Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
30 χρόνια από την Πτώση του Τείχους: 5 πράγματα για το Σιδηρούν Παραπέτασμα
AP Photo

30 χρόνια από την Πτώση του Τείχους: 5 πράγματα για το Σιδηρούν Παραπέτασμα

  • A-
  • A+

Το «Σιδηρούν Παραπέτασμα» ορίζει τον χωρισμό, πρώτα ιδεολογικό και στην συνέχεια φυσικό, της Ευρώπης την επομένη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου ανάμεσα στην ζώνη της σοβιετικής επιρροής, στην ανατολική Ευρώπη, και τις χώρες της Δυτικής Ευρώπης. Αυτό το φράγμα πέφτει το 1989 με το Τείχος του Βερολίνου.

Από πού προέρχεται η έκφραση;

Η μεταφορά χρησιμοποιήθηκε από τον Ουίνστον Τσόρτσιλ. «Από το Στετίνο στη Βαλτική μέχρι την Τεργέστη στην Αδριατική, ένα σιδηρούν παραπέτασμα έχει επιπέσει στην ήπειρο», δήλωσε στις 5 Μαρτίου 1946, σε ομιλία του στις ΗΠΑ.

Η πατρότητα της έκφρασης αποδίδεται στον Ρώσο συγγραφέα Βασίλι Ροζάνοφ, που την χρησιμοποίησε το 1918 για την επανάσταση των μπολσεβίκων στον βιβλίο του «Η Αποκάλυψη της Εποχής μας»: «Με κλαγγές, με κρότους και τριγμούς, ένα σιδηρούν παραπέτασμα πέφτει στην ιστορία της Ρωσίας».

Σύνορο ιδεολογικό και, έπειτα, φυσικό

Το σύνορο αυτό ανάμεσα στην κομμουνιστική Ευρώπη και την Δύση, σχεδιασμένο από την σοβιετική ηγεσία για να τεθεί φραγμός στην δυτική ιδεολογία, υλοποιήθηκε σταδιακά για να μειωθεί η διαφυγή πολιτών προς την Δύση.

Το παραπέτασμα υψώνεται, από το 1949, από την Ουγγαρία και στην συνέχεια από τις άλλες χώρες του κομμουνιστικού μπλοκ. Αποτελείται από συρματοπλέγματα, τάφρους, τσιμεντένιες οχυρώσεις, συστήματα συναγερμού, αυτόματης ενεργοποίησης όπλων, νάρκες, σε μήκος πολλών χιλιάδων χιλιομέτρων.

Το Τείχος του Βερολίνου

Στην Ανατολική Γερμανία, η κομμουνιστική ηγεσία θεσπίζει το 1952 ζώνη απαγόρευσης πλάτους δέκα μέτρων κατά μήκος των συνόρων με την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, με συρματοπλέγματα και φυλάκια.

Ωστόσο, ένα κενό παραμένει: το Βερολίνο, χωρισμένο σε δύο τομείς, ο ένας υπό σοβιετικό, ο άλλος υπό δυτικό έλεγχο. Ανάμεσα στους δύο τομείς μπορεί κανείς να κυκλοφορεί χωρίς πολύ μεγάλη δυσκολία. Περί τα τρία εκατομμύρια άτομα καταφέρνουν να καταφύγουν στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας μέσω του Δυτικού Βερολίνου ανάμεσα στο 1952 και το 1961, αδειάζοντας την Λαοκρατική Δημοκρατία της Γερμανίας από ζωτικές δυνάμεις.

Το ανατολικογερμανικό καθεστώς αποσπά το 1961 την συμφωνία της Μόσχας για την κατασκευή του Τείχους του Βερολίνου, που παρουσιάζεται ως «αντιφασιστικός φραγμός».

Το Τείχος, το οποίο συνοδεύεται στην ανατολική του πλευρά από «ουδέτερη ζώνη», έχει μήκος 155 χιλιόμετρα (τα 43 χιλιόμετρα κόβουν το Βερολίνο στα δύο και τα 112 χιλιόμετρα χωρίζουν απομονώνουν τον θύλακα του δυτικού Βερολίνου από το έδαφος της Λαoκρατικής Δημοκρατίας της Γερμανίας. Αποτελείται από οπλισμένο σκυρόδεμα και από τμήματα μεταλλικού φράκτη.

Το επικίνδυνο πέρασμα στην Δύση

Η διαμονή στην Δύση των πολιτών της Ανατολικής Ευρώπης δεν επιτρεπόταν παρά υπό αυστηρούς όρους.

Όσοι ήθελαν να διαφύγουν, διέτρεχαν μεγάλο κίνδυνο. Περί τα 600 έως 700 άτομα, σύμφωνα με τους ιστορικούς, έχασαν την ζωή τους στην προσπάθειά τους να διαφύγουν από το ανατολικογερμανικό καθεστώς.

Μόνο στο Τείχος του Βερολίνου, 100 άνθρωποι έχασαν την ζωή τους στην προσπάθειά τους να διαφύγουν. Ωστόσο, περί τους 5.000 άνθρωποι τα κατάφεραν χρησιμοποιώντας ευφάνταστους τρόπους. Ετσι, μία οικογένεια πέρασε το Τείχος από στέγη κτιρίου με «flying fox» που κατέληγε σε ομάδα φίλων που περίμενε από την άλλη πλευρά του Τείχους. Αλλοι διέφυγαν κολυμπώντας στο ποταμό Σπρεε, από τούνελ ή κρυμμένοι σε αυτοκίνητα.

1989, η πτώση

Τον Μάιο 1989, η Ουγγαρία αποφασίζει να ανοίξει τα σύνορα με την Αυστρία, δημιουργώντας το πρώτο ρήγμα στο Σιδηρούν Παραπέτασμα. Στις 19 Αυγούστου, περισσότεροι από 600 Ανατολικογερμανοί, που βρίσκονταν σε διακοπές στην Ουγγαρία, εκμεταλλεύονται το άνοιγμα ενός σημείου διέλευσης με την Αυστρία, με την ευκαιρία ενός πανευρωπαϊκού πιν-νικ για να διαφύγουν στην Δύση. Είναι η πρώτη μαζική έξοδος από το 1961.

Τα κομμουνιστικά καθεστώτα της Ανατολικής Ευρώπης αρχίζουν να πέφτουν και η ΕΣΣΔ, υπό την ηγεσία του Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, δεν επεμβαίνει. Η Λαοκρατική Δημοκρατία της Γερμανίας συγκλονίζεται από πρωτοφανείς διαδηλώσεις.

Στις 9 Νοεμβρίου, υψηλόβαθμος αξιωματούχος της Λαοκρατικής Δημοκρατίας της Γερμανίας αιφνιδιάζεται όταν ερωτάται για την ημερομηνία της έναρξης ισχύος των νέων δικαιωμάτων κίνησης των πολιτών της χώρας. «Καθ΄όσον γνωρίζω, άμεσα...», απαντά, ψελλίζοντας, στους δημοσιογράφους.

Η απάντησή του δίνει το έναυσμα και χιλιάδες πολίτες του Ανατολικού Βερολίνου κατευθύνονται προς τα φυλάκια, όπου αιφνιδιασμένοι οι φρουροί σηκώνουν τελικά τις μπάρες.

Κατά τη διάρκεια εκείνης της νύκτας, οι Βερολινέζοι γιορτάζουν. Σκαρφαλωμένοι στο Τείχος αρχίζουν να το καταστρέφουν με αξίνες, σφυριά και βαριοπούλες. Στα δύο χρόνια που ακολουθούν έρχεται και η διάλυση της Σοβιετικής Ενωσης.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

ΕΥΡΩΠΗ
Μηνύματα κατά του ρατσισμού στην επέτειο από την Πτώση του Τείχους
Οι εκδηλώσεις για την 30η επέτειο κορυφώθηκαν μπροστά στην Πύλη του Βρανδεμβούργου, με την καγκελάριο της χώρας, Άνγκελα Μέρκελ, να απευθύνει έκκληση προς την Ευρώπη, για να αγωνιστεί αποφασιστικά κατά του...
Μηνύματα κατά του ρατσισμού στην επέτειο από την Πτώση του Τείχους
ΕΥΡΩΠΗ
Το Τείχος έπεσε, το ρήγμα παραμένει
Μπροστά στην Πύλη του Βρανδεμβούργου κορυφώνονται σήμερα το απόγευμα οι εκδηλώσεις για την επέτειο της πτώσης του Τείχους του Βερολίνου. Εχουν περάσει 30 χρόνια, όμως οι διαφορές ανάμεσα στις δύο πλευρές είναι...
Το Τείχος έπεσε, το ρήγμα παραμένει
ΕΥΡΩΠΗ
Τελικός γύρος για την εκλογή ηγεσίας στους Γερμανούς Σοσιαλδημοκράτες
Ξεκίνησε ο δεύτερος γύρος για την εκλογή της νέας ηγεσία του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος (SPD) της Γερμανίας, που θα διαρκέσει έως τις 29 Νοεμβρίου. 
Τελικός γύρος για την εκλογή ηγεσίας στους Γερμανούς Σοσιαλδημοκράτες
ΕΥΡΩΠΗ
Μεγάλη αντιφασιστική διαδήλωση για τη «Νύχτα των Κρυστάλλων»
Πάνω από 15.000 άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους της πόλης Μπίλεφελτ για να διαμαρτυρηθούν κατά της πορείας του ακροδεξιού κόμματος «Die Rechte», που τελικά συγκέντρωσε περίπου 230 άτομα.
Μεγάλη αντιφασιστική διαδήλωση για τη «Νύχτα των Κρυστάλλων»
ΕΥΡΩΠΗ
Το Βερολίνο γιορτάζει τα 30 χρόνια από την πτώση του Τείχους
30 χρόνια συμπληρώνονται από την Πτώση του Τείχους του Βερολίνου και η γερμανική πρωτεύουσα επιστρατεύει την τέχνη, την τεχνολογία, την επιστήμη και την ιστορία, τη νοσταλγία και την αισιοδοξία, αλλά πάνω από...
Το Βερολίνο γιορτάζει τα 30 χρόνια από την πτώση του Τείχους

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας