Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η επιστροφή του ατίθασου φαντάσματος

Ο θάνατος του Ντάλτον ήταν ένα σημείο καμπής στη διαμάχη που εξελισσόταν τότε στο εσωτερικό του αντάρτικου κινήματος και συνολικά στη λατινοαμερικανική Αριστερά

Η επιστροφή του ατίθασου φαντάσματος

  • A-
  • A+

«Ή παίζεις τη ζωή σου κάνοντας πολιτική ή δεν μιλάς γι’ αυτήν».

Το πίστευε ακράδαντα και πλήρωσε το τίμημα ο Ρόκε Ντάλτον, ποιητής, δημοσιογράφος, δοκιμιογράφος, αντάρτης, ένας από τους σημαντικότερους διανοούμενους της Λατινικής Αμερικής.

Ένας μύθος που επιστρέφει σαν δαμόκλειος σπάθη διεκδικώντας δικαιοσύνη τέσσερις δεκαετίες μετά τον θάνατό του από τα χέρια των συντρόφων του που τον εκτέλεσαν εν ψυχρώ ως «προδότη και πράκτορα».

Για πρώτη φορά θεσμός τού Ελ Σαλβαδόρ, η Εισαγγελία για Θέματα Προάσπισης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (PDDH), ζήτησε να ανοίξει ο φάκελος της υπόθεσης ώστε να δικαστούν οι εκτελεστές του, οι πρώην αντάρτες Χοακίν Βιγιαλόμπος και Χόρχε Μελέντες, o τελευταίος επικεφαλής Πολιτικής Προστασίας των κυβερνήσεων του πρώην ένοπλου κινήματος FMLN.

Ο θάνατος του Ντάλτον γιγάντωσε έναν μύθο που ο ίδιος με τις επιλογές και τη ζωή του συνέβαλε να οικοδομηθεί.

Γιος Αμερικανού επιχειρηματία, σπούδασε Νομική στη Χιλή, όπου μαζί με το δίκαιο έμαθε τον μαρξισμό, που έκτοτε τον ασπάστηκε ευλαβικά.

Επιστρέφοντας στο Σαλβαδόρ στα 22 του χρόνια στρατεύτηκε στο Κομμουνιστικό Κόμμα, ίδρυσε με άλλους διανοούμενους τον Πανεπιστημιακό Λογοτεχνικό Κύκλο, δημοσίευσε τις πρώτες ποιητικές συλλογές του και κέρδισε τα πρώτα από μια μακρά σειρά βραβείων.

Με τα αλλεπάλληλα στρατιωτικά καθεστώτα του Ελ Σαλβαδόρ ο Ντάλτον διώκεται, συλλαμβάνεται, καταδικάζεται σε θάνατο το 1960 και γλιτώνει γιατί ο δικτάτορας Λέμους ανατρέπεται τέσσερις μέρες πριν από την προγραμματισμένη εκτέλεση του ποιητή.

Το 1961 απελαύνεται από το Ελ Σαλβαδόρ, αλλά επιστρέφει πολλές φορές παράνομα, φυλακίζεται ξανά και το 1964 καταφέρνει να δραπετεύσει.

Εζησε εξόριστος στο Μεξικό, στη Γουατεμάλα, την Τσεχοσλοβακία και εγκαταστάθηκε στην Κούβα όπου μετείχε στην μποέμ μετεπαναστατική κουβανική κουλτούρα και συναναστρεφόταν τον Φιντέλ Κάστρο.

Ο Ντάλτον δεν ήταν μόνον ένας εξαίρετος ποιητής, αλλά κι ένας θεωρητικός της ένοπλης πάλης στη Λατινική Αμερική.

Στις αρχές της δεκαετίας του ‘70, τα αντάρτικα κινήματα σημείωναν αποτυχίες, ενώ νέα φαινόμενα έκαναν την εμφάνισή τους στο πολιτικό πανόραμα: τα στρατιωτικά ρεφορμιστικά καθεστώτα του Αλβαράδο και του Τορίχος σε Περού και Παναμά, η εφήμερη προσπάθεια προοδευτικής διακυβέρνησης του Τόρες στη Βολιβία, η εκλογική νίκη του Αγιέντε στη Χιλή.

Ο ένοπλος δρόμος των επαναστάσεων έμπαινε σε αμφισβήτηση, ενώ προβαλλόταν όλο και συχνότερα η αναγκαιότητα εκλογικών συμμαχιών - τα διάσημα πλατιά μέτωπα για την κατάκτηση της εξουσίας.

Ο Ντάλτον τάχθηκε με την ένοπλη πάλη, και το έργο του «Ενα κόκκινο βιβλίο για τον Λένιν» έκανε θραύση ανάμεσα στους εξεγερμένους της ηπείρου.

Στα τέλη του 1973, όταν ήδη έχει δημοσιεύσει περισσότερα από 15 βιβλία, έχει κερδίσει πλήθος βραβεία και έχει αναδειχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους διανοούμενους της Λατινικής Αμερικής, συνεπής στα «πιστεύω» του, επιστρέφει παράνομα στο Ελ Σαλβαδόρ.

Εντάσσεται στον Επαναστατικό Στρατό του Λαού (ERP), μία από τις 5 αντάρτικες ομάδες που αργότερα θα σχημάτιζαν το FMLN, το οποίο κυβερνά τη χώρα από το 2009. Επέλεξε το σημαδιακό ψευδώνυμο «Χούλιο Ντρέιφους», από το όνομα του διάσημου αξιωματικού που κατηγορήθηκε για προδοσία και έπειτα αποκαταστάθηκε από τη γαλλική Δικαιοσύνη.

Αυτό συνέβη και στον ίδιο.

Το χάρισμα, η ποίηση, ο μποέμ χαρακτήρας του, ο σαρκασμός του, η κριτική του και ιδίως οι απόψεις του για την αναγκαιότητα να συνδεθεί το ένοπλο κίνημα με το μαζικό λαϊκό, ενόχλησε μια μιλιταριστική ηγετική φράξια της οργάνωσης, που χαρακτήριζε την τάση του Ντάλτον «σκεπτόμενους μικροαστούς».

Τον καταδίκασαν σε θάνατο με τις κατηγορίες της ανυπακοής και ως «κατάσκοπο του εχθρού και της CIA».

Λίγες μέρες πριν κλείσει τα 40 του χρόνια, στις 10 Μαΐου του 1975, ο Χοακίν Βιγιαλόμπος, παρουσία του Χόρχε Μελέντες, τον ξυλοκόπησε άγρια και του τίναξε τα μυαλά στον αέρα.

Ο Βιγιαλόμπος έφυγε από το FMLN το 1994, ίδρυσε ένα κεντροδεξιό κόμμα που σύντομα εξαφανίστηκε από τον πολιτικό χάρτη, το 1995 βρέθηκε να σπουδάζει στην Οξφόρδη κι έκτοτε δουλεύει σαν «σύμβουλος επίλυσης πολεμικών συρράξεων».

Δούλεψε στην Κολομβία προσφέροντας στον πρόεδρο Ουρίμπε συμβουλές εξουδετέρωσης των ανταρτών των FARC και στο Μεξικό εκπονώντας για τον πρόεδρο Σαλίνας σχέδιο καταστολής των Ζαπατίστας και διαφημίζοντας τον πόλεμο κατά του οργανωμένου εγκλήματος του Καλντερόν, που ευθύνεται για 121.683 νεκρούς σε μία εξαετία.

Σφοδρός πλέον επικριτής της Αριστεράς, ο Βιγιαλόμπος αναγνώρισε πως η εκτέλεση του Ντάλτον ήταν ένα νεανικό σφάλμα, αλλά αρνείται κάθε ευθύνη.

Οσο για τον Μελέντες, που παραμένει επικεφαλής Πολιτικής Προστασίας στην κυβέρνηση του FMLN, επιμένει πως δεν μετείχε στην εκτέλεση του ποιητή, απορρίπτει τον όρο «δολοφονία» και μιλά για μια πολιτική διαδικασία που κατέληξε στον θάνατο του Ντάλτον.

Ο θάνατος του Ντάλτον ήταν ένα σημείο καμπής στη διαμάχη που εξελισσόταν τότε στο εσωτερικό του αντάρτικου κινήματος και συνολικά στη λατινοαμερικανική Αριστερά, ένα τραγικό δείγμα τού πού μπορεί να οδηγήσει ο σεχταρισμός, ο δογματισμός και η άγνοια.

Και παρότι σύντομα οι κατηγορίες εναντίον του κατέρρευσαν, η υπόθεση Ντάλτον εξακολουθεί να είναι ένα ταμπού για τη σαλβαδοριανή Αριστερά.

Που ως κυβέρνηση πλέον πρέπει να απαντήσει στο πρόσφατο αίτημα της Εισαγγελίας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων για «εκδίκαση της υπόθεσης διερευνώντας τα γεγονότα ώστε να αποδοθεί δικαιοσύνη, καθώς δεν υφίσταται παραγραφή για κατάφωρες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων».

Με αυτή την εξέλιξη, ο Ρόκε Ντάλτον επιβεβαιώνει εκείνο τον διάσημο στίχο του που έλεγε: «σαν μάθεις πως πέθανα μην προφέρεις το όνομά μου γιατί θα σταματούσε ο θάνατος κι η ανάπαυση».

«Το όνομά του ακούστηκε ξανά και ξανά και ο θάνατος της λήθης δεν τον βρήκε ποτέ», γράφει ο γιος του, ο δημοσιογράφος Χουάν Χοσέ Ντάλτον.

«Το ατίθασο φάντασμά του επιστρέφει πάντα... και εισβάλλει ξανά και ξανά στους εφιάλτες των δολοφόνων του».

ΕΔΩ ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ
«Δημοκρατία» με 27.000 αγνοουμένους;
​Ο Χουάν Φλόρες συνελήφθη από ομάδα στρατιωτικών που εισέβαλαν βίαια στο σπίτι του χωρίς ένταλμα σύλληψης ή έρευνας πριν από εννέα μήνες. Τον πήραν μαζί τους ισχυριζόμενοι πως είχε «εξυβρίσει τις Αρχές». Δεν...
«Δημοκρατία» με 27.000 αγνοουμένους;
ΕΔΩ ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ
Το Μεξικό φωνάζει «φτάνει πια» και στρέφεται Αριστερά
«Για πρώτη φορά στη σύγχρονη ιστορία του, το Μεξικό μπορεί να έχει αριστερό πρόεδρο», είναι ο βασικός τίτλος του διεθνούς Τύπου -με μικρές παραλλαγές- εν όψει των εκλογών της 1ης Ιουλίου, όπου όλες οι...
Το Μεξικό φωνάζει «φτάνει πια» και στρέφεται Αριστερά
ΕΔΩ ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ
Μια εξαφάνιση, ένας εξαίρετος επαγγελματίας και μια ανίδεη κυβέρνηση
​Η εξαφάνιση του Σαντιάγο Μαλντονάδο χτύπησε μια ευαίσθητη φλέβα της Αργεντινής, μια πληγή που ακόμη δεν έχει κλείσει σε μια χώρα που μετρά 30.000 αγνοούμενους στη διάρκεια της δικτατορίας. Το σύνθημα «Πού...
Μια εξαφάνιση, ένας εξαίρετος επαγγελματίας και μια ανίδεη κυβέρνηση
ΕΔΩ ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ
Κρατικό έγκλημα α λα Γουατεμάλα
Η Μαρία Γκαρσία περίμενε με αγωνία την 30ή Μαρτίου, ημέρα όπου η 14χρονη εγγονή της, Μαντελίν Πατρίσια, θα έβγαινε από τον Ξενώνα Προστασίας Ανηλίκων «Η Παναγία της Αναλήψεως» έπειτα από μήνες εγκλεισμού για...
Κρατικό έγκλημα α λα Γουατεμάλα
ΕΔΩ ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ
«Φταίνε οι ακτήμονες που πεθαίνουν γιατί διεκδικούν τη γη!»
Ηταν 15 Ιουνίου του 2012 όταν μια βίαιη επιχείρηση απομάκρυνσης ακτημόνων από διαφιλονικούμενα εδάφη, γνωστά ως Μαρίνα Κούε, κατέληξε στον θάνατο 11 αγροτών και έξι αστυνομικών. «Η σφαγή του Κουρουγουάτι»,...
«Φταίνε οι ακτήμονες που πεθαίνουν γιατί διεκδικούν τη γη!»
ΕΔΩ ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ
Εγκληματική Πολυεθνική Α.Ε.
Οσο η κυβέρνηση του Μεξικού θεωρεί «λήξασα» την υπόθεση της εξαφάνισης φοιτητών της Σχολής της Αγιοτσινάπα, στην Ιγουάλα της επαρχίας Γκερέρο του Μεξικού, οι έρευνες δείχνουν πως οι «Ενωμένοι Πολεμιστές» μαζί...
Εγκληματική Πολυεθνική Α.Ε.

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας