• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 13.2°C / 17.9°C
    1 BF
    76%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    14°C 11.3°C / 15.3°C
    1 BF
    85%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    15°C 12.0°C / 17.7°C
    2 BF
    73%
  • Ιωάννινα
    Ομίχλη
    9°C 8.9°C / 9.7°C
    0 BF
    100%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 8.9°C / 11.3°C
    2 BF
    93%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    11°C 9.7°C / 14.6°C
    0 BF
    82%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    7°C 6.4°C / 7.9°C
    0 BF
    100%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    14°C 12.6°C / 17.4°C
    1 BF
    74%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 17.2°C / 19.3°C
    5 BF
    69%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    16°C 13.9°C / 15.9°C
    2 BF
    77%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.8°C / 18.4°C
    5 BF
    59%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 14.0°C / 16.7°C
    0 BF
    77%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.9°C / 14.9°C
    0 BF
    82%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 9.5°C / 9.9°C
    0 BF
    93%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    9°C 9.5°C / 9.5°C
    1 BF
    84%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    21°C 17.8°C / 21.0°C
    2 BF
    63%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    15°C 13.4°C / 18.1°C
    2 BF
    75%
  • Καβάλα
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 10.3°C / 14.9°C
    1 BF
    81%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    13°C 10.2°C / 15.3°C
    1 BF
    71%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    7°C 6.8°C / 6.8°C
    0 BF
    87%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η ανοσία των ανηλίκων στην COVID-19

  • A-
  • A+
Οι πιο πρόσφατες έρευνες επιβεβαιώνουν τις κλινικές και επιδημιολογικές παρατηρήσεις που, από την αρχή της πανδημίας μέχρι σήμερα, δείχνουν ότι η πλειονότητα των παιδιών και των εφήβων διαθέτει πολύ μεγαλύτερη φυσική ανοσία στις μολύνσεις από τον νέο κορονοϊό απ’ ό,τι οι ενήλικες. Πώς εξηγείται, όμως, το γεγονός ότι τα περισσότερα παιδιά αντιμετωπίζουν ανώδυνα μια ενδεχόμενη μόλυνσή τους από τον κορονοϊό και, συνήθως, δεν διατρέχουν τον κίνδυνο να νοσήσουν σοβαρά από τη νόσο Covid-19;

Από την αρχή της πανδημίας οι γιατροί και οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι στην πλειονότητά τους τα παιδιά και οι έφηβοι μολύνονται πολύ λιγότερο από τον κορονοϊό SARS-CoV-2 και σπανίως αρρωσταίνουν σοβαρά από τη νόσο Covid-19. Το γιατί συμβαίνει αυτό δεν ήταν σαφές και παρά τις πολυάριθμες κλινικές-εργαστηριακές έρευνες, μόνο πρόσφατα άρχισαν να αποσαφηνίζονται οι βαθύτεροι βιολογικοί μηχανισμοί που ευθύνονται για τις εντυπωσιακές ανοσολογικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των νεότερων και των γηραιότερων ηλικιακά ανθρώπων.

Οι πιο πρόσφατες έρευνες επιβεβαιώνουν τις κλινικές και επιδημιολογικές παρατηρήσεις που, από την αρχή της πανδημίας μέχρι σήμερα, δείχνουν ότι η πλειονότητα των παιδιών και των εφήβων διαθέτει πολύ μεγαλύτερη φυσική ανοσία στις μολύνσεις από τον νέο κορονοϊό απ’ ό,τι οι ενήλικες. Πώς εξηγείται, όμως, το γεγονός ότι τα περισσότερα παιδιά αντιμετωπίζουν ανώδυνα μια ενδεχόμενη μόλυνσή τους από τον κορονοϊό και, συνήθως, δεν διατρέχουν τον κίνδυνο να νοσήσουν σοβαρά από τη νόσο Covid-19;

Oταν εισβάλλουν στα κύτταρά μας λοιμωξιογόνοι παράγοντες (βακτήρια ή ιοί), το ανοσιακό μας σύστημα αντιδρά παράγοντας μια θύελλα βιοχημικών αντιδράσεων για την εξουδετέρωσή τους. Για τον σκοπό αυτό, μια ομάδα εξειδικευμένων λευκών αιμοσφαιρίων επιτηρεί διαρκώς όλους τους κυτταρικούς μας ιστούς, ώστε να εντοπίσει τους μολυσματικούς παράγοντες και να πυροδοτήσει την καταστροφή τους.

Στην περίπτωσή που ανιχνεύσει εγκαίρως κάποια παθογόνα, το ανοσιακό μας σύστημα αντιδρά άμεσα παράγοντας μια τοπική φλεγμονή για να προσελκύσει περισσότερα ανοσιακά κύτταρα. Όμως, η καλή λειτουργία του πολύπλοκου ανοσιακού μας συστήματος εξαρτάται, σε μεγάλο βαθμό, από τη συνεργασία, δηλαδή από την επικοινωνία, των διάφορων ανοσοκυττάρων. Αυτά τα εξειδικευμένα ανοσοκύτταρα επικοινωνούν μεταξύ τους απελευθερώνοντας συγκεκριμένα σηματοδοτικά μόρια (πρωτεΐνες) που ονομάζονται «κυτταροκίνες», που παράγονται πρωτογενώς από τα λευκά αιμοσφαίρια.

Μόλις απελευθερωθούν οι κυτταροκίνες προσδένονται σε ειδικούς υποδοχείς που υπάρχουν στα κύτταρα των μολυσμένων ιστών του σώματός μας προκαλώντας έτσι μια τοπική φλεγμονή, δηλαδή τη φυσιολογική απόκριση του ανοσιακού μας συστήματος που στοχεύει στην καταστροφή του μολυσματικού παράγοντα. Αδιάψευστα σημάδια αυτής της ανοσιακής αντίδρασης (φλεγμονής) είναι η ερυθρότητα, το οίδημα, το άλγος και ο πυρετός.

Αξίζει να σημειωθεί ότι υπάρχουν διαφορετικά είδη κυτταροκινών και το κάθε είδος κυτταροκίνης προκαλεί μια ιδιαίτερη ανοσιακή απόκριση κατά την πρόσδεσή της σε έναν ειδικό υποδοχέα. Επομένως, διαφορετικές μεταξύ τους κυτταροκίνες εκκρίνονται από ειδικά ανοσοκύτταρα ως αντίδραση σε ένα ειδικό ερέθισμα. Για παράδειγμα, ορισμένες μπορούν να αυξήσουν ή να περιορίσουν τη φλεγμονή, ενώ άλλες μπορούν να προκαλέσουν ακόμη και σοβαρές βλάβες στους κυτταρικούς μας ιστούς.

Ανάμεσα στα πολλά καινοφανή ζητήματα που ανέδειξαν οι πρόσφατες κλινικές μελέτες των ασθενών που πέθαναν αφού μολύνθηκαν από τη νόσο Covid-19 είναι ότι ο θάνατος πολλών από αυτούς οφείλεται όχι τόσο στην άμεση επίδραση του κορονοϊού, όσο στην υπερβολική ανοσολογική αντίδραση του οργανισμού τους στην παρουσία του κορονοϊού.

Η διπλή ανοσιακή προστασία των παιδιών από τον κορονοϊό

Η παραδοσιακή Ανοσολογία περιγράφει τον ανθρώπινο οργανισμό σαν ένα «κάστρο» και τα κύτταρα του ανοσιακού μας συστήματος σαν έναν «στρατό» που η μοναδική αποστολή του είναι να προστατεύει τον οργανισμό από κάθε είδους εξωγενείς μολυσματικούς μικροοργανισμούς. Πρόκειται για μια απλοϊκή και ξεπερασμένη ανοσολογική προσέγγιση, αφού δεν διαφωτίζει καθόλου το γεγονός ότι αν η ανοσιακή απόκριση του οργανισμού μας στην παρουσία ενός μολυσματικού παράγοντα, όπως π.χ. ο νέος κορονοϊός, είναι υπερβολική, τότε έχει, αναπόφευκτα, και αυτοκαταστροφικές συνέπειες.

φωτογραφία αρχείου

Για τη σύγχρονη Ανοσολογία, αντίθετα, το ανοσιακό σύστημα όλων των θηλαστικών -άρα και των ανθρώπων!- εξελίχθηκε κατά το παρελθόν και εξακολουθεί να εξελίσσεται ως μια βιολογική μηχανή αναγνώρισης και εντοπισμού του «ιδίου» από το «ξένο» και μόνο όταν είναι απολύτως απαραίτητο λειτουργεί ως πολεμική μηχανή για την εξάλειψη των πιο «δύστροπων», απροσάρμοστων και άρα βλαπτικών μικροοργανισμών.

Από μια πολύ πρόσφατη έρευνα που πραγματοποιήθηκε στη Γερμανία και δημοσιεύτηκε στα μέσα Αυγούστου στο κορυφαίο επιστημονικό περιοδικό «Nature Biotechnology», επιβεβαιώνεται ότι τα παιδιά είναι όντως πολύ πιο προστατευμένα από τους ενήλικους απέναντι στις παραλλαγές του κορονοϊού και τις πιο σοβαρές συνέπειες της νόσου Covid-19.

Η γερμανική έρευνα, μάλιστα, κατάφερε να αποκαλύψει τον ακριβή ανοσιακό μηχανισμό που προστατεύει τους ανήλικους από τις μολύνσεις του κορονοϊού, επιτρέποντάς τους να αποφεύγουν την υπερβολικά ισχυρή ανοσιακή αντίδραση που εκδηλώνεται σε ορισμένους ενήλικες και γεννά τις πιο καταστροφικές επιπτώσεις της νόσου Covid-19.

Εξετάζοντας συγκριτικά τις λεπτές διαφορές που υπάρχουν στα κύτταρα του βλεννώδους ιστού που καλύπτει το ανώτερο και κατώτερο αναπνευστικό σύστημα των παιδιών, των εφήβων και των ενηλίκων, η ερευνητική ομάδα της Ιρίνα Λέμαν (Irina Lehmann) στο κορυφαίο Ινστιτούτο της Υγείας του Βερολίνου (BIH), έδειξε ότι ο ανοσιακός μηχανισμός που προστατεύει τα παιδιά τόσο από τον νέο κορονοϊό όσο και από τις πιο σοβαρές συνέπειες της μολυσματικής νόσου που αυτός προκαλεί εκδηλώνεται με δύο συμπληρωματικούς τρόπους: αφενός, το έμφυτο ανοσιακό σύστημα των κυττάρων του βλεννώδους ιστού που καλύπτει τις αναπνευστικές οδούς των παιδιών (από τη μύτη μέχρι τους πνεύμονες) είναι πολύ πιο ενεργό και αφετέρου, μπορεί να αντιδρά ταχύτερα στους νέους ιούς απ’ ό,τι το αντίστοιχο ανοσιακό σύστημα των ενηλίκων.

Γι’ αυτούς τους δύο λόγους, σύμφωνα με αυτή την αποκαλυπτική έρευνα, τα παιδιά σε σχέση με τους ενήλικες παρουσιάζουν σαφώς μικρότερη τάση μόλυνσης από τον κορονοϊό και πολύ περιορισμένη πιθανότητα να αναπτύξουν τα πιο σοβαρά συμπτώματα της νόσου Covid-19 των ενηλίκων.

Έτσι, πρώτη φορά, διαθέτουμε κάποιες σαφείς ενδείξεις ότι τα ανοσοκύτταρα στις άνω αναπνευστικές οδούς των παιδιών διαθέτουν όντως την ικανότητα να ανιχνεύουν εγκαίρως τον κορονοϊό και άρα να πυροδοτούν την κατάλληλη ανοσοαπόκριση στη μόλυνση από τον SARS- CoV-2. Μια ανοσοαπόκριση πολύ ταχύτερη και πιο αποτελεσματική από την αντίστοιχη των ενηλίκων!

Ωστόσο, «ο SARS-CoV-2 πολλαπλασιάζεται ταχύτατα μέσα στα κύτταρά μας και συνεπώς και οι ιικές πρωτεΐνες του σχηματίζονται εξίσου γρήγορα, με αποτέλεσμα να καταστέλλουν την παραγωγή και τη δράση των ιντερφερονών του ανοσιακού μας συστήματος. Η καταστολή των ιντερφερονών είναι τόσο μεγάλη που στις εργαστηριακές κυτταρικές καλλιέργειες ανθρώπινων κυττάρων μολυσμένων από τον κορονοϊό διαπιστώνουμε ελάχιστη ή και μηδενική παραγωγή ιντερφερονών!», όπως δήλωσε ο Μάρκο Μπίντερ (Marco Binder), ειδικός από το Κέντρο Καρκινικών Ερευνών Heidelberg της Γερμανίας, που συμμετείχε στις έρευνες της Ιρίνα Λέμαν.

Μια πολύ ενδιαφέρουσα επιδημιολογική έρευνα που πραγματοποιήθηκε στο Οντάριο του Καναδά και δημοσιεύτηκε στο παιδιατρικό περιοδικό «Jama Pediatrics» έδειξε ότι τα βρέφη και τα πολύ μικρά παιδιά (από 0 έως 3 ετών), αν μολυνθούν από τον κορονοϊό, τον μεταδίδουν στους ενήλικους συγγενείς τους σε ποσοστό +43% σε σχέση με τους εφήβους ηλικίας από 14 έως 17 ετών. Και το ίδιο ισχύει για τα μεγαλύτερα παιδιά ηλικίας από 4 έως 8 ετών (+40%) και από 9 έως 13 ετών (+13%) - εμφανίζεται μεγαλύτερη μεταδοτικότητα στους ενηλίκους σε σχέση με τους εφήβους!

Όπως γράφουν συνοψίζοντας τα συμπεράσματά τους στο σχετικό άρθρο τους, οι πρωταγωνιστές της πρωτοποριακής έρευνας στο Ινστιτούτο της Υγείας του Βερολίνου: «Τα παιδιά όχι μόνο διαθέτουν πολύ περισσότερα ανοσοκύτταρα στους βλεννώδεις ιστούς, αλλά μπορούν να παραγάγουν πολύ ταχύτερα τις ιντερφερόνες τύπου Ι, που παίζουν τόσο αποφασιστικό ρόλο για την αντιμετώπιση του ιού».

Για να κατανοήσουμε τη σημασία αυτής της σημαντικής δήλωσης, θα πρέπει να θυμίσουμε ότι οι «ιντερφερόνες» είναι γλυκοπρωτεϊνικής φύσεως ουσίες, που εκκρίνονται από τα κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος και άρα ανήκουν στις κυτταροκίνες που ήδη περιγράψαμε παραπάνω. Μολονότι παράγονται σε πάρα πολύ μικρές συγκεντρώσεις, η αποφασιστική λειτουργία των ιντερφερονών είναι η άμεση προστασία από τις ιογενείς λοιμώξεις και τις κακοήθεις νεοπλασίες.

Οι τύπου Ι αντιιικές ιντερφερόνες, δηλαδή οι άλφα και βήτα ιντερφερόνες, παράγονται από τα λευκά αιμοσφαίρια ή τους ινοβλάστες ως απάντηση στην εισβολή ενός ιού, επειδή οι ιντερφερόνες καθιστούν τα κύτταρα που έχουν μολυνθεί από έναν ιό ικανά να παράγουν τα «αντιγόνα επιφανείας», αυξάνοντας έτσι την ικανότητά τους να αναγνωρίζουν και να εξαλείφουν του ιούς. Επίσης, οι ιντερφερόνες αναστέλλουν την παραγωγή ιών μέσα στα προσβεβλημένα κύτταρα.

Η ιντερφερόνη α παράγεται από τα λεμφοκύτταρα, η ιντερφερόνη β κυρίως από τους ινοβλάστες, ενώ η ιντερφερόνη γ παράγεται από τα ενεργοποιημένα Τ-λεμφοκύτταρα. Πάντως, όλες οι ιντερφερόνες αποτελούν τους μεσολαβητές στη φλεγμονώδη ανοσιακή απόκριση: ενεργοποιούν τα φυσικά κύτταρα-φονείς (NK cells, natural killer cells) και τα μακροφάγα, με σκοπό να καταστρέψουν τα μολυσμένα από ιούς κύτταρα και τα κύτταρα που πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα στις νεοπλασίες.

Συνεπώς, αυτά τα αποφασιστικά μόρια για την καλή σηματοδότηση και λειτουργία του ανοσιακού μας συστήματος ενδέχεται να προστατεύουν τους ανήλικους από τις κακές ανοσιακές ρυθμίσεις που συχνά παρατηρούνται στις περιπτώσεις επιδείνωσης της νόσου Covid-19 στα ενήλικα και τα υπερήλικα άτομα.

Για μια πολυεπίπεδη ανοσολογική αντίδραση

«Η άμυνά μας κατά του κορονοϊού λειτουργεί σε δύο επίπεδα. Αρχικά, έχουμε την πρώτη αντιιική απάντηση στο επίπεδο των μολυσμένων κυττάρων, η οποία πυροδοτείται από τους υποδοχείς του κορονοϊού στα κύτταρα με την παραγωγή, για παράδειγμα, ιντερφερόνης τύπου Ι», υποστηρίζει η Ιρίνα Λέμαν, που σχεδίασε και διεύθυνε τη γερμανική έρευνα. «Το δεύτερο επίπεδο συνεπάγεται την ενεργοποίηση των ανοσοκυττάρων μας, όπως είναι τα φυσικά κύτταρα-φονείς (Natural killer cells)».

Κάτι που επιβεβαιώθηκε από τις έρευνές της, καθώς και το γεγονός ότι τα κύτταρα των ανηλίκων παράγουν πολύ μεγαλύτερο αριθμό μοριακών υποδοχέων ικανών να αναγνωρίζουν τον νέο κορονοϊό και να πυροδοτούν ταχύτατα την κατάλληλη ανοσιακή απόκριση, όπως π.χ. ο περίφημος υποδοχέας «MDA5».

Πρόκειται για μόρια που λειτουργούν σαν αισθητήρες για τον εντοπισμό από τα ανοσοκύτταρά μας των εξωγενών μορίων RNA, όπως αυτά που μεταφέρουν στο εσωτερικό των κυττάρων μας οι κορονοϊοί, του SARS-CoV-2 μη εξαιρουμένου. Η αναγνώριση εγκαίρως από τα κύτταρά μας αυτού του ξένου ιικού RNA πυροδοτεί αμέσως την παραγωγή από το ανοσιακό μας σύστημα ιντερφερονών τύπου I, για την καταστροφή των μολυσμένων από τον κορονοϊό κυττάρων.

Επομένως, η γερμανική έρευνα δείχνει σαφώς ότι αυτά τα δύο βασικά επίπεδα της άμεσης ανοσιακής μας απόκρισης στις μολύνσεις από τον κορονοϊό είναι ιδιαιτέρως ενεργά και αποτελεσματικά στα παιδιά και τους εφήβους μέχρι 17 ετών. Το πώς όλα αυτά συνάδουν με την ανάγκη εμβολιασμού των εφήβων και των παιδιών, ως προϋπόθεση για το ασφαλές άνοιγμα των σχολείων, θα το εξετάσουμε στο επόμενο άρθρο μας.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΜΗΧΑΝΕΣ ΤΟΥ ΝΟΥ
Η εμβολιαστική θωράκιση των παιδιών στον κορονοϊό
Αραγε η διεύρυνση των εμβολιαστικών πρακτικών και σε μικρότερες ηλικίες, στα νήπια και τους εφήβους, θα μπορούσε να συμβάλει στην ταχύτερη έξοδο από την πανδημία;
Η εμβολιαστική θωράκιση των παιδιών στον κορονοϊό
ΜΗΧΑΝΕΣ ΤΟΥ ΝΟΥ
Τα παιδιά, ο κορονοϊός και το νέο εμβολιαστικό παίγνιο
Ποια είναι τα υπέρ και τα κατά του μαζικού εμβολιασμού κατά του κορονοϊού των ανηλίκων, από 12 έως 17 ετών; Θεωρείται πράγματι από τους ειδικούς μια αρκετά ασφαλής, αποτελεσματική και άρα υγειονομικά...
Τα παιδιά, ο κορονοϊός και το νέο εμβολιαστικό παίγνιο
ΜΗΧΑΝΕΣ ΤΟΥ ΝΟΥ
Ερωτική αποστασιοποίηση λόγω COVID-19
Στην εποχή της νέας πανδημίας, οι καλοκαιρινές ερωτικές περιπέτειες με αγνώστους θεωρούνται επιτρεπτές και σχετικά ασφαλείς μόνο όταν αμφότεροι οι εραστές είναι πλήρως εμβολιασμένοι κι αν χρειαστεί μπορούν να...
Ερωτική αποστασιοποίηση λόγω COVID-19
ΜΗΧΑΝΕΣ ΤΟΥ ΝΟΥ
COVID-19: το αλφαβητάρι των παραλλαγών
Τον τελευταίο ενάμιση χρόνο πολύς λόγος γίνεται για τις διαφορετικές και ταχύτατα μεταδιδόμενες παραλλαγές του αρχικού κορονοϊού SARS-CoV-2, που προκύπτουν αδιάκοπα από τυχαίες μεταλλάξεις και, σχεδόν...
COVID-19: το αλφαβητάρι των παραλλαγών
ΜΗΧΑΝΕΣ ΤΟΥ ΝΟΥ
Από την επιδημική κρίση στην οικολογική καταστροφή
Η διάσημη επιστημολόγος Ιζαμπέλ Στένζερ εξηγεί το γιατί το καπιταλιστικό φαντασιακό κατάφερε να δώσει μόνο πανικόβλητες ή ανορθολογικές απαντήσεις στην κρίση της νέας επιδημίας θέτοντας σε κίνδυνο τη...
Από την επιδημική κρίση στην οικολογική καταστροφή
ΜΗΧΑΝΕΣ ΤΟΥ ΝΟΥ
COVID: η ιατρικοποίηση ως πολιτική κατά της πανδημίας
Η μαζική ιατρικοποίηση, λόγω της πανδημίας του κορονοϊού, συνδέεται στενά με τον συστηματικό έλεγχο και την επιτήρηση κάθε πτυχής της ατομικής και κοινωνικής ζωής. Επομένως θα επιδιώξει να παραμείνει και μετά...
COVID: η ιατρικοποίηση ως πολιτική κατά της πανδημίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας