Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Διατροφή και εγκυμοσύνη

Διατροφή και εγκυμοσύνη

  • A-
  • A+

Η περίοδος της εγκυμοσύνης για μια γυναίκα ίσως είναι η πιο ευαίσθητη και ιδιαίτερη περίοδος στη ζωή της. Διαρκεί συνήθως 9 μήνες.

Μέσα σε αυτό το χρονικό διάστημα το σώμα της γυναίκας φιλοξενεί το έμβρυο, το οποίο προορίζεται να πάρει την πρώτη του ανάσα μόλις ολοκληρωθεί η ανάπτυξή του.

Παλαιότερα είχε καθιερωθεί η άποψη πως κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης η γυναίκα θα πρέπει να τρώει μεγάλες ποσότητες φαγητού, ώστε το έμβρυο να αναπτυχθεί σωστά.

Δεν είναι λίγες οι φορές που μια εγκυμονούσα θα άκουγε τη φράση «πρέπει να φας γιατί τρως για δύο». Αυτό φυσικά δεν ισχύει. Ομως αυτή η φράση κρύβει μια αλήθεια.

Η γυναίκα στην περίοδο της εγκυμοσύνης όντως τρώει για δύο, αλλά εννοούμε πως ό,τι καταναλώνει εκείνη, πρέπει να σκέφτεται ότι το ίδιο προσλαμβάνει και το έμβρυο. Για τον λόγο αυτό η διατροφή της γυναίκας θέλει ιδιαίτερη προσοχή.

Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης αναπτύσσεται ο πλακούντας. Αυτός αποτελεί το όργανο μέσω του οποίου το σώμα της μητέρας επικοινωνεί με το έμβρυο.

Ο ομφάλιος λώρος είναι αυτός που ενώνει τον πλακούντα με τη μητέρα. Μέσα από αυτή τη δομή η μητέρα τρέφει το έμβρυο και μεταφέρει θρεπτικά συστατικά απαραίτητα για την ανάπτυξή του.

Η φύση μάς προίκισε ώστε να δίνουμε συνέχεια στη ζωή και να αναπτύσσεται μέσα στο ανθρώπινο σώμα ένας νέος άνθρωπος.

Για αυτόν τον λόγο είναι πολύ σημαντικό η διατροφή στην εγκυμοσύνη να είναι ισορροπημένη και να προσφέρει όλα τα θρεπτικά συστατικά που είναι απαραίτητα για την ανάπτυξη του εμβρύου.

Πρωταρχικό ρόλο παίζει η ποιότητα της διατροφής και μετά η ποσότητα. Αυτό σημαίνει πως αν μια εγκυμονούσα τρώει μεγάλες ποσότητες τροφών με κενές θερμίδες (τρόφιμα που δεν έχουν θρεπτική αξία) μπορεί να έχει απόθεμα ενέργειας για την ανάπτυξη του εμβρύου, αλλά δεν θα έχει τα εξής απαραίτητα: βιταμίνες, μέταλλα, ιχνοστοιχεία, αμινοξέα, ωφέλιμα λιπαρά για την άρτια ανάπτυξή του.

Μια φτωχή ποσοτικά και ποιοτικά διατροφή μπορεί να έχει επιπτώσεις στην ανάπτυξη του εμβρύου.

Ας δούμε τι είναι σημαντικό να προσέχουν οι εγκυμονούσες στη διατροφή τους και για ποιο λόγο.

Η αύξηση τους βάρους στην εγκυμοσύνη είναι σημαντικός παράγοντας για την έκβασή της. Γενικότερα θα πρέπει να κυμαίνεται από 5 έως 16 κιλά, μάλιστα όσο χαμηλότερο είναι το βάρος της μητέρας πριν από την εγκυμοσύνη τόσο μεγαλύτερος είναι ο αριθμός των κιλών που μπορεί να βάλει και αντίστροφα.

Μια υπερβολική αύξηση βάρους μπορεί να σχετίζεται με την εμφάνιση σακχαρώδη διαβήτη κύησης, υπερτασική νόσο στην εγκυμοσύνη όπως προεκλαμψία, θυρεοειδοπάθεια, ενώ μπορεί να επηρεάσει μακροπρόθεσμα την υγεία του παιδιού.

Σύμφωνα με έρευνες, φαίνεται πως η υπερβολική αύξηση βάρους της μητέρας στην εγκυμοσύνη σχετίζεται με την εμφάνιση μεταβολικού συνδρόμου στην ενήλικη ζωή του παιδιού, με εμφάνιση παχυσαρκίας, διατροφικών διαταραχών και πολλών άλλων παθήσεων.

Αντίστοιχα η μικρή αύξηση του βάρους σε γυναίκες που ήταν λιποβαρείς οδηγούν σε μειωμένο ρυθμό ανάπτυξης του εμβρύου και πιθανά αναπτυξιακά προβλήματα.

Ως γενικό κανόνα μπορούμε να έχουμε πως κατά το 1ο και 2ο τρίμηνο της εγκυμοσύνης μια γυναίκα χρειάζεται επιπλέον 50-100 θερμίδες την ημέρα π.χ. με μια φέτα ψωμί ή/και 1 φρούτο επιπλέον ημερησίως, ενώ στο 3ο τρίμηνο φτάνει τις 300 θερμίδες επιπλέον π.χ. 1 γιαούρτι και 1 φρούτο.

Οπως φαίνεται από τα παραπάνω δεν είναι και τόσο μεγάλες οι επιπλέον ποσότητες που πρέπει να καταναλώνει μια εγκυμονούσα.

Ας αναφέρουμε μερικά θρεπτικά συστατικά που θα πρέπει να προσέχουμε ιδιαίτερα στην εγκυμοσύνη.

✔ Αλκοόλ: το αλκοόλ περνά στο έμβρυο μέσω του πλακούντα. Μειώνει την παροχή οξυγόνου στο έμβρυο, καθυστερεί την ανάπτυξη των κυττάρων.

Μια μητέρα που καταναλώνει μεγάλες ποσότητες αλκοόλ έχει αυξημένες πιθανότητες να γεννήσει ένα βρέφος το οποίο έχει νοητική καθυστέρηση, προβλήματα στην όραση και πολλά άλλα προβλήματα που συνθέτουν το σύνδρομο εμβρυϊκού αλκοολισμού.

✔ Καφεΐνη: υπάρχουν έρευνες που δείχνουν πως αυξημένη κατανάλωση που έγινε σε πειραματόζωα οδηγεί σε τερατογένεση, μειωμένο ρυθμό ανάπτυξης, μειωμένο βάρος, μειωμένο μέγεθος ήπατος και εγκεφάλου.

Σε ανθρώπους δεν έχουν πραγματοποιηθεί έρευνες, αλλά χρειάζεται προσοχή.

✔ Σακχαρίνη και ασπαρτάμη: η σακχαρίνη φαίνεται σε πειραματόζωα να είναι καρκινογόνος ουσία ενώ η ασπαρτάμη δεν διαπερνά τον πλακούντα αυτούσια, αλλά διασπάται πρώτα σε ασπαρτικό οξύ, φαινυλαλαλίνη και μεθανόλη, επομένως θέλει προσοχή να μην καταναλώνεται σε μεγάλες ποσότητες.

✔ Φυλλικό οξύ: παίζει καθοριστικό ρόλο στη σύνθεση του DNA και την ομαλή κυτταρική διαίρεση. Η έλλειψή του μπορεί να προκαλέσει βλάβες στο έμβρυο και τον πλακούντα.

Μειωμένη πρόσληψή του σχετίζεται με εμφάνιση ελλειμμάτων στον νευρικό σωλήνα του νεογνού, πρόωρη αποκόλληση του πλακούντα, προεκλαμψία, πρόωρο τοκετό και γέννηση λιποβαρών νεογνών. Θα πρέπει να προσλαμβάνονται 600μg/ημέρα. Καλές πηγές φυλλικού οξέος είναι τα σκούρα πράσινα φυλλώδη λαχανικά, τα όσπρια, οι φράουλες (περιέχουν 75-100 μg / μερίδα). Το φυλλικό οξύ όμως έχει ιδιαίτερη σημασία και πριν από τη σύλληψη.

✔ Βιταμίνη Β12: πολύ σημαντική βιταμίνη. Η έλλειψή της οδηγεί σε παρόμοιες επιπτώσεις όπως αυτές της έλλειψης φυλλικού οξέος. Συνήθως έλλειψή της εμφανίζεται σε όσους ακολουθούν χρόνια χορτοφαγική δίαιτα.

✔ Βιταμίνη D: συμβάλλει στη σύνθεση των οστών και την ομοιόσταση ασβεστίου. Η έλλειψή της μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένο βάρος νεογνού. Διατροφικά είναι δύσκολο να την προσλάβουμε καθώς υπάρχει κυρίως στα λιπαρά μέρη των γαλακτοκομικών και στον κρόκο του αυγού. Η σύνθεσή της προάγεται από την έκθεσή μας στον ήλιο.

✔ Σίδηρος: είναι το απαραίτητο στοιχείο για την αιμοποίηση και την αύξηση του όγκου του αίματος. Οι απαιτήσεις είναι 800-1.000 mg ημερησίως. Οι καλύτερες πηγές είναι το κόκκινο κρέας, τα πουλερικά, τα αυγά και τα ψάρια, καθώς και το συκώτι που χρειάζεται όμως προσοχή στην ποσότητα. Η απορρόφησή του είναι πιο εύκολη όταν συνδυάζεται με τρόφιμα πλούσια σε βιταμίνη C.

✔ Ασβέστιο: αποτελεί το βασικό μέταλλο των οστών. Η πρόσληψή του σχετίζεται με την οστική πυκνότητα που θα αναπτύξει το παιδί στην ηλικία των 8 ετών. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται γυναίκες που ακολουθούν υπερπρωτεΐνικες δίαιτες καθώς η αυξημένη κατανάλωση πρωτεΐνης οδηγεί σε αυξημένες απώλειες. Επίσης αυτές που ακολουθούν χορτοφαγικές δίαιτες καθώς και όσες ακολουθούν δίαιτες πλούσιες σε φυτικές ίνες (οι μεγάλες ποσότητες φυτικών ινών και φυτικού και οξαλικού οξέος μειώνουν την απορρόφηση ασβεστίου).

✔ Νάτριο: το νάτριο βρίσκεται σχεδόν σε όλα τα τρόφιμα αλλά η βασικότερη πηγή είναι το αλάτι. Η κατακράτηση υγρών στην εγκυμοσύνη μειώνει τις ανάγκες σε νάτριο. Επομένως πρέπει να μειώνουμε την κατανάλωση, αλλά να μην πέφτουμε σε μηδενικά επίπεδα.

✔ Ψευδάργυρος: συμμετέχει στον μεταβολισμό είτε σε ενζυμικές διαδικασίες είτε στη σύνθεση DNA. Ελλειψή του σχετίζεται με τερατογένεση στο νεογνό. Το μεγαλύτερο ποσοστό του προσλαμβάνεται από ζωικές πηγές, ενώ ο ψευδάργυρος από φυτικές πηγές δεν απορροφάται εύκολα. Οι γυναίκες χορτοφάγοι πρέπει να προσέχουν ιδιαίτερα. Επιπλέον όταν μια γυναίκα λαμβάνει σίδηρο λιγότερο από 30 mg/ημέρα καλό είναι να λαμβάνει συμπλήρωμα ψευδαργύρου.

Το αλκοόλ μειώνει την απορρόφησή του καθώς και τη μεταφορά του μέσω του πλακούντα στο έμβρυο. Από την άλλη η υπερβολική πρόσληψη επηρεάζει τον μεταβολισμό του χαλκού και την ανταπόκριση του ανοσοποιητικού, με αποτέλεσμα έναν ενδεχόμενο πρόωρο τοκετό.

Φυσικά οι ανάγκες στα παραπάνω θρεπτικά συστατικά επηρεάζονται και από πολλούς παράγοντες όπως η φυλή της μητέρας, το περιβάλλον, ο κοινωνικός περίγυρος καθώς και τα ίδια τα τρόφιμα.

Η ποιότητα των τροφίμων καθώς και η σύστασή τους σε θρεπτικά συστατικά διαφοροποιείται ανάλογα με τις συνθήκες ανάπτυξής τους (έδαφος ανάπτυξης των φυτών / διατροφή των ζώων).

Γενικά θα πρέπει να έχουμε στο μυαλό μας ότι χρειάζονται τρόφιμα από όλες τις ομάδες.

Η «διαίτα» στην εγκυμοσύνη

Ημερησίως η εγκυμονούσα χρειάζεται:

  • 6-10 μερίδες αμυλούχων (1 μερίδα = 1 φέτα ψωμί= 1/2 φλ. ρύζι ή ζυμαρικά = 2 με 3 φρυγανιές)
  • 2-4 μερίδες φρούτων (1 μερίδα = 1 μέτριο φρούτο όσο η γροθιά μας)
  • 3-5 μερίδες λαχανικών (1 μερίδα = 1 χούφτα ωμά λαχανικά)
  • 2-3 μερίδες γαλακτοκομικών (1 μερίδα = 1 φλ. γάλα ή γιαούρτι)
  • 4-9 μερίδες κρέατος (1 μερίδα = 30 γρ. μαγειρεμένου άπαχου κρέατος = 1 αυγό = 1/2 φλ. όσπρια)
  • 4-8 μερίδες λίπους (1 μερίδα = 1 κ. γλ. λάδι = 4 αμύγδαλα = 30 γρ. αβοκάντο κ.λπ.)

Φυσικά οι συστάσεις σε όλα τα παραπάνω διαφοροποιούνται όταν μιλάμε για πολύδυμες κυήσεις.

Προκειμένου να είστε σίγουρη ότι διατρέφεστε σωστά στην περίοδο της εγκυμοσύνης, ζητήστε τη βοήθεια ειδικού.

Μην ξεχνάτε πως η μελλοντική υγεία ενός παιδιού ξεκινά να καθορίζεται από την εμβρυϊκή ηλικία.

*Διαιτολόγος, επιστημονική συνεργάτις της Nutriscience, www.nutriscience.gr

 

ΕΥΕΞΙΑ-ΔΙΑΤΡΟΦΗ
Νηστίσιμη διατροφή τη Μεγάλη Εβδομάδα
Οι νηστίσιμες τροφές της Μεγάλης Εβδομάδας προσφέρουν ιδιαίτερα οφέλη στον οργανισμό μας, μας γεμίζουν πολύτιμα θρεπτικά συστατικά ώστε να νιώσουμε πιο δραστήριοι και ξεκούραστοι.
Νηστίσιμη διατροφή τη Μεγάλη Εβδομάδα
ΕΥΕΞΙΑ-ΔΙΑΤΡΟΦΗ
Μια σπουδαία τροφή
Τα πρώτα ίχνη καλλιέργειας ρυζιού βρέθηκαν στην ανατολική Κίνα και τη βόρεια Ινδία και έχουν ηλικία 7.000 ετών. Οι ρυζοκαλλιεργητές στην Ασία αναφέρονται ως «οι αγρότες των 50 αιώνων»!
Μια σπουδαία τροφή
φαγητό fast food
ΕΥΕΞΙΑ-ΔΙΑΤΡΟΦΗ
Έρευνα: Αναποτελεσματικά τα υγιεινά μενού των fast food
Γεμάτα θερμίδες και ειδικά επεξεργασμένα πρόσθετα, τα φαγητά που προσφέρουν τα εστιατόρια τύπου fast food ενδεχομένως αυξάνουν τον κίνδυνο πρόκλησης παχυσαρκίας και καρκίνου. 
Έρευνα: Αναποτελεσματικά τα υγιεινά μενού των fast food
Απώλεια βάρους
ΕΥΕΞΙΑ-ΔΙΑΤΡΟΦΗ
«Καταπίνω τα συναισθήματά μου»
Αρκετά συχνά η διαδικασία απώλειας βάρους είναι μία μακρόχρονη προσπάθεια, χαρίζεις χρόνο στον εαυτό σου για να ανακαλύψεις τον δικό σου τρόπο να φροντίζεσαι διατροφικά
«Καταπίνω τα συναισθήματά μου»
ΕΥΕΞΙΑ-ΔΙΑΤΡΟΦΗ
Ελπίδα και αδυνάτισμα
Ανάμεσα στα δημητριακά, πριν από το καστανό ρύζι, ας μιλήσουμε ξανά για αδυνάτισμα. Η ελπίδα του θεραπευόμενου να αδυνατίσει, όσες φορές και αν χαθεί, ματαιωθεί ή «κακοποιηθεί», σχεδόν ποτέ δεν σβήνει.
Ελπίδα και αδυνάτισμα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας