Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ρίο ντε Ζανέιρο: εκεί που άλλοι αγωνίζονται και άλλοι αγωνιούν

Λίγα 24ωρα πριν από την τελετή έναρξης κι ενώ η χώρα είναι βουτηγμένη στη διαφθορά και την κρίση, η αστυνομία διενεργεί εφόδους στις παραγκουπόλεις και σπέρνει τον τρόμο

AP Photo / FELIPE DANA

Ρίο ντε Ζανέιρο: εκεί που άλλοι αγωνίζονται και άλλοι αγωνιούν

  • A-
  • A+

Oταν στις 5 Αυγούστου, 6.000 εθελοντές κάνουν την είσοδό τους στο στάδιο «Μαρακανά» του Ρίο για να ξεκινήσει η τελετή έναρξης των 31ων Ολυμπιακών Αγώνων, το θέαμα, τα φώτα, τα χρώματα, η γιορτή, όλα θα φαντάζουν πολύ μακρινά για την πλειονότητα των Βραζιλιάνων που ζουν καθημερινά στην αβεβαιότητα.

Οικονομική ασφυξία, πολιτική κρίση με τη διαδικασία καθαίρεσης της προέδρου Ντίλμα Ρούσεφ, μια μεταβατική κυβέρνηση βυθισμένη σε σκάνδαλα διαφθοράς, έξαρση της εγκληματικότητας, κλιμάκωση της αστυνομικής βίας, το τεράστιο κόστος της διοργάνωσης σε μια Πολιτεία που έχει χρεοκοπήσει, η οργή των κατοίκων των παραγκουπόλεων, η επιδημία του Ζίκα, ο φόβος μιας τρομοκρατικής επίθεσης συνθέτουν ένα μωσαϊκό κάθε άλλο παρά ειδυλλιακό για τη διοργάνωση.

Πόσο μάλλον όταν πριν από δύο ημέρες οι Αρχές συνέλαβαν 10 Βραζιλιάνους, ύποπτους για σχεδιασμό τρομοκρατικών επιθέσεων στη διάρκεια των Αγώνων. Ανήκουν σε μια ομάδα -την πρώτη στη Λατινική Αμερική- που έχει δηλώσει πίστη στο αυτοαποκαλούμενο «Ισλαμικό κράτος».

Ανάμεσα στα μηνύματα που αντάλλασσαν, ένα έγραφε πως «είμαστε έτοιμοι να θυσιαστούμε και να γίνουμε μάρτυρες» ενώ σε άλλο σημειωνόταν: «Αν η γαλλική αστυνομία δεν κατάφερε να σταματήσει τις επιθέσεις στη Γαλλία, ούτε η εκπαίδευση που δόθηκε στη βραζιλιάνικη αστυνομία θα τα καταφέρει».

Από τον περασμένο Μάιο, γράφει η Liberation, ευρωπαϊκές υπηρεσίες πληροφοριών είχαν ενημερώσει τις Αρχές για απειλή απόπειρας στο Ρίο από Βραζιλιάνο, μέλος του «Ι.Κ.».

Οι Αρχές βρίσκονται σε επιφυλακή και την ερχόμενη εβδομάδα πράκτορες από δεκάδες χώρες καταφτάνουν στο Ρίο στο πλαίσιο του αντιτρομοκρατικού σχεδιασμού, που περιλαμβάνει την ανάπτυξη 65.000 αστυνομικών, 20.000 στρατιωτών και τανκς στους δρόμους, πτήσεις καταδρομικών αεροσκαφών, ενώ απαγορεύτηκε η κυκλοφορία φορτηγών στις κεντρικές λεωφόρους του Ρίο, μετά την τραγική εμπειρία της τρομοκρατικής επίθεσης στη Νίκαια. Μέτρα προληπτικά, λέει ο υπουργός Αμυνας Ραούλ Ζουνγκμάν, επιμένοντας πως «δεν υπάρχει πραγματικός κίνδυνος μιας τρομοκρατικής επίθεσης στη διάρκεια των Αγώνων».

Αν η τρομοκρατία αποτελεί μια «ελάχιστη πιθανότητα», ο απτός κίνδυνος είναι η έξαρση της εγκληματικότητας. Το πρώτο πεντάμηνο φέτος οι φόνοι στην πόλη αυξήθηκαν κατά 15,4% σε σχέση με πέρσι κι έφτασαν τους 2.083.

Μόνο τον Απρίλιο σημειώθηκαν 565 βίαιοι θάνατοι, 6.797 ληστείες και επιθέσεις στους δρόμους και 3.263 κλοπές αυτοκινήτων: 19 φόνοι την ημέρα, μία κλοπή ή επίθεση κάθε τρία λεπτά.

Η εγκληματικότητα δημιουργεί χολιγουντιανές σκηνές χάους, όπως τον προηγούμενο μήνα όταν κάπου 20 ένοπλοι φυγάδευσαν ναρκέμπορο που νοσηλευόταν υπό αυστηρή αστυνομική περιφρούρηση, αφήνοντας πίσω τους έναν νεκρό και δύο τραυματίες. Και ήδη θύματά της σχετίζονται με τους Αγώνες: τον Ιούνιο Αυστραλή παραολυμπιονίκης δέχτηκε επίθεση από ένοπλους ληστές στο κέντρο της πόλης, το ίδιο συνέβη τον Μάιο σε τρία μέλη της ισπανικής ομάδας ιστιοπλοΐας ενώ πριν από λίγες ημέρες εκλάπη φορτηγό που μετέφερε στο Ολυμπιακό Πάρκο εξοπλισμό δύο γερμανικών τηλεοπτικών σταθμών αξίας άνω των 400.000 δολαρίων.

Σοκ, δέος και βία

AP PHOTO/ FELIPE DANA

Η απάντηση των Αρχών είναι η βία: η στρατιωτική αστυνομία πολιορκεί τους λόφους με τις φαβέλες σκορπώντας τον τρόμο στους κατοίκους. Το Ρίο ντε Ζανέιρο είναι η βραζιλιάνικη Πολιτεία με τον μεγαλύτερο αριθμό θανάτων λόγω επιχειρήσεων των δυνάμεων ασφαλείας.

Τα τελευταία δέκα χρόνια είναι περισσότεροι από 8.000 οι νεκροί από τις εφόδους των αστυνομικών στις φαβέλες. «Η αστυνομία πρώτα πυροβολεί και μετά ρωτά», λέει ο Ατίλα Ρόκε, επικεφαλής της Διεθνούς Αμνηστίας Βραζιλίας, σημειώνοντας πως ένας στους πέντε ανθρώπους που έχασε τη ζωή του στο Ρίο το 2015 ήταν θύμα αστυνομικών επιχειρήσεων.

Κάθε φορά που η Βραζιλία αναλαμβάνει κάποια διεθνή οργάνωση, η ενίσχυση των μέτρων ασφαλείας οδηγεί σε κατακόρυφη άνοδο των φόνων πολιτών από αστυνομικούς.

Το 2007, έτος διεξαγωγής των Παναμερικανικών Αγώνων, ήταν η πιο βίαιη χρονιά της τελευταίας δεκαετίας: η στρατιωτική αστυνομία σκότωσε 1.330 ανθρώπους αποδίδοντας τους θανάτους σε «νόμιμη αυτοάμυνα». Στο Μουντιάλ του 2014 οι φόνοι από αστυνομικούς αυξήθηκαν κατά 40% στο Ρίο και κατά 80% στο Σάο Πάολο.

Οι Αρχές εφαρμόζουν στην Ολυμπιάδα τις ίδιες ακριβώς -αν όχι πιο σκληρές- πολιτικές ασφαλείας που τόσο έχουν καταγγελθεί από εθνικές και διεθνείς οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε έναν αόρατο πόλεμο που στοιχειώνει τους φτωχούς.

Το τελευταίο διάστημα η αστυνομία έκανε έναν νέο γύρο επιδρομών για «τη σύλληψη εγκληματιών» σπέρνοντας τον πανικό στις φαβέλες. Τουλάχιστον 11 άνθρωποι σκοτώθηκαν, ανάμεσά τους ένα πεντάχρονο παιδί, στο Κομπλέζο ντο Αλεμάν κι άλλοι τόσοι τραυματίστηκαν έπειτα από ώρες ανταλλαγής πυροβολισμών.

Δεκάδες παρόμοια περιστατικά γίνονται κάθε εβδομάδα: μόνο τον περασμένο Απρίλιο σημειώθηκαν 78, αποκαλύπτοντας πόσο σαθρή έχει υπάρξει η πολιτική της «ειρήνευσης» των φτωχογειτονιών μέσα από τη στρατιωτικοποίησή τους.

Τίποτα δεν μπορεί να δικαιολογήσει αυτές τις πρακτικές ή την κατάσταση έκτακτης ανάγκης λόγω των Ολυμπιακών, αναφέρει η Διεθνής Αμνηστία, σχολιάζοντας τον νέο αντιτρομοκρατικό νόμο που -πέραν όλων των άλλων- στον ορισμό της τρομοκρατικής πράξης περιλαμβάνει και τον «πολιτικό εξτρεμισμό».

Αφήνοντας την ερμηνεία του στην υποκειμενική κρίση των δικαστών, υπάρχει ο κίνδυνος να χρησιμοποιηθεί αυθαίρετα και καταχρηστικά ενάντια σε ειρηνικούς διαδηλωτές και ακτιβιστές. Ο δε Γενικός Νόμος Ολυμπιακών Αγώνων, που υιοθετήθηκε τον Μάιο, επιβάλλει νέους περιορισμούς στην ελευθερία της έκφρασης και στο δικαίωμα της ειρηνικής διαμαρτυρίας σε πολλές περιοχές του Ρίο.

Θέαμα άνευ άρτου

Παρά τα αυστηρά μέτρα, οι διαδηλώσεις δεν έχουν σταματήσει. Δημόσιοι υπάλληλοι, ανάμεσά τους και αστυνομικοί, διαδηλώνουν για τα δεδουλευμένα μηνών που τους χρωστούν, το 70% των καθηγητών απεργεί από τον Μάρτιο ζητώντας αυξήσεις στους παγωμένους από το 2014 μισθούς τους, πολίτες βγαίνουν στους δρόμους διαμαρτυρόμενοι που «η κυβέρνηση λέει πως δεν έχει λεφτά για μισθούς, για Υγεία, για Παιδεία, αλλά έχει για τους Ολυμπιακούς».

Οι Αγώνες εκτιμάται ότι θα στοιχίσουν 11 δισ. δολάρια έχοντας προσφέρει μεγάλο μέρος των ολυμπιακών έργων στις ίδιες κατασκευαστικές που έχουν εμπλακεί στο σκάνδαλο διαφθοράς της κρατικής πετρελαϊκής Petrobras.

Ολα αυτά σε μια Πολιτεία που έχει στην ουσία χρεοκοπήσει. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση ενέκρινε τον περασμένο μήνα βοήθεια ύψους σχεδόν 800 εκατ. ευρώ στην Πολιτεία του Ρίο, αλλά αυτή προορίζεται για τις δαπάνες ασφαλείας μιας πόλης που ενώ αντιμετωπίζει τεράστιες προκλήσεις ασφαλείας δεν είχε χρήματα ούτε για βενζίνη για τα περιπολικά.

Το ένα εκατομμύριο θέσεις εργασίας που χάθηκαν το 2015 διαψεύδει τις υποσχέσεις για τόνωση της απασχόλησης χάρη στις επενδύσεις της διοργάνωσης ενώ, σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, φέτος η οικονομία θα συρρικνωθεί κατά 4%.

Η αναβάθμιση του οδικού δικτύου και η επέκταση του Μετρό (καλώς εχόντων των πραγμάτων θα εγκαινιαστεί μόλις τέσσερις μέρες πριν από τους Αγώνες), που διαφημίζονται ως καίρια έργα για τους «καριόκας», στην πραγματικότητα αφορούν την καλύτερη διασύνδεση ανάμεσα στο τουριστικό κέντρο και τις προνομιούχες περιοχές της πόλης, χωρίς καμία επένδυση στις περιφερειακές γραμμές και τις πραγματικά μαζικές λαϊκές μεταφορές.

«Δεν είμαστε κατά των Ολυμπιακών, αλλά κατά του τρόπου με τον οποίο σχεδιάστηκαν εντείνοντας τις ανισότητες. Είμαστε κατά του μοντέλου της πόλης-εμπόρευμα που διέπει αυτές τις μεγα-διοργανώσεις, αγνοώντας τα αιτήματα και τις πραγματικές ανάγκες των κατοίκων της και ιδιωτικοποιώντας τον δημόσιο χώρο», σχολιάζει η οικονομολόγος Σάντρα Κιντέλα, συντονίστρια του Ινστιτούτου Εναλλακτικών Πολιτικών για το Νότιο Κέρας (PACS) και μέλος της Λαϊκής Επιτροπής του Μουντιάλ και της Ολυμπιάδας του Ρίο, οργάνωση που χαρακτηρίζει αυτούς τους Αγώνες «Ολυμπιακούς του Αποκλεισμού».

Ολόκληρες περιοχές ιδιωτικοποιήθηκαν και, σύμφωνα με στοιχεία της PACS, 65.000 οικογένειες εκτοπίστηκαν. Η αστυνομία καταφτάνει τα ξημερώματα, σέρνει τους ανθρώπους με τη βία έξω από τα σπίτια τους και αρχίζει να κατεδαφίζει χωρίς να τους δώσει χρόνο έστω να μαζέψουν τα υπάρχοντά τους.

Μ’ αυτόν τον τρόπο το παλιό λιμάνι, το Πόρτο Μαραβίλια, λίκνο της σάμπα και της καποέιρα, πέρασε στα χέρια ιδιωτών, χάθηκε από τον χάρτη η μικρή κοινότητα Μέτρο-Μανγκέιρα που απείχε λίγα μέτρα από το «Μαρακανά», όπως και η Βίλα Αουτόντρομο, από τις φτωχότερες κοινότητες κοντά στο Ολυμπιακό Πάρκο.

Τα δύσκολα έπονται

AP PHOTO/ FELIPE DANA

Ο αρχικός ενθουσιασμός εξανεμίστηκε. Δημοσκόπηση της εφημερίδας Datafolha δύο εβδομάδες πριν από την έναρξη των Αγώνων, έδειξε πως το 63% εκτιμά ότι η Ολυμπιάδα θα φέρει περισσότερα προβλήματα απ’ ό,τι οφέλη και το 50% διαφωνεί με τη διοργάνωση.

Οταν η Βραζιλία ανέλαβε τους Αγώνες το 2009 επί Λούλα, η χώρα είχε μια σταθερή λαοπρόβλητη κυβέρνηση, ένα ευρύ φάσμα κοινωνικών πολιτικών και μια ακμάζουσα οικονομία.

Σήμερα η ύφεση και η λιτότητα κατεδαφίζουν τις κοινωνικές κατακτήσεις και μετά τη μεθόδευση ανατροπής της νόμιμα εκλεγμένης προέδρου Ντίλμα Ρούσεφ η χώρα κυβερνάται χωρίς νομιμοποίηση από μια μεταβατική κυβέρνηση υπό τον Μισέλ Τέμερ.

Το 70% των Βραζιλιάνων είναι δυσαρεστημένοι με την κυβέρνηση Τέμερ, που υποσχέθηκε πάταξη της διαφθοράς αλλά από τον πρώτο μήνα διακυβέρνησής του τρεις υπουργοί του αναγκάστηκαν να παραιτηθούν λόγω εμπλοκής τους στο σκάνδαλο Petrobras.

Μπροστά στην τεράστια πολιτική κρίση που ζει η χώρα με τη διαδικασία καθαίρεσης της προέδρου Ρούσεφ, η έκβαση της οποίας αναμένεται εντός του Αυγούστου, για πολλούς αποτελεί ύβρη το αίτημα της Οργανωτικής Επιτροπής του Ρίο 2016 να μη συμπέσει η οριστική ψηφοφορία στη Γερουσία με τις 17 ημέρες της διοργάνωσης, με το επιχείρημα ότι «θα αποσπούσε την προσοχή του κόσμου. Θα θέλαμε οι Βραζιλιάνοι να απολαύσουν και να βιώσουν το ολυμπιακό πνεύμα».

Αντίθετα, είναι οι Αγώνες που αποσπούν την προσοχή από πολιτικές εξελίξεις καταλυτικές για το μέλλον της χώρας. Αυτό που έρχεται μετά, όταν τα φώτα των 31ων Ολυμπιακών Αγώνων σβήσουν αφήνοντας πίσω τους μια οικονομία ακόμη πιο εύθραυστη και μια χώρα που μοιάζει να επιστρέφει στη δεκαετία του ’80, με βαθιά κοινωνική κρίση, περισσότερη ανεργία και βία, άλωση της νομιμότητας με διακύβευμα την ίδια τη δημοκρατία.

 

ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ - ΚΑΡΑΙΒΙΚΗ
Αστυνομικοί με άδεια να σκοτώνουν
Διεθνείς οργανώσεις συμφωνούν με την καταγγελία του Correpi (Συντονιστικό κατά της Θεσμικής και Αστυνομικής Βίας) ότι η απόφαση παραβιάζει τον Κώδικα Δεοντολογίας των Ηνωμένων Εθνών για τους υπαλλήλους που...
Αστυνομικοί με άδεια να σκοτώνουν
ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ - ΚΑΡΑΙΒΙΚΗ
Ευημερούν αριθμοί και διαφθορά, δυστυχούν οι πολίτες, την «πληρώνει» η δημοκρατία
Η οικονομία ανακάμπτει στη Λατινική Αμερική, τουλάχιστον ως προς τους ρυθμούς ανάπτυξης, αλλά οι πολίτες συνεχίζουν να δεινοπαθούν ενώ αυξάνει η δυσπιστία προς τους θεσμούς και τελικά το ίδιο το δημοκρατικό...
Ευημερούν αριθμοί και διαφθορά, δυστυχούν οι πολίτες, την «πληρώνει» η δημοκρατία
ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ - ΚΑΡΑΙΒΙΚΗ
Οι διώξεις δεν πτοούν το Εργατικό Κόμμα
Οσο τα φώτα της δημοσιότητας είναι στραμμένα στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Ρίο που ξεκινούν την Παρασκευή, η Βραζιλία ολισθαίνει ακόμη περισσότερο σε πρακτικές πολιτικών διώξεων και η λιγότερο δημοφιλής...
Οι διώξεις δεν πτοούν το Εργατικό Κόμμα
ΕΔΩ ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ
Πλησιάζει η Ολυμπιάδα, θεριεύει ο φόβος στο Ρίο
​Οσο πλησιάζουν οι Ολυμπιακοί Αγώνες του Ρίο, στον μακρύ κατάλογο τον προβλημάτων που απειλούν τη διεξαγωγή τους –έξαρση της βίας, πολιτική πόλωση για την παραπομπή της προέδρου Ρούσεφ, κοινωνική δυσαρέσκεια...
Πλησιάζει η Ολυμπιάδα, θεριεύει ο φόβος στο Ρίο
ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ - ΚΑΡΑΙΒΙΚΗ
Η σαπουνόπερα της διαφθοράς
Ο πρόεδρος της Βουλής, Εντουάρντο Κούνια, που διώκεται για διαφθορά και ξέπλυμα βρόμικου χρήματος από μίζες ύψους τουλάχιστον 5 εκατ. ευρώ, προσπάθησε να εκβιάσει την κυβέρνηση απαιτώντας να μη συνηγορήσει...
Η σαπουνόπερα της διαφθοράς
ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ - ΚΑΡΑΙΒΙΚΗ
ΒΡΑΖΙΛΙΑ: Μετρώντας τα... κουκιά για την παραπομπή Τέμερ
Μάχη για την πολιτική -και δη την προεδρική- επιβίωσή του έδινε χθες ο Μισέλ Τέμερ, ο πρώτος εν ενεργεία πρόεδρος της Βραζιλίας που κατηγορείται για διαφθορά, κινδυνεύοντας με αποπομπή από τον θώκο στον οποίο...
ΒΡΑΖΙΛΙΑ: Μετρώντας τα... κουκιά για την παραπομπή Τέμερ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας