Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Μπρος γκρεμός και πίσω εξόρυξη
EPA / VALE

Μπρος γκρεμός και πίσω εξόρυξη

  • A-
  • A+

H πόλη της Φρία στη Γουινέα οικοδομήθηκε γύρω από την εξόρυξη βωξίτη το 1957. Ηταν μια πόλη με καλές υποδομές: κατοικίες, νερό, ηλεκτρικό ρεύμα, σχολεία και νοσοκομεία.

Ομως, καθώς η τελευταία εταιρεία εξόρυξης άρχισε να μειώνει τις δραστηριότητες το 2008, μετά την οικονομική κρίση και την πτώση των τιμών του αλουμινίου, ο πληθυσμός της άρχισε να αντιμετωπίζει υψηλά ποσοστά ανεργίας και να ζει ολοένα και περισσότερο σε συνθήκες φτώχειας.

Το 2009 ο Τζούλιεν Μπρίγκο, ένας Γάλλος φωτορεπόρτερ, έγραψε για την κατάσταση που επικρατούσε στη Φρία:

«Πολλά από τα οφέλη που απολάμβαναν οι ντόπιοι χάνονται. Ενώ η διαμονή παραμένει ελεύθερη, το νηπιαγωγείο είναι κλειστό, η πισίνα κολύμβησης και το γήπεδο στίβου ρημάζουν, ενώ το νερό και το ηλεκτρικό ρεύμα παρέχονται με δελτίο. Το νοσοκομείο Pechiney, που αναγνωριζόταν ως το καλύτερο στη Γουινέα, υπολειτουργεί».

Η ρωσική μητρική εταιρεία RUSAL έκλεισε τελικά το ορυχείο το 2012. Η κίνηση αυτή άφησε απλήρωτους πάνω από 1.000 μόνιμους υπαλλήλους και 2.000 εξωτερικούς. Οι κάτοικοι άρχισαν να λιμοκτονούν και να πωλούν τις περιουσίες τους, τα σπίτια και τα οικόπεδά τους, ακόμη και έπιπλα για να επιβιώσουν.

Η θλιβερή παρακμή της Φρία επήλθε γιατί ήταν ένας «θύλακας», μια πόλη δηλαδή χτισμένη για να ανταποκριθεί στις ανάγκες της εξορυκτικής βιομηχανίας, με τη διαδοχική δραστηριοποίηση διαφόρων εταιρειών, πριν τελικά η RUSAL αναλάβει την εξόρυξη πριν από 16 χρόνια.

Πρόκειται μόνο για μία από έναν αυξανόμενο αριθμό αυτοσχέδιων πόλεων που οικοδομήθηκαν γύρω από περιοχές εξόρυξης ορυκτών στις αφρικανικές χώρες -μεταξύ των οποίων Αγκόλα, Ισημερινή Γουινέα, Τσαντ, Σουδάν και Νιγηρία- εξαιτίας της αύξησης των ξένων επενδύσεων στον αντίστοιχο τομέα.

Αυτές οι νέες αστικές αναπτύξεις διοικούνται και ελέγχονται από τις εταιρείες εξόρυξης. Και παρ’ όλο που η φύση αυτών των πόλεων διαφέρει μεταξύ των χωρών και αυτού που εξορύσσεται, όλες έχουν κάποια κοινά χαρακτηριστικά.

Ολες τις διαχειρίζονται ξένες εταιρείες, σύμφωνα με τους κανόνες των κρατών όπου αυτές έχουν την έδρα τους, όπως οι ΗΠΑ, η Γαλλία και η Αυστραλία, και ως επί το πλείστον διοικούνται από ξένους υπηκόους.

Xωρίς εναλλακτική

Αυτό σημαίνει ότι αυτοί οι θύλακες αναπτύσσουν τις οικονομίες που είναι αποσυνδεδεμένες πλήρως από την ευρύτερη πραγματικότητα των χωρών υποδοχής. Και στην περίπτωση της Φρία, ο κίνδυνος εμφανίζεται όταν σταματούν οι μεταλλευτικές δραστηριότητες, αφού οι άνθρωποι που κατοικούν εκεί ζουν κατόπιν σε συνθήκες ακραίας φτώχειας, χωρίς εναλλακτική λύση.

Παρά την αργή οικονομική ανάπτυξη στη Γουινέα μεταξύ 1958 και 2008, ο τομέας των ορυχείων είχε τη μεγαλύτερη συμβολή στα έσοδα του κράτους και αποτελούσε την πιο σταθερή πηγή φορολογικών εσόδων.

Το 2008, ο βωξίτης -η κύρια πηγή του παγκόσμιου αλουμινίου- αντιπροσώπευε περίπου 596 εκατ. δολάρια που αντιστοιχούσαν στο 40% των συνολικών εξαγωγών της χώρας. Οι δραστηριότητες της βιομηχανικής εξόρυξης παρείχαν περίπου 22.000 άμεσες θέσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης και δημιούργησαν πάνω από 50.000 έμμεσες θέσεις εργασίας.

Οι πόλεις-θύλακες εμφανίζουν κάποια πλεονεκτήματα. Στη Γουινέα, για παράδειγμα, από τις υψηλές ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας που χρειάζονται για την εκχύλιση αλουμίνας από τον βωξίτη, επωφελήθηκαν οι θύλακες με την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας.

Και παρ’ όλο που ένα μεγάλο μέρος της υψηλής ειδίκευσης τεχνογνωσίας παρέχεται από ομογενείς από το εξωτερικό, ο τομέας της εξόρυξης εξακολουθεί να προσφέρει ευκαιρίες απασχόλησης για τους υπηκόους, μερικές φορές δημιουργώντας συνεργασίες μεταξύ των εταιρειών εξόρυξης και τοπικών κέντρων εκπαίδευσης.

Σε δύο άλλους θύλακες της Γουινέας, το Κασμάρ και το Σανγκαρέντι, οι εργαζόμενοι και οι οικογένειές τους ζουν έχοντας πρόσβαση σε νερό και ηλεκτρικό ρεύμα, αξιόπιστη υγειονομική περίθαλψη, επιδοτούμενα τρόφιμα, σούπερ μάρκετ, κλιματισμό, καλά σχολεία, δωρεάν στέγαση, καλό οδικό δίκτυο και πολιτιστικούς χώρους. Αν το κράτος παρέχει κάποιες υπηρεσίες ασφαλείας και διοικητικούς υπαλλήλους, το εν λόγω προσωπικό επωφελείται επίσης από τον τρόπο ζωής που δημιουργήθηκε.

O μικρός εφιάλτης

Αλλά η ζωή σε έναν θύλακα είναι εντελώς διαφορετική από αυτή που ζει η πλειονότητα των κατοίκων της Γουινέας έξω από αυτόν, ακόμη και σε απόσταση λιγότερη από 15 λεπτά με τα πόδια.

Μεγάλο μέρος του πληθυσμού αντιμετωπίζει τη φτώχεια χωρίς πρόσβαση σε βασικές υποδομές, όπως το νερό, ο ηλεκτρισμός και οι υπηρεσίες υγείας.

Η ζωή στους θύλακες είναι ό,τι η πλειονότητα των κατοίκων της Γουινέας θα ήθελε να παρέχει ο τομέας των ορυχείων στην ευρύτερη κοινωνία.

Ετσι, ύστερα από 50 χρόνια ανάπτυξης της εξορυκτικής βιομηχανίας στη χώρα, η κοινωνία της Γουινέας στο σύνολό της δεν έχει επωφεληθεί ακόμη σημαντικά από τα έσοδα που αποφέρουν τα ορυχεία της.

Και το χειρότερο από όλα είναι ότι όταν σταματά η εξορυκτική δραστηριότητα, ο γενικός πληθυσμός που δεν έχει επωφεληθεί από την εξόρυξη, πληρώνει το τίμημα των περιβαλλοντικών καταστροφών που αφήνει πίσω της, όπως της υποβάθμισης του εδάφους και της ρύπανσης.

 

ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ
Η «αρπαγή» της γης από τους πλούσιους πνίγει τους φτωχούς
Πρόσφατη έκθεση του Worldwatch Institute φανερώνει τις ανησυχητικές διαστάσεις που πλέον αποκτά το πρόβλημα της συσσώρευσης της αγροτικής γης στα χέρια των ολιγαρχών: από την ισοπέδωση των συμφερόντων των...
Η «αρπαγή» της γης από τους πλούσιους πνίγει τους φτωχούς
ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ
Οι ωκεανοί χρειάζονται μιαν ανάσα
Από το 1950, οι στόλοι της βιομηχανικής αλιείας διπλασίασαν τις αποστάσεις των ταξιδιών τους προκειμένου να φτάσουν στα αλιευτικά πεδία, αλλά αλιεύουν μόνο το ένα τρίτο των ψαριών που έπιαναν πριν από 65...
Οι ωκεανοί χρειάζονται μιαν ανάσα
ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ
Η Μεσόγειος κινδυνεύει
​Η υπερθέρμανση του πλανήτη θα διαταράξει την περιοχή της Μεσογείου περισσότερο απ’ ό,τι έκαναν οι ξηρασίες και οι καύσωνες τα τελευταία 10.000 χρόνια, μετατρέποντας τμήματα της νότιας Ευρώπης σε έρημο μέχρι...
Η Μεσόγειος κινδυνεύει
ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ
Η δίψα θερίζει τον Τρίτο Κόσμο
Για εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο η πρόσβαση σε καθαρό νερό είναι ένας καθημερινός αγώνας. Σε πολλές αγροτικές, φτωχές κοινότητες η μεταφορά του νερού είναι ένα δύσκολο έργο που πέφτει στις πλάτες των...
Η δίψα θερίζει τον Τρίτο Κόσμο
ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ
Το πανάκριβο τίμημα της ξηρασίας
Τα ακραία καιρικά φαινόμενα προκαλούν μεγάλες απώλειες στις καλλιέργειες και στις σοδειές, αλλά, μέχρι σήμερα, οι επιστήμονες δεν γνώριζαν ακριβώς πόση από την παγκόσμια παραγωγή χάθηκε εξαιτίας τους και πώς...
Το πανάκριβο τίμημα της ξηρασίας
ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ
Το θέαμα πάνω από το περιβάλλον;
Από τους εορτασμούς για την αλλαγή της χιλιετίας μέχρι τις φιέστες την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, η ρίψη πυροτεχνημάτων εξακολουθεί να προκαλεί ένα φαντασμαγορικό θέαμα σε ολόκληρο τον κόσμο. Μόνο στο Ρίο Ντε...
Το θέαμα πάνω από το περιβάλλον;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας