• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    18°C 12.6°C / 20.8°C
    2 BF
    55%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    18°C 14.8°C / 20.5°C
    2 BF
    54%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    18°C 13.0°C / 17.7°C
    1 BF
    69%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    8°C 7.9°C / 14.7°C
    1 BF
    100%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 12.9°C / 12.9°C
    1 BF
    88%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 16.8°C / 19.4°C
    2 BF
    54%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 13.7°C / 14.4°C
    2 BF
    44%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.9°C / 15.9°C
    1 BF
    55%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    18°C 17.7°C / 17.8°C
    3 BF
    63%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.9°C / 16.9°C
    1 BF
    55%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 16.8°C / 20.4°C
    2 BF
    34%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 19.0°C / 19.0°C
    2 BF
    68%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    2 BF
    70%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    15°C 14.5°C / 14.5°C
    1 BF
    53%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    19°C 13.5°C / 21.7°C
    0 BF
    50%
  • Ρόδος
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 18.8°C / 19.8°C
    3 BF
    81%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    14°C 12.8°C / 21.0°C
    0 BF
    66%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 18.3°C / 18.3°C
    0 BF
    71%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 12.7°C / 17.5°C
    2 BF
    85%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 14.1°C / 14.1°C
    0 BF
    64%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Οι διατροφικές διαταραχές λόγω πανδημίας Covid-19

  • A-
  • A+
Η νέα ανορεκτική και υπερφαγική επιδημία ● Γιατί σε παρατεταμένες συνθήκες ανασφάλειας και διαρκούς άγχους οι περισσότεροι άνθρωποι αντιδρούν αυξάνοντας ή, εναλλακτικά, μειώνοντας την κατανάλωση τροφής; ● Η καταγεγραμμένη αύξηση στην κατανάλωση τροφών κατά τη διάρκεια των δύο πρώτων χρόνων της πανδημίας είναι ένα περίπλοκο βιοψυχολογικό φαινόμενο, που πλήττει πρωτίστως όσους ή όσες έχουν ήδη κάποια διατροφικά προβλήματα ●Τα στοιχεία που ανέδειξε η ευρύτερη μέχρι σήμερα διεθνής έρευνα για τις περιπτώσεις διατροφικών διαταραχών που εμφανίστηκαν στα δύο χρόνια της πανδημίας.

Σύμφωνα με μια διεθνή έρευνα που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο «Journal of Eating Disorders», το ειδικό επιστημονικό περιοδικό για όλες τις ανθρώπινες διατροφικές παθήσεις, από το δεύτερο κύμα της πανδημίας της νόσου Covid-19 αυξήθηκαν πάνω από 36% οι καταγεγραμμένες διατροφικές διαταραχές των ανηλίκων (παιδιών και εφήβων), ενώ αυξήθηκαν κατά 48% και οι περιπτώσεις που κρίθηκε απαραίτητη η κλινική θεραπεία τους. Πράγματι, μία από τις πιο σοβαρές -αλλά λιγότερο διερευνημένες- επιπτώσεις της ήδη διετούς πανδημίας του κορονοϊού είναι οι δραματικές αλλαγές που επέφερε στα διατροφικά ήθη των ανθρώπων, δηλαδή μια σαφής και πλανητικά επιβεβαιωμένη αύξηση των περιπτώσεων ανορεξίας, βουλιμίας και άλλων διατροφικών διαταραχών.

Χάρη στη δημοσίευση των δεδομένων που έφερε στο φως αυτή η έρευνα είναι δύσκολο να μην αναγνωρίσουμε πια τις σοβαρές επιπτώσεις της νέας πανδημίας και στη διατροφική ζωή των ανθρώπων, αφού στο συγκριμένο άρθρο συνοψίζονται τα ιατρικά δεδομένα από 53 διαφορετικές μελέτες που έγιναν σε όλο τον κόσμο και αφορούσαν τουλάχιστον 36 χιλιάδες άτομα νεαρής ηλικίας (κατά μέσο όρο 24 ετών), από τους οποίους πάνω από το 90% ήταν γυναίκες.

Πρόκειται, ως επί το πλείστον, για άτομα με εμφανείς διατροφικές διαταραχές, τα οποία, υπό την απειλή της νόσου Covid-19 και από ανασφάλεια για το μέλλον, παρέμειναν απομονωμένα στο σπίτι τους, αλλάζοντας όχι μόνο τους ρυθμούς της κατ’ οίκον εργασίας αλλά και σχεδόν κάθε πτυχής της ζωής τους, όπως τις καθημερινές διατροφικές τους συνήθειες -είτε αυξάνοντας την ποσότητα τροφής που κατανάλωναν είτε τις ώρες φαγητού- με αποτέλεσμα να παχύνουν.

Πάντως, για να περιγράψουν τις ιδιαίτερες νευρολογικές επιπτώσεις των σοβαρών λοιμώξεων από τον κορονοϊό SARS-CoV-2, οι ερευνητές επινόησαν τον όρο «Neurocovid», ένας δυσμετάφραστος νεολογισμός που θα μπορούσε να αποδοθεί (κυριολεκτικά) ως «νευροκορονοπάθεια». Αυτές οι νευρολογικές διαταραχές ύστερα από λοίμωξη από τον κορονοϊό περιλαμβάνουν κεφαλαλγίες, απώλειες μνήμης, ήπια ή σοβαρά εγκεφαλικά επεισόδια, μικρο-ισχαιμίες, αλλά και νοητική σύγχυση, ψευδαισθήσεις, διαταραχές του ύπνου, κρίσεις άγχους και κατάθλιψης.

Ο νέος επιστημονικός όρος «νευροκορονοπάθεια» περιγράφει, λοιπόν, τις διαταραχές του ανθρώπινου κεντρικού νευρικού συστήματος που οφείλονται στη νόσο Covid-19 και όχι τις νευρωτικές συμπεριφορές, το υπερβολικό άγχος ή τις φοβικές αντιδράσεις που μας προκαλούν η παρατεταμένη υγειονομική ανασφάλεια και η επιβεβλημένη «κοινωνική αποστασιοποίηση».

Εχοντας παρουσιάσει σε παλαιότερο άρθρο (βλ. «Μηχανές του Νου», 16.10.21) τις καταστροφικές νευρολογικές και νοητικές επιπτώσεις της νόσου Covid-19, θα επιχειρήσουμε, σήμερα, να εξετάσουμε το πώς η απειλή της νέας πανδημίας επηρέασε και επηρεάζει τις διατροφικές συνήθειες όχι μόνο των ενηλίκων αλλά και των παιδιών και των εφήβων. Πώς δηλαδή η πανδημική κρίση που οφείλεται στην παρατεταμένη υγειονομική ανασφάλεια και την επιβεβλημένη κοινωνική αποστασιοποίηση εκδηλώνεται ως σοβαρή ψυχοπαθολογική διαταραχή της ζωής τόσο των ενηλίκων όσο και των ανηλίκων.

Οι επιπτώσεις της καραντίνας στη διατροφή των ανθρώπων

Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της έρευνας που δημοσιεύτηκε στο «Journal of Eating Disorders», τα δύο πρώτα χρόνια της πανδημίας του κορονοϊού, εκτός από τις άλλες σοβαρές συνέπειες, σημειώθηκε και μια εντυπωσιακή αλλαγή στα διατροφικά ήθη αρκετών ανθρώπων, οι οποίοι αύξησαν σημαντικά την ποσότητα της τροφής που κατανάλωναν καθημερινά λόγω του υπερβολικού άγχους που τους γεννούσαν οι παρατεταμένες καραντίνες για την αντιμετώπιση της νέας πανδημίας. Πρόκειται, όπως αποδείχτηκε τα δύο τελευταία χρόνια, για τα πολύ διαδεδομένα αισθήματα φόβου και ανασφάλειας, που επιτείνονταν από τη διαρκή κοινωνική απομόνωση, λόγω της υποχρεωτικής παραμονής και της εργασίας στο σπίτι.

Πώς η εισβολή του κορονοϊού επηρέασε και επηρεάζει τις διατροφικές μας διαταραχές; 36% ήταν η αύξηση των ατόμων με διαγνωσμένες διατροφικές διαταραχές που εμφανίστηκαν τα δύο τελευταία χρόνια, 48% οι περιπτώσεις ασθενών με πολύ σοβαρά διατροφικά προβλήματα που κατέληξαν στα νοσοκομεία

Υπό αυτή την έννοια, η αυξημένη κατανάλωση τροφής είναι μια τυπική ψυχολογική αντίδραση, που εκδηλώνεται, πρωτίστως, σε όσους ή όσες έχουν ήδη κάποια σοβαρά διατροφικά προβλήματα (όπως οι βουλιμικοί). Σε συνθήκες έντονου άγχους και διαρκούς ανασφάλειας, τα πιο ευάλωτα ψυχοσωματικά άτομα αντιδρούν συνήθως αυξάνοντας την καθημερινή κατανάλωση τροφής, η οποία, αν και επιβαρύνει τον οργανισμό τους, δρα τελικά πάνω τους καθησυχαστικά: τους επιτρέπει να ξεχνούν ή να παρηγορούν, έστω και πρόσκαιρα, τους φόβους τους.

Ομως, η ζοφερή σωματική και ψυχολογική κατάσταση αυτών των ατόμων μπορεί κάλλιστα να επιδεινωθεί ταχύτατα, όταν ζουν σε συνθήκες συστηματικής παραπληροφόρησης σχετικά με τους πραγματικούς κινδύνους που διατρέχουν αν μολυνθούν από τις πιο επικίνδυνες παραλλαγές του κορονοϊού, λόγω της ανεπαρκούς ιατρικής φροντίδας και της έλλειψης των κατάλληλων νοσοκομειακών υποδομών. Κάτι που, δυστυχώς, πολύ συχνά συνέβη στα πιο ευάλωτα άτομα τα δύο χρόνια της πανδημίας στον τόπο μας.

Ειδικότερα για τη γενιά των εφήβων, που βίωσε πολύ επώδυνα τα δύο χρόνια της υποχρεωτικής καραντίνας κατά της πανδημίας του κορονοϊού, η μοναδική «έξοδος» από τον επιβεβλημένο «κατ’ οίκον περιορισμό» ήταν το διαδίκτυο. Κάτι αναμφίβολα θετικό, αφού τους επέτρεψε να συνεχίσουν να κοινωνικοποιούνται εξ αποστάσεως και, έστω και εικονικά, να έρχονται σε επαφή με άλλους εφήβους ώστε να αισθάνονται λιγότερο μόνοι.

Δυστυχώς, αυτά τα εμφανή πλεονεκτήματα από τη χρήση του διαδικτύου δεν ισχύουν για όλους τους εφήβους -ούτε εξάλλου και για πολλούς ενήλικες!- αφού ένα μέρος από αυτούς ή αυτές παρασύρεται συστηματικά από τις πληροφορίες που βρίσκει σε αφερέγγυους διαδικτυακούς τόπους, σε παραπλανητικές ιστοσελίδες, βίντεο και εικόνες που υπάρχουν σε αφθονία στον παγκόσμιο ιστό. Ανακριβείς πληροφορίες που συνοδεύονται από σκοπίμως επιλεγμένες εικόνες για κάποιες «μαγικές» μεθόδους ταχύτατης απώλειας βάρους ή τρόπους περιποίησης του σώματός μας. Η πιστή εφαρμογή των οποίων είχε μόνο απογοητευτικά και, ενίοτε, πολύ δυσάρεστα αποτελέσματα.

Ενα καλά οργανωμένο σύστημα διαδικτυακής παραπληροφόρησης, που, ειδικά κατά την εποχή της πανδημικής απειλής του κορονοϊού, εκμεταλλεύεται τους φόβους, τις αδυναμίες και κυρίως τις πιο κρυφές επιθυμίες όχι μόνο των κοινωνικά άπειρων εφήβων, αλλά και των πολύ πιο έμπειρων ενηλίκων.

Πώς επηρεάζει, ωστόσο, η τρέχουσα πανδημία τις διατροφικές διαταραχές των νηπίων; Τα περισσότερα παιδιά, που εξαιτίας του κορονοϊού έμειναν πολύ περισσότερες ώρες στο σπίτι, σε ένα πιο ασφαλές και υποτίθεται «αποστειρωμένο» οικογενειακό περιβάλλον, ήταν συνήθως πιο ήσυχα και ικανά να προσαρμόζονται ευκολότερα απ’ ό,τι οι έφηβοι στους νέους πανδημικούς περιορισμούς.

Οχι, όμως, σε ό,τι αφορά την κατανάλωση τροφής, αφού ήδη πριν από τον κορονοϊό τα περισσότερα παιδιά, στις πιο πλούσιες χώρες, είχαν την τάση να γίνονται υπέρβαρα επειδή κατανάλωναν πολύ μεγαλύτερη ποσότητα τροφών απ’ όση χρειαζόταν ο οργανισμός τους. Το γεγονός ότι κατά την περίοδο της πανδημίας έχει αυξηθεί η ποσότητα τροφής που καταναλώνουν τα περισσότερα παιδιά καθημερινά θα επηρεάσει μάλλον αρνητικά τις διατροφικές τους συνήθειες στο μέλλον, καθιστώντας πιθανότερη την εμφάνιση σοβαρότερων διατροφικών διαταραχών, όπως η βουλιμία ή, εναλλακτικά, η ανορεξία.

Πρόκειται για μία κάθε άλλο παρά απίθανη προοπτική, αφού ήδη από την πιο τρυφερή ηλικία διαμορφώνονται οι εγκεφαλικές δομές που, σε μεγάλο βαθμό, θα καθορίσουν τις μελλοντικές διατροφικές συμπεριφορές ή τις διαταραχές που θα εκδηλώσουν τα σημερινά παιδιά και οι έφηβοι.

Επειδή τελικά όλες οι διατροφικές απορρυθμίσεις είναι… εγκεφαλικές

Η εκδήλωση τόσο της βουλιμικής όσο και της ανορεκτικής διατροφικής συμπεριφοράς μας σχετίζεται σαφώς με τη δυσλειτουργία συγκεκριμένων νευρωνικών κυκλωμάτων του εγκεφάλου μας, τα οποία δεν είναι πια σε θέση να δημιουργούν τα αναμενόμενα αισθήματα ευχαρίστησης και ικανοποίησης που φυσιολογικά θα έπρεπε να βιώνει κάθε άνθρωπος όταν τρώει αρκετά.

Αν ως βουλιμία περιγράφεται η ακατάσχετη αδηφαγία ή η ανικανοποίητη επιθυμία για κατανάλωση τροφής, τότε για την παχυσαρκία λόγω βουλιμίας ευθύνεται η «διαταραχή ανεξέλεγκτης υπερφαγίας» (αγγλιστί «Binge Eating Disorder»), που είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στις καταναλωτικές κοινωνίες. Ομως, όπως επιβεβαιώνεται από πλήθος ερευνών, τα ίδια εγκεφαλικά κυκλώματα που ευθύνονται για τη βουλιμία εμπλέκονται και στις φαινομενικά εντελώς αντίθετες εκδηλώσεις των ανορεκτικών.

Πράγματι, η λεγόμενη «ψυχογενής ανορεξία» (anorexia nervosa), που είναι ευρύτερα η γνωστή ως «νευρική ανορεξία», ανήκει μαζί με τη βουλιμία στις δύο πιο διαδεδομένες διατροφικές διαταραχές και εκδηλώνεται είτε ως «εκούσια» και παρατεταμένη αποχή από τη λήψη τροφής είτε ως εναλλαγή βουλιμικών και ανορεκτικών κρίσεων. Ετσι εξηγείται γιατί πολύ συχνά τα ανορεκτικά άτομα όταν υποκύπτουν στους διατροφικούς πειρασμούς καταβροχθίζουν τεράστιες ποσότητες τροφών, τις οποίες αμέσως μετά φροντίζουν να αποβάλλουν είτε προκαλώντας τεχνητά εμετό είτε παίρνοντας μεγάλες ποσότητες καθαρτικών και διουρητικών ουσιών.

Οπως αποκάλυψαν, μάλιστα, οι συγκριτικές νευροβιολογικές έρευνες, κατά την πορεία της εξέλιξης των θηλαστικών διαμορφώθηκαν δύο εξειδικευμένα εγκεφαλικά-νευρωνικά κυκλώματα που παίζουν αποφασιστικό ρόλο στη ρύθμιση τόσο της διατροφικής όσο και της σεξουαλικής συμπεριφοράς των πρωτευόντων θηλαστικών. Αυτά τα δύο νευρωνικά κυκλώματα εντοπίζονται σε μια αρχαϊκή εξελικτικά δομή του διάμεσου εγκεφάλου, στον υποθάλαμο. Πρωτίστως, λοιπόν, από τις δομές του υποθαλάμου εξαρτάται η ισορροπημένη διατροφική λειτουργία του οργανισμού, ρυθμίζοντας το πότε ή πόσο χρειάζεται να τρέφεται ένας άνθρωπος.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΜΗΧΑΝΕΣ ΤΟΥ ΝΟΥ
Η ολέθρια εποχή του Ανθρώπινου είδους
Γιατί η εμφάνιση και η ταχύτατη εξάπλωση των νέων κορονοϊών δεν είναι καθόλου άσχετες με την Ανθρωπόκαινο εποχή που διανύουμε; Επειδή, όπως θα δούμε, η τρέχουσα πανδημία δεν είναι ένα τυχαίο ή απρόσμενο...
Η ολέθρια εποχή του Ανθρώπινου είδους
ΜΗΧΑΝΕΣ ΤΟΥ ΝΟΥ
Χωρίς ανοσία στην παραμυθία της αγέλης
Ο στόχος της επίτευξης της ανοσίας της αγέλης στην πανδημία της COVID-19 είναι μια επιστημονικά και ιστορικά ανεπιβεβαίωτη υπόσχεση, που, αν εφαρμοστεί μαζικά, ενέχει τον κίνδυνο να προκαλέσει σοβαρότερα...
Χωρίς ανοσία στην παραμυθία της αγέλης
ΜΗΧΑΝΕΣ ΤΟΥ ΝΟΥ
Χωρίς «ανοσία» στην αντι-COVID πολιτική
Με τη βοήθεια του καθηγητή Ιατρικής Σπύρου Γεωργάτου, θα εξετάσουμε κάποια αδιαφανή προβλήματα –επιστημονικά και ταυτοχρόνως γεωπολιτικά– στη διαχείριση της πανδημίας.
Χωρίς «ανοσία» στην αντι-COVID πολιτική
ΜΗΧΑΝΕΣ ΤΟΥ ΝΟΥ
Η Covid-19 ως πανδημία πληροφοριακής σύγχυσης
Εδώ κι ένα χρόνο, από την αρχή της νέας πανδημίας, η πρωτοφανής και παράλληλη «επιδημία διάδοσης ψευδών ειδήσεων» αποτελεί ίσως πολύ σοβαρότερη απειλή για την επιβίωση των ανθρώπων από την ίδια την επιδημία...
Η Covid-19 ως πανδημία πληροφοριακής σύγχυσης
ΜΗΧΑΝΕΣ ΤΟΥ ΝΟΥ
Covid-19: το κυνήγι της ασφαλούς διάγνωσης
Στο σημερινό άρθρο θα παρουσιάσουμε αναλυτικά τις υπάρχουσες μεθόδους ανίχνευσης της μόλυνσης από τον κορονοϊό, ενώ θα θίξουμε μόνο τα προβλήματα που συναντά η δημιουργία εμβολίων κατά της πανδημίας του...
Covid-19: το κυνήγι της ασφαλούς διάγνωσης
ΜΗΧΑΝΕΣ ΤΟΥ ΝΟΥ
Το μακρύ ταξίδι του κορονοϊού
Οπως αποδείχτηκε τους τελευταίους έξι μήνες της νέας πανδημίας, το τίμημα της ανθρώπινης άγνοιας, της εθελοτυφλίας και των ιδεοληπτικών εμμονών, είναι πολύ υψηλό, τόσο σε ανθρώπινες ζωές όσο και σε...
Το μακρύ ταξίδι του κορονοϊού

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας