Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Με υπογραφή ΝΑΤΟ το νέο σιδηρούν παραπέτασμα στα ρωσικά σύνορα

«Δεν βρισκόμαστε σε ψυχροπολεμική κατάσταση ούτε όμως και σε στρατηγική συνεργασία με τη Ρωσία. Βρισκόμαστε κάπου ενδιάμεσα», τόνισε ο γ.γ. του ΝΑΤΟ, ο Νορβηγός Γενς Στόλντενμπεργκ

AP Photo/ Lefteris Pitarakis

Με υπογραφή ΝΑΤΟ το νέο σιδηρούν παραπέτασμα στα ρωσικά σύνορα

  • A-
  • A+

«Δεν βρισκόμαστε σε ψυχροπολεμική κατάσταση ούτε όμως και σε στρατηγική συνεργασία με τη Ρωσία. Βρισκόμαστε κάπου ενδιάμεσα», τόνισε ο γ.γ. του ΝΑΤΟ, ο Νορβηγός Γενς Στόλντενμπεργκ, προπαραμονή της κρίσιμης διήμερης συνόδου των 28 υπουργών Αμυνας της Συμμαχίας, που ολοκληρώθηκε προχθές -με πληθώρα σημαντικών αποφάσεων- στις Βρυξέλλες.

Ο Αμερικανός νέος υπουργός Αμυνας το διατύπωσε πιο ξεκάθαρα. Ο Βλαντίμιρ Πούτιν -ο οποίος, σημειωτέον, είχε χθες την πρώτη εδώ και καιρό τηλεφωνική επικοινωνία με τον Αμερικανό ομόλογό του Ομπάμα- «νοσταλγεί το παρελθόν κι εδώ έγκειται η διαφορετική αντίληψή μας για τον κόσμο, ακόμη και για το μέλλον της Ρωσίας», υπογράμμισε ο Ας Κάρτερ από εσθονικού εδάφους, ανακοινώνοντας ταυτόχρονα προσωρινή (;) αύξηση της στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ στη Βαλτική και την ανατολική Ευρώπη -στη ρωσική γεωγραφική «γειτονιά» δηλαδή- στο πλαίσιο ασκήσεων και της προωθούμενη ενίσχυσης της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ.

Στη λογική τού... Blitzkrieg

«Αιχμή του δόρατος» στα νέα σχέδια της Συμμαχίας για ανάσχεση της (αλληλοτροφοδοτούμενης) ρωσικής επιθετικότητας -την οποία το Κρεμλίνο αρνείται, παρά την πρόσφατη προεδρική ανακοίνωση περί απόκτησης 40 νέων διηπειρωτικών πυραύλων- αποτελεί ο τριπλασιασμός της ΝΑΤΟϊκής Δύναμης Αντίδρασης (NRF) από 13.000 σε 40.000 άνδρες, με ενισχύσεις ειδικών δυνάμεων για παντός είδους επιχειρήσεις: από ξηράς, αέρος και θαλάσσης.

Το πιο πολύτιμο δε «πετράδι» της αποτελεί η νεοσύστατη και πλήρους επιχειρησιακής ετοιμότητας από τον ερχόμενο Ιανουάριο «Διακλαδική Δύναμη Δράσης Εξαιρετικά Υψηλής Ετοιμότητας» (VJTF), με 5.000 άνδρες και δυνατότητα συγκρότησης και ανάπτυξης το πολύ εντός 3ημέρου.

Εξίσου όμως -ή και περισσότερο- κεντρικά κομμάτια σε αυτό το «παζλ» της ενισχυμένης συλλογικής άμυνας του ΝΑΤΟ αποτελούν οι νέες Πολυεθνικές Μονάδες Διοίκησης και Ελέγχου (NFIU), που προς το παρόν αριθμούν τις έξι και διασπείρονται κατά μήκος της βόρειας, της δυτικής και της νότιας περιφέρειας της Ρωσίας: στις τρεις χώρες της Βαλτικής (Εσθονία, Λετονία, Λιθουανία), στην Πολωνία, στη Ρουμανία και στη Βουλγαρία.

Νέες σφαίρες επιρροής

Στο ίδιο γεωπολιτικό «παζλ» θα πρέπει να προστεθεί η προωθούμενη σύσφιγξη των σχέσεων της Συμμαχίας με τις «ουδέτερες» χώρες της σκανδιναβικής χερσονήσου (Σουηδία, Φινλανδία), αλλά και με κράτη της ανατολικής Ευρώπης και του Καυκάσου, τα οποία ανήκαν κάποτε στη σοβιετική σφαίρα επιρροής (Ουκρανία, Μολδαβία, Γεωργία, Αζερμπαϊτζάν).

Συνεργασία που «σφυρηλατείται» ακόμη πιο μεθοδικά κι επίμονα εδώ κι έναν χρόνο, μέσα από... αέναες στρατιωτικές και ναυτικές ασκήσεις στην ευρύτερη περιοχή.

Ετσι, η συνολική εικόνα που προκύπτει οδηγεί πολλούς αναλυτές στο συμπέρασμα περί ενός σταδιακού μετασχηματισμού της αμερικανοκεντρικής ΝΑΤΟϊκής Συμμαχίας, στο πλαίσιο της προετοιμασίας της για μια νέα μακρά ψυχροπολεμική περίοδο και βάσει μιας σύγχρονης, πιο προηγμένης εκδοχής του δόγματος του Intermarium: της ένωσης δηλαδή της Βαλτικής με τη Μαύρη Θάλασσα μέσω ενός χερσαίου διαδρόμου, με συγκέντρωση σημαντικών στρατιωτικών δυνάμεων και αποστολή να λειτουργήσει ως στρατηγικό «ανάχωμα» μεταξύ Δύσης και Ανατολής.

Σχέδιο από παλιά

Στην πρώιμη εκδοχή του, το στρατηγικό αυτό σχέδιο αναπτύχθηκε στα τέλη του Α’ Παγκόσμιου Πολέμου και η «πατρότητά» του ανήκει στον Γιόζεφ Πιλσούντσκι, Πολωνό στρατιωτικό και de facto δικτάτορα της Δεύτερης Πολωνικής Δημοκρατίας. Κεντρική -πλην ανεφάρμοστη τότε- ιδέα του ήταν η ομοσπονδοποίηση της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης, σαν ένα είδος στρατηγικού «τείχους» μεταξύ Γερμανίας και ΕΣΣΔ (ως «συμπλήρωμα» είχε μάλιστα και το λεγόμενο «Σχέδιο Προμηθέας», με μακροπρόθεσμο στόχο τη διάλυση του σοβιετικού μπλοκ, κυρίως μέσω της υποδαύλισης εθνικιστικών αναταραχών).

Σήμερα, έναν αιώνα μετά, οι αναφορές στο δόγμα του Intermarium πληθαίνουν και πάλι ως κεντρική ιδέα σε γεωστρατηγικές αναλύσεις, κυρίως στην αντίπερα όχθη του Ατλαντικού.

Ζητούμενο, όπως προκύπτει, δεν είναι απλά η δημιουργία ενός νεο-ψυχροπολεμικού «αναχώματος» έναντι μόνον της Ρωσίας, αλλά και στις προοπτικές μιας στενότερης συνεργασίας της με την υπόλοιπη Ευρώπη και δη, με τον πιο προνομιακό εταίρο της στην περιοχή, τη Γερμανία...

Το είπε εξάλλου ξεκάθαρα σε πρόσφατη ομιλία του στο Ινστιτούτο Chicago Council on Global Affairs ο Τζορτζ Φρίντμαν, στρατηγικός αναλυτής και πρόεδρος της αμερικανικής πολιτικής επιθεώρησης «Stratfor» (γνωστή για τις στενές διασυνδέσεις που φέρεται να έχει με το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, το αμερικανικό Πεντάγωνο και τη CIA). Υπό τον τίτλο «Ευρώπη: προορισμένη για σύγκρουση;», η ομιλία του ήταν γεμάτη με αναφορές στη σύγχρονη αναβίωση του Intermarium «ως τελικής λύσης για τις ΗΠΑ», καθώς θεωρείται πρακτικά αδύνατη η διά της στρατιωτικής ισχύος επιβολή της θέσης της στον νευραλγικό χώρο της Ευρασίας.

«Για τις ΗΠΑ, αποτελεί πρωταρχικό φόβο εδώ και αιώνες ο συνδυασμός του γερμανικού κεφαλαίου και της τεχνολογίας με τους φυσικούς πόρους και τη δύναμη πυρός της Ρωσίας», υπογράμμισε ο Φρίντμαν. «Το βασικό πρόβλημα» τώρα, συμπλήρωσε, είναι το ότι «η Γερμανία είναι οικονομικά εξαιρετικά ισχυρή και γεωπολιτικά πολύ εύθραυστη και δεν γνωρίζει πώς θα μπορούσε να συνδυάσει αυτά τα δύο.

Οποιος μπορέσει να μου πει τι θα κάνουν τελικά οι Γερμανοί, θα δώσει μία ιστορική απάντηση για τα επόμενα 20 χρόνια»...

Προς το παρόν «οι ΗΠΑ, εκτός του ότι έχουν να αντιμετωπίσουν την -ακόμη δυνητική- οικονομική κατάρρευση της Ρωσίας [υπό το βάρος των δυτικών κυρώσεων και της πτώσης της τιμής του πετρελαίου], βρίσκονται σήμερα αντιμέτωπες και με μια άβουλη Ευρώπη», συμπληρώνει την ηγεμονική αυτή θεώρηση ο έτερος σημαντικός στις ΗΠΑ αναλυτής Ρόμπερτ Κάπλαν, ο οποίος έχει διατελέσει σύμβουλος του αμερικανικού Πενταγώνου επί υπουργίας Ρόμπερτ Γκέιτς (2009) και είναι μέλος του think tank «Κέντρο για τη Νέα Αμερικανική Ασφάλεια».

«Ενίσχυση»

Σε πρόσφατο άρθρο γνώμης στους «New York Times» υπό τον τίτλο «Αντιμετωπίζοντας τη Μεγάλη Στρατηγική του Πούτιν» -το οποίο έσπευσε να τουιτάρει ως «Must Read» ο Ρεπουμπλικανός πρόεδρος της Επιτροπής Ενόπλων Υπηρεσιών της Γερουσίας (και εξαιρετικά δραστήριος στην Ουκρανία) Τζον Μακέιν-, ο Κάπλαν επισημαίνει ότι «για να ακυρώσουμε τις γεωπολιτικές φιλοδοξίες της Ρωσίας, η στρατηγική των ΗΠΑ θα πρέπει να επικεντρωθεί στην προστασία και ενίσχυση του Intermarium».

Δεδομένης όμως της υφιστάμενης κατάστασης, προσθέτει, αυτή η ζώνη «θα πρέπει τώρα να επεκταθεί από τη Βαλτική έως τον Καύκασο, όπου ο ισχυρός άνδρας της Ρωσίας -πέραν των στρατιωτικών πιέσεων που ασκεί στη Γεωργία- έχει μετατρέψει την Αρμενία σε δορυφόρο της με τη φιλοξενία ρωσικών στρατευμάτων.

Αυτό σημαίνει ότι το πλούσιο σε πετρελαϊκά κοιτάσματα Αζερμπαϊτζάν -παρά τις θλιβερές επιδόσεις του στο θέμα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων- αποτελεί ένα κομβικό κράτος, μαζί με την Πολωνία στη βορειοανατολική Ευρώπη και τη Ρουμανία στα νοτιοανατολικά».

Οχι τυχαία, από την τοποθέτηση του Κάπλαν λείπει κάθε αναφορά στον ακόμη πιο κομβικό -από γεωγραφικής και γεωστρατηγικής άποψης- ρόλο της Τουρκίας, η εξωτερική πολιτική της οποίας (κυρίως σε Μέση Ανατολή, νοτιοανατολική Ευρώπη και Βαλκάνια) μοιραία θα κριθεί και από τις πολιτικές εξελίξεις στο ασταθές εσωτερικό της. Λαμβάνοντας λοιπόν και αυτόν τον «άγνωστο Χ» υπόψη, το καναδικό Κέντρο Ερευνας για την Παγκοσμιοποίηση (του οικονομολόγου και καθηγητή στο Πανεπιστήμιο της Οτάβα, Μισέλ Τσοσουντόφσκι) παρουσίασε μία δική του, επίσης ενδιαφέρουσα ανάλυση για τη συγκρότηση του νέου, ενιαίου θεάτρου επιχειρήσεων του ΝΑΤΟ.

Τα «μπλοκ»

Σκιαγραφώντας λίγο-πολύ και την εικόνα που έχει η Μόσχα για τα τεκταινόμενα στην περιφέρειά της, ο αναλυτής Αντριου Κορίμπκο κάνει λόγο για «προσαρμογή του ΝΑΤΟ σε έναν νέο ψυχρό πόλεμο, μέσα από υποδιαιρέσεις των μελών του και συνδεδεμένων εταίρων του σε ημιαυτόνομα στρατιωτικά μπλοκ, οριοθετημένα κατά μήκος γεωγραφικών και ιστορικών γραμμών».

Ενα από αυτά, λέει, είναι το «Μπλοκ των Βίκινγκ», με τη στενότερη στρατιωτική συνεργασία των σκανδιναβικών χωρών, επίκεντρο την «ουδέτερη» Σουηδία και άνοιγμα της «βεντάλιας» από την Ισλανδία έως την Εσθονία και τη Λετονία στη Βαλτική.

Είναι επίσης το «Μπλοκ της Κοινοπολιτείας» ως σύγχρονης αναβίωσης του άξονα Πολωνίας-Λιθουανίας, αυτή τη φορά με την προσθήκη τής -ΝΑΤΟϊκού προσανατολισμού- Ουκρανίας. Υπάρχει το «Κλαμπ της Μεσογείου», στο δυτικό κομμάτι της (Ιταλία, Γαλλία, Ισπανία) που λειτουργεί ως ΝΑΤΟϊκό εφαλτήριο για αφρικανικές «εξορμήσεις» (Λιβύη, Μάλι κ.λπ.).

Το «Μπλοκ των Παλιών», δηλαδή η Γαλλία και η Βρετανία, που όπως παρατηρεί ο Κορίμπκο έχουν πλέον μετατοπίσει το κέντρο του ενδιαφέροντός τους προς την περιφέρεια της Μέσης Ανατολής.

Το «Μπλοκ της Αδριατικής», με τις χώρες των δυτικών Βαλκανίων - όλες πρόθυμες για ένταξη στο ΝΑΤΟ, εκ των οποίων ο ειδικός αναλυτής σε θέματα Ρωσίας κατονομάζει ως νεο-επεκτατικές την Αλβανία και την Κροατία, ενώ χαρακτηρίζει «εστία» υποδαυλιζόμενης αναταραχής τα Σκόπια.

Και τέλος -αναφέρει- σχηματοποιείται το «Μπλοκ της Μαύρης Θάλασσας»: το πλέον κομβικό, τονίζει ο Κορίμπκο, καθώς βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο επίκεντρο του γεωπολιτικού «παιχνιδιού» για την ενεργειακή τροφοδοσία της Ευρώπης. Σε αυτό εντάσσονται η Γεωργία και η Μολδαβία (όπου βρίσκεται η έτερη δυνητική εστία ενός «υβριδικού πολέμου», στη ζώνη «παγωμένης διένεξης» της Υπερδνειστερίας, με την παρουσία 1.500 Ρώσων στρατιωτών).

Ωστόσο, τον κυρίαρχο ρόλο κατέχουν η Ρουμανία και η Βουλγαρία (ήδη σημεία αναφοράς στα νέα στρατηγικά σχέδια του ΝΑΤΟ), στις οποίες -καταλήγει- «θα μπορούσαν να δημιουργηθούν «διά αντιπροσώπων» (proxy) ναυτικοί στόλοι στη Μαύρη Θάλασσα, οι οποίοι ναι μεν σε ρεαλιστικό επίπεδο δεν θα μπορούσαν να ανταγωνιστούν τον ρωσικό, όμως θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε μεγάλη όχληση» για τη Μόσχα. Πόσο μάλλον όταν έχουν στον ανοιχτό ορίζοντά τους να απλώνεται η de facto ρωσική πλέον Κριμαία...

ΕΥΡΩΠΗ
SOS Πεντάγωνο καλεί Αγκυρα για τους S-400
Εντονη δυσαρέσκεια στο ΝΑΤΟ και βαθύ προβληματισμό για τις πραγματικές προθέσεις της Τουρκίας πυροδοτεί η ανακοίνωση της υπογραφής συμβολαίου μεταξύ Μόσχας και Αγκυρας για την αγορά του ρωσικού, προηγμένου...
SOS Πεντάγωνο καλεί Αγκυρα για τους S-400
ΕΥΡΩΠΗ
Στην επίθεση με αγορά συστήματος αεράμυνας
​Θεωρητικά, άρδην αλλαγή των δεδομένων στη νοτιοανατολική Μεσόγειο και στη Μέση Ανατολή και, πρακτικά, τεστ αντοχής στις ήδη υπό δοκιμασία σχέσεις ΝΑΤΟ και Τουρκίας σηματοδοτεί -τουλάχιστον προς το παρόν- η...
Στην επίθεση με αγορά συστήματος αεράμυνας
ΕΥΡΩΠΗ
Και ο Ερντογάν... τον χαβά του
Ολοένα και πιο βαθιά στη διεθνή της απομόνωση οδεύει η Τουρκία, εξαπολύοντας χθες φραστικά πυρά κατά ριπάς εναντίον των -ΝΑΤΟϊκών συμμάχων της- ΗΠΑ και Γερμανίας. Την αποστολή ανέλαβε ο ΥΠΕΞ, Μεβλούτ...
Και ο Ερντογάν... τον χαβά του
ΕΥΡΩΠΗ
Οι Ρώσοι ζητούν εξηγήσεις από το ΝΑΤΟ
Εξοργισμένη η ρωσική πολιτικο-στρατιωτική ηγεσία για τις αποφάσεις που πήρε η σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ σχετικά με τη μόνιμη τοποθέτηση πολυεθνικών δυνάμεων σε απόσταση αναπνοής από τα σύνορά της αλλά και την...
Οι Ρώσοι ζητούν εξηγήσεις από το ΝΑΤΟ
ΕΥΡΩΠΗ
Τα πιστόλια ξανά στο τραπέζι
​Η Ανγκελα Μέρκελ μπορεί μεν να διατράνωσε και πάλι χθες από την Ουάσινγκτον ότι «δεν μπορεί να υπάρξει στρατιωτική λύση στην ουκρανική διαμάχη», όμως δεν εμφανίστηκε αισιόδοξη για την ευόδωση της...
Τα πιστόλια ξανά στο τραπέζι
ΕΥΡΩΠΗ
«Ορφανή» οβίδα έπληξε στάση τρόλεϊ στο Ντονέτσκ
Ολονυχτίς το χτίζανε, το πρωί «εγκρεμιζόταν»: η παράφραση ταιριάζει απόλυτα στο ουκρανικό «γεφύρι», όπου -μόλις λίγες ώρες μετά την «αξιοσημείωτη πρόοδο» που αναφέρθηκε στην προχθεσινή σύνοδο των ΥΠΕΞ...
«Ορφανή» οβίδα έπληξε στάση τρόλεϊ στο Ντονέτσκ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας