Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Κρύβει κατάχρηση εξουσίας το δόγμα «αρμοδιότητα χωρίς ευθύνη»;

(Φωτ. αρχείου)

Patrick Bar/SOS Mediterranee
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Κρύβει κατάχρηση εξουσίας το δόγμα «αρμοδιότητα χωρίς ευθύνη»;

  • A-
  • A+
Οι πληροφορίες αφορούν συντεταγμένες και πορεία των σκαφών που κατευθύνονται προς τις ευρωπαϊκές ακτές, οι οποίες περνούν τελικά από τις αρμόδιες ιταλικές αρχές στη λιβυκή Ακτοφυλακή. Οταν η Frontex ρωτήθηκε ξεκάθαρα εάν τα πτητικά μη επανδρωμένα μέσα της συνεισφέρουν σε αυτή τη διαδικασία, η υπηρεσία απάντησε ότι αποστέλλει τις σχετικές πληροφορίες «στο υπεύθυνο συντονιστικό κέντρο διάσωσης και στα γειτονικά» για λόγους ενημέρωσης και συντονισμού.

Η ταυτόχρονη δημοσιοποίηση τμημάτων της έρευνας του Δικτύου Δημοσιογράφων για τη μελέτη των ευρωπαϊκών πολιτικών για τις επιστροφές (Returns Network) σχετικά με την ευρωπαϊκή υπηρεσία φύλαξης των εξωτερικών συνόρων (Frontex) την προηγουμένη Κυριακή στο γερμανικό τηλεοπτικό δίκτυο ARD και τη βρετανική εφημερίδα Observer (κυριακάτικη έκδοση της Guardian) προκάλεσε μαζική αντίδραση της κοινής γνώμης και μέσων ενημέρωσης πανευρωπαϊκά.

Το σκέλος της έρευνας που δημοσιοποίησε το ARD αφορούσε σοβαρές ενδείξεις για παραβιάσεις δικαιωμάτων και βίαιη συμπεριφορά συνοροφυλάκων των κρατών-μελών της Ε.Ε. που προκύπτουν από εσωτερικά έγραφα της Frontex (αναφορές σοβαρών περιστατικών από μέλη των αποστολών της, καθώς και έγγραφα του Fundamental Rights Officer, βασικός ρόλος του οποίου είναι η διασφάλιση ότι η Frontex συμμορφώνεται με τις υποχρεώσεις που έχει σύμφωνα με τον κανονισμό της και το ευρωπαϊκό δίκαιο).

Στα έγγραφα που δημοσιοποίησε το ARD, περιγράφονται σκηνές βίαιης απώθησης στα ευρωπαϊκά σύνορα αλλά και παραβιάσεις των κανονισμών της ίδιας της υπηρεσίας κατά τη διάρκεια εκτέλεσης πτήσεων εξαναγκαστικών επιστροφών (απελάσεων) που συντονίζει.

Παρότι το φαινόμενο δείχνει να επαναλαμβάνεται, η Frontex εμφανίζεται στο ρεπορτάζ να μην έχει αντιδράσει αποτελεσματικά. Eνα από τα πιο σοβαρά περιστατικά αναφέρεται στα ουγγρο-σερβικά σύνορα, από τα όποια το ανεξάρτητο Συμβουλευτικό Οργανο (Consultative Forum), που επιβλέπει τη Frontex, έχει επανειλημμένα ζητήσει να αποχωρήσει. Πράγμα που η υπηρεσία αρνήθηκε.

Ελεγχος προσφυγικών ροών

Το τμήμα της έρευνας που δημοσίευσε η Guardian αφορά τον ρόλο της υπηρεσίας σε έναν ευρύτερο πολιτικό σχεδιασμό της Ε.Ε. που στόχο έχει να υποβαθμίσει τον ρόλο των ευρωπαϊκών δυνάμεων στις αποστολές έρευνας και διάσωσης και να ενθαρρύνει την ανάπτυξη ενός συστήματος εξωτερίκευσης του ελέγχου των ροών.

Η Ε.Ε. επιθυμεί να αποφύγει την πολιτική ένταση και το αυξανόμενο πολιτικό κόστος γύρω από την κόντρα των κρατών-μελών για τον καταμερισμό της ευθύνης υποδοχής όσων διασώζονται στη Μεσόγειο. Ετσι θεωρεί ότι θα αποφύγει την άμεση σύγκρουση με τους ακροδεξιούς λαϊκιστές.

Αρκετά κράτη-μέλη της ενισχύουν, και με άφθονο ευρωπαϊκό χρήμα, την αμφιλεγόμενη λιβυκή ακτοφυλακή για να αναλάβει την ευθύνη των διασώσεων και επιτίθενται στις ανεξάρτητες οργανώσεις που συνεχίζουν να πιέζουν Ε.Ε. και πρωτεύουσες να μην εξαγάγουν αυτόν τον ρόλο σε τρίτους. Ταυτόχρονα, μέσω των επιχειρήσεων της Ε.Ε. στην περιοχή, ενισχύεται ο ρόλος των πτητικών μέσων επιτήρησης, επανδρωμένων και μη.

Οι πληροφορίες που συλλέγουν αναλύονται σε ζωντανό χρόνο μέσα από ένα περίπλοκο δίκτυο το οποίο εξυπηρετεί, εκτός από επιχειρησιακούς σκοπούς, και τη σαλαμοποίηση των ευθυνών.

Μισές απαντήσεις

Οι πληροφορίες αφορούν συντεταγμένες και πορεία των σκαφών που κατευθύνονται προς τις ευρωπαϊκές ακτές, οι οποίες περνούν τελικά από τις αρμόδιες ιταλικές αρχές στη λιβυκή ακτοφυλακή. Οταν η Frontex ρωτήθηκε ξεκάθαρα εάν τα πτητικά μη επανδρωμένα μέσα της συνεισφέρουν σε αυτή τη διαδικασία, η υπηρεσία απάντησε ότι αποστέλλει τις σχετικές πληροφορίες «στο υπεύθυνο συντονιστικό κέντρο διάσωσης και στα γειτονικά» για λόγους ενημέρωσης και συντονισμού.

Το ερώτημα ωστόσο δεν αφορά μόνο τα μη επανδρωμένα αεροπλάνα, τα οποία βρίσκονται εκεί πιλοτικά, αλλά και τα συμβατικά πτητικά μέσα της υπηρεσίας, καθώς και την ευθύνη που αναλογεί σε όσους λειτουργούς της Ε.Ε. εμπλέκονται σε αυτό το σύστημα διαχείρισης-εξωτερίκευσης, για παράδειγμα τα αεροπλάνα που συμμετέχουν στη στρατιωτική επιχείρηση EUNAVFORMED. Πολλές εκατοντάδες άνθρωποι που έχουν διασωθεί από τη λιβυκή ακτοφυλακή έχουν επιστραφεί ουσιαστικά σε μια εμπόλεμη ζώνη, όπου επικρατούν απάνθρωπες συνθήκες.

Σύμφωνα με τον Ταμίνο Μποχ, μέλος της ανθρωπιστικής οργάνωσης Sea Watch, η λιβυκή ακτοφυλακή δεν θα μπορούσε να επιχειρεί χωρίς αυτή τη συνδρομή, αφού τα σκάφη των Λίβυων «δεν βγαίνουν ποτέ από το λιμάνι, εκτός εάν έχουν στόχο μια βάρκα για αναχαίτιση. Αυτό σημαίνει ότι οι πληροφορίες τους προέρχονται από τις πτήσεις επιτήρησης της Ιταλίας, της Frontex και της Ε.Ε.».

Μία εβδομάδα αργότερα τα ερωτήματα που αναδείχθηκαν από την έρευνα παραμένουν αναπάντητα, με την υπηρεσία να αρνείται κατηγορηματικά δημοσίως ότι στελέχη της έχουν εμπλακεί σε ανάλογα περιστατικά.

Με δήλωση που δημοσίευσε στον ιστότοπό της την προηγούμενη Τετάρτη, καταδικάζει επίσης κάθε είδους απάνθρωπη μεταχείριση και βία και προχωρά σε μια αρκετά λεπτομερή περιγραφή του συστήματος εσωτερικών ελέγχων, με το οποίο εγγυάται την εποπτεία και διαχείριση φαινομένων κατάχρησης εξουσίας.

Ουσιαστικά η Frontex επιχειρεί να υπερασπιστεί την ερμηνεία που η ίδια δίνει στο πού αναλογούν οι ευθύνες όταν προκύπτουν παραβιάσεις, ερμηνεία με την οποία για περισσότερο από μια δεκαετία αποκρούει ανάλογες κατηγορίες. Ολη η ουσία βρίσκεται στο τουίτ που ανήρτησε η υπηρεσία στη διάρκεια της εβδομάδας αυτής: «Ενώ έχουμε την αρμοδιότητα για τους συνοροφύλακες που τοποθετεί στο πεδίο η Frontex, η ερευνητική και πειθαρχική διαδικασία για τους εθνικούς συνοροφύλακες είναι αποκλειστικά ευθύνη των χωρών που φιλοξενούν την επιχείρησή μας».

Εκρηξη προϋπολογισμού

Το μοτίβο «αρμοδιότητα χωρίς ευθύνη» και η διεκδίκηση της υπηρεσίας οι διαδικασίες ελέγχου, που την αφορούν, να είναι αποκλειστικά εσωτερικές και ελεγχόμενες από την εκτελεστική διοίκησή της, δημιούργησαν τη δυνατότητα να αποκρούει θέματα λογοδοσίας. Σε αυτό βοήθησε και η έλλειψη προσοχής από τα μεγάλα μέσα ενημέρωσης, που σπάνια ασχολήθηκαν με τις λεπτομέρειες του θέματος.

Οι υπερεξουσίες και η διόγκωση των δυνατοτήτων της Frontex μέσω της έκρηξης του προϋπολογισμού της τα επόμενα χρόνια, μεταξύ των οποίων και η συγκρότηση δύναμης 10.000 συνοροφυλάκων, οδηγούν τη μέθοδο αυτή στα όριά της. Θα είναι πολύ δύσκολο η λογική ακροβασία που απαιτείται γύρω από το θέμα της λογοδοσίας να γίνει αποδεκτή σε μεγάλη κλίμακα, χωρίς να συγκρουστεί με τις απαιτήσεις τού έστω και τραυματισμένου ευρωπαϊκού κράτους δικαίου. Πρόκειται για συμπέρασμα που ήδη παράγει αποτελέσματα, όπως δείχνει και η πρωτοβουλία αρκετών εθνικών Ευρωπαίων Συνηγόρων του Πολίτη να δημιουργήσουν ανεξάρτητο μηχανισμό ελέγχου των εξαναγκαστικών επιστροφών της Frontex, πρωτοβουλία για την οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η υπηρεσία της ακόμα τηρούν σιγή ασυρμάτου. Τα ζητήματα όμως μπαίνουν πλέον ξεκάθαρα και θα πρέπει να υπάρξουν απαντήσεις.

*Ανεξάρτητος δημοσιογράφος. Το Returns Network συνεργάζεται με την πλατφόρμα υποστήριξης ερευνητών-δημοσιογράφων Lighthouse Reports, με έδρα την Ολλανδία, καθώς και με την εκπομπή του γερμανικού καναλιού ARD, Report München, τον ολλανδικό ιστότοπο De Correspondent, τον Observer και την «Εφημερίδα των Συντακτών»

ΕΥΡΩΠΗ
Οταν η Frontex κάνει «πλάτες» στον Ορμπαν
Κορυφαίοι αξιωματούχοι της Frontex φέρονται να αψηφούν σε μόνιμη βάση αποδεικτικά στοιχεία και τεκμηριωμένες καταγγελίες για βίαιες επιθέσεις και επαναπροωθήσεις σε σερβικό έδαφος προσφύγων και μεταναστών από...
Οταν η Frontex κάνει «πλάτες» στον Ορμπαν
ΕΥΡΩΠΗ
Frontex: Αύξηση προσφύγων και μεταναστών στην ανατολική Μεσόγειο
Την ίδια στιγμή, ο αριθμός των παράτυπων διελεύσεων των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης μειώθηκε το 2019 στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2013.
Frontex: Αύξηση προσφύγων και μεταναστών στην ανατολική Μεσόγειο
ΕΥΡΩΠΗ
Κουρτς καλεί Μητσοτάκη για το μεταναστευτικό
Επιπλέον προσωπικό της Frontex στα ελληνικά και βουλγαρικά σύνορα ζητά ο ακροδεξιός πρώην καγκελάριος της Αυστρίας Σεμπάστιαν Κουρτς. Νωρίτερα είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, όπου...
Κουρτς καλεί Μητσοτάκη για το μεταναστευτικό
ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ
Αντιδράσεις στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου για το Ζέπελιν της Σάμου
Αντιδρά ο σύλλογος ΔΕΠ του Πανεπιστημίου Αιγαίου στην εγκατάσταση του αερόπλοιου τύπου Ζέπελιν στον ουρανό της Σάμου και ζητά να ακυρωθεί η χρήση του δικτύου του πανεπιστημίου για τη μεταφορά των δεδομένων του.
Αντιδράσεις στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου για το Ζέπελιν της Σάμου
ΚΟΣΜΟΣ
Μέτρα για παρακολούθηση προσφύγων, όχι για διάσωση
Σύμφωνα με έρευνα για λογαριασμό του Δικτύου Δημοσιογράφων για τη Διερεύνηση των Επιστροφών η Frontex χρησιμοποιούν drones, που παρακολουθούν μεν τι συμβαίνει στη Μεσόγειο αλλά αδυνατούν εκ των πραγμάτων να...
Μέτρα για παρακολούθηση προσφύγων, όχι για διάσωση
ΕΥΡΩΠΗ
Η «Ευρώπη-φρούριο» θωρακίζεται κι άλλο...
Ανησυχητική ενίσχυση της επιχειρησιακής δυνατότητας της Ευρωπαϊκής Συνοροφυλακής και Ακτοφυλακής προτείνει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, που φαίνεται ότι προκρίνει μεθόδους καταστολής στη διαχείριση της ροής των...
Η «Ευρώπη-φρούριο» θωρακίζεται κι άλλο...

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας