Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
2016, η χρονιά του «τέλους εποχής»

Ο Κάστρο ήταν πανταχού παρών στην πολιτική της Κούβας, ακόμη και μετά την απουσία του από τη δημόσια πολιτική σκηνή, παρακολουθώντας από κοντά όλες τις αλλαγές που συντελούνταν

AP PHOTO / NATACHA PISARENKO

2016, η χρονιά του «τέλους εποχής»

  • A-
  • A+

Το 2016 η Λατινική Αμερική τιμήθηκε με ένα Νόμπελ Ειρήνης, που απονεμήθηκε στον πρόεδρο της Κολομβίας Σάντος -όχι όμως και στους αντάρτες συνομιλητές του- για τη Συμφωνία Ειρήνης, που δίνει τέλος στην πιο πολύχρονη σύρραξη της περιοχής: παρά την απόρριψή της σε δημοψήφισμα, το Κοινοβούλιο την επικύρωσε θέτοντάς την σε εφαρμογή.

Ο πρόεδρος Ομπάμα έκανε την πρώτη ιστορική επίσκεψή του στην Κούβα. Οι τρεις εκλογικές αναμετρήσεις που έγιναν δεν άλλαξαν τον συσχετισμό δυνάμεων: στη Νικαράγουα επανεξελέγη ο άλλοτε αντάρτης Ντανιέλ Ορτέγα, στη Δομινικανή Δημοκρατία επικράτησε και πάλι ο κεντροδεξιός πρόεδρος Ντανίλο Μεδίνα και στο Περού ηττήθηκε -μολονότι προηγήθηκε στον πρώτο γύρο- η κόρη και ιδεολογική συνοδοιπόρος του δικτάτορα Φουχιμόρι.

Στη Βενεζουέλα βάθυναν η οικονομική και πολιτική κρίση και η πόλωση που απειλεί ό,τι έχει απομείνει από την μπολιβαριανή διαδικασία του Ούγκο Τσάβες. Στη Βολιβία ο Εβο Μοράλες έχασε το δημοψήφισμα που θα του επέτρεπε να είναι ξανά υποψήφιος για την προεδρία το 2019.

Οι πιο αντιδραστικοί κύκλοι της Βραζιλίας πέτυχαν την καθαίρεση της προέδρου Ντίλμα Ρούσεφ και την παλινόρθωση των πιο ακραίων εκφράσεων του νεοφιλελευθερισμού. Οπως συνέβη στον έναν χρόνο διακυβέρνησης της Αργεντινής από τον επιχειρηματία Μάκρι, που άφησε κληροδότημα 200.000 ανέργους.

Αλλά από όλες τις εξελίξεις της χρονιάς, η πιο εμβληματική ήταν ο θάνατος του ηγέτη της κουβανικής επανάστασης Φιντέλ Κάστρο, μιας από τις μεγαλύτερες φυσιογνωμίες του 20ού αιώνα με τεράστιο βάρος όχι μόνο στην περιοχή αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο.

Με τον φυσικό χαμό του, ήρθαν ξανά στο προσκήνιο τα περί «τέλους εποχής»: κλασικό ιδεολόγημα της συντηρητικής σκέψης που ερμηνεύει σημαντικές αλλαγές ως ένα τέλος όσων διεργασιών δεν της αρέσουν ή αντιστρατεύεται.

Τη δεκαετία του 1970 ήταν το «τέλος των ιδεολογιών». Τη δεκαετία του 1980 το «τέλος της πάλης των τάξεων». Τη δεκαετία του 1990, μεθυσμένοι από χαρά με τη διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης, διακήρυτταν το «τέλος της Ιστορίας».

Πέρσι ήταν «το τέλος της ηγεμονίας της Αριστεράς» στη Λατινική Αμερική, με αφορμή τόσο τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η κυβερνώσα Αριστερά όσο και κάποιες εκλογικές της ήττες.

Και τώρα, με τον θάνατο του Φιντέλ Κάστρο, επανέρχονται για να μας πληροφορήσουν πως ήρθε ακόμη ένα «τέλος εποχής» και πως η μετάβαση στη δυτική δημοκρατία, δηλαδή στον καπιταλισμό, είναι προ των πυλών.

Πιστοί οπαδοί της θεωρίας του Τόμας Κάρλαϊλ περί των «μεγάλων ανδρών» ως αποκλειστικών δημιουργών της Ιστορίας, θέλουν να βλέπουν στον θάνατο του Φιντέλ Κάστρο τον θάνατο της κουβανικής επανάστασης και την επικύρωση της αποδυνάμωσης της Αριστεράς.

Ωστόσο, πολιτικές φυσιογνωμίες σαν τον Φιντέλ δεν αποτελούν ατομικές ιδιοφυΐες αλλά προϊόν μιας συγκυρίας κοινωνικών συνθηκών που ευνοούν την ανάδυση και επικράτησή τους μέσα από τα κινήματα που τους στηρίζουν. Και γι’ αυτό δεν «εξαφανίζονται» με τον θάνατό τους.

Ο Κάστρο ήταν πανταχού παρών στην πολιτική της Κούβας, ακόμη και μετά την απουσία του από τη δημόσια πολιτική σκηνή, παρακολουθώντας από κοντά όλες τις αλλαγές που συντελούνταν.

Από την ανάληψη των ηνίων της χώρας από τον Ραούλ Κάστρο (που θα παραιτηθεί από την προεδρία το 2018) βάθυναν και επιταχύνθηκαν οι διεργασίες εσωτερικής αναδιάρθρωσης και οι οικονομικές μεταρρυθμίσεις.

Αλλαγές που επικυρώθηκαν το 2011 στο 6ο Συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος, στο οποίο τονίστηκε πως το μικρό νησί συνεχίζει τη σοσιαλιστική πορεία του εκσυγχρονίζοντας το οικονομικό μοντέλο του και «αλλάζοντας όλα όσα πρέπει να αλλάξουν για να βελτιώσουμε τις συνθήκες ζωής μας».

Ετσι ήρθε το σημερινό οικονομικό άνοιγμα, η σταδιακή αποκατάσταση των σχέσεων με τα βασικά κέντρα του καπιταλισμού, με πρώτο τις ΗΠΑ, η έναρξη διαπραγματεύσεων για να δοθεί τέλος στον οικονομικό και εμπορικό αποκλεισμό.

Δεν είναι τίποτα άλλο από πραγματισμός, μια ιδιότητα που χαρακτήριζε τους Κουβανούς και στην οποία στηρίχτηκε η δεξιότητα του Φιντέλ Κάστρο για να διαχειριστεί την κρίση των πυραύλων, τις στρατιωτικές επιθέσεις, τις «χαμένες» επαναστάσεις στη Λατινική Αμερική, την πτώση της Σοβιετικής Ενωσης που έφερε την τραγική «εδική περίοδο» των στερήσεων, την αναγκαστική συνύπαρξη με ηγέτες της περιοχής που τον υπονόμευαν.

Προείχε η επιβίωση και δεν υπήρχε χρόνος για δογματισμούς περί πολιτικής πρακτικής. Γιατί αν κάτι έχει χαρακτηρίσει την κουβανική επανάσταση είναι ο πολιτικός ρεαλισμός, ο επικός ορθολογισμός της για να αντέξει κάτω από οποιεσδήποτε περιστάσεις, αναζητώντας τη θέση της σε έναν παγκοσμιοποιημένο κόσμο, όπως γράφει ο αναλυτής Ραμίρο Γόμες.

Οι αλλαγές στο μικρό νησί δεν εξαρτήθηκαν από την υγεία των ηγετών του, είναι διεργασίες που έχουν ξεκινήσει εδώ και χρόνια και θα ακολουθήσουν την πορεία που οι ίδιοι οι Κουβανοί θα αποφασίσουν.

Το «τέλος εποχής» υπονοεί μια ήττα. Αλλά «οι μόνοι ηττημένοι είναι αυτοί που κατεβάζουν τα χέρια, που παύουν να αγωνίζονται», έλεγε ο πρώην πρόεδρος της Ουρουγουάης Πέπε Μουχίκα.

Και αυτό είναι κάτι που κάθε άλλο παρά συμβαίνει στην Κούβα και τη Λατινική Αμερική.

ΕΔΩ ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ
Η μίζα χώρα δεν κοιτά
Το μεγαλύτερο σκάνδαλο διαφθοράς στη Λατινική Αμερική σχετίζεται με τον βραζιλιάνικο επιχειρηματικό κολοσσό Odebrecht, που δωροδοκούσε κρατικούς αξιωματούχους και πολιτικά κόμματα σε δέκα χώρες για να παίρνει...
Η μίζα χώρα δεν κοιτά
ΕΔΩ ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ
Κολομβία: μια ιστορική συμφωνία
​«Η μνήμη της καρδιάς απαλύνει τις κακές αναμνήσεις και μεγεθύνει τις καλές και χάρη σε αυτό το τέχνασμα καταφέρνουμε να υπομένουμε το παρελθόν». Ισως αυτή η φράση του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες να κυριαρχούσε...
Κολομβία: μια ιστορική συμφωνία
ΕΔΩ ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ
Τις πταίει, σύντροφοι;
Συντριβή των τσαβίστας στη Βενεζουέλα. Ηττα του κιρτσνερισμού στην Αργεντινή. Αντεπίθεση της Δεξιάς στη Βραζιλία, που ξεκίνησε κοινοβουλευτική διαδικασία για την καθαίρεση της Ντίλμα Ρουσέφ. Αποτυχία της...
Τις πταίει, σύντροφοι;
ΕΔΩ ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ
Αιχμάλωτοι μιας παράλογης πολιτικής
Κλειστά σύνορα, στρατός με χημικά και δακρυγόνα. Εικόνες που θυμίζουν την Ευρώπη-φρούριο, αλλά προέρχονται από την Κεντρική Αμερική, όπου εδώ και δεκαπέντε ημέρες παραμένουν αποκλεισμένοι χιλιάδες Κουβανοί...
Αιχμάλωτοι μιας παράλογης πολιτικής
ΕΔΩ ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ
Το θαμπό άστρο του Γουαϊδό
Το άστρο του Χουάν Γουαϊδό έπαψε να λάμπει εδώ και καιρό, αλλά οι πρόσφατες εξελίξεις θάμπωσαν ακόμη περισσότερο την εικόνα του αυτοανακηρυχθέντα μεταβατικού προέδρου της Βενεζουέλας.
Το θαμπό άστρο του Γουαϊδό
ΕΔΩ ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ
Ο λαός του Εκουαδόρ γύρισε την πλάτη στον Λένιν Μορένο
Οι δημοτικές και περιφερειακές εκλογές της περασμένης Κυριακής στο Εκουαδόρ αποτέλεσαν κόλαφο για τον πρόεδρο Λένιν Μορένο καθώς οι υποψήφιοι του πρώην προέδρου, άλλοτε κομματικού του συντρόφου και νυν...
Ο λαός του Εκουαδόρ γύρισε την πλάτη στον Λένιν Μορένο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας