• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 11.5°C / 14.0°C
    3 BF
    51%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 4.2°C / 8.0°C
    3 BF
    52%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 10.0°C / 13.4°C
    4 BF
    67%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    4°C 3.9°C / 5.3°C
    1 BF
    81%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 8.0°C / 8.9°C
    3 BF
    71%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 3.6°C / 7.3°C
    2 BF
    61%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    1°C 0.4°C / 2.9°C
    3 BF
    69%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    9°C 8.5°C / 11.6°C
    3 BF
    76%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 15.5°C / 18.1°C
    6 BF
    54%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 13.9°C
    3 BF
    62%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.4°C / 16.3°C
    5 BF
    62%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 10.1°C / 11.6°C
    4 BF
    71%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 12.6°C / 12.6°C
    6 BF
    56%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 11.5°C / 11.5°C
    2 BF
    66%
  • Λαμία
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 8.3°C / 11.5°C
    2 BF
    100%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 14.8°C / 17.8°C
    3 BF
    61%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    13°C 11.7°C / 14.2°C
    3 BF
    51%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    8°C 7.1°C / 8.3°C
    2 BF
    54%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 4.3°C / 8.1°C
    3 BF
    63%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    1°C 0.8°C / 0.8°C
    2 BF
    82%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Από την επιδημική κρίση στην οικολογική καταστροφή

  • A-
  • A+
Η διάσημη επιστημολόγος Ιζαμπέλ Στένζερ, αντιπαραθέτοντας το απλοϊκό «φαντασιακό» της εξουσίας στην πλούσια και δημιουργική «φαντασία» των ανθρώπων, εξηγεί το γιατί, επί έναν χρόνο, το καπιταλιστικό φαντασιακό κατάφερε να δώσει μόνο πανικόβλητες ή ανορθολογικές απαντήσεις στην κοινωνική-υγειονομική κρίση της νέας επιδημίας και απαξιώνοντας τις επιστήμες θέτει σε κίνδυνο όχι μόνο τη δημοκρατία αλλά και τη ζωή των ανθρώπων

Ποτέ άλλοτε, όσο την εποχή της νέας ιογενούς επιδημίας, οι σύγχρονες κοινωνίες δεν συνειδητοποίησαν την αξία της βιοϊατρικής έρευνας και τη ζωτική σημασία των εφαρμογών της στην αντιμετώπιση της νόσου COVID-19 (νέες θεραπείες, φάρμακα και εμβόλια). Ποτέ άλλοτε και με τόσο άμεσο τρόπο οι εξελίξεις στις βιοϊατρικές επιστήμες δεν αναδείχτηκαν από την πολιτική εξουσία σε αποφασιστικό ρυθμιστικό παράγοντα για τη διαχείριση της καθημερινής ζωής όλων μας.

«Είναι, όμως, πάντα μια κάκιστη ιδέα το να ζητάμε από την “επιστήμη” να μας πει τι πρέπει να κάνουμε, διότι δεν είναι αυτό δική της δουλειά», υποστηρίζει η Ιζαμπέλ Στένζερ στο πρώτο μέρος της συνέντευξης που παρουσιάσαμε την προηγούμενη εβδομάδα (βλ. «Μηχανές του Νου», 8.5.21). Σήμερα, παρουσιάζουμε το δεύτερο μέρος της συνέντευξης που δημοσιεύτηκε στο βελγικό πολιτικό και πολιτιστικό περιοδικό «Agir par la culture» και αναδεικνύει τα αδιέξοδα του καπιταλιστικού φαντασιακού στη διαχείριση τόσο των οικολογικών όσο και των επιδημικών κρίσεων.

Ιζ. Στένζερ: Πώς να απελευθερωθούμε από το καπιταλιστικό φαντασιακό;

Γνωρίζουμε τον ρόλο που οι ανθρώπινες υπάρξεις επιτελούν στις τροποποιήσεις του περιβάλλοντός τους, στο πώς αυτές οι περιβαλλοντικές αλλαγές το επηρεάζουν, ειδικά το ζήτημα της νέας πανδημίας. Μπορούμε να ελπίζουμε ότι τα όσα συνέβησαν θα θέσουν σε αμφισβήτηση και θα τροποποιήσουν τις σχέσεις μας με το περιβάλλον;

Ας το ελπίσουμε, κυρίως γιατί θα πρέπει να περιμένουμε μια σειρά από πανδημίες. Αυτή είναι η πρώτη που λειτουργεί θαυμάσια για τον ιό, όμως σίγουρα δεν θα είναι η τελευταία. Οι ιοί είναι μηχανές και μιλάω σκοπίμως για μηχανές και όχι για έμβια όντα, γιατί ο μοναδικός σκοπός της ύπαρξής τους είναι να συναντήσουν έναν ξενιστή για να τους δεχτεί και να τους φιλοξενήσει.

Ορισμένες φορές αυτό συμβαίνει εις βάρος του ξενιστή τους, αλλά αυτό δεν είναι το σχέδιο των ιών. Οι ιοί ζωντανεύουν μόνο αν συναντήσουν τον κατάλληλο ξενιστή που θα τους επιτρέψει να ενταχθούν στη ζωή. Θα μπορούσε, επίσης, κανείς να πει ότι οι ιοί είναι οι εξόριστοι της ζωής, που αναζητούν έναν φιλόξενο τόπο προορισμού! Και ορισμένες φορές αυτό συμβαίνει με αμοιβαίο όφελος για τον ιό και τον ξενιστή του.

Ετσι, πολλά χαρακτηριστικά μας ως θηλαστικών τα οφείλουμε στην παρουσία των ιών, που έμαθαν να συμβιώνουν με και εντός των κυττάρων μας, επιτρέποντας, με την παρουσία τους, στους κυτταρικούς μας ιστούς να ανανεώνονται. Ο πλακούντας, για παράδειγμα, είναι ένα χαρακτηριστικό σωματικό όργανο των θηλαστικών που επινοήθηκε χάρη στους ιούς. Το γονιδίωμά μας είναι γεμάτο από κατάλοιπα ιών που κατά το παρελθόν εντάχθηκαν και κατάφεραν να «εγκλιματιστούν» μέσα στο ανθρώπινο γενετικό υλικό!

Προφανώς, στον σημερινό κόσμο μας, έχουν πολλαπλασιαστεί τόσο οι πιθανότητες συναντήσεων των ιών με τους ανθρώπους όσο και οι δυνατότητες εμφάνισης νέων επωφελών παραλλαγών για τους ιούς, εξαιτίας του γεγονότος ότι όλα τα οικολογικά περιβάλλοντα έχουν καταστραφεί και παραβιαστεί από τον άνθρωπο, για να μην αναφέρουμε την εντατική εκτροφή ζώων, που αποτελεί ιδανικό επωαστήριο για την ανανέωση των ιών.

Επομένως, ο τρόπος που καταστρέφουμε τη φύση, που κακομεταχειριζόμαστε τους ιδιαίτερους οικοτόπους μας, καθώς και τα ιδιαίτερα ανθρώπινα περιβάλλοντά μας, προσφέρει χρυσές ευκαιρίες στους ιούς. Από τη στιγμή που οι ιοί καταφέρνουν να μολύνουν ένα και μόνο ανθρώπινο ον, ανακαλύπτουν έναν εντελώς νέο κόσμο: έναν παγκοσμιοποιημένο κόσμο όπου τα πάντα κυκλοφορούν, έναν κόσμο που φαίνεται σχεδόν να έχει φτιαχτεί για να εξυπηρετεί τη διάδοσή τους.

Παλαιότερα, μια επιδημία μπορεί να χρειαζόταν χρόνια για να εξαπλωθεί σε μία ήπειρο ή για να διαδοθεί από μία ήπειρο σε μία άλλη. Στην περίπτωση της νέας επιδημίας, χάρη στις αερομεταφορές, χρειάστηκαν μόνο μερικές εβδομάδες... Βρισκόμαστε, λοιπόν, απέναντι σε μία περίπτωση παροιμιώδους απερισκεψίας όσων αφορά τη φύση των μέσων διάδοσης νέων ιών και στο πώς μπορούν να μας απειλήσουν.

Το χειρότερο, όμως, είναι ότι η πανδημία είναι μια κρίση, για την οποία δεν γνωρίζουμε ακόμη αν θα οδηγήσει σε εκατοντάδες χιλιάδες νεκρούς ή, όπως συνέβη τον προηγούμενο αιώνα με την ισπανική γρίπη, σε πολλά εκατομμύρια νεκρούς. Πάντως, εξ ορισμού, μια υγειονομική κρίση είναι περαστική. Εγκαθίσταται με την καταστροφή της φύσης, σχετίζεται με τις ανθρώπινες πρακτικές της εκμετάλλευσης, της εξόρυξης και της καύσης πλανητικών αγαθών που οδηγούν στην κλιματική αλλαγή.

Η κλιματική αλλαγή, όμως, δεν είναι μια πρόσκαιρη κρίση που θα περάσει. Οι απόγονοί μας και οι απόγονοι των απογόνων μας θα πρέπει να την αντιμετωπίσουν για πολλούς αιώνες, και αυτό μόνο στην καλύτερη των περιπτώσεων... αν δηλαδή καταφέρουν να επιβιώσουν.

Από την άλλη, αυτή η κλιματική αλλαγή πυροδοτεί ό,τι εμείς οι άνθρωποι έχουμε προκαλέσει, δηλαδή την έβδομη μαζική εξαφάνιση της ζωής στον πλανήτη Γη, η οποία απειλεί όχι μόνο εμάς τους ανθρώπους, αλλά το μεγαλύτερο μέρος των ζωικών ειδών... Πάντως, οι ιοί δεν θα εξαφανιστούν διότι δεν είναι έμβια όντα, ούτε και οι βασικοί ξενιστές τους, τα βακτήρια, θα εξαφανιστούν. Αρα, στη Γη θα εξακολουθεί να υπάρχει ζωή. Ομως, οι πιο πολύπλοκες μορφές ζωής της εποχής των ανθρώπων ενδέχεται να εκλείψουν για πάντα, όπως εξαφανίστηκαν οι κυρίαρχες μορφές ζωής της εποχής των δεινοσαύρων.

Πώς μπορούμε να καταλάβουμε ότι οι σχέσεις που έχουμε και διατηρούμε με το φυσικό περιβάλλον το αντικειμενοποιούν, το καθιστούν απλά αδρανές, λες και μπορούμε να το χρησιμοποιούμε κατά βούληση χωρίς συνέπειες;

Αυτή η ιδέα εξακολουθεί να διατηρείται, επειδή αποτελεί συστατικό στοιχείο του οικονομικοπολιτικού καθεστώτος που ονομάζεται καπιταλισμός, του σοσιαλιστικού καπιταλισμού μη εξαιρουμένου. Αυτό εκμεταλλεύεται ό,τι είναι εκμεταλλεύσιμο, απομυζά ό,τι μπορεί να απομυζηθεί και οτιδήποτε διαφορετικό απορρίπτεται ως άχρηστο.

Αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ιστορίας που ακολουθούμε στη Δύση και την οποία επιβάλαμε στον υπόλοιπο κόσμο μέσω της αποικιοκρατίας. Καταστρέψαμε άλλους τρόπους ζωής με φροντίδα για τη φύση. Η ιδέα ότι ο κυρίαρχος ρόλος μας είναι να κυριαρχούμε τη φύση, εξακολουθεί να αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα αυτού του φαντασιακού, το οποίο συνοψίζεται στη φράση που ακούμε συχνά: «Αυτοί που φοβούνται είναι όσοι αρνούνται την πρόοδο». Μόνο η φαντασία μπορεί να μας μιλήσει για τους ενδεχόμενους κινδύνους...

Αυτό που προκαλεί εντύπωση στις συζητήσεις για το σύνολο των κλιματικών καταστροφών που ήδη συντελούνται, είναι ότι διαπιστώνει κανείς τον ίδιο καθησυχαστικό ιδεαλισμό, στον οποίο ήδη αναφέρθηκα μιλώντας για την πανδημία, αλλά, σε αυτή την περίπτωση, εφαρμόζεται σε πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα: ενώ γνωρίζουμε καλά τι πρόκειται να συμβεί, συνεχίζουμε να συμπεριφερόμαστε σαν να πρόκειται να μη συμβεί τίποτα, σαν ένα θαύμα να μπορούσε να μας σώσει... Και αποτελεί μια τυπικά ιδεαλιστική τακτική το να απαντάμε μόνο με μια καθησυχαστική ρητορική.

Κατανοώ τους οικολόγους ακτιβιστές όταν λένε: «Εμείς δεν προστατεύουμε τη φύση, είμαστε η φύση που προστατεύει τον εαυτό της». Διότι η ιδεαλιστική απραξία, αυτή η αναισθητοποίηση της φαντασίας, έχει επιβληθεί εκεί όπου όλες οι αλληλεξαρτήσεις και όλες οι μορφές αλληλεγγύης απειλούνται και περιορίζονται πάντα από αδυναμία ή, επίσης, περιορίζονται σε ένα είδος «αλτρουιστικής» θυσίας: ό,τι ισχύει για τους αγίους που θυσιάζονται για τους άλλους, δεν ισχύει για τον κανονικό άνθρωπο που, ως καλός εγωιστής που υποτίθεται ότι είναι, φροντίζει μόνο για τα συμφέροντά του.

Ωστόσο, αν η φύση αποτελούνταν αποκλειστικά από εγωιστικά όντα, δεν θα υπήρχε πια φύση. Γνωρίζουμε πλέον ότι η φύση υπάρχει χάρη στις πολλαπλές και περίπλοκες αλληλεξαρτήσεις των όντων που τη συναποτελούν, καθώς και ότι υποβάθμιση της φύσης είναι ακριβώς η καταστροφή των επιμέρους κόσμων ή των οικοσυστημάτων, που συνδέονται μεταξύ τους από την αλληλεξάρτηση των έμβιων όντων που συνυπάρχουν μέσα σε αυτά.

Η καταστροφή λοιπόν, των αλληλεξαρτήσεων που εξυφαίνονται πάνω στη γήινη επιφάνεια, αυτό ισοδυναμεί με την απονέκρωση της γονιμότητάς της, σημαίνει ότι θα έχουμε μόνο καλλιέργειες που θα επιβιώνουν μόνο χάρη στα εξωγενή γονιμοποιητικά στοιχεία και τα ζιζανιοκτόνα, που μας δηλητηριάζουν: Οι μονοκαλλιέργειες είναι ευάλωτες στις επιδημίες, όσο και εμείς.

Η κοινωνική απομόνωση λόγω καραντίνας μπορεί να υπήρξε μια ευκαιρία αυξημένης συνειδητοποίησης για πολλούς που βρέθηκαν σε αυτή την κατάσταση εξαίρεσης ή εκτάκτου ανάγκης. Ταυτοχρόνως, συνεχώς επαναλάμβαναν ότι «δεν είναι παρά μόνο μια παρένθεση και κατόπιν θα πρέπει να συνεχίσουμε όπως πριν». Ποιες είναι οι προοπτικές για όσους υποστηρίζουν ότι, από τώρα, θα πρέπει να αλλάξουμε πορεία;

Πρώτα απ’ όλα, πιστεύω ότι δεν θα πρέπει να θεωρούμε προφανή την ιδέα ότι η δυσπιστία απέναντι σε όσους μας κυβερνούν, μας καθιστά ελεύθερους και ότι ο «κόσμος μετά την πανδημία» θα είναι διαφορετικός, επειδή θα έχουμε συνειδητοποιήσει αυτά που οφείλουμε στους/στις νοσοκόμους/-ες, στους καθαριστές των δημόσιων χώρων, στους οδηγούς των μέσων μεταφοράς κ.ά. Εξάλλου, η δυσπιστία μπορεί επίσης να εκφράζει κάλλιστα απαξίωση, μνησικακία, ξενοφοβία.

Τίποτα απ’ αυτά δεν θα πρέπει να θεωρείται αυτονόητο και να γίνεται αυτομάτως αποδεκτό, πρέπει να αντιστεκόμαστε σθεναρά και να μην αποδεχόμαστε κανένα επιχείρημα χωρίς να σκεφτούμε ότι ενδέχεται να κρύβει κάποια παγίδα. Κυρίως, όμως, πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι οι άνθρωποι δεν θα κάνουν κάτι διαφορετικό, αν δεν υποχρεωθούν να το κάνουν και δεν μπορούμε να πιστέψουμε ότι ήδη έχουν διδαχτεί το μάθημα της νέας επιδημίας.

Για παράδειγμα, θα πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι μετά την τελευταία οικονομική κρίση, ενώ μας είπαν ότι τα πάντα θα άλλαζαν προς το καλύτερο, ήλθαν πολύ αυστηρότεροι οικονομικοί περιορισμοί... Πρέπει λοιπόν να διατηρούμε τις μνήμες αυτών που ζούμε και της ιστορίας μας, για να μπορέσουμε να συλλάβουμε αυτό που θα συμβεί, πριν συμβεί.

Χρειάζεται να δημιουργήσουμε κάποια νοητική ανοσία απέναντι σε όλα αυτά και, αναμφίβολα, να δημιουργήσουμε τις αναγκαίες συμμαχίες: Στις δράσεις τους, οι αντικαπιταλιστές ακτιβιστές και οι συνδικαλιστές μπορούν να συνεννοηθούν και να δημιουργήσουν ένα κοινό μέτωπο απέναντι στα όσα συμβαίνουν. Είμαι πεπεισμένη ότι έχει έλθει η στιγμή που θα πρέπει να αναζητήσουμε σε αυτές τις ιστορίες αυθόρμητης αλληλεγγύης μεταξύ των πολιτών την απάντηση που απαιτεί η ιστορική συγκυρία, διότι θα υπάρξουν εκβιασμοί στον χώρο της εργασίας και θα μας πουν: «Μόνο εμείς υπερασπιζόμαστε όποιον πραγματικά θέλει να εργαστεί» κ.ο.κ.

Θα υπάρξουν επίσης ελιγμοί διαχωρισμού και διαίρεσης της κοινωνίας, που ήδη σχεδιάζονται και άρα θα πρέπει να τους περιμένουμε. Πρέπει να καταφέρουμε ό,τι εκδηλώνεται ως δημιουργική φαντασία και ως τεκμηριωμένη άρνηση να το προστατεύσουμε από τα δηλητήρια που θα του ρίξουν. Βρισκόμαστε σε μια ιστορική συγκυρία που δεν έχουμε το δικαίωμα να ελπίζουμε, διότι καμία παραχώρηση δεν θα υπάρξει και γιατί είναι πολύ ισχυροί αυτοί που κατέχουν την εξουσία. Από την άλλη πλευρά, όμως, είναι μια ιστορική στιγμή που δεν έχουμε το δικαίωμα να απελπιζόμαστε. Γιατί όλα αυτά που θα μάθουμε για να αντισταθούμε, θα επιτρέψουν στους απογόνους μας να βοηθούν ο ένας τον άλλο και να διαφύγουν από τη βαρβαρότητα της εντολής: ο καθένας για τον εαυτό του.

Αν σας ζητούσαν να πείτε κάτι θετικό που ο νέος κορονοϊός έχει φέρει ή θα επιφέρει στο μέλλον, τι θα σκεφτόσασταν;

Δεν επιθυμώ να απαντήσω σε αυτό το ερώτημα, επειδή επιβάλλει μεγάλες διακρίσεις μεταξύ των ανθρώπων. Για την πλειονότητα των ανθρώπων ο επιβεβλημένος κοινωνικός αποκλεισμός λόγω του κορονοϊού ήταν ένα απερίγραπτο μαρτύριο. Κατά τη διάρκεια του κατ’ οίκον περιορισμού, εγώ δεν ήμουν δυστυχής.

Ημουν διαρκώς σε επιφυλακή και προσπαθούσα να καταλάβω τι ακριβώς συνέβαινε. Με μεγάλη περιέργεια και ενθουσιασμό σημείωνα και συνέκρινα τις πιο ασήμαντες πληροφορίες σε σχέση με τις πιο σημαντικές. Επομένως έμαθα πολλά, όμως δεν μπορώ να πω ότι ήταν μια ευτυχής προσπάθεια μάθησης.

Υπήρξε απλώς μια επίμονη προσπάθεια να διερευνήσω το ερώτημα «Πώς είναι ένας κόσμος που ζει, ενώ οι πιο προφανείς απαντήσεις καταρρέουν;» ή το ερώτημα «Πώς είναι ένας κόσμος που αναζητά να βρει τον δρόμο του μέσα στην αβεβαιότητα;». Το να βρω τις κατάλληλες λέξεις για να περιγράψω με τρόπο κατανοητό αυτή την κατάσταση και τις πολλαπλές συνέπειες αυτής της συγκυρίας, υπήρξε μια έντονη φιλοσοφική αναζήτηση. Αν και ήταν ο ίδιος ο Χρόνος που έθετε το φιλοσοφικό ερώτημα «Τι ακριβώς είναι αυτή η ζωή;».


Ποια είναι

Η Ιζαμπέλ Στένζερ (Isabelle Stengers) γεννήθηκε στο Βέλγιο, σπούδασε χημεία και φιλοσοφία των επιστημών στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο των Βρυξελλών, όπου και δίδαξε επί δεκαετίες. Αναγνωρίζεται διεθνώς για το πλούσιο ερευνητικό και συγγραφικό της έργο. Εγινε παγκοσμίως γνωστή για την ανάπτυξη της θεωρίας των πολύπλοκων φυσικών συστημάτων, που προέκυψε από την πολυετή και ιδιαίτερα γόνιμη συνεργασία της με τον νομπελίστα Ιλία Πριγκοζίν (Ilya Prigogine).

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΜΗΧΑΝΕΣ ΤΟΥ ΝΟΥ
Ο γρίφος της υπερανοσίας
Εν αναμονή των νέων, πιο επιθετικών παραλλαγών του κορονοϊού, οι ιολογικές έρευνες μεταθέτουν τους ανοσολογικούς στόχους τους από την τυφλή εμβολιαστική ανοσία στην εξατομικευμένη «υπερανοσία».
Ο γρίφος της υπερανοσίας
ΜΗΧΑΝΕΣ ΤΟΥ ΝΟΥ
Η ανοσία των ανηλίκων στην COVID-19
Από την αρχή της πανδημίας οι γιατροί και οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι στην πλειονότητά τους τα παιδιά και οι έφηβοι μολύνονται πολύ λιγότερο από τον κορονοϊό SARS-CoV-2 και σπανίως αρρωσταίνουν σοβαρά από...
Η ανοσία των ανηλίκων στην COVID-19
ΜΗΧΑΝΕΣ ΤΟΥ ΝΟΥ
Ερωτική αποστασιοποίηση λόγω COVID-19
Στην εποχή της νέας πανδημίας, οι καλοκαιρινές ερωτικές περιπέτειες με αγνώστους θεωρούνται επιτρεπτές και σχετικά ασφαλείς μόνο όταν αμφότεροι οι εραστές είναι πλήρως εμβολιασμένοι κι αν χρειαστεί μπορούν να...
Ερωτική αποστασιοποίηση λόγω COVID-19
ΜΗΧΑΝΕΣ ΤΟΥ ΝΟΥ
COVID-19: το αλφαβητάρι των παραλλαγών
Τον τελευταίο ενάμιση χρόνο πολύς λόγος γίνεται για τις διαφορετικές και ταχύτατα μεταδιδόμενες παραλλαγές του αρχικού κορονοϊού SARS-CoV-2, που προκύπτουν αδιάκοπα από τυχαίες μεταλλάξεις και, σχεδόν...
COVID-19: το αλφαβητάρι των παραλλαγών
ΜΗΧΑΝΕΣ ΤΟΥ ΝΟΥ
COVID: η ιατρικοποίηση ως πολιτική κατά της πανδημίας
Η μαζική ιατρικοποίηση, λόγω της πανδημίας του κορονοϊού, συνδέεται στενά με τον συστηματικό έλεγχο και την επιτήρηση κάθε πτυχής της ατομικής και κοινωνικής ζωής. Επομένως θα επιδιώξει να παραμείνει και μετά...
COVID: η ιατρικοποίηση ως πολιτική κατά της πανδημίας
ΜΗΧΑΝΕΣ ΤΟΥ ΝΟΥ
Χωρίς «ανοσία» στην αντι-COVID πολιτική
Με τη βοήθεια του καθηγητή Ιατρικής Σπύρου Γεωργάτου, θα εξετάσουμε κάποια αδιαφανή προβλήματα –επιστημονικά και ταυτοχρόνως γεωπολιτικά– στη διαχείριση της πανδημίας.
Χωρίς «ανοσία» στην αντι-COVID πολιτική

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας