Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Τις πταίει, σύντροφοι;

Είναι φανερό ότι η λατινοαμερικάνικη Αριστερά διανύει περίοδο παρακμής· κι ενώ η Δεξιά πανηγυρίζει για το κερδισμένο της έδαφος στις τάξεις των προοδευτικών είναι ώρα για αυτοκριτική και αναστοχασμό

AP PHOTO/ FERNANDO LLANO

Τις πταίει, σύντροφοι;

  • A-
  • A+

Συντριβή των τσαβίστας στη Βενεζουέλα. Ηττα του κιρτσνερισμού στην Αργεντινή. Αντεπίθεση της Δεξιάς στη Βραζιλία, που ξεκίνησε κοινοβουλευτική διαδικασία για την καθαίρεση της Ντίλμα Ρουσέφ. Αποτυχία της Αριστεράς στο επί 12 χρόνια φέουδό της, την Μπογκοτά της Κολομβίας.

Μέσα σε δύο μήνες το πολιτικό τοπίο της ηπείρου διαφοροποιείται οδηγώντας πολλούς να μιλήσουν για «ανάσχεση της κόκκινης πλημμυρίδας» που επικράτησε στη Λατινική Αμερική από τις αρχές του 21ου αιώνα, με τα think tanks της Δεξιάς πανευτυχή να προαναγγέλλουν την πτώση «των λαϊκισμών» και το τέλος των «ολέθριων πειραματισμών»

Μια πρώτη παρατήρηση, που γνωρίζουν καλά αυτές οι δεξαμενές σκέψης, αλλά την αποσιωπούν βολικά, είναι πως η λατινοαμερικάνικη Αριστερά, που με διαφορετικές εκδοχές κυβερνά και στην Ουρουγουάη, τη Χιλή, τη Βολιβία, τον Ισημερινό, το Ελ Σαλβαδόρ ή τη Νικαράγουα, έχει διαψεύσει τις Κασσάνδρες και απέδειξε πως μπορεί να κυβερνήσει και κυρίως πως μπορεί ειρηνικά να αμφισβητήσει το κυρίαρχο μοντέλο.

Οι πολιτικές που υιοθέτησε δυσχεραίνουν πλέον εξαιρετικά μια «δεξιά παλινόρθωση», όχι με την έννοια μιας εκλογικής νίκης, αλλά ως επιστροφή σε ένα προηγούμενο σύστημα άγριου νεοφιλελευθερισμού που οι λαοί απέρριψαν προ πολλού.

Το πιο σημαντικό τους κληροδότημα είναι πως επανέφεραν στην πολιτική ατζέντα την ανισότητα, έννοια που απαλείφθηκε από τη διαβόητη «Συναίνεση της Ουάσινγκτον» και πραγματικότητα που εξαφανίστηκε από τη δημόσια συζήτηση μετά τις δεκαετίες του ΄80-΄90.

Τα μέτρα αντιμετώπισης της φτώχειας και αναδιανομής του εισοδήματος έχουν υπάρξει τόσο επιτυχή ώστε η «νέα Δεξιά» της ηπείρου αναγκάζεται να μασκαρευτεί σε προασπιστή τους όσο παραμένει στην αντιπολίτευση και, όπου κερδίζει, όπως τώρα στη Βενεζουέλα και την Αργεντινή, θα δυσκολευτεί πολύ να αυτοδιαψευστεί χωρίς να προκαλέσει μια κοινωνική έκρηξη.

Οπως επισημαίνει ο αναλυτής Φερνάντο Ντοράδο στον ιστότοπο alainet, αυτές οι νίκες της Δεξιάς δεν θα μπορούσαν να επιτευχθούν χωρίς την καλοσχεδιασμένη στρατηγική των ΗΠΑ που έχει ως βασική έκφραση την κατακόρυφη πτώση των τιμών του πετρελαίου και την ενίσχυση του αμερικανικού νομίσματος πλήττοντας σημαντικά τις λατινοαμερικανικές οικονομίες.

Η μείωση των τιμών των πρώτων υλών, ιδίως του πετρελαίου, που από περισσότερα από 140 δολάρια το βαρέλι το 2008 έπεσε κάτω από τα 40 τώρα, αποδυνάμωσε βαθιά τη λατινοαμερικάνικη κυβερνώσα Αριστερά οδηγώντας σε ύφεση και δημιουργώντας τεράστια προβλήματα στην απρόσκοπτη χρηματοδότηση των κοινωνικών της πολιτικών.

Η κρίση, παράλληλα με την αδυναμία της να επιλύσουν τα οξυμένα οικονομικά προβλήματα που προκύπτουν από αυτήν, έχει προκαλέσει τεράστια δυσαρέσκεια σε σημαντικό τμήμα του πληθυσμού.

Χάθηκε η επαφή

Πόσο μάλλον όταν πέραν από τη φυσική φθορά έπειτα από 16, 12 ή 10 χρόνια στην κυβέρνηση, κάποιες αποστασιοποιήθηκαν από τις λαϊκές τους βάσεις, τα συνδικάτα και τα κινήματα που τις ανέδειξαν σε κόμματα εξουσίας, ή τις ενσωμάτωσαν σε γραφειοκρατικούς μηχανισμούς λειτουργώντας σαν διαμεσολαβητές, σαν «σπασμένα τηλέφωνα» μέσα από τα οποία χάνονται ουσιαστικά στοιχεία της αναγκαίας αλληλοτροφοδότησης σε εμπειρίες και απόψεις.

Και σαν να μην έφταναν αυτά «εμφανίζονται και μάστιγες ηθικού χαρακτήρα, όπως η διαφθορά.

Οταν η φιλαργυρία μπαίνει στην πολιτική, μας σκοτώνει εμάς της Αριστεράς», όπως έλεγε γλαφυρά σε συνέντευξή του τον περασμένο Μάιο ο πρώην πρόεδρος της Ουρουγουάης, Πέπε Μουχίκα, στιγματίζοντας σκάνδαλα που έχουν πλήξει αριστερές κυβερνήσεις, όπως της Αργεντινής, της Βραζιλίας και της Βενεζουέλας.

Είναι αλήθεια πως η κυβερνώσα Αριστερά στη Λατινική Αμερική έχει απέναντί της όλες τις στρατηγικές αποσταθεροποίησης και τα μέσα χρηματοδότησής τους που σχεδιάστηκαν εκτός και εντός των χωρών τους, με τη βοήθεια του παραμορφωτικού καθρέφτη των πανίσχυρων μιντιακών ολιγοπωλίων.

Αλλά το στοιχειώδες ένστικτο επιβίωσης κυβερνήσεων που θέλουν να χαράξουν -στον βαθμό που καθεμία το επιχειρεί με τον δικό της τρόπο- έναν δρόμο διαφορετικό από τον κυρίαρχο άγριο νεοφιλελευθερισμό, υπαγορεύει να προετοιμαστεί για τον άρρητο ή εκπεφρασμένο οικονομικό και πολιτικό πόλεμο.

Και αυτό απαιτεί βάθεμα των μεταρρυθμίσεων και των διαύλων επικοινωνίας και συν-δράσης με τον λαό κι όχι με τα επιχειρηματικά συμφέροντα που στις κρίσιμες στιγμές απειλούν και εκβιάζουν.

Εκμεταλλευόμενη τις αδυναμίες και τα λάθη των αριστερών κυβερνήσεων που προσπάθησαν να αντιμετωπίζουν εκ των υστέρων τα συμπτώματα, παρά να προλάβουν τις αιτίες, η Δεξιά κατάφερε να οικοδομήσει νέες πλειοψηφίες, επηρεάζοντας σημαντικά τμήματα των λαϊκών στρωμάτων αλλά και της αναποφάσιστης μεσαίας τάξης.

Αντίθετα από ό,τι λένε τα δεξιά και φιλελεύθερα think tanks, αυτές οι κυβερνήσεις δεν απέτυχαν επειδή ακολουθούν ένα άλλο σύστημα ή έστω απλές κεϊνσιανές παρεμβάσεις στην οικονομία.

Δεν βάθυναν αυτό το εναλλακτικό σύστημα μεταλλάσσοντας οικονομικές δομές και δεν διαφοροποίησαν την παραγωγική τους βάση για να μην εξαρτώνται αποκλειστικά από τις μονοκαλλιέργειες ή την παραγωγή πετρελαίου, ώστε να εξουδετερώσουν ή έστω να αμβλύνουν τις συνέπειες των αναμενόμενων προσπαθειών αποσταθεροποίησης και του δυσμενούς οικονομικού περιβάλλοντος.

Είναι άλλωστε εξαιρετικά μυωπική η ερμηνεία που θέλει μια εκλογική ήττα ισοδύναμη με την ήττα μιας διαδικασίας που έχει ξεκινήσει εδώ και δεκαετίες.

Η ηγεμονία της Αριστεράς σε αυτές τις κοινωνίες εξακολουθεί να υπερισχύει, παρότι σημαντικό τμήμα του πληθυσμού την τιμώρησε με την ψήφο του.

Μπορεί να μην είναι καιροί επέλασης της Αριστεράς. Αλλά είναι εποχή αναστοχασμού και επανεφεύρεσης, υπέρβασης αυτής της «πολιτικής ανικανότητας», για τον οποία τόσο μιλούσε ο Ούγκο Τσάβες.

Ηξερε ωστόσο το μεγάλο διακύβευμα, όπως έγραψε σε σημείωμά του ο δημοσιογράφος (συνονόματος του ηγέτη της Κούβας) Φιντέλ Κάστρο:

«Μπορείς να έχεις μια επανάσταση όταν η πραγματική εξουσία παραμένει στα χέρια της ολιγαρχίας; Πώς να κυβερνήσεις όταν έχεις απέναντί σου όλη την εθνική και διεθνή ολιγαρχία (ενωμένη, όπως ονειρεύτηκε ο Μαρξ για τους προλετάριους ολόκληρου του κόσμου);».

ΕΔΩ ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ
Εκλογές χωρίς ουσία στον Παναμά
Στην έκτη εκλογική αναμέτρηση από την αμερικανική εισβολή στον Παναμά το 1989, οι πολίτες επέλεξαν αλλαγή κομματικής φρουράς. Η νίκη του 66χρονου επιχειρηματία ελληνικής καταγωγής Λαουρεντίνο Κορτίσο με 33%...
Εκλογές χωρίς ουσία στον Παναμά
ΕΔΩ ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ
Ο λαός του Εκουαδόρ γύρισε την πλάτη στον Λένιν Μορένο
Οι δημοτικές και περιφερειακές εκλογές της περασμένης Κυριακής στο Εκουαδόρ αποτέλεσαν κόλαφο για τον πρόεδρο Λένιν Μορένο καθώς οι υποψήφιοι του πρώην προέδρου, άλλοτε κομματικού του συντρόφου και νυν...
Ο λαός του Εκουαδόρ γύρισε την πλάτη στον Λένιν Μορένο
ΕΔΩ ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ
2016, η χρονιά του «τέλους εποχής»
Το 2016 η Λατινική Αμερική τιμήθηκε με ένα Νόμπελ Ειρήνης, που απονεμήθηκε στον πρόεδρο της Κολομβίας Σάντος για τη Συμφωνία Ειρήνης, που δίνει τέλος στην πιο πολύχρονη σύρραξη της περιοχής: παρά την απόρριψή...
2016, η χρονιά του «τέλους εποχής»
ΕΔΩ ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ
Αιχμάλωτοι μιας παράλογης πολιτικής
Κλειστά σύνορα, στρατός με χημικά και δακρυγόνα. Εικόνες που θυμίζουν την Ευρώπη-φρούριο, αλλά προέρχονται από την Κεντρική Αμερική, όπου εδώ και δεκαπέντε ημέρες παραμένουν αποκλεισμένοι χιλιάδες Κουβανοί...
Αιχμάλωτοι μιας παράλογης πολιτικής
ΕΔΩ ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ
«Mπλοκάρουν» τον Μοράλες και από την Γερουσία
Συνοδεία διεθνούς ομάδας νομικών, ο ανατραπείς πρόεδρος της Βολιβίας, Εβο Μοράλες κατήγγειλε την απόφαση του Ανώτατου Εκλογοδικείου να μην του επιτραπεί να είναι υποψήφιος γερουσιαστής.
«Mπλοκάρουν» τον Μοράλες και από την Γερουσία
ΕΔΩ ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ
Βολιβία: νέες εκλογές τον Μάιο
Ο ανατραπείς πρόεδρος Εβο Μοράλες δεν μπορεί να συμμετάσχει, καθώς καταζητείται για «στάση και τρομοκρατία». Πιθανότερος αντικαταστάτης του ο πρώην υπουργός Οικονομικών Λουίς Αρσε Κατακόρα.
Βολιβία: νέες εκλογές τον Μάιο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας