Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Από τη Χιλή έως το Λίβανο: Το νέο παγκόσμιο κίνημα διαμαρτυρίας
AP Photo

Από τη Χιλή έως το Λίβανο: Το νέο παγκόσμιο κίνημα διαμαρτυρίας

  • A-
  • A+
Πολύχρωμα, πολυσυλλεκτικά, ενίοτε βίαια και εκρηκτικά. Πολλά κινήματα αναδύονται σε διάφορες γωνιές του πλανήτη με συγγένειες, αλλά και τρανταχτές διαφορές. Σε όλες, όμως, τις περιπτώσεις οι διαδηλωτές έχουν βρεθεί αντιμέτωποι με το βαρύ χέρι του νόμου και την ακραία καταστολή.

Αυτή την εβδομάδα είναι η Βολιβία, την περασμένη η Χιλή, στις αρχές του μήνα το Εκουαδόρ. Το Χονγκ Κονγκ φλέγεται εδώ και μήνες, ενώ στον Λίβανο η κατάσταση παραμένει εκρηκτική. Στη Βαρκελώνη οι συγκρούσεις ξεπέρασαν κάθε όριο, ενώ η Γκρέτα Τούνμπεργκ έχει εμπνεύσει εκατομμύρια μαθητές να βγαίνουν στους δρόμους κάθε εβδομάδα.

Τι συμβαίνει και ξαφνικά παρατηρούμε μία γενική ανάφλεξη σε διαφορετικά σημεία του πλανήτη με κοινωνικά αιτήματα και πολιτικά προτάγματα;

Οι δυναμικές, πολυάριθμες και αρκετές φορές συγκρουσιακές διαδηλώσεις έχουν πολλαπλασιαστεί τους τελευταίους μήνες. Η καθεμία έχει διαφορετική αφορμή, όμως δεν είναι λίγοι εκείνοι που εκτιμούν ότι οι υποβόσκουσες αιτίες ενδέχεται να είναι κοινές.

Η παγκοσμιοποίηση και η τεχνολογική πρόοδος έχουν, γενικά, επιδεινώσει τις ανισότητες ανάμεσα στις χώρες, όμως δεν έχουν όλες οι διαμαρτυρίες οικονομικό πρόταγμα.

Παράλληλα, τα διαδικτυακά μέσα έχουν κάνει τους ανθρώπους να έχουν μεγαλύτερη επίγνωση των παγκόσμιων ανισοτήτων.

Για πρώτη φορά στον Λίβανο ενώθηκαν άνθρωποι όλων των ηλικιών και διαφορετικών θρησκειών και εναντιώθηκαν ακόμη και στην πανίσχυρη Χεζμπολάχ που έχει τον πρώτο λόγο στις τύχες της χώρες εδώ και δεκαετίες.

AP Photo

Οικονομικές ανισότητες και διαφθορά

Σε τουλάχιστον τέσσερις χώρες οι εκρηκτικές διαδηλώσεις σχετίζονται με οικονομικά ζητήματα.

Οι κυβερνήσεις σε Χιλή και Εκουαδόρ έχουν προκαλέσει την οργή των πολιτών τους προσπαθώντας να ανεβάσουν τα εισιτήρια στα μέσα μεταφοράς, αλλά και να σταματήσουν την επιδότηση για καύσιμα.

Πολλά χιλιόμετρα μακριά, στον Λίβανο, δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι βρίσκονται εδώ και ημέρες στους δρόμους της πρωτεύουσας (και όχι μόνο) στις μεγαλύτερες διαδηλώσεις που έχει γνωρίσει η χώρα εδώ και δεκαετίες.

Άνθρωποι όλων των ηλικιών και θρησκειών ενώθηκαν για να διαμαρτυρηθούν κατά τις οικονομικής κρίσης και της διαφθοράς που μαστίζουν τη χώρα.

Αντίστοιχοι παράγοντες έβγαλαν τους πολίτες του Ιράκ στους δρόμους στις αρχές του Οκτώβρη σε εξίσου αιματηρές διαδηλώσεις.

Η πρωτεύουσα της Χιλής «φλέγεται» εδώ και ημέρες με τους διαδηλωτές να απορρίπτουν τις όποιες υποχωρήσεις διαφημίζει ότι είναι έτοιμη να κάνει η κυβέρνηση

AP Photo

Στην Κολομβία, οι κινητοποιήσεις έχουν προκαλέσει παράλυση τους τελευταίους μήνες, λόγω των διεκδικήσεων για την εκπαίδευση, τις μεταφορές και κυρίως για την κοινωνική κατάσταση στη χώρα, της οποίας η τραγική εικόνα μεταφράζεται στους 155 δολοφονημένους ηγέτες κοινωνικών κινημάτων στο πρώτο οκτάμηνο του 2019, όπως αναφέρεται σε έκθεση του Ινστιτούτου Μελετών για την Ανάπτυξη, την Ειρήνη (Indepaz). Μέσα σε αυτό το ζοφερό πλαίσιο, οι Κολομβιανοί προσέρχονται στις κάλπες την ερχόμενη Κυριακή για να εκλέξουν τις τοπικές και περιφερειακές Αρχές, τρία χρόνια μετά την υπογραφή της ειρήνης με τους αντάρτες των FARC. Εκλογές που εκφράζονται φόβοι ότι θα διεξαχθούν εν μέσω πολιτικής βίας και νοθείας, την ώρα που εξακολουθούν να βρίσκονται εν δράσει πέντε ένοπλες ομάδες στη χώρα.

Στην Αϊτή, την φτωχότερη χώρα στην αμερικανική ήπειρο, δεν αποτελεί είδηση πως οι δρόμοι βράζουν. Η οικονομική κατάσταση και η πολιτική κρίση, με την αδυναμία σχηματισμού κυβέρνησης, έχει οδηγήσει τον κόσμο σε κινητοποιήσεις εναντίον του προέδρου Ζοβενέλ Μοΐζ. Η αποτυχία του διαλόγου, λόγω άλυτων διαφορών του προέδρου με την αντιπολίτευση, έχει ξαναβγάλει τον κόσμο στους δρόμους και η πρωτεύουσα Πορτ-ντε-Πρενς βρίσκεται ξανά στις φλόγες.

Σε όλες τις περιπτώσεις οι δυνάμεις ασφαλείας έχουν επιδείξει υπέρμετρο ζήλο, έχουν χρησιμοποιήσει βία και πραγματικά πυρά, ενώ ο κατάλογος των νεκρών είναι μακρύς.

Επιστροφή στα ζητήματα της αυτονομίας

Εδώ και πέντε μήνες το Χονγκ Κονγκ συνταράσσεται από βίαιες διαδηλώσεις εξαιτίας του φόβου πως η Κίνα επιδιώκει να περιορίσει την αυτονομία της επαρχίας στην χειρότερη πολιτική κρίση που έχει γνωρίσει η περιοχή εδώ και είκοσι χρόνια.

Οι δυναμικές διαμαρτυρίες και η σκληρή καταστολή έχουν αρκετές ομοιότητες με τα όσα συνέβησαν τις προηγούμενες ημέρες στην Καταλονία, όπου το αίτημα για αυτονομία αναζωπυρώθηκε.

Το αυτονομιστικό κίνημα στην Καταλονία έχει θεριέψει εδώ και χρόνια, όμως τις τελευταίες εβδομάδες η οργή ξέσπασε στους δρόμους της Βαρκελώνης και σε άλλες πόλεις της περιοχής.

Η οργή στο Χονγκ Κονγκ κρατά εδώ και αρκετούς μήνες

AP Photo

Ηγέτες, οργάνωση και social media

Σε αρκετές περιπτώσεις υπάρχουν πρόσωπα που αναδεικνύονται ως ηγέτες των κινημάτων, χρησιμοποιώντας και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να προωθήσουν τα μηνύματά τους.

Όμως αυτή δεν είναι η κανονικότητα, καθώς, σε σχέση με πιο παραδοσιακές μορφές κινημάτων, δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου δεν υπάρχουν ξεκάθαρες ηγετικές μορφές ή ομάδες.

Ξεχωριστή περίπτωση αποτελεί το παράδειγμα της 16χρονης Γκρέτα Τούνμπεργκ. Η επιμονή της και η υπερπροβολή των μηνυμάτων της από τα social media, αλλά και τα παραδοσιακά ΜΜΕ κινητοποίησε εκατομμύρια νεαρούς και νεαρές να βγαίνουν στους δρόμους κάθε εβδομάδα για να διαδηλώσουν κατά της κλιματικής αλλαγής.

Η κινητοποίηση μέσω των social media αποτέλεσε και ένα από τους βασικούς λόγους που το κίνημα των «κίτρινων γιλέκων» μεγάλωσε τόσο άμεσα και αναπάντεχα.

AP Photo

Οι βασικοί παράγοντες της «παγκόσμιας» διαμαρτυρίας

Τρεις είναι, όπως καταγράφει το counterfire.org οι παράγοντες στους οποίους οφείλεται η δημιουργία ενός σχεδόν παγκόσμιου κύματος διαμαρτυρίας.

Ο πρώτος είναι η γενική αποτυχία του παγκόσμιου οικονομικού μοντέλου. Οι οικονομικοί δείκτες παρουσιάζουν σημαντική στασιμότητα με τους διεθνείς οργανισμούς να κάνουν λόγο για συγχρονισμένη επιβράδυνση. Η κατάσταση αυτή έχει επηρεάσει τα πιο φτωχά στρώματα και οι νεότεροι έχουν χτυπηθεί από υψηλά ποσοστά ανεργίας και κακές εργασιακές συνθήκες.

Δεύτερον, η κυβερνητική διαφθορά καταγράφεται ως ένας από τους βασικούς λόγους που φέρνουν μεγάλες διαμαρτυρίες. Ο εναγκαλισμός του κράτους με τις οικονομικές και εταιρικές ελίτ, ιδιαίτερα στα πιο φτωχά σημεία του πλανήτη, έγινε ολοένα και πιο σφικτός στα πλαίσια της κυριαρχίας του νεοφιλελευθερισμού.

Τέλος, η απάντηση των ελίτ στην στασιμότητα και τις αναταραχές έχει υπάρξει καταστροφική. Σε διεθνές επίπεδο το ΔΝΤ και αντίστοιχοι οργανισμοί έχουν προσφέρει πικρές συνταγές λιτότητας σε πολλά κράτη και δεν δείχνουν διατεθειμένοι να πράξουν διαφορετικά. Παράλληλα, η αυξανόμενη αντιπαράθεση κρατών μέσω κυρώσεων επιφέρει σημαντικά πλήγματα στο εμπόριο, ενώ δημιουργεί περαιτέρω ενόχληση στους πολίτες. Την ίδια στιγμή μετά από τόσα χρόνια νεοφιλελεύθερων πρακτικών και, στην περίπτωση της Μέσης Ανατολής, δεκαετιών εξωτερικών παρεμβάσεων και πολεμικών συγκρούσεων, έχουν καταστραφεί και έχουν υποβαθμιστεί οργανισμοί και θεσμοί εντός κοινωνιών που κάποτε προσέφεραν κάποια βοήθεια και, κατά συνέπεια, ηρεμία. Οι οργανισμοί πρόνοιας, τα πολιτικά κόμματα και οι οργανώσεις δικαιωμάτων με ελάχιστες εξαιρέσεις βρίσκονται σε στάδιο παρακμής.

Καταλήγοντας, να σημειωθεί ότι όλες οι μορφές διαμαρτυρίας έχουν διαφορετικές αιτίες, όμως τα χαρακτηριστικά και η διάρκειά τους καταδεικνύουν πως μπορεί να μη βρισκόμαστε ακριβώς σε περίοδο παγκόσμιας πολιτικής αντίδρασης, αλλά σε μία εποχή έντονης πόλωσης όπου η εμφάνιση κινημάτων αμφισβήτησης του status quo είναι πάντα πιθανή.
 

ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ - ΚΑΡΑΙΒΙΚΗ
Ο βιαστής είσαι εσύ: Εκρηκτική φεμινιστική διαμαρτυρία στη Χιλή
Η χώρα της Λατινικής Αμερικής συγκλονίζεται εδώ και πολλές εβδομάδες από δυναμικές κινητοποιήσεις κατά του Σεμπαστιάν Πινιέρα, της κυβέρνησής του, αλλά και της αστυνομικής βίας.
Ο βιαστής είσαι εσύ: Εκρηκτική φεμινιστική διαμαρτυρία στη Χιλή
ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ - ΚΑΡΑΙΒΙΚΗ
«Ζώντας στη Χιλή μέχρι να χάσεις το μάτι σου» 
Μπροστά στο προεδρικό μέγαρο της Χιλής διαμαρτυρήθηκε πλήθος πολιτών που έχουν υποστεί οφθαλμικούς τραυματισμούς στις μαζικές κινητοποιήσεις. Σκληραίνει τη στάση του ο Πινιέρα.
«Ζώντας στη Χιλή μέχρι να χάσεις το μάτι σου» 
ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ - ΚΑΡΑΙΒΙΚΗ
Εκατοντάδες τραυματισμοί παιδιών από αστυνομικούς στη Χιλή
Ο Συνήγορος των Δικαιωμάτων του Παιδιού στη Χιλή έχει λάβει 327 καταγγελίες για παραβιάσεις δικαιωμάτων ανηλίκων από στελέχη των δυνάμεων της τάξης κατά τη διάρκεια της εξέγερσης στη χώρα.
Εκατοντάδες τραυματισμοί παιδιών από αστυνομικούς στη Χιλή
ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ - ΚΑΡΑΙΒΙΚΗ
Χιλή: Αναστέλλεται η χρήση σφαιρών καουτσούκ κατά διαδηλωτών
Αφότου τραυματίστηκαν σοβαρά στα μάτια περισσότεροι από 200 διαδηλωτές, χάνοντας την όρασή τους στο ένα μάτι, η αστυνομία της Χιλής ανακοίνωσε ότι πια θα χρησιμοποιεί τέτοιες σφαίρες μόνο όταν κινδυνεύουν ζωές...
Χιλή: Αναστέλλεται η χρήση σφαιρών καουτσούκ κατά διαδηλωτών
ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ - ΚΑΡΑΙΒΙΚΗ
Τι άλλαξε ο ένας μήνας εξέγερσης στη Χιλή
Χιλιάδες διαδηλωτές διαδήλωσαν στο Σαντιάγο χθες, έναν μήνα από την έναρξη της εξέγερσης στη Χιλή. Αποφασίστηκε δημοψήφισμα για συνταγματική αναθεώρηση πρώτη φορά μετά τη δικτατορία Πινοσέτ.
Τι άλλαξε ο ένας μήνας εξέγερσης στη Χιλή
ΛΑΤΙΝΙΚΗ ΑΜΕΡΙΚΗ - ΚΑΡΑΙΒΙΚΗ
Χιλή: Εν μέσω διαδηλώσεων, πρόταση για αναθεώρηση του Συντάγματος
Την ίδια ώρα που συνεχίζονται οι ογκώδεις διαμαρτυρίες στους δρόμους της Χιλής κατά της πολιτικής της κυβέρνησης του συντηρητικού προέδρου Σεμπαστιάν Πινιέρα, ο πρόεδρος της Γερουσίας, Χάιμε Κιντάνα,...
Χιλή: Εν μέσω διαδηλώσεων, πρόταση για αναθεώρηση του Συντάγματος

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας