• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    31°C 29.4°C / 32.3°C
    4 BF
    39%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    29°C 27.5°C / 30.8°C
    5 BF
    40%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    33°C 31.0°C / 33.7°C
    2 BF
    39%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.9°C / 27.9°C
    1 BF
    47%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.9°C / 28.0°C
    3 BF
    54%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.0°C / 31.0°C
    3 BF
    44%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    23°C 23.4°C / 25.9°C
    3 BF
    38%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    32°C 31.8°C / 31.8°C
    1 BF
    32%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    29°C 28.8°C / 32.7°C
    3 BF
    43%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.9°C / 28.5°C
    3 BF
    57%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    30°C 28.8°C / 30.4°C
    4 BF
    32%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    27°C 27.3°C / 27.3°C
    4 BF
    69%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    30°C 29.9°C / 29.9°C
    0 BF
    66%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    29°C 29.0°C / 29.0°C
    0 BF
    30%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    30°C 28.9°C / 31.0°C
    2 BF
    40%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    27°C 27.1°C / 27.8°C
    4 BF
    49%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    30°C 29.9°C / 32.5°C
    3 BF
    27%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 27.3°C / 28.8°C
    3 BF
    54%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    28°C 28.1°C / 30.1°C
    3 BF
    46%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    26°C 26.3°C / 26.3°C
    1 BF
    45%
AP Photo/Alexander Zemlianichenko, File
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η σιωπηλή φυγή των Ρώσων από την πατρίδα τους

  • A-
  • A+
Χιλιάδες Ρώσοι πολίτες, που είναι αντίθετοι με τον πόλεμο στην Ουκρανία, αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τις εστίες τους υπό τον φόβο των διώξεων από το καθεστώς Πούτιν ● Οσοι διαθέτουν ευρωπαϊκή βίζα κατευθύνονται κυρίως στη Φινλανδία και στις χώρες της Βαλτικής, οι υπόλοιποι καταφεύγουν σε Γεωργία, Αρμενία, Τουρκία, Κιργιστάν ή Καζακστάν

«Δεν μπορώ να πω πως ο πόνος κι η τραγωδία που ζουν άλλοι άνθρωποι, η ανθρωπιστική καταστροφή, έχουν κάποια σχέση με μια απελευθέρωση», λέει η διάσημη Ρωσίδα ηθοποιός Τσουλπάν Χαμάτοβα (από τις πρωταγωνίστριες της εμβληματικής ταινίας «Good Bye, Lenin!»), από τη Λετονία όπου τη βρήκε ο πόλεμος κι όπου πλέον θα παραμείνει. «Σήμερα έχεις δύο επιλογές στη Ρωσία: να πάψεις να λες ότι υπάρχει πόλεμος και τραγωδία ή να ζητήσεις συγγνώμη που δεν στήριξες τη στρατιωτική επιχείρηση. Αλλά δεν μπορώ να αγνοήσω όσα βλέπω».

Η Χαμάτοβα είναι μία από τους χιλιάδες Ρώσους πολίτες που μετά τον πόλεμο που εξαπέλυσε η πατρίδα της κατά της Ουκρανίας κινούν για μια έξοδο σιωπηλή και ελάχιστα ορατή. Αντικαθεστωτικοί και άνθρωποι που αντιτίθενται σε αυτόν τον πόλεμο αναγκάζονται υπό τον φόβο των διώξεων με τη διολίσθηση της Ρωσίας σε ακόμη βαθύτερο αυταρχισμό να εγκαταλείψουν τη χώρα.

Είναι η ταχύτερη έξοδος πολιτών από την εποχή της πτώσης της ΕΣΣΔ, έλεγε στους New York Times o Κονσταντίν Σόνιν, Ρώσος οικονομολόγος του Πανεπιστημίου του Σικάγου, «ποτέ δεν υπήρξε κάτι παρόμοιο, τόσο τεράστια φυγή σε καιρούς ειρήνης, αφού δεν υπάρχει πόλεμος στα ρωσικά εδάφη». Το BBC εκτιμά πως μόνο τις δύο πρώτες εβδομάδες του πολέμου είχαν ήδη εγκαταλείψει τη Ρωσία 200.000 πολίτες.

Αφήνοντας πίσω τους δουλειά, σπίτι, οικογένεια, μέλη της προοδευτικής διανόησης και της αντιπολίτευσης, δημοσιογράφοι, μπλόγκερ, ακτιβιστές για τα ανθρώπινα δικαιώματα, καλλιτέχνες, αλλά και πολλοί νέοι που δουλεύουν σε τομείς αιχμής, όπως η τεχνολογία, βλέπουν ως μόνη λύση τη φυγή από το οικονομικό χάος και την πολιτική καταστολή που βαθαίνει στη Ρωσία.

«Ο φόβος των κλειστών συνόρων, των πολιτικών διώξεων, της κήρυξης στρατιωτικού νόμου ή επιστράτευσης… Οταν φούντωσαν αυτές οι φήμες, το πρώτο που έκανα ήταν να κλείσω την πρώτη διαθέσιμη πτήση, για μια χώρα όπου δεν είχα πατήσει ποτέ το πόδι μου, και να φύγω με την οικογένειά μου» έλεγε στην Guardian ο Αντόν, στέλεχος ρωσικής εταιρείας αερίου. «Δεν σκοπεύω να πολεμήσω σε έναν πόλεμο που δεν ήταν απόφασή μου να αρχίσει».

Αντικαθεστωτικοί αλλά και ανεπιθύμητοι

Οσοι μπορούν περνούν τα σύνορα με τη Φινλανδία και τις Βαλτικές Χώρες. Τοπικά μέσα μεταδίδουν πως το συνοριακό πέρασμα Βααλίμαα ανάμεσα σε Ρωσία και Φινλανδία γνωρίζει πρωτόγνωρο συνωστισμό, ενώ η σιδηροδρομική γραμμή Αγία Πετρούπολη-Ελσίνκι είναι γεμάτη εδώ και αρκετές ημέρες…

Αυτοί είναι οι τυχεροί, ενώ όσοι δεν διαθέτουν ευρωπαϊκές βίζες καταλήγουν στη Γεωργία, την Αρμενία και την Τουρκία ή στο Κιργιστάν και το Καζακστάν. Σύμφωνα με το Politico, τις τρεις πρώτες εβδομάδες του Μαρτίου είχαν φτάσει στην Αρμενία περισσότεροι από 80.000 Ρώσοι. «Η πτήση Μόσχα-Ερεβάν ήταν γεμάτη με γνωστούς μου. Υπήρχαν πολλοί νέοι: το μέλλον της Ρωσίας φεύγει», έλεγε o Μπορίς Νικόλσκι, καθηγητής που πέρσι απολύθηκε από την Ανώτατη Σχολή Οικονομικών της Μόσχας επειδή συμμετείχε στις διαδηλώσεις που έγιναν μετά την επιστροφή του ηγέτη της αντιπολίτευσης, Αλεξέι Ναβάλνι.

«Είναι αδύνατον να ζεις σε μια χώρα, ακόμη και στην αγαπημένη σου πατρίδα, όπου φιμώνουν το στόμα σου. Ο κόσμος μας κατέρρευσε. Η ζωή κάθε ανθρώπου που ζει στη Ρωσία, που μιλά ρωσικά ή που έχει σχέση με τη ρωσική κουλτούρα, άλλαξε αναπότρεπτα με τον εγκληματικό πόλεμο στην Ουκρανία», έλεγε στο Al Jazeera από τη Λετονία όπου κατέφυγε ο Αντόν Ντολίν, κριτικός κινηματογράφου και συνεργάτης του κωμικού Ιβάν Ουργκάντ, από τους πρώτους που κατήγγειλε τον πόλεμο από τη δημοφιλή εκπομπή του, η οποία κόπηκε αμέσως. Φεύγοντας, έξω από το σπίτι του ο Ντόλιν είδε γραμμένο το γράμμα «Ζ», σύμβολο των υπέρμαχων του πολέμου που χρησιμοποιείται ως μέσο εκφοβισμού. «Ο στόχος τους είναι σαφής: ξέρουμε ότι η οικογένειά σου ζει εδώ. Πρόσεχε».

«Στη Ρωσία οποιαδήποτε διαμαρτυρία καταστέλλεται βίαια. Ο μόνος τρόπος να διαμαρτυρηθούμε είναι να φύγουμε από τη χώρα, να πάρουμε τις δεξιότητες και τα λεφτά μας και να φύγουμε», έλεγε στο BBC ο Ιγκόρ, σχεδιαστής βιντεοπαιχνιδιών, ένας από τους 25.000 που σύμφωνα με τον δήμαρχο της Τυφλίδας έφτασαν στην πρωτεύουσα της Γεωργίας τις δύο πρώτες εβδομάδες του πολέμου.

Μόνο που ο Ιγκόρ θα φύγει και από τη Γεωργία, όπου όπως και άλλοι συμπατριώτες του δεν νιώθουν ιδιαίτερα ευπρόσδεκτοι: θεωρούνται εκπρόσωποι μιας χώρας που ξεκίνησε έναν επιθετικό πόλεμο, έστω κι αν επί χρόνια αντιτάχθηκαν στο καθεστώς Πούτιν. Πολλοί βλέπουν παραλληλισμούς ανάμεσα στην εισβολή στην Ουκρανία και τον πόλεμο της Γεωργίας το 2008, όταν η Ρωσία στήριξε στρατιωτικά τις αποσχισθείσες περιοχές της Νότιας Οσετίας και Αμπχαζίας. Πρόσφατη δημοσκόπηση έδειξε πως το 87% των Γεωργιανών θεωρούν τον πόλεμο στην Ουκρανία ως δικό τους πόλεμο και πολλοί δυσανασχετούν με τους Ρώσους που καταφτάνουν.

Στους δρόμους της Τυφλίδας συνθήματα καλούν τους Ρώσους να φύγουν. Στα κοινωνικά δίκτυα κυκλοφορούν υβριστικά σχόλια. Ιδιοκτήτες Airbnb δεν τους δέχονται στα σπίτια τους. Κάποιοι τους φωνάζουν «Δεν είναι καιρός για διακοπές: εξεγερθείτε κατά των διεφθαρμένων κυβερνήσεών σας». Ενώ η Κεντρική Τράπεζα της Γεωργίας, όπως σημειώνει ρεπορτάζ των New York Times, ζητά από τους νεοαφιχθέντες Ρώσους που θέλουν να ανοίξουν λογαριασμό να υπογράψουν δήλωση ότι καταδικάζουν τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και ότι αναγνωρίζουν πως η Ρωσία κατέχει τμήματα της Γεωργίας… Κάτι που θα μπορούσε να τους προκαλέσει πολλά προβλήματα αν κάποτε επιστρέψουν στη Ρωσία.

«Δεν είμαστε τουρίστες. Είμαστε πρόσφυγες. Δεν τρέχουμε να ξεφύγουμε από τις σφαίρες, τις βόμβες, τους πυραύλους, αλλά από τη φυλακή... Αν τα έγραφα αυτά ενώ ήμουν στη Ρωσία, θα πήγαινα αναπότρεπτα στη φυλακή για 15-20 χρόνια», έγραφε στο Al Jazeera ο δημοσιογράφος Μπόρις Γκροζόφσκι προσπαθώντας να απαντήσει στην κριτική που ασκούν πολλοί εναντίον των Ρώσων που έφτασαν στη χώρα. «Νιώθουμε πόνο, ντροπή, τρόμο, απέχθεια, οργή και ανημπόρια».

Η μονολιθική κοινωνία της «αυτοκάθαρσης»

Η κυβέρνηση Πούτιν κατάργησε στην ουσία το δικαίωμα όχι μόνο στη διαμαρτυρία αλλά και στη διαφορετική άποψη. Πολιτικοί, μίντια, ΜΚΟ, φεμινίστριες, ακτιβιστές βρίσκονται στο στόχαστρό της. Από τις αρχές του πολέμου ώς τις 20 Μαρτίου, σύμφωνα με την οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων OVD.info, είχαν συλληφθεί σχεδόν 15.000 διαδηλωτές. Κι οι διώξεις πολλαπλασιάζονται στη βάση των νέων δρακόντειων νομοθεσιών που υιοθέτησε η ρωσική Δούμα.

Τη Δευτέρα, ο βραβευμένος πέρσι με Νόμπελ Ειρήνης Ντμίτρι Μουράτοφ, διευθυντής της Novaya Gazeta, αναγκάστηκε να αναστείλει την έκδοσή της έως ότου τελειώσει ο πόλεμος στην Ουκρανία, αφού δέχθηκε τη δεύτερη προειδοποίηση από τη ρυθμιστική αρχή των ΜΜΕ για παραβίαση του νόμου περί «ξένων πρακτόρων». Ο νέος «νόμος για την παραπληροφόρηση» σχετικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία προβλέπει κάθειρξη έως και 15 ετών για τους παραβάτες. Ενώ άλλος νόμος επιβάλλει επίσης αυστηρά πρόστιμα και φυλακή για όσους «πλήττουν το κύρος» των ενόπλων δυνάμεων, της αστυνομίας, των δικαστικών και εισαγγελικών αρχών και άλλων κρατικών θεσμών.

Η Βερόνικα Μπελοτσερκόφσκαγια, δημιουργός μπλογκ γαστρονομίας με περισσότερους από 1 εκατομμύριο ακολούθους, ήταν μία από τους τρεις πρώτους Ρώσους που κατηγορήθηκε για fake news: για τις επικρίσεις της στον πόλεμο, οι αρχές άνοιξαν έρευνα εναντίον της για «διάδοση ψευδών πληροφοριών για τις ρωσικές ένοπλες δυνάμεις». «Δεν είμαι πολιτικός, ένα μπλογκ γαστρονομίας έχω. Αλλά με κυνηγούν γιατί αυτό που επιδιώκουν είναι να τιμωρήσουν ένα ευρύτατο φάσμα της κοινωνίας», έλεγε στην Guardian. «Είμαι ακριβώς ο τύπος του ανθρώπου που είχε στον νου του ο Πούτιν όταν μιλούσε για προδότες».

Αναφορά στις δηλώσεις του Ρώσου προέδρου στις 16 Μαρτίου ότι: «Ο ρωσικός λαός πάντα είναι ικανός να διακρίνει τους πραγματικούς πατριώτες από τα αποβράσματα και τους προδότες, τους οποίους θα φτύσει σαν μια μύγα που κατά λάθος μπαίνει στο στόμα του... Είμαι πεισμένος πως αυτή η φυσική και αναγκαία αυτοκάθαρση της κοινωνίας θα ενισχύσει τη χώρα μας...».

Ετσι, προειδοποιεί ο Αντρέι Καλέσνικοφ του Ιδρύματος Carnegie, «η Ρωσία επιστρέφει στη λογική του εσωτερικού εχθρού, μιλώντας για προδότες του έθνους... Το μήνυμα του Κρεμλίνου είναι απλό: να φοβάστε, καθένας μπορεί να είναι ο επόμενος... Αυτή είναι μόνο η αρχή».

Η μαζική αποχώρηση πολιτών που έχουν μια διαφορετική πολιτική σκέψη και δράση κάνει πιο εύκολο τον έλεγχο του Κρεμλίνου πάνω στην κοινωνία, γράφει το Politico. Ισως το αποτέλεσμα να είναι μια Ρωσία πιο μονολιθική ιδεολογικά, με ακόμη μικρότερη πρόσβαση σε μέσα πολιτικής αντίστασης και λιγότερες αντιπολιτευόμενες φωνές.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΕΥΡΩΠΗ
Ρώσος δημοσιογράφος έφυγε από τη χώρα του υπό το φόβο της δίωξης ως «ξένου πράκτορα»
Με ανάρτησή του στο Facebook ενημέρωσε ότι αποχώρησε από τη χώρα του ο σατιρικός συγγραφέας Βίκτορ Σενερόβιτς, καθώς εκτιμούσε ότι θα διωχθεί ποινικά.
Ρώσος δημοσιογράφος έφυγε από τη χώρα του υπό το φόβο της δίωξης ως «ξένου πράκτορα»
ΕΥΡΩΠΗ
Σολτς: Μην πέσουμε στην παγίδα του Πούτιν ότι ο κόσμος είναι χωρισμένος
«Δεν είναι αλήθεια ότι ο κόσμος έχει χωριστεί με αφορμή τον πόλεμο στην Ουκρανία», τόνισε ο Γερμανός καγκελάριος και αναφέρθηκε στο γεγονός ότι στη σύνοδο έχουν προσκληθεί η Ινδία, η Ινδονησία, η Νότια Αφρική,...
Σολτς: Μην πέσουμε στην παγίδα του Πούτιν ότι ο κόσμος είναι χωρισμένος
ΕΥΡΩΠΗ
Η Μόσχα εξοπλίζει το Μινσκ με πυραύλους που μπορούν να φέρουν πυρηνικές κεφαλές
Ο Πούτιν δήλωσε επίσης ότι θα εκσυγχρονίσει τα αεροσκάφη Su-25, ώστε να είναι ικανά να μεταφέρουν πυρηνικά όπλα.
Η Μόσχα εξοπλίζει το Μινσκ με πυραύλους που μπορούν να φέρουν πυρηνικές κεφαλές
ΕΥΡΩΠΗ
Σε στρατηγικό αδιέξοδο το Κίεβο, διχασμένη η Δύση
Οι πολεμικές ιαχές Ζελένσκι δεν κρύβουν τη δυσμενή θέση της Ουκρανίας στο ανατολικό μέτωπο. Μακρόν, Σολτς και Ντράγκι τάσσονται υπέρ της κατάπαυσης του πυρός, ενώ ο Τζόνσον καλεί σε «προετοιμασία για μακρύ...
Σε στρατηγικό αδιέξοδο το Κίεβο, διχασμένη η Δύση
ΕΥΡΩΠΗ
«Ο μονοπολικός κόσμος έχει τελειώσει»
Βαρύγδουπες διακηρύξεις κατά της Δύσης επιφύλασσε ο Βλαντίμιρ Πούτιν με την ομιλία του στο 25ο Διεθνές Οικονομικό Φόρουμ της Αγίας Πετρούπολης.
«Ο μονοπολικός κόσμος έχει τελειώσει»
ΕΥΡΩΠΗ
Συνομιλίες με Πούτιν θέλει ο Σολτς
Μόλις μια μέρα μετά το ταξίδι του στο Κίεβο, ο Γερμανός καγκελάριος χαρακτήρισε ως απολύτως αναγκαία τη διατήρηση της επικοινωνίας με τον πρόεδρο της Ρωσίας.
Συνομιλίες με Πούτιν θέλει ο Σολτς

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας