμια ελεύθερης ροής
ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ
Το υποτιμημένο κόστος της υδροηλεκτρικής ενέργειας
H αποψίλωση των δασών, η απώλεια βιοποικιλότητας και οι κοινωνικές συνέπειες, όπως ο εκτοπισμός χιλιάδων ανθρώπων και οι οικονομικές απώλειες τις οποίες υφίστανται οι κοινότητες που ζουν κοντά σε γιγαντιαία...
Το υποτιμημένο κόστος της υδροηλεκτρικής ενέργειας
ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ
Η «μπαρουταποθήκη» του Νείλου
Μόνο με καλή συνεργασία μεταξύ Αιγύπτου, Αιθιοπίας και Σουδάν μπορεί ο Νείλος να καλύπτει τις ανάγκες και των τριών χωρών, από τις οποίες ειδικά η πρώτη ζει μόνο χάρη στο ποτάμι ● Οι πληθυσμοί που ζουν στις...
Η «μπαρουταποθήκη» του Νείλου
ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ
Αμέτρητα φράγματα καταστρέφουν τα ευρωπαϊκά ποτάμια
Ενας ανυπολόγιστος αριθμός απαρχαιωμένων φραγμάτων όχι μόνο ρίχνουν κάθετα την ποιότητα των υδάτων στα ποτάμια της Ευρώπης αλλά και εμποδίζουν τα μεταναστευτικά ψάρια. Με μόλις το 40% των ποταμών της Ευρώπης...
Αμέτρητα φράγματα καταστρέφουν τα ευρωπαϊκά ποτάμια
ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ
Αγώνας για τα τελευταία ποτάμια της Ευρώπης
Πίσω από την ετικέτα της «πράσινης» ενέργειας κρύβεται μια θανάσιμη απειλή για τη βιοποικιλότητα της Ευρώπης, καθώς τα 2.800 φράγματα που βρίσκονται υπό σχεδιασμό σε διάφορες χώρες μπορεί να εξαφανίσουν πάνω...
Αγώνας για τα τελευταία ποτάμια της Ευρώπης
ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ
Οι απροσδόκητες επιπτώσεις της ηλιακής έκλειψης
Οι επιχειρήσεις παροχής ηλεκτρικού ρεύματος στις ΗΠΑ έχουν προετοιμαστεί για τη σημερινή ολική έκλειψη ηλίου, την πρώτη ολική στη χώρα ύστερα από σχεδόν 40 χρόνια. Το ηλεκτρικό δίκτυο της Καλιφόρνιας θα έχει...
Οι απροσδόκητες επιπτώσεις της ηλιακής έκλειψης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας