Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η εξάρτηση από την τροφή
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η εξάρτηση από την τροφή

  • A-
  • A+

Η νόσος της παχυσαρκίας είναι ιδιαίτερη νόσος που νοητικά γνωρίζεις πολύ καλά τι πρέπει να κάνεις, ψυχικά όμως δεν μπορείς να ακολουθήσεις και να εφαρμόσεις αυτό που γνωρίζεις ότι πρέπει να κάνεις.

Κι όταν χρησιμοποιώ τον όρο «παχύσαρκος», δεν αναφέρομαι στον Δείκτη Μάζας Σώματος (BMI) που κατατάσσει τους ανθρώπους με διαταραχή βάρους σε υπέρβαρους, παχύσαρκους ή παθολογικά παχύσαρκους μετά τη μέτρηση του βάρους τους διά το ύψος τους εις την δευτέρα, αλλά για όποιον είναι πάνω από το φυσιολογικό του βάρος και προσπαθεί να αδυνατίσει ή να σταθεροποιήσει το απολεσθέν βάρος του διαρκώς και ανεπιτυχώς.

Με λίγα λόγια, η μέτρηση αυτή, το ΒΜΙ, προσδιορίζει τον βαθμό παχυσαρκίας. Σαν να προσδιορίζεται το μέγεθος του «πάχους» που κατέχεις, ο συντελεστής δυσκολίας καθώς και η διάρκεια της πάλης και του αγώνα για να το χάσεις και, κάνοντας ακόμη μία παρανάγνωση, ο βαθμός κινδύνου που απειλεί την υγεία σου.

Το άτομο επιλέγει κάποια κατάχρηση, προκειμένου να ανακουφιστεί από τις εσωτερικές συγκρούσεις που βιώνει.

Θα μπορούσαμε να πούμε πως είναι ανθρώπινο ιδίωμα αυτή η συμπεριφορά. Το να γνωρίζω πως κάτι με καταστρέφει κι όμως να συνεχίζω να το πράττω, να αυτοκαταστρέφομαι. Να είμαι σε εξάρτηση από αυτό. Εξαρτημένος από αυτή τη συμπεριφορά.

Η ανακούφιση είναι η στόχευση, ανακούφιση με οποιονδήποτε τρόπο, και στη διαταραχή βάρους έχουμε τις πολυφαγίες σαν μέσο ανακούφισης. «Η εξάρτηση σαν ανακούφιση».

Αυτό είναι ίσως το πιο παράλογο που του συμβαίνει και δεν μπορεί να καταλάβει και να εξηγήσει ο άνθρωπος με διαταραχή βάρους. Να ανακουφίζομαι με την τροφή ενώ ταυτόχρονα αυτή η ανακούφιση μου κάνει κακό στην υγεία μου και με «παραμορφώνει» στο σώμα. Εξηγείται;

Η σημασία των πρώιμων σχέσεων του βρέφους για τη μετέπειτα εξέλιξη του παιδιού αναδείχθηκε και από τη Melanie Klein, η οποία, ως σημαντική εκπρόσωπος του ψυχαναλυτικού ρεύματος των αντικειμενότροπων σχέσεων, υποστήριξε ότι το βρέφος κατά τους πρώτους μήνες της ζωής του έχει μια συγκεχυμένη αντίληψη του εαυτού του και του κόσμου που το περιβάλλει, οπότε δεν μπορεί να αντιληφθεί τη μητέρα ως μια ξεχωριστή οντότητα από το ίδιο.

Το σημαντικότερο αντικείμενο για το βρέφος είναι το στήθος, το οποίο αντιμετωπίζεται από το βρέφος με αμφιθυμία καθώς άλλοτε –ως πηγή τροφής και ικανοποίησης– γίνεται αντιληπτό σαν «καλό» και άλλοτε –εξαιτίας κάποιας αποστέρησης ή ματαίωσης– γίνεται αντιληπτό από το βρέφος σαν «κακό».

Στη φάση αυτή, η μητέρα γίνεται κυρίως αντιληπτή σαν στήθος – μερικό αντικείμενο. Αργότερα στη ζωή, αν το άτομο αναπτύξει κάποια εξαρτητική συμπεριφορά, η σχέση του με το αντικείμενο μοιάζει με την αμφιθυμική του στάση απέναντι στη μητέρα-στήθος.

Μπορούμε έτσι να πάρουμε μία ιδέα για το πόσο βαθιές είναι οι ρίζες του προβλήματος και πόσο χρειάζεται προσοχή και κατανόηση η αντιμετώπισή του. Δεν είναι καθόλου απλό το δεν αντέχω να κάνω δίαιτα, δεν μπορώ να συγκρατηθώ και να έχω αυτοπειθαρχία στην τροφή.

Για πολλούς περίπλοκους λόγους δημιουργείται η συμπεριφορά της πολυφαγίας από τα πρώιμα στάδια της ζωής μας, και σίγουρα η λύση δεν είναι η αυτοκατηγορία και η ενοχή. Η εξάρτηση είναι μια συμπεριφορά ανεξέλεγκτη από τη λογική.

Ο Βρετανός παιδίατρος και ψυχαναλυτής Donald Winnicott εστίασε το ερευνητικό του ενδιαφέρον στην πρώιμη σχέση ανάμεσα στη μητέρα ή το άτομο που έχει κυρίως τη φροντίδα του βρέφους και στο ίδιο.

Ο Winnicott υποστήριξε ότι το βρέφος, προκειμένου να αποκτήσει σταδιακά μια αντίληψη ύπαρξης και συνοχής του Εγώ χρειάζεται να απολαύσει πλήρως την πρόνοια και τη φροντίδα του περιβάλλοντός του (holding).

Το βρέφος, υπό φυσιολογικές συνθήκες, περνά από την κατάσταση της μη απαρτίωσης σε μια δομημένη απαρτίωση με στόχο να γίνει ένα πρόσωπο, ένα άτομο καθεαυτό, μέσω της εν-οίκησης της ψυχής στο σώμα.

Η γονεϊκή και ιδίως η μητρική φροντίδα παίζουν σημαντικό ρόλο στα πρώιμα στάδια ανάπτυξης του παιδιού. Η μητρική φροντίδα σχετίζεται με τη δυνατότητα της μητέρας να αντιλαμβάνεται τις ανάγκες του παιδιού της και να ανταποκρίνεται ανάλογα.

Ομως προκειμένου το παιδί να μπορέσει να αναπτυχθεί και να περάσει σταδιακά από την πλήρη εξάρτηση στην ανεξαρτησία, πρέπει η μητέρα να αφήσει τον χώρο στο παιδί της να δομήσει το Εγώ του, μειώνοντας σταδιακά την εξάρτηση του παιδιού από τη φροντίδα της μητέρας.

Αν η μητέρα συνεχίζει να καλύπτει ή και να υπερκαλύπτει τις ανάγκες του παιδιού της, εκείνο θα θεωρεί ότι όλες του οι επιθυμίες πρέπει να ικανοποιούνται άμεσα και θα συνεχίσει να εξαρτάται από κάθε αντικείμενο και θα αναπτύξει ίσως σχέσεις εξάρτησης με αυτό.

Η διάσταση του εθισμού ως προς την τροφή δηλώνει πολλές φορές και το μέγεθος του προβλήματος, γιατί το άτομο ανάγει το αντικείμενο της εξάρτησης (την τροφή) στο σημαντικότερο κομμάτι της καθημερινότητάς του και οργανώνει τη ζωή του γύρω από αυτό, θυσιάζοντας την ελευθερία του στην πραγματικότητα προκειμένου να ικανοποιήσει την επιθυμία του.

Ισως μια πρώτη προσέγγιση για τη λύση της διαταραχής βάρους είναι η συναίσθηση της διάστασης του προβλήματος, με απόλυτο σεβασμό ως προς αυτό, παράλληλα με την εξασφάλιση μιας σταθερής θρεπτικής διατροφής χωρίς πείνα, χωρίς απαγορεύσεις. Οταν δεν αντέχει το άτομο και εμφανίζεται η εξάρτηση και, ανάλογα με τις ανάγκες του καθενός, ίσως είναι αναγκαία η αναζήτηση βοήθειας σε μια αναλυτική ψυχοθεραπεία.

ΞΕΡΕΤΕ ΟΤΙ:

Ο εθισμός είναι ένα είδος υποχρεωτικής συμπεριφοράς, με ταυτόχρονη αδυναμία του ατόμου να ελέγξει τη συμπεριφορά αυτή.

Οι εθισμοί συμπεριφοράς είναι αυτοί που δεν περιλαμβάνουν κάποια ουσία (αλκοόλ, ναρκωτικά, νικοτίνη).

Κάποιοι εθισμοί που σχετίζονται με τη συμπεριφορά όταν γίνεται κατάχρηση είναι: στη σωματική άσκηση, στα ψώνια, στο διαδίκτυο, στα ηλεκτρονικά παιχνίδια, στην εργασία κ.ά.

* Σύμβουλος διατροφής

alpanopoulou@gmail.com

 

ΕΥΕΞΙΑ-ΔΙΑΤΡΟΦΗ
Το αυτοσαμποτάζ του αδυνατίσματος
Χρειάζεται να παραδεχτούμε πως ο παχύσαρκος ζει πολύ συχνά σε μια κατάσταση «παραλογισμού» για να μπορέσουμε να καταλάβουμε ένα βασικό του σύμπτωμα (το αυτοσαμποτάζ). Ζει τον παραλογισμό είτε την περίοδο που...
Το αυτοσαμποτάζ του αδυνατίσματος
ΕΥΕΞΙΑ-ΔΙΑΤΡΟΦΗ
Η εικόνα του εαυτού μου και το σπιρτόκουτο
Είναι παράλογο να προσπαθήσουμε να εγκλείσουμε έναν άνθρωπο σε ένα μικρό μέρος, σε ένα σπιρτόκουτο, όπου ακόμα κι ένας ψύλλος θα ασφυκτιούσε από έλλειψη ζωτικού χώρου. Κι όμως, εντελώς αφύσικα, ο άνθρωπος που...
Η εικόνα του εαυτού μου και το σπιρτόκουτο
ΕΥΕΞΙΑ-ΔΙΑΤΡΟΦΗ
Θέλω και δεν θέλω να αδυνατίσω
Αυτό που έχω εντοπίσει στα τριάντα χρόνια που ασχολούμαι με τη διαταραχή βάρους είναι πως, συχνά, στην προσπάθεια αδυνατίσματος υπάρχει ένα σημαντικό έλλειμμα, το οποίο είναι ένας από τους πιο βασικούς...
Θέλω και δεν θέλω να αδυνατίσω
ΕΥΕΞΙΑ-ΔΙΑΤΡΟΦΗ
Αλλάζει ο τρόπος ζωής της οικογένειας
Η παιδική παχυσαρκία αποτελεί ένα από τα βασικότερα προβλήματα υγείας στην παιδική ηλικία. Η παχυσαρκία ορίζεται ως αποτέλεσμα αρνητικής συσχέτισης ανάμεσα στο επίπεδο της φυσικής δραστηριότητας και της...
Αλλάζει ο τρόπος ζωής της οικογένειας
ΕΥΕΞΙΑ-ΔΙΑΤΡΟΦΗ
Ενα άλλο είδος διατροφής
Η Μακροβιοτική Δίαιτα του Τζορτζ Οσάουα είναι ο πρόδρομος της σημερινής Υγιεινής Διατροφής και των βιολογικών τροφών, διότι από τότε προειδοποιούσε για τους μεγάλους κινδύνους που προκαλεί στον άνθρωπο και στη...
Ενα άλλο είδος διατροφής
ΕΥΕΞΙΑ-ΔΙΑΤΡΟΦΗ
Κατανόηση και παχυσαρκία
Οσα άρθρα κι αν γράψω, όλα, πάντα, έχουν την ίδια κατάληξη: πόσο απαραίτητο και σημαντικό είναι ο άνθρωπος με διαταραχή βάρους να αντιληφθεί τι συμβαίνει, ποιο είναι το πρόβλημά του. Πόσο έχει να κατανοήσει...
Κατανόηση και παχυσαρκία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας