Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Βήμα εμπρός ή άλμα προς τα πίσω;

Τον Νοέμβριο θα ξέρουμε αν ο συντηρητικός άνεμος με τα δηλητηριώδη αέρια της ξενοφοβίας και του αυταρχισμού που φυσάει ανά τον κόσμο θα «καταλάβει» και τον Λευκό Οίκο

AP Photo/ Gerald Herbert

Βήμα εμπρός ή άλμα προς τα πίσω;

  • A-
  • A+

Σε περίπου οκτώ εβδομάδες από σήμερα οι αμερικανικές εκλογές θα καθορίσουν τόσο το πώς βλέπει ο κόσμος την Αμερική όσο και το πώς βλέπει η Αμερική τον υπόλοιπο κόσμο.

Θα εξακολουθήσει η Αμερική να αποτελεί στη συνείδηση πολλών εκτός συνόρων το πρότυπο μιας ανοιχτής, προοδευτικής, ανεκτικής και πολυπολιτισμικής κοινωνίας ευκαιριών για όλους, ανεξαρτήτως φύλου, προέλευσης και σεξουαλικού προσανατολισμού; Ή θα έρθει να επισφραγίσει τον... άνεμο αναχρονισμού σε μία ολοένα και πιο συντηρητική Ευρώπη και σε ξενοφοβικά κράτη που οχυρώνονται πίσω από τα σύνορά τους;

Οι εκλογές στις ΗΠΑ θα κρίνουν, όμως, και κάτι ακόμα πιο καίριο για την τροχιά που θα πάρει ο κόσμος τα επόμενα χρόνια. Θα επιβεβαιώσουν ή θα διαψεύσουν τη νέα προσέγγιση περί προτεραιότητας του έθνους-κράτους έναντι της συλλογικής παγκοσμιοποιημένης προσέγγισης η οποία είχε κυριαρχήσει τις προηγούμενες δεκαετίες ως τρόπος οργάνωσης και υλοποίησης διακρατικών και υπερεθνικών πολιτικών;

Η ρητορική του Ντόναλντ Τραμπ, η οποία προτρέπει την αμερικανική κοινωνία σε μία εκ προοιμίου εχθρική αντίληψη και στάση έναντι μεταναστών και οποιουδήποτε ανθρώπου δημιουργεί έστω την υπόνοια διασύνδεσής του με τον ισλαμικό φονταμενταλισμό -ένεκα καταγωγής ή θρησκείας-, μπορεί να αποτελέσει το δηλητήριο που θα επεκταθεί και στην Ευρώπη;

Ιστορικό σταυροδρόμι

Το Brexit, που συνοδεύτηκε από αντίστοιχα ξενοφοβικά επιχειρήματα και συντηρητικά ιδεολογήματα συμβατά με την πολιτική πλατφόρμα του Τραμπ, απέδειξε ότι μπορεί.

Και πως το ιδεολογικό τοπίο σε ΗΠΑ και Ευρώπη είναι άρρηκτα συνδεδεμένο, αφού ο συντηρητικός άνεμος που φυσάει στη μία πλευρά του κόσμου συμπαρασύρει εύκολα και την άλλη, όπως ακριβώς συνέβη και με την οικονομική κρίση το 2008.

Ομως σήμερα δεν βρισκόμαστε στο 2008. Αλλά σε ένα ακόμα κρισιμότερο ιστορικό σταυροδρόμι, που δεν κρίνει μόνο την τύχη των τραπεζών και των υπερχρεωμένων από στεγαστικά δάνεια νοικοκυριών, αλλά την υπόσταση των ίδιων των κρατών προς τον έξω κόσμο. Κυρίως όμως είναι ένα ιστορικό ορόσημο που κρίνει τον ανθρωπισμό των κοινωνιών.

Η βαθιά συντηρητική στροφή που προαναγγέλλει ο Τραμπ για την Αμερική, με απελάσεις μεταναστών, τεστ πίστης των μη γηγενών στις αμερικανικές αξίες και αποκλεισμό ανθρώπων από την έλευση στη χώρα με κριτήριο τις θρησκευτικές τους πεποιθήσεις, έχει σημείο αναφοράς τον άνθρωπο και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια.

Τον ίδιο άνθρωπο και την ίδια αξιοπρέπεια που η Ευρώπη δείχνει να απαξιώνει. Ισως όχι τόσο απροκάλυπτα όσο ο Τραμπ, σίγουρα όμως ακολουθώντας την ίδια φιλοσοφία που ο υποψήφιος των Ρεπουμπλικανών φιλοδοξεί να εγκαθιδρύσει ως πολιτική του στην περίπτωση που διαδεχτεί τον Μπαράκ Ομπάμα.

Μπορεί τα γραφεία στοιχημάτων και οι δημοσκοπήσεις που διεξάγουν συστηματικά μεγάλα τηλεοπτικά δίκτυα στις ΗΠΑ να δείχνουν τον Τραμπ μη ικανό να υπερκεράσει τα εκλογικά ποσοστά της Χίλαρι, ωστόσο το απρόβλεπτο καραδοκεί πάντα στη γωνία.

Εχοντας δημιουργήσει μία συμπαγή βάση ένθερμων υποστηρικτών, ο διαιρετικός και ακραίος Ρεπουμπλικανός υποψήφιος για την προεδρία των ΗΠΑ αναζητά τώρα τρόπους να διευρύνει το ακροατήριό του σε πιο μετριοπαθή κομμάτια της κοινωνίας. Οποιος τον παρατηρήσει καλύτερα, μπορεί να διακρίνει εύκολα τις αλλαγές στον τρόπο που στέκεται και κινείται πολιτικά.

Εχει πάψει πλέον να μιλάει από το βήμα χωρίς να διαβάζει μπροστά του μία δομημένη ομιλία, με προσεκτική επιλογή των λέξεων και των εκφράσεων.

Αποφεύγει -τουλάχιστον όχι με την ένταση που το έκανε στο πρόσφατο παρελθόν- σεξιστικές αναφορές κατά γυναικών και μειονοτήτων.

Προσπαθεί να δημιουργεί γεγονότα που να εδραιώνουν την πολιτική ατζέντα του, όπως έκανε με την πρωτοβουλία της συνάντησής του με τον Μεξικανό πρόεδρο.

Μία έξυπνη πολιτικά συνάντηση που διευκόλυνε τον Τραμπ να περάσει το μήνυμα ότι οι θέσεις του, όπως π.χ. περί χτισίματος τοίχου με το Μεξικό, δεν θα επηρεάσουν τις διπλωματικές σχέσεις των ΗΠΑ.

Στην Αμερική, οι περισσότεροι αδυνατούν να αντιληφθούν τον αντίκτυπο που θα έχει η ψήφος στον Τραμπ ή στη Χίλαρι για το πλαίσιο άσκησης πολιτικής και το μοντέλο διακυβέρνησης παγκοσμίως.

Κι όμως, μία εκλογή του Τραμπ ή της Χίλαρι θα σηματοδοτήσει πολλά περισσότερα απ’ όσα ο μέσος Αμερικανός ψηφοφόρος αναμένει να δει ως αλλαγές την επόμενη μέρα σε εθνικό επίπεδο, με κεντρικά σημεία αναφοράς την ασφάλεια, τη μετανάστευση, την οικονομία και το σύστημα υγείας, που οι Ρεπουμπλικανοί έχουν υποσχεθεί να ξηλώσουν.

Επί της ουσίας οι αμερικανικές εκλογές του Νοεμβρίου δεν θα είναι μία απλή επιλογή ανάμεσα σε μία «αντιπαθητική» κι έναν «επικίνδυνο», όπως εύστοχα έχει τεθεί.

Οι εκλογές θα κρίνουν κάτι πολύ βαθύτερο και πιο σημαντικό: αν η αμφισβήτηση της δημοκρατίας και του τρόπου που λαμβάνονται οι πολιτικές αποφάσεις και κυβερνάται η χώρα -διότι περί αυτού πρόκειται- περνάει τελικά μόνο μέσα από επιλογές προσώπων και πολιτικών που προσιδιάζουν στα χαρακτηριστικά του Τραμπ, ο οποίος ελάχιστα απέχει από τα όσα ασπάζεται ο Φάρατζ στη Βρετανία, η Λεπέν στη Γαλλία ή οι εθνικιστές στην Αυστρία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

«Εγώ» ή «εμείς»

Αλλωστε η ίδια η Λεπέν δεν έκρυψε τη συμπάθειά της στον Τραμπ. Η φράση της γι’ αυτόν ότι «και οι δύο δεν είμαστε από “τζάκι”, δεν είμαστε μέρος του συστήματος», συμπυκνώνει τελικά αυτό που είναι σήμερα απειλή για τις Δημοκρατίες σε Αμερική και Ευρώπη. Η τάση που αναδύεται σε πλατιές κοινωνικές ομάδες και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού: να ψηφίζουν αντισυστημικά.

Και η οποία συνδυάζεται με την αδυναμία σε πολλές περιπτώσεις των κομμάτων και των προσώπων που εκπροσωπούν την καλώς εννοούμενη συστημική προσέγγιση των πραγμάτων να εμπνεύσουν και να πείσουν την κοινωνία ότι μπορούν να διορθώσουν τα τρωτά σημεία του συστήματος.

Ταυτοχρόνως, τα ίδια αυτά κόμματα και πρόσωπα είναι στη συνείδηση των ψηφοφόρων ταυτισμένα με το ίδιο το σύστημα που οι πολίτες απορρίπτουν και το οποίο ταυτίζεται με τον τρόπο που λειτουργεί η δημοκρατία στην Αμερική ή -στην περίπτωση της Ευρώπης- η ίδια η ιδέα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

Αμερική και Ευρώπη βιώνουν με τον ίδιο επώδυνο τρόπο το φαινόμενο της αντισυστημικής ψήφου. Ακόμα κι όταν αυτή είναι ψήφος κόντρα στη δημοκρατία, τον ανθρωπισμό και την ανεκτικότητα και βάζει το εθνικό και ατομικό «εγώ» μπροστά από το συλλογικό «εμείς».

  

ΒΟΡΕΙΑ ΑΜΕΡΙΚΗ
Παιχνίδι για την παγκόσμια ηγεμονία
«Το βασικό μήνυμα από το Ελσίνκι είναι ότι αυτοί οι δύο ηγέτες είναι έτοιμοι να συνεχίσουν τις συζητήσεις σε διάφορα δύσκολα ζητήματα… Ολοι είχαμε σημειώσει την ανάγκη αυτού του διαλόγου», δήλωσε ο Φινλανδός...
Παιχνίδι για την παγκόσμια ηγεμονία
ΒΟΡΕΙΑ ΑΜΕΡΙΚΗ
Ακραία πολιτικά(;) φαινόμενα
Mε το ένα χέρι διορίζει υπουργούς, με το άλλο... σολάρει στο αγαπημένο του twitter και προκαλεί ξανά σάλο επαναφέροντας αβάσιμους ισχυρισμούς περί εκλογικής νοθείας. Αφορμή η επανακαταμέτρηση ψηφοδελτίων σε...
Ακραία πολιτικά(;) φαινόμενα
ΒΟΡΕΙΑ ΑΜΕΡΙΚΗ
ΗΠΑ: Δημοκρατία ώρα μηδέν
​«Η μοίρα της δημοκρατίας μας εναπόκειται στους ώμους σας» προειδοποίησε σε δραματικούς τόνους χθες ο Μπαράκ Ομπάμα υποστηρικτές της Χίλαρι Κλίντον, σε συγκέντρωση των Δημοκρατικών στην –εκλογικά κρίσιμη–...
ΗΠΑ: Δημοκρατία ώρα μηδέν
ΒΟΡΕΙΑ ΑΜΕΡΙΚΗ
Ξανασφίγγει ο κλοιός γύρω από τον Τραμπ
Δεν προσήλθε ως μάρτυρας πρώην νομικός σύμβουλος του Λευκού Οίκου σε επιτροπή της Βουλής των Αντιπροσώπων, όπου επρόκειτο να καταθέσει για τη ρωσική ανάμειξη στις εκλογές του 2016
Ξανασφίγγει ο κλοιός γύρω από τον Τραμπ
ΒΟΡΕΙΑ ΑΜΕΡΙΚΗ
Οι «δύο Αμερικές» ψήφισαν,οι Δημοκρατικοί αισιοδοξούν
Ο κύβος ερρίφθη. Η προεκλογική εκστρατεία για το Κογκρέσο που σημαδεύτηκε από τεράστια πόλωση και το κήρυγμα φόβου και μισαλλοδοξίας από τον πανταχού παρόντα Ντόναλντ Τραμπ έφτασε στο τέλος της. Οι Αμερικανοί...
Οι «δύο Αμερικές» ψήφισαν,οι Δημοκρατικοί αισιοδοξούν
ΒΟΡΕΙΑ ΑΜΕΡΙΚΗ
Οι Δημοκρατικοί στη Βουλή, οι Ρεπουμπλικάνοι στη Γερουσία
Διαιρεμένο το Κογκρέσο μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ: οι Δημοκρατικοί ανέκτησαν τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων, αλλά οι Ρεπουμπλικάνοι διατήρησαν τον έλεγχο της Γερουσίας ● Ντόναλντ Τραμπ:...
Οι Δημοκρατικοί στη Βουλή, οι Ρεπουμπλικάνοι στη Γερουσία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας