Οι επενδύσεις στο Ισραήλ έχουν βρεθεί στο επίκεντρο της προεκλογικής εκστρατείας στη Νορβηγία, προκαλώντας μια ασυνήθιστη δημόσια συζήτηση για το πώς λειτουργεί το μεγαλύτερο κρατικό επενδυτικό ταμείο στον κόσμο.
Η διαμάχη αυτή μπορεί να επηρεάσει το ποιο κόμμα θα ηγηθεί της επόμενης κυβέρνησης στη χώρα, ακόμα και το αποτέλεσμα των επικείμενων εκλογών στις 8 Σεπτεμβρίου, μεταδίδει το Reuters.
Τα δεξιά κόμματα – Συντηρητικοί, Κόμμα Προόδου, Φιλελεύθεροι και Χριστιανοδημοκράτες – εμφανίζονται στις δημοσκοπήσεις του Αυγούστου να κερδίζουν 85 έδρες, δηλαδή μόλις μία πάνω από το όριο της πλειοψηφίας, σύμφωνα με το μέσο όρο των δημοσκοπήσεων που συνέλεξε το pollofpolls.no.
Πίεση προς το κυβερνών Εργατικό Κόμμα
Ασκώντας πίεση στο Εργατικό Κόμμα που βρίσκεται στην εξουσία, το αριστερό κόμμα «Σοσιαλιστική Αριστερά» διεμήνυσε αυτή την εβδομάδα ότι θα υποστηρίξει μια μελλοντική κυβέρνηση Εργατικών μόνο εάν αποσυρθούν οι επενδύσεις από όλες τις εταιρείες που εμπλέκονται στον «παράνομο πόλεμο του Ισραήλ στη Γάζα».
Το Εργατικό Κόμμα διαβεβαίωσε πως δεν πρόκειται να ικανοποιήσει ένα τέτοιο αίτημα, ωστόσο ίσως δυσκολευτεί να το απορρίψει και μετά τις εκλογές, σχολιάζει το αμερικανικό πρακτορείο.
«Η μεγαλύτερη κρίση που έχω βιώσει»
«Αυτή είναι η μεγαλύτερη κρίση που έχω βιώσει», δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος του νορβηγικού κρατικού ταμείου, Νικολάι Τάνγκεν, στην σουηδική εφημερίδα Dagens Industri την Παρασκευή. «Είναι σοβαρή η κατάσταση, γιατί αφορά την εμπιστοσύνη στο ταμείο».
Σε συνέντευξή του στο Reuters την προηγούμενη εβδομάδα, ο Τάνγκεν απέκλεισε το ενδεχόμενο να παραιτηθεί, υποστηρίζοντας ότι απλώς υλοποιεί την εντολή που έχει λάβει από το κοινοβούλιο.
Από τις 30 Ιουνίου, το ταμείο έχει αποσύρει επενδύσεις από 23 ισραηλινές εταιρείες, μετά από δημοσιεύματα ότι είχε μερίδιο σε εταιρεία που παρέχει υπηρεσίες συντήρησης σε ισραηλινά μαχητικά αεροσκάφη.
Μέχρι τις 14 Αυγούστου, το ταμείο κατείχε μετοχές σε 38 ισραηλινές εταιρείες, συνολικής αξίας 19 δισεκατομμυρίων κορωνών (1,85 δισ. δολάρια), σε τομείς όπως οι τράπεζες, η τεχνολογία, τα καταναλωτικά αγαθά και η βιομηχανία.
Την ίδια στιγμή, ο υπουργός Οικονομικών της χώρας ανέφερε πριν λίγες μέρες πως αναμένονται να πραγματοποιηθούν ακόμα περισσότερες αποεπενδύσεις από ισραηλινές εταιρείες.
Οι υπέρμαχοι της αποεπένδυσης υποστηρίζουν ότι η Νορβηγία είναι συμμέτοχος στην παραβίαση του διεθνούς δικαίου μέσω επενδύσεων σε εταιρείες που δραστηριοποιούνται στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη. Επίσης, υποστηρίζουν ότι η επίσημη διαδικασία απόσυρσης διαρκεί υπερβολικά πολύ.
Το Ταμείο και οι ισορροπίες
Το ταμείο επενδύει τα έσοδα της Νορβηγίας από πετρέλαιο και φυσικό αέριο στο εξωτερικό για να αποφευχθεί η «υπερθέρμανση» της εγχώριας οικονομίας.
Το ταμέιο εκτιμάται ότι διαθέτει περίπου 2 τρισ. δολάρια, κάτι που αντιστοιχεί σε περίπου 355.000 δολάρια για κάθε Νορβηγό πολίτη.
Είθισται οι επενδύσεις του ταμείου να μην γίνονταν πεδίο δημόσιας αντιπαράθεσης, ωστόσο η γενοκτονία των Παλαιστινίων έχει αλλάξει τα δεδομένα στη χώρα.
Οι τέσσερις μεγαλύτερες πολιτικές δυνάμεις στη Νορβηγία προσπαθούν παραδοσιακά να αποφασίζουν για το ταμείο με υπερκομματική συναίνεση, ώστε να διασφαλίζεται η σταθερότητα ανεξαρτήτως κυβέρνησης.
Εσωτερικές ανησυχίες
Αν και επίσημα οι αξιωματούχοι του ταμείου δηλώνουν ότι μπορούν να διαχειριστούν την πίεση, σε ιδιωτικές συζητήσεις ανησυχούν.
Το Reuters απέκτησε πρόσβαση σε μυστικά πρακτικά, τα οποία δείχνουν πως το Norges Bank Investment Management (NBIM), δηλαδή το δημόσιο κρατικό ταμείο, το Συμβούλιο Ηθικής και το υπουργείο Οικονομικών συζήτησαν πώς να διατηρηθεί η ηθική επένδυση χωρίς να εκληφθεί ως πολιτική επίθεση προς κράτη.
Το Συμβούλιο Ηθικής ανέφερε ότι υπάρχει πρόβλημα με εταιρείες που έχουν κυρίαρχο μέτοχο το ίδιο το κράτος, καθώς οι ηθικές κριτικές μπορεί να εκληφθούν ως άμεση επίθεση προς κυβερνήσεις, ακόμη και ευρωπαϊκές.
Η Norges Bank σημείωσε ότι οι κρατικές εταιρείες – ειδικά σε αυταρχικά καθεστώτα – μπορεί να αποτελέσουν πρόκληση στο μέλλον.
Ηθικές κατευθυντήριες γραμμές
Το ταμείο ακολουθεί ηθικές κατευθυντήριες γραμμές που εισήχθησαν το 2004 από τον τότε Συντηρητικό υπουργό Οικονομικών, Περ-Κρίστιαν Φος, και εφαρμόστηκαν από την αριστερή διάδοχό του Κριστίν Χάλβορσεν.
Οι κατευθυντήριες γραμμές απαγορεύουν, μεταξύ άλλων, επενδύσεις σε εταιρείες που εμπλέκονται σε σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε πολεμικές ή συγκρουσιακές καταστάσεις.
«Η δημόσια στήριξη στη συσσώρευση χρημάτων με αυτόν τον τρόπο εξαρτάται από το να τηρούνται οι ηθικοί κανόνες», δήλωσε η Χάλβορσεν. «Αν οι πολίτες δεν πιστεύουν ότι τα χρήματα διαχειρίζονται σωστά, θα υπάρχει λιγότερη υποστήριξη».
Η ηγέτιδα των Συντηρητικών, Έρνα Σόλμπεργκ, που κυβέρνησε τη Νορβηγία από το 2013 έως το 2021, δήλωσε πως το να κρατούνται οι επενδύσεις του ταμείου αποπολιτικοποιημένες αποτελούσε διαχρονική προτεραιότητα των κυβερνήσεων.
«Η αρχή ότι οι επενδύσεις γίνονται χωρίς πολιτική επιρροή είναι πολύ σημαντική για εμάς», είπε σε συνάντηση με ξένους ανταποκριτές στις 6 Αυγούστου.
Ο Στόλτμπεργκ δήλωσε πρόσφατα σε ανοιχτή συγκέντρωση στην πόλη Arendal ότι το ταμείο πάντα αντιμετώπιζε προκλήσεις.
«Θα συνεχίσουμε να αντιμετωπίζουμε προκλήσεις. Το έχουμε καταφέρει για 30 χρόνια», δήλωσε χαρακτηριστικά.
