• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    23°C 20.1°C / 25.2°C
    1 BF
    68%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    23°C 20.9°C / 24.0°C
    2 BF
    73%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    22°C 17.0°C / 22.1°C
    1 BF
    51%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 12.9°C / 18.1°C
    1 BF
    88%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 18.0°C / 19.9°C
    1 BF
    73%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    21°C 20.5°C / 21.5°C
    2 BF
    70%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    17°C 17.4°C / 17.9°C
    2 BF
    77%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 20.2°C / 20.2°C
    2 BF
    37%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.8°C / 23.8°C
    3 BF
    63%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.2°C / 21.9°C
    0 BF
    60%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    23°C 18.3°C / 23.4°C
    0 BF
    64%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    20°C 20.4°C / 20.4°C
    1 BF
    80%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    23°C 22.6°C / 22.6°C
    2 BF
    47%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    18°C 17.9°C / 20.1°C
    0 BF
    88%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 16.5°C / 23.3°C
    0 BF
    63%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.8°C / 23.8°C
    3 BF
    56%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    20°C 18.8°C / 25.4°C
    0 BF
    68%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    19°C 19.1°C / 19.1°C
    2 BF
    76%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    22°C 21.7°C / 22.2°C
    1 BF
    83%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 18.0°C / 18.0°C
    0 BF
    76%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Ανοιχτές φλέβες» που ακόμα αιμορραγούν

  • A-
  • A+
Πενήντα χρόνια από την πρώτη του έκδοση, το εμβληματικό δοκίμιο του Εντουάρντο Γκαλεάνο, με θέμα την αδιάλειπτη λεηλασία του πλούτου ολόκληρης της ηπείρου, αποτελεί τη Βίβλο των νέων γενεών της Αριστεράς και, παρότι όταν εκδόθηκε πέρασε σχεδόν απαρατήρητο, πουλά 2 εκατ. αντίτυπα τον χρόνο.

«H παγκόσμια κατανομή της εργασίας έχει ως αποτέλεσμα το διαμοιρασμό των χωρών σε αυτές που κερδίζουν και αυτές που χάνουν. Η δική μας περιοχή της γης, που σήμερα ονομάζουμε Λατινική Αμερική, το βίωσε από νωρίς: ειδικεύτηκε στο να χάνει από τις παλιές εκείνες εποχές που οι Ευρωπαίοι της Αναγέννησης ρίχτηκαν στις θάλασσες κι έμπηξαν τα δόντια τους στο λαιμό της. Περάσαν οι αιώνες και η Λατινική Αμερική τελειοποίησε τις λειτουργίες της».

Πενήντα χρόνια μετά την πρώτη του έκδοση, το βιβλίο «Οι ανοιχτές φλέβες της Λατινικής Αμερικής» (εκδ. «Κουκκίδα») του Εντουάρντο Γκαλεάνο -που ξεκινά με αυτό το απόσπασμα- παραμένει επίκαιρο όσο ποτέ.

Σε αυτό διηγείται την ιστορία της λεηλασίας των πόρων της ηπείρου από την εποχή των πρώτων Ευρωπαίων εξερευνητών ώς τις μέρες μας: μια απτή ανάλυση της θεωρίας της εξάρτησης μέσα από δημοσιογραφική έρευνα με ιστορικά και ανθρωπολογικά στοιχεία, αποκαλυπτικούς αριθμούς, μύθους παρμένους από τη λαϊκή παράδοση, που ξεναγούν τον αναγνώστη στα δεινά της κάθε μορφής αποικιοκρατίας και ξένης κυριαρχίας.

Ο Εντουάρντο Γκαλεάνο το έγραψε στα 31 του χρόνια και ποτέ δεν φαντάστηκε τη μοίρα που του επεφύλασσε η ιστορία, όπως αφηγήθηκε στο «Ο κυνηγός ιστοριών»: «Κατέθεσα το βιβλίο το 1970 σε διαγωνισμό του Οίκου της Αμερικανικής Ηπείρου, στην Κούβα. Και έχασα. Κατά την κριτική επιτροπή το βιβλίο δεν ήταν σοβαρό. Το 1970 η Αριστερά ταύτιζε το σοβαρό με το ανιαρό. Το βιβλίο εκδόθηκε την επόμενη χρονιά, δεν πουλούσε, ούτε καν η οικογένειά μου δεν το αγόραζε. Αλλά χάρη στη χούντα έγινε διάσημο. Γιατί διαβάστηκε ενθουσιωδώς τους πρώτους έξι μήνες της δικτατορίας στην Ουρουγουάη, επειδή οι λογοκριτές βλέποντας τον τίτλο νόμισαν πως ήταν δοκίμιο ανατομίας και το επέτρεψαν στις φυλακές. Εως ότου ανακάλυψαν το περιεχόμενό του και το απαγόρευσαν».

Είναι έτσι που έγινε ένα από τα δημοφιλέστερα δοκίμια για τη Λατινική Αμερική πουλώντας 2 εκατ. αντίτυπα τον χρόνο. Αλλά και Βίβλος των νέων γενεών της Αριστεράς, αυτής που δεκαετίες αργότερα, στις αρχές του 21ου αιώνα θα άρχιζε να φτάνει στην εξουσία (του Λούλα, του Μοράλες, του Κορέα, του Τσάβες). Διόλου τυχαία που αυτό το βιβλίο επέλεξε ο Ούγκο Τσάβες να προσφέρει ως δώρο στον Αμερικανό ομόλογό του Μπαράκ Ομπάμα το 2009 στην 5η Σύνοδο της Αμερικανικής Ηπείρου.

Αλλά ο Αμερικανός πρώην πρόεδρος, ακόμη κι αν διάβασε, σίγουρα αγνόησε τις εύστοχες παρατηρήσεις του Γκαλεάνο, όπως εκείνο το απόσπασμα: «Στη Λατινική Αμερική, όλα έχουν μεταμορφωθεί σε ευρωπαϊκό κεφάλαιο ή, αργότερα, βορειοαμερικανικό, και ως τέτοιο έχει συσσωρευτεί και συσσωρεύεται σε μακρινά κέντρα εξουσίας».

Η μεγάλη λεηλασία

Ολα ξεκίνησαν με την κατάκτηση της ηπείρου, γράφει. «Ηρθαν. Εκείνοι είχαν τη Βίβλο κι εμείς είχαμε τη γη. Και μας είπαν: Κλείστε τα μάτια και προσευχηθείτε. Κι όταν ανοίξαμε τα μάτια, εκείνοι είχαν τη γη και εμείς τη Βίβλο». Και μαζί με τη γη οικειοποιήθηκαν όλες τις πλουτοπαραγωγικές πηγές που με την επικράτηση ξένων οικονομικών δυνάμεων έγιναν commodities: ασήμι, χρυσός, πετρέλαιο, βαμβάκι, καφές, φρούτα, ζάχαρη… όλα πολύτιμα εμπορεύματα… Ετσι μετέτρεψαν την ήπειρο σε μια αχανή αποικία, θέτοντας τις βάσεις για τον εξαρτημένο καπιταλισμό που θα αναπτυσσόταν στις λατινοαμερικανικές χώρες.

Κι είναι ξεκάθαρος στην ανάλυσή του για τον καταμερισμό του πλούτου: «Οσοι κέρδισαν, κέρδισαν γιατί εμείς χάσαμε: η ιστορία της υπανάπτυξης της Λατινικής Αμερικής συνιστά κομμάτι της ιστορίας της ανάπτυξης του παγκόσμιου καπιταλισμού. Η ήττα μας συνδέθηκε πάντα εγγενώς με την νίκη των άλλων· ο πλούτος μας γέννησε πάντα την φτώχεια μας για να τροφοδοτήσει την ευμάρεια των άλλων: των αυτοκρατοριών και των ντόπιων τοποτηρητών τους».

«Αυτό το βιβλίο είναι ένα κάλεσμα αφύπνισης», επισημαίνει ο Ερίκ Νεπομουσένο, συγγραφέας και μεταφραστής του Γκαλεάνο στα πορτογαλικά. «Και εκπλήσσει πόσο επίκαιρο παραμένει μισό αιώνα αργότερα… Μέχρι ποιου σημείου μάς ανοίγει τα μάτια για την πραγματικότητα που αντιμετωπίζουμε».

Η μνήμη των λαών

Πέρασαν 50 χρόνια και ο Βρετανός δημοσιογράφος Αντι Ρόμπινσον –επαναλαμβάνοντας τα ίδια ταξίδια που είχε κάνει ο Γκαλεάνο– στο βιβλίο του «Χρυσός, πετρέλαιο και αβοκάντο: Οι νέες ανοιχτές φλέβες της Λατινικής Αμερικής» (2020) καταδεικνύει τη διαιωνιζόμενη «κατάρα των πρώτων υλών».

«Καμιά δεκαριά πρώτες ύλες (κολτάνιο, πετρέλαιο, λίθιο, σόγια, νιόβιο, αβοκάντο κ.λπ.) μπορεί να εξηγήσουν τα πιο πρόσφατα πραξικοπήματα, τις εξεγέρσεις των πολιτών αλλά και την περιβαλλοντική καταστροφή που γνωρίζει η ήπειρος», εξηγεί ο Ρόμπινσον στο BBC.

«Οπως προκύπτει και από τις συνεντεύξεις που έκανα, υπάρχουν λόγοι να σκεφτούμε πως τα πραξικοπήματα που έγιναν σε Βραζιλία (2016) και Βολιβία (2019) είχαν σχέση με δύο βασικές πλουτοπαραγωγικές πηγές, όπως το πετρέλαιο και το λίθιο. Και στη Βενεζουέλα οι απόπειρες κατά της κυβέρνησης Μαδούρο έχουν προφανώς σχέση και με τη μάχη ανάμεσα σε Ουάσινγκτον, Μόσχα και Πεκίνο για τον έλεγχο του πετρελαίου».

Με λίγα λόγια, αυτό που έδειξε ο Γκαλεάνο είναι πως «Η φτώχεια δεν είναι κάτι γραμμένο στα άστρα κι η υπανάπτυξη δεν είναι καρπός ενός υποχθόνιου σχεδίου του Θεού. Αλλά είναι οι άρχουσες τάξεις που κρατούν τα ηνία εξαγγέλλοντας την κόλαση για όλους». Και πως οφείλουμε να ανατρέχουμε πάντα στο χτες για να κατανοήσουμε το αύριο: «Πρέπει να εφευρίσκουμε το μέλλον αντί να το αποδεχόμαστε. Δεν πρέπει να υποταχθούμε στο μοιραίο του πεπρωμένου γιατί η ιστορία γεννιέται εκ νέου κάθε μέρα». Δεν υπάρχουν λαοί χωρίς μνήμη.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ - ΚΑΡΑΪΒΙΚΗ
Το παρελθόν στοιχειώνει και εξορίζει
Κάνοντας την ιστορία αφήγημα, ο συγγραφέας Χόρχε Γκαλάν δεν φανταζόταν πως θα μεταμορφωνόταν κι αυτός σε έναν μυθιστορηματικό νουάρ ήρωα πληρώνοντας πολύ ακριβά την τόλμη του.
Το παρελθόν στοιχειώνει και εξορίζει
ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ - ΚΑΡΑΪΒΙΚΗ
Ο πόλεμος λάσπης στον Λούλα και το στοίχημα της δημοκρατίας
Όλες οι δημοσκοπήσεις επιβεβαιώνουν σημαντικό προβάδισμα του πρώην συνδικαλιστή ηγέτη. Το μεγάλο ερώτημα που πλανάται σήμερα στη Βραζιλία είναι αν ο Μπολσονάρο θα αποδεχτεί μια εκλογική του ήττα.
Ο πόλεμος λάσπης στον Λούλα και το στοίχημα της δημοκρατίας
ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ - ΚΑΡΑΪΒΙΚΗ
Τα κλεμμένα παιδιά της χούντας Πινοτσέτ
Η Σουηδία διέταξε έρευνα για να διακριβωθούν περισσότερες από 2.100 παράνομες υιοθεσίες φτωχών παιδιών της Χιλής που απάγονταν από τις κρατούμενες μητέρες στις φυλακές.
Τα κλεμμένα παιδιά της χούντας Πινοτσέτ
ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ - ΚΑΡΑΪΒΙΚΗ
Εταιρεία με χουντικό παρελθόν
Η στενή σχέση της Volkswagen με το στρατιωτικό καθεστώς ήταν κοινό μυστικό, αλλά μόλις το 2016 η κυβέρνηση της Βραζιλίας ξεκίνησε να διερευνά την εμπλοκή της στη βάση των πορισμάτων της Επιτροπής Αλήθειας.
Εταιρεία με χουντικό παρελθόν
ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ - ΚΑΡΑΪΒΙΚΗ
Διώκεται δημοσιογράφος που αποκάλυψε σεξουαλικές κακοποιήσεις ανηλίκων από ιερείς
Αντιμέτωπος τη δικαιοσύνη της Κολομβίας θα βρεθεί δημοσιογράφος που έγραψε ένα βιβλίο, προϊόν έρευνας, για τη σεξουαλική κακοποίηση ανηλίκων από ρωμαιοκαθολικούς ιερείς.
Διώκεται δημοσιογράφος που αποκάλυψε σεξουαλικές κακοποιήσεις ανηλίκων από ιερείς
ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ - ΚΑΡΑΪΒΙΚΗ
Ο Ερνάν και ο Παύλος δεν μένουν πια εδώ...
Δύο παράλληλες ιστορίες, δύο ζωές που καταδικάστηκαν να ανακαλύψουν βίαια την αλήθεια για το παρελθόν τους, δύο άνθρωποι που αυτοκτόνησαν-οι Ερνάν Καλογερόπουλος και Παύλος Αθανασίου- γιοι Ελλήνων αγνοουμένων...
Ο Ερνάν και ο Παύλος δεν μένουν πια εδώ...

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας