Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Το Τείχος έπεσε, το ρήγμα παραμένει
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το Τείχος έπεσε, το ρήγμα παραμένει

  • A-
  • A+
Με εισοδηματικά κριτήρια οι Ανατολικογερμανοί εξακολουθούν να είναι οι φτωχοί συγγενείς. Το μέσο ετήσιο εισόδημα κάθε νοικοκυριού ανέρχεται σε 23.400 ευρώ, ενώ στη Δυτική Γερμανία είναι τέσσερις φορές υψηλότερο, 92.500 ευρώ ● Το όνειρο της εναρμόνισης φαίνεται πως έχει σκιαστεί και πολιτικά στην Ανατολική Γερμανία, τόσο από τους γενικούς δείκτες συμμετοχής στις εκλογές όσο και από τις πολιτικές επιλογές στα κρατίδια με την ανάδειξη του ακροδεξιού AfD σε δεύτερη πολιτική δύναμη.

«... Σήμερα, 30 χρόνια αργότερα, πρέπει να πούμε ξεκάθαρα ότι ακόμα κι αν κάποιος δεν είναι ευχαριστημένος με τα δημόσια μέσα μεταφοράς, την ιατρική περίθαλψη, τις κρατικές δράσεις ή τη ζωή του, δεν βγαίνει ως συμπέρασμα ότι έχει δικαίωμα στο μίσος και την περιφρόνηση άλλων ανθρώπων ή και στη βία. Απέναντι σε τέτοιες συμπεριφορές δεν μπορεί να υπάρχει ανοχή» - Ανγκελα Μέρκελ, καγκελάριος

Μπροστά στην Πύλη του Βρανδεμβούργου κορυφώνονται σήμερα το απόγευμα οι εκδηλώσεις για την επέτειο της πτώσης του Τείχους του Βερολίνου, με ομιλία του προέδρου της Γερμανίας Φρανκ-Βάλτερ Σταϊνμάιερ. Εχουν περάσει 30 χρόνια από την «Ειρηνική Επανάσταση» των Ανατολικογερμανών που οδήγησε στην επανένωση της Λαϊκής Δημοκρατίας με την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία, ελάχιστα κομμάτια μπετόν έχουν απομείνει να θυμίζουν τη διχοτόμηση, όμως οι διαφορές ανάμεσα στις δύο πλευρές είναι ακόμα ορατές, ιδίως έξω από τη γερμανική πρωτεύουσα.

«Για μένα η 9η Νοεμβρίου είναι μια ευτυχής στιγμή της γερμανικής ιστορίας» είπε η καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ στη συνέντευξη που έδωσε στο Spiegel Online και στη συνέχεια συνόψισε την κατάσταση πώς ήταν και πώς είναι σήμερα:

«Πολλοί άνθρωποι στη ΛΔΓ ονειρεύτηκαν μεταξύ 1949 και 1989 την ελευθερία – και ξαφνικά μπορούσαμε δημόσια να μιλάμε γι’ αυτήν. Μπορούσαμε να υψώνουμε τη φωνή μας. Και σήμερα επίσης μπορεί κανείς να υψώνει τη φωνή του. Ξέρω ότι για τους Ανατολικογερμανούς ορισμένης γενιάς η ζωή με την ειρηνική επανάσταση ήταν μεν ελεύθερη, αλλά όχι πάντα απλούστερη. Ξέρω επίσης ότι, εκτός από τις πετυχημένες περιοχές, υπάρχουν και αυτές όπου τα χωριά αδειάζουν, επειδή τα παιδιά και τα εγγόνια έφυγαν. Ωστόσο σήμερα, 30 χρόνια αργότερα, πρέπει να πούμε ξεκάθαρα ότι ακόμα κι αν κάποιος δεν είναι ευχαριστημένος με τα δημόσια μέσα μεταφοράς, την ιατρική περίθαλψη, τις κρατικές δράσεις ή τη ζωή του, δεν βγαίνει ως συμπέρασμα ότι έχει δικαίωμα στο μίσος και στην περιφρόνηση άλλων ανθρώπων ή και στη βία. Απέναντι σε τέτοιες συμπεριφορές δεν μπορεί να υπάρχει ανοχή».

«Είμαστε ένας λαός»

Η «Ειρηνική Επανάσταση» άρχισε το φθινόπωρο του 1989 με τις διαδηλώσεις της Δευτέρας και βασικό αίτημα την ελεύθερη μετακίνηση των ανθρώπων από την Ανατολική Γερμανία προς τη Δυτική και εξελίχθηκε σε αίτημα επανένωσης με το σύνθημα «Είμαστε ένας λαός». Στις 9 Νοεμβρίου ο πρώτος γραμματέας του Σοσιαλιστικού Κόμματος στο Ανατολικό Βερολίνο, Γκίντερ Σαμπόφσκι, ανακοίνωσε την απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής ότι όλοι οι Ανατολικογερμανοί μπορούν να ταξιδεύουν στη Δυτική Γερμανία, και γενικά στο εξωτερικό, χωρίς περιορισμούς.

Το ίδιο βράδυ δεκάδες χιλιάδες Ανατολικογερμανοί συγκεντρώθηκαν στα σημεία διέλευσης, στη λεωφόρο Bornholmer, τα φυλάκια άνοιξαν και το Τείχος πέρασε στην Ιστορία.

Τρεις μήνες μετά, στις 18 Μαρτίου 1990, 12,2 εκατομμύρια ψηφοφόροι της Ανατολικής Γερμανίας ψήφιζαν για την εκλογή των νέων πολιτικών εκπροσώπων τους μεταξύ 19 κομμάτων. Το αποτέλεσμα ήταν σαφές μήνυμα απόρριψης του προηγούμενου καθεστώτος και αίτημα για επανένωση. Η Συμμαχία για τη Γερμανία, που προωθούσε την ταχεία επανένωση με επικεφαλής το CDU, πήρε 48%, το SPD, που αρχικά ήταν πρώτο στις δημοσκοπήσεις αλλά στην τελική ευθεία πρότεινε βραδύτερες διαδικασίες ενοποίησης, πήρε μόνο 22%, το Σοσιαλιστικό PDS 16,4% και οι Ελεύθεροι Δημοκράτες 5,3%.

Το Τείχος του Βερολίνου έγινε κομμάτια, όμως οι διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα στη Δυτική και την Ανατολική Γερμανία δεν έχουν ακόμα διαλυθεί, σύμφωνα και με την τελευταία ετήσια έκθεση της Ομοσπονδιακής Βουλής της Γερμανίας, που έγινε από την επιτροπή του χριστιανοδημοκράτη βουλευτή Κ. Χίρτε. Σύμφωνα με την έκθεση, η πρόοδος που έχει επιτευχθεί είναι μεγάλη, όμως υπάρχουν και μεγάλες διαφορές μεταξύ Ανατολής και Δύσης στον τομέα της οικονομίας, στην κοινωνία και στην καθημερινή ζωή, διαφορές που έχουν και πολιτικές προβολές.

Φτωχοί συγγενείς

Με εισοδηματικά κριτήρια οι Ανατολικογερμανοί εξακολουθούν να είναι οι φτωχοί συγγενείς. Το μέσο ετήσιο εισόδημα κάθε νοικοκυριού ανέρχεται σε 23.400 ευρώ, ενώ στη Δυτική Γερμανία είναι τέσσερις φορές υψηλότερο, 92.500 ευρώ.

Ο μέσος όρος δεν αντικατοπτρίζει κατά τον καλύτερο τρόπο την κατάσταση των χαμηλότερων και μεσαίων κοινωνικών στρωμάτων καθώς διαμορφώνεται από το ποσοστό των πλουσιότερων και σύμφωνα με τη Στατιστική Υπηρεσία στην Ανατολική Γερμανία δεν υπάρχει καμία περιοχή με εκατομμυριούχους, σε αντίθεση με τα κρατίδια της παλαιάς Ομοσπονδιακής Γερμανίας.

Ο δείκτης για το κατά κεφαλήν εισόδημα μετριάζει το χάσμα, καθώς δείχνει ότι στην Ανατολική Γερμανία το ΑΕΠ που αντιστοιχεί κατά κεφαλήν είναι 31.000 ευρώ (από 9.000 ευρώ το 1991) και στη Δυτική 43.900 ευρώ.

Συνοπτικά, σύμφωνα με την έκθεση Χίρτε, η οικονομία της Ανατολικής Γερμανίας κυμαίνεται στο 75% της Δυτικής (από 43% που ήταν το 1990) και το επίπεδο αυτό βρίσκεται κοντά στον μέσο όρο των οικονομιών των άλλων χωρών της Ε.Ε. σε σύγκριση με τη Γερμανία.

Το μισθολογικό χάσμα ανάμεσα στη Δύση και την Ανατολή επίσης είναι εντυπωσιακό, παρά το γεγονός ότι από το 2005 έχει εναρμονιστεί η εξέλιξη των μισθών. Οι εργαζόμενοι στην Ανατολή κερδίζουν κατά μέσο όρο17% λιγότερα χρήματα από ό,τι στη Δύση για την ίδια εργασία με τα ίδια προσόντα.

Το ποσοστό ανεργίας στην Ανατολή αποτυπώθηκε τον περασμένο μήνα στο 6,1% και στη Δύση στο 4,6%. Οι διακυμάνσεις όμως της ανεργίας λόγω των διαρθρωτικών αλλαγών ήταν πολύ μεγαλύτερες στην Ανατολή. Το 1991 η ανεργία ήταν 11,4% ενώ το 1999 κορυφώθηκε και έφτασε στο 18,4%, όταν στη Δύση ήταν στο 9,1%.

Εσωτερική μετανάστευση

Το σημείο ισορροπίας όμως είναι εν πολλοίς αποτέλεσμα και της εσωτερικής μετανάστευσης από την Ανατολή στη Δύση. Από το 1989 έως το 2018 ο πληθυσμός στη Δύση αυξήθηκε κατά 8,2% ενώ στην Ανατολή έχει μειωθεί κατά 10,9% και σύμφωνα με την έκθεση Χίρτε η δημογραφική σύνθεση θα επιδεινωθεί στην Ανατολή και κατά την τρέχουσα δεκαετία, με την συνεχή μείωση των νέων και την αύξηση των ηλικιωμένων.

Υπό το πρόσχημα των στοιχείων αυτών μικρή σημασία έχει η σταδιακή θεσμική εναρμόνιση των συντάξεων που αποτυπώνεται στα 1.435 ευρώ μικτά στην Ανατολική Γερμανία και 1.487 ευρώ στη Δυτική με 45 χρόνια ασφάλισης. Η τάση φυγής από τις αγροτικές περιοχές της Ανατολής θα συνεχιστεί και η πληθυσμιακή πυκνότητα (116 κάτοικοι/τετραγωνικό χιλιόμετρο θα μειωθεί περαιτέρω), ενώ στην Δύση θα αυξηθεί (219 κάτοικοι/τετραγωνικό χιλιόμετρο).

Στην Ανατολική Γερμανία ζει περίπου το 20% του συνολικού πληθυσμού, αλλά το μερίδιο που έχει στη συνολική προστιθέμενη αξία της γερμανικής οικονομίας είναι μόλις το 10% στη βιομηχανία και 12% στον τομέα των υπηρεσιών.

Το 93% των μεγαλύτερων γερμανικών εταιρειών εδρεύει στη Δυτική Γερμανία, σύμφωνα με το οικονομικό ινστιτούτο Χάλε. Καμία από τις εταιρείες του δείκτη Dax στο Χρηματιστηριο της Φρανκφούρτης δεν έχει έδρα στην Ανατολική Γερμανία και κανείς από τους επικεφαλής των 30 μεγαλύτερων επιχειρήσεων δεν είναι Ανατολικογερμανός.

Νεοφασισμός

Το όνειρο της εναρμόνισης φαίνεται πως έχει σκιαστεί και πολιτικά στην Ανατολική Γερμανία, τόσο από τους γενικούς δείκτες συμμετοχής στις εκλογές όσο και από τις πολιτικές επιλογές στα κρατίδια με την ανάδειξη του ακροδεξιού AfD σε δεύτερη πολιτική δύναμη.

Στη Βαυαρία, τη Βάδη-Βυρτεμβέργη και στη Ρηνανία-Παλατινάτο η συμμετοχή στις τελευταίες τοπικές εκλογές ήταν 72%. Στα ανατολικά κρατίδια από 61 μέχρι 69% και το AfD πήρε πάνω από 20%. Στους νέους ηλικίας 15-24 ετών το 40% στην Ανατολική Γερμανία θεωρεί ότι το Ισλάμ είναι απειλή για τη Γερμανία, ενώ στα κρατίδια της Δύσης το ποσοστό ανησυχίας στην ίδια ηλικιακή κατηγορία είναι 29%.

Ως προς την ποιότητα της δημοκρατίας, οι αντιλήψεις βρίσκονται σε μεγαλύτερη απόσταση. Στη Δυτική Γερμανία εκφράζει ικανοποίηση το 49,5% ενώ στην Ανατολική το 35,6% σύμφωνα με έρευνα του ιδρύματος Έμπερτ του SPD και σύμφωνα με την έρευνα του ιδρύματος Αντενάουερ του CDU το 28% στην Ανατολική Γερμανία είναι δυσαρεστημένο και πολύ δυσαρεστημένο με τη λειτουργία της δημοκρατίας ενώ στη Δυτική την άποψη αυτή διατυπώνει το 15%.

Το κόστος της ενοποίησης υπολογίζεται έως τώρα σε 1,6 τρισ ευρώ (μεταβιβάσεις πόρων και επενδύσεις μείον τα φορολογικά έσοδα) και αυτό με τις πιο μετριοπαθείς εκτιμήσεις των οικονομικών ινστιτούτων που παραθέτει η επιτροπή Χίρτε. Σε 560 δισ. ευρώ υπολογίζονται οι άμεσες μεταβιβάσεις από το Ταμείο Ενοποίησης και τις εισφορές των προγραμμάτων Αλληλεγγύης Ι και ΙΙ που ολοκληρώνονται φέτος.

Το ινστιτούτο Ifo υπολογίζει ότι οι μεταβιβάσεις συνολικά ανέρχονται σε 3,4 τρισ ευρώ και τα έσοδα από φόρους και ασφάλιστρα 1,8 τρισ ευρώ, όμως παρά ταύτα τα δομικά προβλήματα της Ανατολικής Γερμανίας δεν έχουν ακόμη επιλυθεί και θα χρειαστεί συνέχιση της χρηματοδότησης από τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό για να καλυφθεί η απόσταση από τη Δυτική Γερμανία.

Τα περιουσιακά στοιχεία του κράτους της Ανατολικής Γερμανίας, που είχαν μεταβιβαστεί στο Ταμείο Τreuhand, θεωρήθηκαν εξ αρχής απαξιωμένα με όρους κεφαλαιοποίησης και ανταγωνιστικότητας και δεν απασχολούν πλέον, παρά τα επαναλαμβανόμενα αιτήματα από την πλευρά της Αριστεράς.

Και το τελευταίο αίτημα του κοινοβουλευτικού εκπροσώπου του Die Linke, Ντίτμαρ Μπαρτς, που επιμένει ότι ένας από τους σοβαρότερους λόγους της οικονομικής καθυστέρησης της Ανατολής και της συνακόλουθης πολιτικής απογοήτευσης είναι η βίαιη διάλυση της παραγωγικής δομής που επήλθε μετά την ενοποίηση, δεν είχε καμία τύχη, αφού μόνο το AfD είπε πως θα υποστηρίξει την πρόταση.

ΕΥΡΩΠΗ
Τα υπόγεια ρεύματα και η επόμενη μέρα
Η «γραβατωμένη» Ακροδεξιά που λειτουργεί σαν «μπαμπούλας» στη σύγχρονη Ευρώπη, το πρωτοφανές χάος της γαλλικής πολιτικής σκηνής, η φτώχεια και η ανεργία που καθορίζουν τα πάντα, το μέτωπο με Βρυξέλλες και...
Τα υπόγεια ρεύματα και η επόμενη μέρα
ΕΥΡΩΠΗ
Γερμανία: επικράτηση της Αριστεράς στη Θουριγγία
Πρώτος με 31% ο αριστερός πρωθυπουργός Μπόντο Ράμελο. Πτώση για τους Σοσιαλδημοκράτες και τους Πράσινους συμμάχους του. Υπερδιπλασίασε τα ποσοστά του το ακροδεξιό AfD, που ξεπέρασε το CDU!
Γερμανία: επικράτηση της Αριστεράς στη Θουριγγία
ΕΥΡΩΠΗ
Μαθήματα και... παθήματα από τις τοπικές εκλογές σε Σαξονία και Βρανδεμβούργο
Τα πράγματα στην Ανατολική Γερμανία πάνε από το κακό στο χειρότερο για την κυβέρνηση της Ανγκελα Μέρκελ - κι ας δηλώνουν ικανοποιημένες οι ηγεσίες.
Μαθήματα και... παθήματα από τις τοπικές εκλογές σε Σαξονία και Βρανδεμβούργο
ΕΥΡΩΠΗ
Η Γερμανία ψάχνει «αναχώματα» στην Ακροδεξιά
Τριάντα χρόνια συμπληρώνονται από την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, όμως οι εορταστικές εκδηλώσεις που προγραμματίζονται στη γερμανική πρωτεύουσα επισκιάζονται από την αγωνία για τις τοπικές εκλογές σε τρία...
Η Γερμανία ψάχνει «αναχώματα» στην Ακροδεξιά
ΕΥΡΩΠΗ
Συνταγματικό τείχος απέναντι στον νεοναζισμό που θεριεύει
Ανοιχτό άφησε η Αν. Μέρκελ το ενδεχόμενο ενεργοποίησης του άρθρου 18 του Βασικού Νόμου, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η απειλή των νεοναζί. Το άρθρο υπάρχει, όμως είναι η τελευταία λέξη απεναντι στο νεοναζισμό.
Συνταγματικό τείχος απέναντι στον νεοναζισμό που θεριεύει
ΕΥΡΩΠΗ
Η ακροδεξιά τρομοκρατία στη Γερμανία
Κανένα ερώτημα να μη μείνει αναπάντητο στην έρευνα για τη δολοφονία του χριστιανοδημοκράτη Βάλτερ Λίμπκε, ζήτησε η Ανγκελα Μέρκελ ενώ ισχυρές πιέσεις ασκούνται στις υπηρεσίες ασφαλείας για να δώσουν εξηγήσεις.
Η ακροδεξιά τρομοκρατία στη Γερμανία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας