Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Αναθερμαίνοντας την κουβέντα για το άσυλο
EUROKINISSI/ΣΤΕΛΙΟΣ ΣΤΕΦΑΝΟΥ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Αναθερμαίνοντας την κουβέντα για το άσυλο

  • A-
  • A+
Πώς Ευρωπαϊκή Επιτροπή και Συμβούλιο δρομολογούν την ευρωπαϊκή λίστα ασφαλών τρίτων χωρών, που συνδέεται άμεσα με την πολιτική υποστήριξη προτάσεων που κινούνται στα όρια του ευρωπαϊκού νομικού κεκτημένου, όπως οι ζώνες αποβίβασης μεταναστών και προσφύγων που διασώζονται στη θάλασσα (disembarkation platforms) σε χώρες εκτός Ε.Ε.

Τον Ιούνιο του 2016 αναφορά για το εάν η Τουρκία πληροί τα κριτήρια ώστε να χαρακτηριστεί ασφαλής τρίτη χώρα, την οποία επεξεργάζονταν στελέχη του Ευρωπαϊκού Γραφείου Υποστήριξης για το Ασυλο (EASO, μια υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής), υποβαθμίστηκε και έμεινε αδημοσίευτη επειδή τα ευρήματα της έρευνας δεν φαίνονταν να συνάδουν με τις πολιτικές προτεραιότητες της Επιτροπής αλλά και ισχυρών κρατών-μελών που στήριζαν την εφαρμογή της συμφωνίας Ε.Ε.-Τουρκίας.

Η εφαρμογή της συμφωνίας και ο χαρακτηρισμός της Τουρκίας ως ασφαλούς τρίτης χώρας ήταν ένα πρώτο μεγάλο βήμα για τη δημιουργία ευρωπαϊκής λίστας ασφαλών τρίτων χωρών. Η ύπαρξη της λίστας θα έδινε τεράστια ώθηση στην πολιτική της εξωτερίκευσης που επιδιώκεται εδώ και τρία χρόνια ως λύση στο θέμα της μεταναστευτικής-προσφυγικής ροής.

Απαντώντας σε ερωτήματα για την τύχη της αναφοράς του 2016, η Επιτροπή δήλωσε αναρμόδια να απαντήσει παραπέμποντας στην EASO. Οσα συνέβησαν με την αναφορά το 2016 δημοσιεύτηκαν στο πρώτο μέρος του ρεπορτάζ στην «Εφ.Συν.» στις 17.3.2019, ωστόσο είναι ιδιαίτερα επίκαιρα και σήμερα.

Με επιστολή της προς τον εκτελεστικό διευθυντή της EASO Τζαμίλ Αντου, στις 3 Ιουλίου 2018, η γενική διευθύντρια Εσωτερικών Υποθέσεων, Παρασκευή Μίχου, ζητεί από την υπηρεσία να τροφοδοτήσει την Επιτροπή με πληροφορίες για μια σειρά χώρες.

Το αίτημα προκύπτει, όπως αναφέρει η επιστολή, από το ενδιαφέρον κρατών-μελών να εντάξουν στην πρόταση του Συμβουλίου για τον υπό διαπραγμάτευση νέο Κανονισμό Διαδικασιών Ασύλου (Asylum Procedures Regulation, που έχει προτείνει η Επιτροπή) νέα κριτήρια για το πότε μια χώρα μπορεί να χαρακτηριστεί «ασφαλής τρίτη χώρα», αλλά και ένα παράρτημα με πρόταση ευρωπαϊκής λίστας ασφαλών τρίτων χωρών.

Η Τουρκία είναι εντός των χωρών που αναφέρονται, όπως επίσης και το Μαυροβούνιο, η Σερβία, η τότε ΠΓΔΜ (νυν Βόρεια Μακεδονία), η Αλβανία, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη, το Κόσοβο, η Ουκρανία, το Μαρόκο και η Τυνησία.

Παρόμοιες αναφορές

Σύμφωνα με την επιστολή «οι πληροφορίες που θα συλλεχθούν θα χρειαστεί να καλύπτουν τα επί της αρχής σχετικά ζητήματα για την εκτίμηση του εάν αυτές οι χώρες δύνανται να χαρακτηριστούν ως ασφαλείς τρίτες χώρες σε επίπεδο Ενωσης [...] λαμβάνοντας υπόψιν τα κριτήρια για τον χαρακτηρισμό μιας τρίτης χώρας ως ασφαλούς τρίτης χώρας, όπως αυτά εμπεριέχονται στην πρόταση της Επιτροπής και αποτυπώνονται στην τελευταία εκδοχή τροποποιήσεων αυτών των κριτηρίων στο νεότερο κείμενο του Συμβουλίου» (όπως δηλαδή θα διαμορφωθούν τελικά εάν η εκδοχή που προτείνει το Συμβούλιο υιοθετηθεί ως κανονισμός της Ε.Ε.).

Οι πληροφορίες θα πρέπει να είναι διαθέσιμες «το ταχύτερο δυνατόν και όχι πριν από το τέλος Οκτωβρίου του 2018».

Ουσιαστικά η Επιτροπή ζητά από την EASO να συντάξει μια σειρά από αναφορές παρόμοιες με αυτή που υποβαθμίστηκε το 2016. Απαντώντας σε ερωτήματα σχετικά με την αναφορά του 2016, η EASO δεν μπήκε στην ουσία και περιορίστηκε σε σχόλια που αφορούν στη διαδικασία προετοιμασίας των αναφορών που έχει ζητήσει η Επιτροπή τον Οκτώβριο του 2018.

Σύμφωνα με την υπηρεσία, μέχρι και πριν από μερικές μέρες οι αναφορές δεν είχαν παραδοθεί. Ενδιαφέρον, ωστόσο, έχει η ένταξη της Υπηρεσίας στη διαμόρφωση μιας πολιτικής πρότασης με κατεπείγοντα χαρακτηριστικά και χωρίς σαφείς δικλίδες εξασφάλισης της ανεξαρτησίας της, ενώ εκκρεμεί πρόταση νέου κανονισμού για τη μετεξέλιξη της ίδιας σε νέα Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Ασύλου όσο και διαπραγματεύσεις μεταξύ των θεσμών (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο) για διπλασιασμό του προϋπολογισμού της στον οικονομικό σχεδιασμό της επόμενης επταετίας.

Το 2014 η Υπηρεσία ξεκίνησε με προϋπολογισμό 15,6 εκατ. ευρώ. Το 2016, και ενώ η συμμετοχή της στους σχεδιασμούς της Επιτροπής αλλά και η επιχειρησιακή της εμπλοκή στα εξωτερικά σύνορα διευρύνονται, ο ετήσιος προϋπολογισμός της επίσης προσαρμόζεται κοντά στα 55 εκατ. ευρώ.

Σύμφωνα με την πρόταση της Επιτροπής πάντα, από το 2021 ο ετήσιος προϋπολογισμός διπλασιάζεται κατά μέσο όρο στα 120 εκατ. ευρώ ανά έτος.

Προτάσεις στα όρια

Η δημιουργία ευρωπαϊκής λίστας ασφαλών τρίτων χωρών συνδέεται άμεσα με τη στρατηγική της εξωτερίκευσης που στήριξαν τα τελευταία χρόνια η Επιτροπή και ισχυρά κράτη-μέλη της Ε.Ε. αλλά και με την πολιτική υποστήριξη προτάσεων που κινούνται στα όρια του ευρωπαϊκού νομικού κεκτημένου, τις οποίες επεξεργάζονται το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και η Επιτροπή, όπως οι ζώνες αποβίβασης μεταναστών και προσφύγων που διασώζονται στη θάλασσα (disembarkation platforms) σε χώρες εκτός Ε.Ε.

Η ύπαρξη μιας ευρωπαϊκής λίστας ασφαλών τρίτων χωρών θα έδινε μεγάλο περιθώριο ελιγμών στην Επιτροπή και στις κυβερνήσεις που υποστηρίζουν την ακραία εκδοχή της πολιτικής της εξωτερίκευσης να διασκεδάσουν αντιδράσεις και αντιστάσεις τόσο εντός των ευρωπαϊκών θεσμών όσο και σε επίπεδο εθνικών κρατών, όπου η ανάληψη της νομικής ευθύνης μεμονωμένα για τα αποτελέσματα των πολιτικών αυτών δημιουργεί διαχρονικά μεγάλες αντιστάσεις.

Ωστόσο, ο κίνδυνος εργαλειοποίησης του έργου της EASO για ακόμη μία φόρα είναι διακριτός, σύμφωνα με τον Κρις Πόλετ, υψηλόβαθμο στέλεχος του δικτύου ECRE – οργανισμός που συγκροτείται από 95 οργανώσεις σε 40 ευρωπαϊκές χώρες, ο οποίος παρακολουθεί και αναλύει νομικές και πολιτικές εξελίξεις γύρω από θέματα ασύλου σε επίπεδο Βρυξελλών.

«Η ένταξη της EASO στη συζήτηση για την κατάρτιση ευρωπαϊκής λίστας ασφαλών τρίτων χωρών, αν και αμφισβητήσιμη ως προσέγγιση, είναι λογική από θεσμική σκοπιά. Εάν η Ε.Ε. επιλέγει τον δρόμο τού να καταρτίσει λίστες, είναι προτιμότερο να συμβουλευτεί την υπηρεσία που εξειδικεύεται σε ζητήματα ασύλου. Ωστόσο, την ίδια στιγμή, αυτό αποτελεί μια δοκιμή της ανεξαρτησίας της υπηρεσίας. Δεδομένης της δομής διακυβέρνησης της Υπηρεσίας, ποιες είναι οι εγγυήσεις ότι μπορεί να εκτελέσει αυτό τον σκοπό αντικειμενικά και χωρίς να πιεστεί πολιτικά σε ένα τέτοιο ευαίσθητο θέμα που αφορά τη νομοθετική διαδικασία; Σε κάθε περίπτωση, οι νομοθέτες δεν πρέπει να λάβουν υπόψη τους μόνο τις αναλύσεις της EASO για την κατάσταση στις συγκεκριμένες χώρες, αλλά επίσης να στηριχτούν σε πληροφορίες διαθέσιμες από αναγνωρισμένες οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και διεθνείς οργανισμούς, όπως το UNHCR».

Υπογραμμίζοντας τον κίνδυνο πολιτικής ερμηνείας της εντολής της Υπηρεσίας, ο Πόλετ φέρνει ως παράδειγμα την έκδοση κατευθυντήριων οδηγιών προς τα κράτη-μέλη για την εφαρμογή της ανάλυσης και των πληροφοριών που τους διαθέτει σχετικά με το εάν αποτελούν ασφαλείς χώρες προέλευσής.

Κατευθυντήριες οδηγίες

«Πρόσφατα η EASO άρχισε να δημοσιεύει κατευθυντήριες οδηγίες (country guidance notes) για συγκεκριμένες χώρες, με το Αφγανιστάν να είναι το πρώτο παράδειγμα. Σε αυτά τα έγγραφα η EASO δεν συλλέγει μόνο πληροφορίες για την κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις χώρες καταγωγής των αιτούντων άσυλο που φτάνουν στην Ευρώπη, παρέχει επίσης και την εκτίμησή της για το πώς πρέπει οι εθνικές αρχές να επεξεργαστούν τα αιτήματα όσων προέρχονται από αυτές τις χώρες. Πρόκειται για κάτι που αντίκειται στον ισχύοντα κανονισμό της Υπηρεσίας, ο οποίος σαφώς της απαγορεύει “να δίνει οδηγίες στα κράτη-μέλη για τη χορήγηση ή άρνηση αιτημάτων διεθνούς προστασίας”».

Η νέα αυτή τακτική «βασίζεται στα συμπεράσματα ενός Συμβουλίου Εσωτερικών Υποθέσεων υιοθετημένων τον Απρίλιο του 2016», όταν δηλαδή η EASO άρχισε να συντάσσει την αναφορά που τον Ιούνιο του 2016 υποβαθμίζεται και δεν δημοσιεύεται.

«Αναγνωρίζοντας το επισφαλές έδαφος στο οποίο στηρίζεται αυτή η πρακτική, η έκδοση κατευθυντήριων οδηγιών για χώρες έχει ρητά συμπεριληφθεί στην πρόταση για τη μελλοντική εντολή της που βρίσκεται ακόμα υπό διαπραγμάτευση (πρόκειται για τη νέα πρόταση κανονισμού της Επιτροπής για μετατροπή της EASO σε νέα Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Ασύλoυ). Πράγμα που σημαίνει ότι η Υπηρεσία με την πρακτική της προλαμβάνει το αποτέλεσμα της νομοθετικής διαδικασίας».

*Ερευνητής ευρωπαϊκών θεμάτων

ΕΥΡΩΠΗ
Η νέα συμφωνία για το προσφυγικό στο τραπέζι της ΕΕ
Στο Λουξεμβούργο συνέρχονται οι υπουργοί Εσωτερικών της ΕΕ στη σκιά της ολοένα και κλιμακούμενης προσφυγικής κρίσης με την πρόσφατη συμφωνία μεταξύ Γερμανίας, Γαλλίας, Ιταλίας και Μάλτας να βρίσκεται στο...
Η νέα συμφωνία για το προσφυγικό στο τραπέζι της ΕΕ
ΕΥΡΩΠΗ
Στήνουν ευρωπαϊκό μηχανισμό fast track για τους πρόσφυγες
Διαδικασίες fast track για πρόσφυγες και μετανάστες προτείνει η συμφωνία που υπέγραψαν πριν από μερικές ημέρες οι Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία και Μάλτα, ευελπιστώντας ότι θα κινητοποιηθούν και άλλες χώρες της ΕΕ...
Στήνουν ευρωπαϊκό μηχανισμό fast track για τους πρόσφυγες
ΕΥΡΩΠΗ
Πώς η Τουρκία... βαφτίστηκε από την Ε.Ε. «ασφαλής τρίτη χώρα» για τους πρόσφυγες
Τον Μάιο και τον Ιούνιο του 2016, προσωπικό της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Υποστήριξης για το Ασυλο (EASO) έκανε έρευνα για τη συγκρότηση αναφοράς σχετικά...
Πώς η Τουρκία... βαφτίστηκε από την Ε.Ε. «ασφαλής τρίτη χώρα» για τους πρόσφυγες
ΕΥΡΩΠΗ
Βήμα πίσω για το εξωφρενικό αντιπροσφυγικό «σχέδιο Κικλ»
Σε αναδίπλωση φαίνεται πως οδηγήθηκε ο Χέρμπερτ Κικλ, ο ακροδεξιός υπουργός Εσωτερικών της Αυστρίας, ως προς τη σκληροπυρηνική και νομικά διάτρητη πρότασή του να μην είναι δυνατή η κατάθεση αιτήματος ασύλου...
Βήμα πίσω για το εξωφρενικό αντιπροσφυγικό «σχέδιο Κικλ»
ΕΥΡΩΠΗ
Μια συμφωνία με πολλές «γκρίζες ζώνες»
Πολλά είναι τα ερωτήματα που γεννιούνται όσο γίνονται γνωστά τα συμφωνηθέντα για το μεταναστευτικό στις Βρυξέλλες, που για μία ακόμη φορά φαίνεται να αποτυγχάνει να δώσει μια πραγματική λύση στο πρόβλημα. Το...
Μια συμφωνία με πολλές «γκρίζες ζώνες»
ΕΥΡΩΠΗ
Μια συμφωνία συμβιβασμών και «αλληλεγγύης» μεταξύ των μελών
Μέτρα όπως η δημιουργία κλειστών κέντρων υποδοχής αιτούντων άσυλο και επεξεργασίας των αιτήσεών τους, αλλά σε εθελοντική βάση, και ο περιορισμός της ελευθερίας κίνησης των μεταναστών από τη μια χώρα στην άλλη...
Μια συμφωνία συμβιβασμών και «αλληλεγγύης» μεταξύ των μελών

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας