Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ανοσία της αγέλης, ένα όνειρο θερινής νυκτός;
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ανοσία της αγέλης, ένα όνειρο θερινής νυκτός;

  • A-
  • A+
Κορυφαίοι επιστήμονες εξηγούν γιατί έχουμε μπροστά μας πολύ δρόμο πριν «ξεμπερδέψουμε» με τον Covid-19, ακόμη κι αν υπάρξει σύντομα μαζική παραγωγή και διάθεση αποτελεσματικών εμβολίων. «Δεν μπορεί να εφαρμοστεί η ιδέα πως “εντάξει, βρισκόμαστε τώρα κολλημένοι με τον ιό, οπότε ας μολυνθούμε όλοι και θα αποκτήσουμε ανοσία της αγέλης”. Κάτι τέτοιο θα προκαλούσε τον θάνατο εκατομμυρίων ανθρώπων και δυνητικά μια μόνιμη αναπηρία σε εκατομμύρια άλλους» - δρ Αντζελα Ράσμουσεν

Οι πανδημίες τελειώνουν, κατά κανόνα, με δύο τρόπους: είτε τα κρούσματα ιχνηλατούνται συστηματικά και απομονώνονται, είτε ο πληθυσμός φτάνει σε ανοσία της αγέλης, συχνά με τη βοήθεια εμβολίου. Στις αρχές της πανδημίας του νέου κορονοϊού SARS-CoV-2, ο οποίος προκαλεί την αναπνευστική λοίμωξη Covid-19, η ανοσία της αγέλης δαιμονοποιήθηκε ως μια ακραία κυνική, νεοφιλελεύθερης κοπής στρατηγική, που στοχεύει από τη μια στην προστασία της οικονομίας έναντι της δημόσιας υγείας κι από την άλλη στο… ξεσκαρτάρισμα των πιο αδύναμων κρίκων μιας κοινωνίας (όπως οι ηλικιωμένοι ή άλλες ευπαθείς ομάδες) προς όφελος των πιο δυνατών.

Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση απόπειρας εφαρμογής της έγινε από την κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου. «Απτόητος ο Μπόρις Τζόνσον, προσπαθεί να κρατήσει τη Βρετανία ανοιχτή για μπίζνες» έγραφαν δηλωτικά στις 13 Μαρτίου οι Financial Times. «Αρνούμενος να υποκύψει στην πολιτική πίεση να αναλάβει τώρα δράση -όπως να κλείσει τα σχολεία ή να απομονώσει τους ηλικιωμένους- ο κ. Τζόνσον αποδέχεται πως η νόσος θα εξαπλωθεί ευρέως στην κοινωνία. […] Ο Πάτρικ Βάλανς, ο επικεφαλής επιστημονικός σύμβουλός του, δήλωσε πως θα ήταν επιθυμητό να χτιστεί “ανοσία της αγέλης” στον πληθυσμό για να προφυλαχτεί η χώρα μακροπρόθεσμα». Λίγες μέρες αργότερα η Ντάουνινγκ Στριτ διέψευδε ως «συκοφαντικό επινόημα» άρθρο στους Sunday Times, βάσει του οποίου ο άκρως αμφιλεγόμενος σύμβουλος του Βρετανού πρωθυπουργού, Ντόμινικ Κάμινγκς, συμπύκνωνε την έως τότε κυβερνητική στρατηγική κατά της πανδημίας στο εξής τρίπτυχο: «ανοσία της αγέλης, προφύλαξη της οικονομίας κι αν αυτό σημαίνει θάνατο για κάποιους συνταξιούχους, κρίμα»…

Τι σημαίνει όμως ανοσία της αγέλης σε αμιγώς επιστημονικό επίπεδο και πώς μπορεί να επιτευχθεί, χωρίς να γνωρίζουμε καν αν θα υπάρξει τελικά αποτελεσματικό και ασφαλές εμβόλιο κατά της Covid-19; Η Guardian έθεσε σχετικά ερωτήματα σε τρεις έγκριτους ειδικούς:

■ τη δρα Αντζελα Ράσμουσεν, ιολόγο και ερευνήτρια στη Σχολή Δημόσιας Υγείας Mailman του Πανεπιστημίου Κολούμπια
■ τη δρα Αμπερ Ντι Σούζα, καθηγήτρια επιδημιολογίας στη Σχολή Δημόσιας Υγείας Bloomberg του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς και
■ τον δρα Μαρκ Λίπσιτς, καθηγητή επιδημιολογίας και διευθυντή στο Center for Communicable Disease Dynamics της Σχολής Δημόσιας Υγείας TH Chan του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ.

Οι απαντήσεις τους είναι αρκετά διαφωτιστικές και προβάλλουν πιθανά σενάρια του μέλλοντός μας.

Τι είναι η ανοσία της αγέλης;

Ράσμουσεν: Οταν αρκετοί άνθρωποι σε έναν πληθυσμό αποκτούν ανοσία στον ιό κι εκείνος δεν μπορεί να βρει νέο ξενιστή, οπότε αδυνατεί να διασπαρεί εντός του πληθυσμού. Αυτό ισχύει κυρίως για τους ιούς που χρειάζονται ξενιστή για να αναπαραχθούν.

Λίπσιτς: Είναι η έκταση στην οποία η ανοσία στον πληθυσμό βοηθά να προφυλαχτούν άτομα που δεν έχουν αποκτήσει ανοσία στη μόλυνση.

Ποιο είναι το ποσοστιαίο όριο για επίτευξη ανοσίας της αγέλης;

Λίπσιτς: Εξαρτάται από τον ιό, τον πληθυσμό και τη φύση της ανοσίας. Οσο πιο μεταδοτικός είναι ο ιός, τόσο υψηλότερο είναι το όριο για ανοσία της αγέλης. Σε κάποιους πληθυσμούς υπάρχει εκτενέστερη μετάδοση σε σχέση με άλλους, επειδή η χώρα είναι πυκνοκατοικημένη και τα άτομα έχουν περισσότερη διάδραση μεταξύ τους, οπότε αυτό επηρεάζει επίσης το όριο για ανοσία της αγέλης. Τέλος, είναι θέμα πόσο καλής ανοσίας σ' αυτόν τον ιό θα έχει επιτευχθεί. Αν δεν είναι πολύ αποτελεσματική ή είναι βραχυχρόνια, τότε γίνεται πολύ πιο δύσκολη η επίτευξη ανοσίας της αγέλης.

Ντι Σούζα: Εξαρτάται από τη μόλυνση. Για τις περισσότερες περιπτώσεις όμως κυμαίνεται γύρω στο 70% του πληθυσμού.

Τι γίνεται αν δεν φτάσουμε αυτό το όριο - αν, ας πούμε, μεγάλο τμήμα του πληθυσμού αρνείται να εμβολιαστεί;

Ντι Σούζα: Αν αποκτήσουμε εμβόλιο και μόνο το 40% ή 50% του πληθυσμού εμβολιαστεί, δεν θα πετύχουμε ανοσία της αγέλης. Η μόλυνση θα συνεχίσει να διασπείρεται ανάμεσα σε όσους δεν έχουν αποκτήσει προστασία.

Ράσμουσεν: Το έχουμε δει πιο ξεκάθαρα με την αύξηση της μετάδοσης της ιλαράς σε όλο τον κόσμο. Ο αριθμός ανθρώπων που δεν έχουν εμβολιαστεί κατά της ιλαράς έχει μεγαλώσει κι αρχίζουμε να βλέπουμε εξάρσεις μολύνσεων σε πληθυσμούς που είχαν προηγουμένως αποκτήσει ανοσία της αγέλης.

Είναι η ανοσία της αγέλης ο μόνος τρόπος να τελειώσει μια πανδημία;

Ράσμουσεν: Οχι απαραίτητα. Η εμφάνιση του κορονοϊού SARS [2002-2004] θα μπορούσε να θεωρηθεί πανδημία υπό την έννοια πως υπήρξαν ξεσπάσματα εκτός Ασίας. Μόλυνε όμως μόνο 8.000 ανθρώπους και δεν μεταδιδόταν προτού εμφανιστούν συμπτώματα. Τέθηκε υπό έλεγχο με τη χρήση κλασικών επιδημιολογικών μεθόδων, όπως διενέργεια διαγνωστικών τεστ, ιχνηλάτηση, καραντίνα και απομόνωση. Σ' αυτήν την πανδημία ωστόσο υπάρχει τόση μετάδοση σε όλο τον κόσμο που νομίζω πως ο μόνος τρόπος να τελειώσει είναι με εμβόλιο.

Υπάρχουν ασθένειες για τις οποίες έχουμε ήδη αποκτήσει ανοσία της αγέλης;

Ντι Σούζα: Πολλές. Εχουμε αποτελεσματικά εμβόλια για ανεμοβλογιά, ιλαρά, παρωτίτιδα [μαγουλάδες] και ερυθρά. Τα εμβόλια κατά αυτών των ασθενειών είναι ευρέως διανεμημένα, οπότε βλέπουμε πολύ χαμηλούς ρυθμούς μετάδοσης στον πληθυσμό. Θα συνεχίσουμε να έχουμε περιστασιακά ξεσπάσματα όταν μειώνεται ο εμβολιασμός, όσο όμως ο γενικός πληθυσμός έχει ανοσία της αγέλης, τέτοια ξεσπάσματα μπορούν να τιθασευτούν.

Υπάρχουν ασθένειες για τις οποίες έχουμε πετύχει φυσική ανοσία της αγέλης;

Ράσμουσεν: Υπάρχουν ακόμα πολλά που δεν κατανοούμε γι’ αυτό. Για παράδειγμα, ο ιός Ζίκα δεν φαίνεται πλέον να κυκλοφορεί στη Νότια Αμερική κι αυτό θεωρείται πως συνέβη επειδή επετεύχθη φυσική ανοσία της αγέλης. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν άλλοι ευάλωτοι πληθυσμοί - θα μπορούσε να επανεμφανιστεί.

Αν κυκλοφορήσει εμβόλιο κατά της Covid-19, πόσο καιρό θα έπαιρνε για να φτάσουμε σε ανοσία της αγέλης;

Ράσμουσεν: Εξαρτάται από το πόσοι άνθρωποι θα κάνουν το εμβόλιο και από το πόσο καλά εκείνο δρα. Τα εμβόλια για πολλά αναπνευστικά παθογόνα δεν προσφέρουν πάντοτε απόλυτη ανοσία, με την έννοια πως ενδέχεται να μπορείς ακόμη να μολυνθείς - απλώς δεν θα αρρωστήσεις τόσο σοβαρά. Αυτό είναι μεν ένα τεράστιο όφελος για τη δημόσια υγεία, καθιστά όμως δυσκολότερο το να βγάλεις άκρη για το πόσοι πολλοί χρειάζεται να εμβολιαστούν ώστε να επιτευχθεί ανοσία της αγέλης, επειδή ενδέχεται να έχεις ακόμα ξενιστές ικανούς να φέρουν τον ιό.

Λίπσιτς: Ιδανικά, θα φτάσουμε σε ένα σημείο που θα είναι όπως με την ιλαρά. Καλά οργανωμένες κοινότητες θα αποκτήσουν υψηλούς ρυθμούς εμβολιασμού και ανοσία της αγέλης. Ανησυχούμε πάντως για τα εισαγόμενα κρούσματα από όσους δεν θα μπορέσουν να λάβουν το εμβόλιο το ίδιο έτος.

Υπάρχει οποιαδήποτε πιθανότητα να πετύχουμε φυσική ανοσία της αγέλης στην Covid-19;

Ντι Σούζα: Τα δεδομένα [για τις ΗΠΑ] υποδεικνύουν πως ίσως ένα 10% των Αμερικανών έχει εκτεθεί στον ιό. Δεν είμαστε ούτε καν κοντά στο να αποκτήσουμε ανοσία της αγέλης μέσω φυσικής μόλυνσης αυτή τη στιγμή.

Ράσμουσεν: Δεν μπορεί να εφαρμοστεί η ιδέα πως «εντάξει, βρισκόμαστε τώρα κολλημένοι με τον ιό, οπότε ας μολυνθούμε όλοι και θα αποκτήσουμε ανοσία της αγέλης». Κάτι τέτοιο θα προκαλούσε τον θάνατο εκατομμυρίων ανθρώπων και δυνητικά μια μόνιμη αναπηρία σε εκατομμύρια άλλους. Δεν αντέχουμε να πληρώσουμε επιδημιολογικό κόστος τέτοιου τύπου για την ανοσία της αγέλης. Χρειάζεται να περιμένουμε ένα εμβόλιο.

Λίπσιτς: Το πρόβλημα είναι πως θα υποφέρουμε στην πορεία. Επομένως, δεν είναι ότι δεν μπορούμε να το κάνουμε, είναι πως δεν θέλουμε να το κάνουμε, δεδομένης της ζημιάς που γνωρίζουμε τώρα ότι μπορεί να προκαλέσει ο ιός. Δεν νομίζω πως είναι επιστημονικά λανθασμένο, νομίζω πως είναι ηθικά λανθασμένο.

ΕΥΡΩΠΗ
Πριν ολιγώρησαν, τώρα τρέχουν...
Η ολιγωρία των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων αναγκάζει τις χώρες σε καραντίνες και lockdown προκειμένου να περιοριστεί η εξάπλωση της πανδημίας.
Πριν ολιγώρησαν, τώρα τρέχουν...
ΕΥΡΩΠΗ
Λουκέτα και... Αγιος ο Θεός στην Ευρώπη
Από καραντίνα σε καραντίνα –με παραλλαγές– βολοδέρνει και πάλι η Ευρώπη, με το ντόμινο των νέων λοκντάουν να αποκαλύπτει πόσο κοντόφθαλμες και απροετοίμαστες είναι τελικά οι κυβερνήσεις.
Λουκέτα και... Αγιος ο Θεός στην Ευρώπη
ΕΥΡΩΠΗ
Μέτρα και ημίμετρα από πρώην αμελείς
Καμπάνες και όχι καμπανάκια βαράνε πια σε πολλές χώρες της Ευρώπης όπου η επιδημιολογική κατάσταση ξεφεύγει από τον όποιο έλεγχο, καθώς η υφήλιος είχε ήδη υπερβεί το «οδυνηρό ορόσημο» του ενός εκατομμυρίου και...
Μέτρα και ημίμετρα από πρώην αμελείς
ΒΟΡΕΙΑ ΑΜΕΡΙΚΗ
Δεν είναι ώρα να χαλαρώσουμε απέναντι στην πανδημία, προειδοποιεί ο ΠΟΥ
«Μολονότι η κατάσταση στην Ευρώπη βελτιώνεται, παγκοσμίως επιδεινώνεται» υπογραμμίζει ο γενικός διευθυντής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, Τέντρος Αντανόμ Γεμπρεγεσούς
Δεν είναι ώρα να χαλαρώσουμε απέναντι στην πανδημία, προειδοποιεί ο ΠΟΥ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας