Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ο μητρικός θηλασμός, θεμέλιο ζωής

Ο μητρικός θηλασμός, θεμέλιο ζωής

  • A-
  • A+

Με αφορμή την Παγκόσμια Εβδομάδα Μητρικού Θηλασμού με θέμα-μήνυμα για το 2018 «Θηλασμός: θεμέλιο ζωής», που γιορτάζεται κάθε πρώτη εβδομάδα του Νοεμβρίου, το υπουργείο Υγείας συνέταξε ένα ενημερωτικό έγγραφο προς όλους τους φορείς δημόσιας υγείας της χώρας, τα βασικά σημεία του οποίου επισημαίνονται στη συνέχεια.

Οι συστάσεις που βασίζονται στην πρόσφατη επιστημονική βιβλιογραφία και σε διεθνείς οργανισμούς δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στη σημασία του μητρικού θηλασμού, προτρέποντας τις μητέρες να θηλάσουν τα μωρά τους αποκλειστικά για τους πρώτους 6 μήνες της ζωής για να έχουν την ιδανική αύξηση, ανάπτυξη και υγεία και να συνεχίσουν τον μητρικό θηλασμό ώς τα 2 χρόνια ζωής ή και περισσότερο, ταυτόχρονα με την επαρκή πρόσληψη στερεών τροφών.

Η εισαγωγή στερεών τροφών συνιστάται να γίνει στο 2ο εξάμηνο της ζωής, δηλαδή με τη συμπλήρωση των 6 μηνών ζωής, ενώ σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να γίνεται πριν από τη συμπλήρωση των 4 μηνών ζωής.

Οι σχετικές συστάσεις είναι διαθέσιμες σε ηλεκτρονική μορφή στον ιστότοπο του υπουργείου Υγείας (άξονας «Υγεία», ενότητα «Δημόσια Υγεία», υποενότητα «Μη Μεταδοτικά Νοσήματα») και θα αναλυθούν σε επόμενο άρθρο.

Το μητρικό γάλα είναι τέλεια σχεδιασμένο για τις διατροφικές και ανοσολογικές ανάγκες του κάθε παιδιού. Ο μητρικός θηλασμός είναι ο φυσικός και βέλτιστος τρόπος να σιτιστούν τα παιδιά και προάγει τον δεσμό μητέρας-παιδιού.

Τα ποσοστά του μητρικού θηλασμού, ιδιαίτερα στον δυτικό κόσμο από τα μέσα του 20ού αιώνα και μετά, γνώρισαν κάθετη πτώση.

Τα ποσοστά αποκλειστικού μητρικού θηλασμού στους 6 πρώτους μήνες παρουσιάζουν μεγάλες διακυμάνσεις στον ευρωπαϊκό χώρο, με τα μεγαλύτερα ποσοστά να καταγράφονται στη Γερμανία 22%, στη Σουηδία 12% και στην Αυστρία 9,7%. Αντίθετα στο Ηνωμένο Βασίλειο τα ποσοστά είναι πολύ χαμηλά, κάτω του 1%.

Η αύξηση των ποσοστών μητρικού θηλασμού θα μπορούσε να προλάβει περισσότερους από 823.000 παιδικούς και 20.000 μητρικούς θανάτους κάθε χρόνο.

Στα σημαντικά οφέλη του μητρικού θηλασμού, σύμφωνα με τις αναφορές των διεθνών οργανισμών και τη σχετική βιβλιογραφία, περιλαμβάνονται:

◼ η πρόληψη νόσων όπως του παιδικού άσθματος, της ατοπικής δερματίτιδας, των λοιμώξεων του γαστρεντερικού, των λοιμώξεων του κατωτέρου αναπνευστικού, της ωτίτιδας, η μακροπρόθεσμη πρόληψη του σακχαρώδους διαβήτη τύπου Ι και της παχυσαρκίας, σε βρέφη και σε παιδιά.

◼ η μακροπρόθεσμη ανάπτυξη της νοημοσύνης των παιδιών.

◼ η διατήρηση της υγείας των γυναικών (μειώνει τον κίνδυνο καρκίνου ωοθηκών και μαστού, μειώνει τον κίνδυνο υπέρτασης, βοηθάει τις μητέρες να επιστρέψουν σε ένα υγιές προ εγκυμοσύνης βάρος, μειώνει τον κίνδυνο ανάπτυξης παχυσαρκίας και πιθανόν του σακχαρώδους διαβήτη τύπου ΙΙ).

◼ η μείωση του κίνδυνου πρόσληψης βάρους και παχυσαρκίας στα παιδιά που θήλασαν σχεδόν κατά 10% σε σύγκριση με αυτά που κατανάλωσαν αγελαδινό γάλα σε μορφή σκόνης (formula).

◼ 14 φορές μικρότερο κίνδυνο θανάτου έχουν τα νεογνά 0-5 μηνών που θηλάζουν σε σύγκριση με όσα δεν θηλάζουν, σε χαμηλού και μέτριου εισοδήματος χώρες.

◼ η μείωση της δαπάνης για την υγεία.

◼ οι μακροπρόθεσμες θετικές επιδράσεις στην κατάσταση υγείας και ευημερίας τόσο σε παιδιά όσο και σε γυναίκες.

Στην Ελλάδα έχουν πραγματοποιηθεί από το Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού δύο εθνικές μελέτες για την εκτίμηση της συχνότητας και των προσδιοριστικών παραγόντων του μητρικού θηλασμού.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης του 2007, αν και τα ποσοστά έναρξης αποκλειστικού μητρικού θηλασμού ήταν υψηλά (>40%), παρατηρήθηκε σημαντική μείωση κατά την πρώτη εβδομάδα ζωής, ενώ το ποσοστό του αποκλειστικού μητρικού θηλασμού στον 6ο μήνα ζωής ήταν σχεδόν μηδενικό.

Στην εθνική μελέτη του 2017 τα ποσοστά του μητρικού θηλασμού βρέθηκαν σημαντικά υψηλότερα σε όλη τη διάρκεια του πρώτου εξαμήνου, παρ' όλα αυτά, στο τέλος του 6ου μήνα το ποσοστό αποκλειστικού μητρικού θηλασμού βρέθηκε <1%.

Προσφάτως, σημαντική βελτίωση παρουσίασαν οι πρακτικές των νοσοκομείων/μαιευτηρίων που σχετίζονται με τον μητρικό θηλασμό, έχοντας πια 4 δημόσια νοσοκομεία και 1 ιδιωτικό μαιευτήριο στην Ελλάδα που φέρουν την πιστοποίηση «Νοσοκομεία Φιλικά προς τα Βρέφη»/«Baby Friendly Hospital Initiative (BFHI)».

Αυτά είναι το ΠΓΝ «Αττικόν», το ΠΓΝ Μαιευτήριο Αθηνών «Ελενα Βενιζέλου», το «Αρεταίειον», το Ιδιωτικό Μαιευτήριο «Μητέρα» και το Περιφερειακό Γ.Ν. Πρέβεζας.

Σε αυτή την κατεύθυνση θα πρέπει να κινηθούν και άλλα γενικά νοσοκομεία και μαιευτήρια σε όλη την Ελλάδα ώστε ο μητρικός θηλασμός να προωθείται και να ξεκινά αμέσως μετά τη γέννηση του βρέφους.

Τα «Δέκα Βήματα» για τον επιτυχή μητρικό θηλασμό παρουσιάστηκαν για πρώτη φορά το 1989, από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) και τη UNICEF, που στη συνέχεια καθιέρωσαν την Πρωτοβουλία Νοσοκομεία Φιλικά προς τα Βρέφη (BFHI) που βασίζεται στην εφαρμογή των «Δέκα Βημάτων» τα οποία είναι τα εξής:

1. Υπαρξη γραπτής πολιτικής για τον θηλασμό και τακτική ενημέρωση του προσωπικού υγείας.

2. Εκπαίδευση όλου του προσωπικού υγείας στις απαραίτητες δεξιότητες για την εφαρμογή αυτής της πολιτικής.

3. Πληροφόρηση όλων των εγκύων για τα οφέλη και τον χειρισμό του θηλασμού.

4. Παροχή βοήθειας προς τις μητέρες για να ξεκινήσουν τον θηλασμό μισή ώρα μετά τη γέννηση.

5. Επίδειξη στις μητέρες για το πώς να θηλάζουν και πώς να διατηρηθεί η διατροφή των βρεφών με μητρικό γάλα ακόμη κι αν θα έπρεπε να αποχωριστούν τη μητέρα τους.

6. Να μη δίνεται στα νεογέννητα καμιά άλλη τροφή ή υγρό παρά μόνο μητρικό γάλα, εκτός κι αν επιβάλλεται να γίνει διαφορετικά για ιατρικούς λόγους.

7. Διευκόλυνση της πρακτικής «rooming in», δηλαδή να επιτρέπεται να παραμένει η μητέρα μαζί με το μωρό της 24 ώρες την ημέρα.

8. Ενθάρρυνση του θηλασμού όταν το μωρό το αποζητά.

9. Οχι πιπίλες ή άλλα αντικείμενα για το στόμα όταν το μωρό θηλάζει.

10. Ενδυνάμωση και δημιουργία ομάδων υποστήριξης του θηλασμού στις οποίες θα απευθύνονται οι μητέρες όταν φεύγουν από το νοσοκομείο ή την κλινική.

Ο ΠΟΥ και η UNICEF συστήνουν:

1. Εγκαιρη έναρξη του μητρικού θηλασμού μέσα στην πρώτη ώρα ζωής.

2. Αποκλειστικό μητρικό θηλασμό για τους πρώτους 6 μήνες ζωής.

3. Συνεχιζόμενο μητρικό θηλασμό μέχρι τα 2 χρόνια ζωής ή και παραπάνω με την εισαγωγή συμπληρωματικών στερεών τροφών.

Τα Ηνωμένα Εθνη καθορίζουν ως επισιτιστική ασφάλεια την πλήρη -και σε όλες τις περιπτώσεις- ύπαρξη σωματικής, κοινωνικής και οικονομικής πρόσβασης σε ικανοποιητικά, ασφαλή και θρεπτικά τρόφιμα σε όλους τους ανθρώπους, προκειμένου να καλύπτονται όλες οι διατροφικές ανάγκες για μια παραγωγική και υγιή ζωή. Οι πρώτες 1.000 ημέρες ζωής είναι σημαντικές καθώς σε αυτές χτίζεται η ανθρώπινη ανάπτυξη.

Ο μητρικός θηλασμός παρέχει επισιτιστική ασφάλεια στα παιδιά από την απαρχή της ζωής και συμβάλλει στην επισιτιστική ασφάλεια για όλη την οικογένεια.

Οι πολιτικές που προστατεύουν, προάγουν και υποστηρίζουν τη βέλτιστη σίτιση του παιδιού και του νεογνού θα πρέπει να περιλαμβάνουν επισιτιστική ασφάλεια για όλες τις έγκυες και τις θηλάζουσες.

Επιπλέον ο μητρικός θηλασμός είναι ένα παράδειγμα ουσιαστικής σύνδεσης ανάμεσα στην ανθρώπινη υγεία και το φυσικό οικοσύστημα.

Το μητρικό γάλα είναι ένα φυσικό, ανανεώσιμο τρόφιμο, που είναι περιβαλλοντικά ασφαλές και φιλικό με το περιβάλλον αφού παράγεται και διανέμεται στον καταναλωτή χωρίς μόλυνση, πακετάρισμα ή παραγωγή αποβλήτων.

Η τεχνητή διατροφή, αντίθετα, αποτελεί έναν μείζονα παράγοντα περιβαλλοντικής μόλυνσης που συμβάλλει στην καταστροφή των φυσικών πόρων και στην κλιματική αλλαγή με πάρα πολλούς τρόπους.

Η καθημερινή παραγωγή αγελαδινού γάλακτος, η επεξεργασία και το πακετάρισμα, η διανομή και η προετοιμασία νεογνικής formula απαιτούν την κατανάλωση καυσίμων και μεγάλες ποσότητες νερού. Γι’ αυτό, η τεχνητή διατροφή συμβάλλει στην αύξηση του φαινομένου του θερμοκηπίου και την κατανάλωση των αποθεμάτων του νερού που επιβαρύνουν την κλιματική αλλαγή.

Ο μητρικός θηλασμός είναι μια έξυπνη κλιματική απόφαση που συμβάλλει στην επισιτιστική ασφάλεια ακόμα και σε περιόδους κρίσης. Η προστασία, προαγωγή και υποστήριξη του μητρικού θηλασμού είναι σημαντικές για τον πλανήτη και τους ανθρώπους.

Παγκοσμίως, υπάρχουν περίπου 60 εκατομμύρια πρόσφυγες και μετανάστες, πολλοί από τους οποίους είναι νέα παιδιά και γυναίκες με κίνδυνο κακής διατροφής, που μπορούν να ωφεληθούν από τον μητρικό θηλασμό.

Ενας στους 5 ανθρώπους σε αναπτυσσόμενες περιοχές εξακολουθεί να ζει με λιγότερο από 1,9 δολάριο την ημέρα.

Ο μητρικός θηλασμός είναι μια από τις καλύτερες επενδύσεις για την παγκόσμια υγεία. Κάθε 1 δολάριο που επενδύεται στον μητρικό θηλασμό προκαλεί 35 δολάρια χρηματική επιστροφή.

Η έλλειψη μητρικού θηλασμού συσχετίζεται με οικονομικές απώλειες 302 δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως ή 0,49% απώλεια του εθνικού εισοδήματος.

Υπάρχουν πολλά εμπόδια στο να δημιουργηθεί ένα ικανό και υποστηρικτικό περιβάλλον για τις γυναίκες προκειμένου να θηλάσουν. Περιλαμβάνουν έλλειψη ικανοποιητικών υπηρεσιών υγείας, οικογενειακών και κοινωνικών υποστηρικτικών συστημάτων, εργασιακών συνθηκών και πολιτικών. Η δε προώθηση των εμπορικών υποκατάστατων του μητρικού γάλακτος επιδεινώνει την κατάσταση. Χρειάζεται εστιασμένη δράση για να επιτευχθεί ο παγκόσμιος στόχος που περιλαμβάνει τουλάχιστον 50% αποκλειστικό μητρικό θηλασμό μέχρι το 2025.

Ηδη έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος, αλλά υπάρχει ακόμα πολλή δουλειά να γίνει για να καλυφθούν τα κενά που έχουν δημιουργηθεί στις πολιτικές και την εφαρμογή τους.

*Δρ, Διαιτολόγος, επιστημονική συνεργάτις της Nutriscience

Για περισσότερες πληροφορίες

Οι ενδιαφερόμενοι φορείς, επαγγελματίες υγείας, μελλοντικοί γονείς μπορούν να αναζητήσουν περισσότερες πληροφορίες για θέματα μητρικού θηλασμού στους ακόλουθους ιστότοπους/συνδέσμους:

Διεθνείς ιστότοποι:

Ελληνικοί ιστότοποι:

Πηγή: moh.gov.gr

www.nutriscience.gr

ΕΥΕΞΙΑ-ΔΙΑΤΡΟΦΗ
Οι πρώτες τροφές των βρεφών
Τα βρέφη πρέπει να θηλάζουν αποκλειστικά για τους πρώτους 6 μήνες της ζωής τους, για να έχουν την ιδανική αύξηση, ανάπτυξη και υγεία. Αν δεν...
Οι πρώτες τροφές των βρεφών
ΕΥΕΞΙΑ-ΔΙΑΤΡΟΦΗ
Τα μικρόβια της πέψης
Τα μικρόβια του εντέρου συμβάλλουν με τρόπο καθοριστικό στην ανάπτυξη και στη λειτουργία του ανοσοβιολογικού συστήματος •Η χρησιμότητα των μικροβίων...
Τα μικρόβια της πέψης
ΕΥΕΞΙΑ-ΔΙΑΤΡΟΦΗ
Τον χειμώνα τρώω δημητριακά
Είναι χρήσιμο να ανακαλύψετε πόσο συμβάλλουν στη σωστή θρέψη τα δημητριακά ολικής αλέσεως. Ως πλήρης τροφή, τα δημητριακά πρέπει να περιέχουν και τα...
Τον χειμώνα τρώω δημητριακά
ΕΥΕΞΙΑ-ΔΙΑΤΡΟΦΗ
Θέλω και δεν θέλω να αδυνατίσω
Αυτό που έχω εντοπίσει στα τριάντα χρόνια που ασχολούμαι με τη διαταραχή βάρους είναι πως, συχνά, στην προσπάθεια αδυνατίσματος υπάρχει ένα σημαντικό...
Θέλω και δεν θέλω να αδυνατίσω