• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 27.8°C / 30.7°C
    3 BF
    44%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    26°C 23.8°C / 29.4°C
    2 BF
    73%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.6°C / 27.7°C
    0 BF
    65%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    1 BF
    64%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.9°C / 24.9°C
    0 BF
    65%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    26°C 24.6°C / 27.0°C
    1 BF
    68%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.3°C / 23.4°C
    2 BF
    43%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    29°C 29.0°C / 29.0°C
    1 BF
    45%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 24.8°C / 27.7°C
    5 BF
    66%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.1°C / 25.9°C
    4 BF
    61%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 26.4°C / 26.8°C
    4 BF
    65%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.7°C / 25.7°C
    2 BF
    53%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.9°C / 24.9°C
    0 BF
    100%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 26.2°C / 26.9°C
    0 BF
    57%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    28°C 25.6°C / 28.3°C
    1 BF
    51%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 25.8°C / 26.0°C
    3 BF
    50%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.6°C / 29.3°C
    2 BF
    44%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    26°C 23.3°C / 26.0°C
    2 BF
    58%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.7°C / 27.3°C
    2 BF
    82%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    23°C 23.0°C / 23.0°C
    0 BF
    67%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Για τη «νέα» απειλή της ευλογιάς των πιθήκων

  • A-
  • A+
Ζώντας σε καθεστώς διαρκούς ιογενούς ανασφάλειας ⫸ Γιατί οι εμβολιασμοί κατά της ευλογιάς παρέχουν προστασία και κατά του ιού της ευλογιάς των πιθήκων; Γιατί η επιδημία της ευλογιάς των πιθήκων δεν μας βρίσκει εντελώς απροετοίμαστους, όπως συνέβη με την πανδημική νόσο Covid-19; Τα μέχρι σήμερα διαθέσιμα δεδομένα, δεν δημιουργούν ούτε καν την υποψία ότι «η ευλογιά των πιθήκων μπορεί να διαθέτει μία δυναμική διάδοσης στον πλανήτη ανάλογη με αυτήν που είδαμε στη νόσο Covid-19», όπως επισημαίνει ο κορυφαίος Ελληνας εξελικτικός ιολόγος Αρης Κατζουράκης.

Η ικανότητα των βακτηρίων και των ιών να υπερβαίνουν τα απαγορευτικά βιολογικά όρια που υπάρχουν ανάμεσα στα διαφορετικά είδη ζωών-ξενιστών περιγράφεται ως «άλμα» ή «μεταπήδηση είδους», αγγλιστί «spillover». Πρόκειται για έναν βασικό μηχανισμό εξέλιξης και προσαρμογής των μικροβίων που εξηγεί επαρκώς –και μάλιστα με γονιδιακούς όρους– το πώς δημιουργούνται οι παράγοντες των νέων «ζωονόσων» (zoonoses): τα λοιμώδη νοσήματα, τα οποία, από αρχαιοτάτων χρόνων, μεταδίδονταν στον άνθρωπο από τα βακτήρια, τους ιούς και τα παράσιτα των ζώων.

Γιατί, όμως, οι ιοί στην προσπάθειά τους να αναπαραχθούν, «αποφασίζουν» να κάνουν ένα τόσο μεγάλο εξελικτικό και γονιδιακό άλμα, να μεταπηδήσουν δηλαδή από κάποια απλούστερα σε κάποια πιο πολύπλοκα είδη ζώων και από αυτά στους ανθρώπους; Κι αν αυτός είναι ο μηχανισμός της ανάδυσης νέων μολυσματικών ειδών, τότε πώς υλοποιείται; Από ποιες ακριβώς μεταλλάξεις και ανασυνδυασμούς στα γονιδιώματα των ιών προκύπτει ένας νέος και ιδιαιτέρως μολυσματικός ιός;

Το πιο πρόσφατο παράδειγμα αυτού του μηχανισμού μεταπήδησης ενός ιού από ένα είδος ξενιστή σε άλλα πολύ διαφορετικά είδη ξενιστών είναι ο κορονοϊός SARS Cov-2 της νόσου Covid-19. Ο νέος κορονοϊός της τελευταίας ανθρώπινης πανδημίας, προέκυψε από ένα τέτοιο εξελικτικό άλμα που οι γενετιστές και οι επιδημιολόγοι το περιγράφουν με τον όρο «spillover» (βλ. «Εφ.Συν.», 11.07.2020). Πράγματι, ο κορονοϊός που ευθύνεται για την πανδημική νόσο Covid-19 προέκυψε από μια σειρά από γνωστές πια μεταλλάξεις, που δεν υπήρχαν σε προγενέστερους κορονοϊούς (SARS, MERS), οι οποίοι είχαν εντοπιστεί, εδώ και πολλά χρόνια, σε άλλα είδη ζώων, όπως είναι οι νυχτερίδες, ο μυρμηγκοφάγος παγκολίνος, τα ασιατικά φίδια ή άλλοι άγνωστοι ακόμη ενδιάμεσοι ξενιστές.

Εντούτοις, όπως επιχειρήσαμε να δείξουμε σε σειρά άρθρων μας τα δυο τελευταία χρόνια, για τις ανθρώπινες επιδημικές και πανδημικές κρίσεις δεν ευθύνονται ούτε τα άγρια ζώα ούτε και οι μολυσματικές μεταλλάξεις των «φονικών» ιών που τα ζώα αυτά μεταδίδουν στους ανθρώπους, αλλά πρωτίστως η αλόγιστη εκμετάλλευση των άγριων ζώων και η συστηματική υποβάθμιση του φυσικού τους περιβάλλοντος από το είδος μας. Και η απειλή της επιδημίας του ιού που ευθύνεται για την ευλογιά των πιθήκων δεν αποτελεί εξαίρεση.

Είναι προϊόν spillover η ευλογιά των πιθήκων;

Τις τελευταίες εβδομάδες επιβεβαιώθηκε ότι περισσότερα από 130 άτομα που μολύνθηκαν και ήταν φορείς του ιού της ευλογιάς των πιθήκων, μία σχετικά σπάνια ιογενής ζωονόσος που, ενώ είναι ενδημική στην κεντρική και τη δυτική Αφρική, σπανιότατα εμφανίζεται εκτός Αφρικής. Ομως, από τον Μάιο εμφανίσθηκε σε άτομα που ζουν σε διαφορετικές χώρες: Αγγλία, Αυστραλία, Βέλγιο, Γαλλία, Γερμανία, Ισπανία, Ιταλία, Ελβετία, Πορτογαλία, Ολλανδία και ΗΠΑ.

130 άτομα, τουλάχιστον, μολύνθηκαν και έγιναν φορείς του ιού της ευλογιάς των πιθήκων, τις τελευταίες τρεις εβδομάδες. Μία σχετικά σπάνια ιογενής ζωονόσος που εδώ και 50 χρόνια γνωρίζουμε ότι είναι ενδημική στην κεντρική και τη δυτική Αφρική και σπανιότατα εμφανιζόταν σε άλλα μέρη της Γης

Υπό αυτή την έννοια, οι μολύνσεις από τον ιό της ευλογιάς των πιθήκων είναι ατυπικές για διαφορετικούς λόγους. Πρώτον, επειδή ο ιός μολύνει άτομα που, εκτός από την πρώτη διαπιστωμένη περίπτωση ενός Βρετανού που επισκέφτηκε την Αφρική, όλες οι άλλες περιπτώσεις αφορούν άτομα που δεν ταξίδεψαν ποτέ στις περιοχές της Αφρικής όπου ο ιός είναι ενδημικός. Δεύτερο μη τυπικό χαρακτηριστικό της διάδοσης του ιού της ευλογιάς των πιθήκων είναι ότι, αρχικά, φάνηκε να πλήττει κυρίως άτομα που είχαν ομοφυλοφιλικές σχέσεις, που ήταν δηλαδή γκέι. Μια εμφανώς ιδεοληπτική, σεξιστική παρατήρηση που καθόλου δεν διαφωτίζει τη «νέα» ιογενή επιδημική απειλή. Το τρίτο άτυπο γνώρισμα είναι η ευρύτατη γεωγραφική κατανομή των ήδη εντοπισμένων περιπτώσεων, που υποδεικνύει ότι ίσως η διάδοση του ιού δεν συνέβη πρόσφατα, αλλά ξεκίνησε από καιρό.

Ο ιός που προκαλεί την ευλογιά των πιθήκων, στα αγγλικά ονομάζεται «monkeypox»: σύνθετη λέξη από το monkey (πίθηκος) και το -pox από την ταξινομική οικογένεια στην οποία ανήκουν αυτοί οι ιοί (Poxviridae). Αν και ο ιός ανιχνεύτηκε, πρώτη φορά το 1958, σε άγριους πιθήκους της Αφρικής, κατόπιν διαπιστώθηκε ότι μεταδίδεται και από τρωκτικά. Από αυτά τα ζώα μεταδίδεται και στους ανθρώπους, μέσω δαγκωμάτων, γρατσουνιών, ή από την επαφή με τα μολυσμένα σωματικά υγρά των ζώων.

Οι άνθρωποι που έχουν μολυνθεί μεταδίδουν τον ιό σε άλλους ανθρώπους είτε μέσω στενών σωματικών επαφών και σωματικών υγρών (π.χ. από τις φουσκάλες που δημιουργούνται στο δέρμα των ασθενών), είτε μέσω της εισπνοής μολυσμένων αναπνευστικών σταγονιδίων, καθώς και από την επαφή με πρόσφατα μολυσμένα ρούχα, κλινοσκεπάσματα και πετσέτες.

Η λοίμωξη από τον ιό των πιθήκων προκαλεί πυρετό, κεφαλαλγίες και έντονους πονοκεφάλους, σωματικούς πόνους, πρήξιμο των λεμφαδένων, ενώ κατόπιν εμφανίζονται τα δερματικά εξανθήματα και οι φουσκάλες με υγρό, που συγκεντρώνονται κυρίως στο πρόσωπο και στα άκρα των ατόμων που νοσούν. Επίσης, υπάρχει φλεγμονή των στοματικών βλεννογόνων, των ματιών και των γεννητικών οργάνων. Παρά τα επώδυνα συμπτώματα, οι περισσότεροι άνθρωποι που μολύνονται και νοσούν αναρρώνουν από μόνοι τους έπειτα από δυο ή το πολύ τέσσερις εβδομάδες, ενώ αποφεύγονται οι σοβαρές συνέπειες της μόλυνσης αν είναι ήδη εμβολιασμένοι. Και εξίσου αποτελεσματικός είναι ο εκ των υστέρων εμβολιασμός και η κατάλληλη θεραπευτική αγωγή μετά από τη μόλυνση.

Ηδη από το 2005 αρκετοί ερευνητές υποστήριζαν ότι οι μαζικοί εμβολιασμοί κατά της ευλογιάς φαίνεται πως, για ένα αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα, παρείχαν προστασία στους εμβολιασμένους και κατά του ιού της ευλογιάς των πιθήκων. Μολύνσεις από αυτόν τον δεύτερο ιό που άρχισαν να εμφανίζονται εκ νέου στις νεότερες γενεές των ανθρώπων που είχαν σταματήσει να εμβολιάζονται, επειδή επίσημα ο ιός της συνήθους νόσου της ευλογιάς εθεωρείτο πλήρως εξαλειμμένος!

Πάντως, σήμερα, θεωρείται επαρκώς επιβεβαιωμένο από πλήθος κλινικών μελετών ότι το κλασικό εμβόλιο «Imvanex» κατά του ιού της ευλογιάς, παρέχει σημαντική προστασία –μέχρι και 85%– στους εμβολιασμένους και κατά του ιού της ευλογιάς των πιθήκων, εξάλλου πρόκειται για δυο συγγενικούς γενετικά ιούς, αφού ανήκουν σε διαφορετικά γένη της ίδιας υποοικογένειας ιών. Εκτός από το εμβόλιο «Imvanex» διαθέτουμε από καιρό και ένα δεύτερο εμβόλιο κατά της συνήθους ευλογιάς, το «ACAM2000», το οποίο όμως δεν έχει ακόμη εγκριθεί από την ΕΜΑ, την Υπηρεσία Φαρμάκων της Ε.Ε., ενώ έχει αδειοδοτηθεί από την FDA, την αντίστοιχη φαρμακευτική υπηρεσία στις ΗΠΑ.

Ομως, εκτός από αυτά τα δυο παραπάνω εμβόλια, υπάρχει και το αντιιικό φάρμακο «Tecovirimat», που είναι αρκετά αποτελεσματικό κατά των δυο ιών της ευλογιάς. Συνεπώς, η ενδεχόμενη επιδημία της μάλλον ήπιας νόσου της ευλογιάς των πιθήκων δεν μας βρίσκει εντελώς απροετοίμαστους, όπως συνέβη, πριν από δυο χρόνια, με τον πολύ πιο επιθετικό κορονοϊό της πανδημικής νόσου Covid-19!

Επειδή η ευλογιά των πιθήκων δεν είναι Covid-19

Η ορατή συμπτωματολογία της παρουσίας του ιού της ευλογιάς των πιθήκων στο ανθρώπινο σώμα και η εύκολη ιχνηλάτηση της πορείας της νόσου, η χαμηλή μεταδοτικότητα και θνησιμότητα αυτού του ιού, καθώς και οι ήπιες ανοσολογικές αντιδράσεις που απαιτούνται για την εξάλειψή του από τους μη εμβολιασμένους, είναι μερικοί αποφασιστικοί παράγοντες που καθησυχάζουν τους περισσότερους ειδικούς.

Πράγματι, δεν πρόκειται για τον ίδιο μηχανισμό διάδοσης με τον επιθετικότερο ιό της Covid-19, ο οποίος είναι όχι μόνο ταχύτερος, αλλά και πολύ πιο μολυσματικός. «Ο ιός της ευλογιάς των πιθήκων δεν θα προκαλέσει μια πλανητική πανδημία όπως συνέβη με τον ιό της Covid-19, ωστόσο αποτελεί πηγή τοπικών μολύνσεων από μία σοβαρή ιογενή νόσο, την οποία και οφείλουμε να προσέξουμε», όπως δήλωσε στο Reuters ο Jimmy Whitworth, διαπρεπής καθηγητής στην έδρα «Διεθνούς Δημόσιας Υγείας» στο London School of Hygiene and Tropical Medicine.

Μία ορθολογική και αντιαγχωτική προσέγγιση που τη συμμερίζεται πλήθος διαπρεπών ειδικών, μεταξύ των οποίων και ο κορυφαίος Ελληνας ιολόγος Αρης Κατζουράκης (βλ. φωτ.), καθηγητής στην έδρα Εξέλιξης και Γονιδιωματικής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Τα διαθέσιμα μέχρι σήμερα δεδομένα, δεν δημιουργούν ούτε καν την υποψία ότι «η ευλογιά των πιθήκων μπορεί να διαθέτει μια πλανητική δυναμική διάδοσης ανάλογη με αυτήν που είδαμε στη νόσο Covid-19»… εξάλλου «ο ιός της ευλογιάς των πιθήκων μεταδίδεται λιγότερο εύκολα μεταξύ των ανθρώπων». Ωστόσο, όπως πολύ εύστοχα επισημαίνει ο Αρης Κατζουράκης, όσο περισσότερο χρόνο διαρκέσει αυτό το νέο κύμα μολύνσεων, τόσο θα αυξάνονται οι δυνατότητες μετάλλαξης του ιού, που ενδέχεται να του επιτρέψουν να βελτιώσει τις μεταδοτικές του ικανότητες» (βλ. Aris Katzourakis).

Ανασφάλεια με την «ευλογιά» της εξουσίας

Αν κάτι διδαχτήκαμε, εδώ και δυο χρόνια, από την πανδημική εισβολή του νέου κορονοϊού στη ζωή μας, είναι ότι οδήγησε σε μια πρωτοφανή στην ανθρώπινη ιστορία επιβολή ιατρικών παρεμβάσεων και απαγορεύσεων για την αντιμετώπισή της, με ορατά πια τα πλανητικά κοινωνικά, οικονομικά και ανθρωπιστικά προβλήματα που δημιουργούν τέτοιες ακραίες «θεραπευτικές» πρακτικές. Πρόκειται για την αντιμετώπιση της εκάστοτε υγειονομικής κρίσης μέσω αποκλειστικά της ιατρικής διαχείρισης-αστυνόμευσης της ανθρώπινης ζωής συνολικά (βλ. «Εφ.Συν.», 6.2.2021).

Οταν, μάλιστα, όπως στην περίπτωση της επιδημίας του νέου κορονοϊού, η «υγεία» αναδεικνύεται σε πρωταρχικό αντικείμενο διαχείρισης από την ιατρικοποιημένη πια εκδοχή της πολιτικής εξουσίας, τότε η υγεία των ανθρώπων παύει να αποτελεί ατομικό και συνταγματικό δικαίωμα και μετατρέπεται σε κοινωνική υποχρέωση των πολιτών. Σε τέτοιες ακραίες περιπτώσεις, η Ιατρική αναλαμβάνει κοινωνικές υποχρεώσεις που υπερβαίνουν τις παραδοσιακές αρμοδιότητές της και οι ιατρικές πρακτικές λειτουργούν όχι απλώς με απώτερο στόχο τη θεραπεία, αλλά ως εργαλείο ελέγχου της ατομικής και κοινωνικής ζωής των ανθρώπων, οι οποίοι και αντιμετωπίζονται πλέον σαν… «ασθενείς».

Αυτή η σχετικά πρόσφατη μεταμόρφωση των ιατρικών πρακτικών περιγράφεται συνήθως και ορθά ως καθολική «ιατρικοποίηση», αφού συνεπάγεται την επιστημονικά άτυπη διεύρυνση των αρμοδιοτήτων και των εφαρμογών της Ιατρικής σε πεδία της ανθρώπινης ζωής που, μέχρι χθες, δεν εντάσσονταν στις δικαιοδοσίες της. Στις μέρες μας, όλο και πιο συχνά διαπιστώνουμε ότι η επιστήμη, στη συγκεκριμένη περίπτωση η Ιατρική, από τη μία εθελοτυφλεί και από την άλλη αφήνεται άβουλη στον ασφυκτικό εναγκαλισμό της με την οικονομία και την πολιτική εξουσία. Ετσι, όμως, η αντικειμενική αξιολόγηση και η προβλεψιμότητα, που θα έπρεπε να είναι τα βασικά ορθολογικά προτερήματα της επιστημονικής σκέψης-μεθόδου, στην περίπτωση της πανδημίας παρουσίασε σημαντική υστέρηση, όταν δεν απέτυχε ολοσχερώς.

Κάτι που, ωστόσο, δεν είναι καθόλου αναπόφευκτο και το ότι συμβαίνει πολύ συχνά, επιβεβαιώνει τα εγγενή προβλήματα αυτών των νέων επιστημονικών πρακτικών, που παραβιάζουν εμφανώς τους κανόνες της επικοινωνίας στο εσωτερικό της επιστήμης. Ετσι, για παράδειγμα, κάποια διεθνούς κύρους ιατρικά περιοδικά δημοσίευσαν πολλά άρθρα για την Covid-λοίμωξη δηλώνοντας ρητά ότι η δημοσίευσή τους δεν ακολουθούσε την από δεκαετιών κοινά αποδεκτή διαδικασία αξιολόγησης! Τα ίδια περιοδικά, μάλιστα, απέσυραν πολλές από αυτές τις δημοσιεύσεις τους, όταν στη συνέχεια διαπιστώθηκαν τα σοβαρά μεθοδολογικά τους κενά. Είναι προφανές ότι αυτές οι πρακτικές, εκτός των άλλων, έπληξαν σοβαρά και την αξιοπιστία της επιστήμης απέναντι στην κοινωνία.

Με αποτέλεσμα, οι νέες ιατρικές πρακτικές να εμφανίζονται στα μάτια της κοινωνίας ασυνεπείς ή και αδύναμες να παρέχουν τις θεραπευτικές «λύσεις» που η επιστήμη υπόσχεται. Μία αντιεπιστημονική και τελικά αυτοκαταστροφική επιλογή, που σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να επαναληφθεί κατά την αντιμετώπιση των μελλοντικών ιογενών απειλών. Και ακόμη λιγότερο στην περίπτωση των ήδη γνωστών και ιατρικά αντιμετωπίσιμων επιδημικών απειλών, όπως η διάδοση του ιού της ευλογιάς των πιθήκων.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΜΗΧΑΝΕΣ ΤΟΥ ΝΟΥ
COVID-19: η βιοπολιτική της νέας ιογενούς απειλής
Παρακάμπτοντας την παραπληροφόρηση και τα συνωμοτικά σενάρια, οφείλουμε πάση θυσία να αναζητήσουμε μια τεκμηριωμένη επιστημονική εξήγηση για τη νέα ιογενή επιδημία, η οποία, όπως όλα δείχνουν, έχει ήδη...
COVID-19: η βιοπολιτική της νέας ιογενούς απειλής
ΜΗΧΑΝΕΣ ΤΟΥ ΝΟΥ
Η εξελικτική λογική του νέου κορονοϊού
Γιατί, όταν αναζητά κανείς επιστημονικά τεκμηριωμένες εξηγήσεις για την καταγωγή, την εξέλιξη και τη μελλοντική δυναμική του νέου κορονοϊού, οφείλει να στραφεί στην εξελικτική θεωρία του Δαρβίνου;
Η εξελικτική λογική του νέου κορονοϊού
ΜΗΧΑΝΕΣ ΤΟΥ ΝΟΥ
Η προέλευση του νέου κορονοϊού
Το μυστικό της διαχρονικής βιολογικής επιτυχίας των κορονοϊών, όπως του πρόσφατου Sars CoV-2, είναι ότι μπορούν να προσαρμόζονται και να εξελίσσονται ταχύτερα από εμάς τους ανθρώπους.
Η προέλευση του νέου κορονοϊού
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Από τα γονίδια στην επιδημία του νέου κορoνοϊού
Ο νέος κορονοϊός που ευθύνεται για την τρέχουσα επιδημία, ονομάζεται συντομογραφικά «2019-nCoV», επειδή εντοπίστηκε, πρώτη φορά, τον Δεκέμβριο 2019 στην πόλη Ουχάν της Κίνας, ενώ ποτέ πριν δεν είχε εμφανισθεί...
Από τα γονίδια στην επιδημία του νέου κορoνοϊού
ΜΗΧΑΝΕΣ ΤΟΥ ΝΟΥ
Η θεραπευτική δύναμη του σεξ
Η ερωτική μας ζωή, όταν είναι ευχάριστη, συμβάλλει στην πρόληψη ορισμένων μορφών καρκίνου, καρδιαγγειακών παθήσεων, καθώς και στην αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση του άγχους και της αϋπνίας.
Η θεραπευτική δύναμη του σεξ
ΜΗΧΑΝΕΣ ΤΟΥ ΝΟΥ
Αποποινικοποίηση της ιαματικής κάνναβης
Αυτές τις μέρες έχει ανοίξει για τα καλά ο δημόσιος διάλογος για το σχέδιο νόμου της κυβέρνησης σχετικά με το δικαίωμα στην καλλιέργεια και την ιατρική χρήση της κάνναβης. Επειδή οι λαϊκιστικές αντιρρήσεις που...
Αποποινικοποίηση της ιαματικής κάνναβης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας