Σε μια ψηφοφορία κεκλεισμένων των θυρών το βράδυ της Πέμπτης, οι ευρωβουλευτές της επιτροπής νομικών υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ψήφισαν να ζητήσουν από τον πρόεδρο Ντέιβιντ Σασόλι να μηνύσει την Επιτροπή για αδράνεια σχετικά με την κατάλυση του κράτους δικαίου στην Πολωνία και την Ουγγαρία.
Η ψηφοφορία για την ανάληψη νομικής δράσης πέρασε με 13 ευρωβουλευτές υπέρ, τρεις κατά και έξι αποχές. Ο Σασόλι θα μπορούσε να αποφασίσει να ζητήσει μια παρόμοια συζήτηση στην ολομέλεια, αλλά μαθαίνουμε ότι αυτό δεν είναι το σχέδιο.
Το κείμενο είναι επίσης εμπιστευτικό. Ακολουθεί το περιεχόμενό του: Συνιστά στο Κοινοβούλιο – μέσω του προέδρου του – “να ασκήσει προσφυγή λόγω παράλειψης κατά της Επιτροπής για την παράλειψη εφαρμογής του κανονισμού περί αιρεσιμότητας, εφόσον η Επιτροπή δεν ενεργοποιεί” τον μηχανισμό κράτους δικαίου “πριν από τις 2 Νοεμβρίου 2021”. Σε περίπτωση που η Επιτροπή ενεργοποιήσει τον μηχανισμό πριν από την ημερομηνία αυτή, η αγωγή θα πρέπει να “παρακρατηθεί ή να αποσυρθεί”.
Αλλά μην περιμένετε μια αγωγή ακόμα: Εάν ο Σασόλι προσφύγει στο ανώτατο δικαστήριο της ΕΕ, θα ενεργοποιήσει τη μοναδική σφαίρα του Κοινοβουλίου – και πολλοί φοβούνται ότι δεν είναι από ασήμι. Είναι αμφίβολο αν το Κοινοβούλιο θα κέρδιζε αυτή την υπόθεση στο ΕυρωπαΪκό Δικαστήριο εναντίον της Επιτροπής. Ακόμη και η ίδια η νομική του υπηρεσία δεν είναι καθόλου σίγουρη για τις πιθανότητες επιτυχίας, όπως τονίζεται και στο κείμενο της σύστασης, αναφέροντας “πτυχές του παραδεκτού της υπόθεσης και των πιθανοτήτων επιτυχίας της ενώπιον του Δικαστηρίου, όπως περιγράφονται από τη νομική υπηρεσία”.
Ο Μάνφρεντ Βέμπερ, επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος στο Κοινοβούλιο, ζήτησε επίσης από τον Σάσολι να συζητήσει το θέμα στη Διάσκεψη των Προέδρων, το πολιτικό όργανο που συγκεντρώνει τον πρόεδρο του ΕΚ και τους προέδρους των πολιτικών ομάδων. Αυτό θα καθυστερούσε περαιτέρω την αγωγή.
Τι θα συμβεί στη συνέχεια; Η πρόεδρος της Επιτροπής Ursula von der Leyen επιθυμεί να αποφύγει μια ανοιχτή μάχη μεταξύ των θεσμικών οργάνων της ΕΕ – και ως εκ τούτου είναι πιθανό να ενεργοποιήσει τον μηχανισμό του κράτους δικαίου αυτόν τον μήνα. Ενώ αρχικά μας διέρρεαν ότι θα το έκανε μέχρι τις 24 Οκτωβρίου, πολλοί διπλωμάτες αμφισβήτησαν αν θα ήταν σοφό να τραβήξει τη σκανδάλη πριν από τη σύνοδο κορυφής των ηγετών της ΕΕ στις 21-22 Οκτωβρίου.
Εκτός από τους Πράσινους, ένας από τους κύριους κινητήριους μοχλούς πίσω από την ψηφοφορία της επιτροπής ήταν οι Γερμανοί Σοσιαλδημοκράτες. Αυτό δίνει στην επικεφαλής της Κομισιόν μια γεύση της σκληρότερης σχέσης με το Βερολίνο που θα αντιμετωπίσει αν το SPD καταφέρει να σχηματίσει κυβερνητικό συνασπισμό στη Γερμανία.
«Η Ursula von der Leyen πρέπει επιτέλους να δράσει», δήλωσε ο σοσιαλδημοκράτης ευρωβουλευτής Τιέμο Βέλκεν. «Αγωνιστήκαμε σκληρά για την εισαγωγή του μηχανισμού αιρεσιμότητας για την προστασία του κράτους δικαίου και θέλουμε να εφαρμοστεί. Είμαστε έτοιμοι να λάβουμε τα απαραίτητα μέτρα για την προστασία των δικαιωμάτων και των αξιών των ανθρώπων στην Ευρώπη».
Ο υπεύθυνος του Κοινοβουλίου για το κείμενο, ο Σεργκέι Λαγκοντίνσκι από τους Πράσινους – άλλος ένας Γερμανός – έπιασε μια πιο διαλλακτική νότα σε δηλώσεις του στο POLITICO: «Θεωρώ ότι το Κοινοβούλιο και η Επιτροπή βρίσκονται στην ίδια πλευρά», είπε, προσθέτοντας ότι μόνο η διστακτικότητα των Βρυξελλών «δεν μας αφήνει άλλη επιλογή από το να συστήσουμε δικαστική δράση».
