Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Τα νερά του Αρη: υπάρχει, υπήρχε, θα υπάρξει ζωή;

Προς το παρόν η μέχρι τώρα εξερεύνηση του Αρη απέδειξε την ύπαρξη μιας αραιής ατμόσφαιρας, καιρικών αλλαγών και ανέμων, πάγων στους πόλους, πελώριων χαραδρών και πανύψηλων βουνοκορφών

Τα νερά του Αρη: υπάρχει, υπήρχε, θα υπάρξει ζωή;

  • A-
  • A+

Σε μια έκτακτη συνέντευξη Τύπου η NASA ανακοίνωσε τη Δευτέρα το απόγευμα τον εντοπισμό ύπαρξης νερού σε υγρή μορφή στην επιφάνεια του Αρη.

Γεγονός που αυξάνει πολύ την πιθανότητα ύπαρξης μικροβιακής μορφής ζωής στον γειτονικό μας πλανήτη τώρα ή κατά το παρελθόν.

Ενας από τους κύριους άλλωστε στόχους των σύγχρονων διαστημοσυσκευών που στέλνονται στον Αρη είναι και η έρευνα για την ύπαρξη ζωής.

Η αρχή των ανακαλύψεων που ανακοινώθηκαν σήμερα ξεκίνησε πριν από αρκετά χρόνια στη βάση ορισμένων εντυπωσιακών χαρακτηριστικών που εντοπίστηκαν σε φωτογραφίες που έστειλαν στη Γη διάφορες διαστημοσυσκευές που περιφέρονται γύρω από τον κόκκινο πλανήτη.

Οι παρατηρήσεις αυτές ξεκίνησαν να προβληματίζουν τους επιστήμονες της ΝΑSA από τα τέλη ακόμη του περασμένου αιώνα, όταν η προσεκτική μελέτη των φωτογραφιών υψηλής ανάλυσης που μας έστελναν διάφορες διαστημοσυσκευές σε τροχιά γύρω από τον κόκκινο πλανήτη οδήγησε τους ειδικούς επιστήμονες να βγάλουν το συμπέρασμα ότι σε μικρό βάθος κάτω από την επιφάνεια πρέπει να υπάρχουν μεγάλες ποσότητες νερού.

Τον Ιούνιο του 2000, 250 φωτογραφίες από τις 65.000 που είχαν εξεταστεί, μας έδειχναν ορισμένα παράξενα χαρακτηριστικά. Εξ αυτών, μετά από χρονοβόρες μελέτες, πρόσφατων ροών νερού, το οποίο ξεπετάχτηκε από το εσωτερικό σχηματίζοντας διάφορα αυλάκια.

Στη συνέχεια το νερό αναγκάστηκε να εξατμιστεί ή, καλύτερα, να εξαχνωθεί, λόγω της μικρής ατμοσφαιρικής πίεσης που επικρατεί στην αρειανή επιφάνεια, αφήνοντας όμως πίσω του τα ίχνη των ροών αυτών.

Η ανακοίνωση εκείνη ήταν ιδιαίτερα σημαντική γιατί είχαμε πλέον απτές ενδείξεις για την πιθανή ύπαρξη μεγάλων ποσοτήτων νερού στο υπέδαφος και την αναζωπύρωση της ελπίδας να εντοπίσουμε πιθανούς, μικροβιακούς έστω, ζώντες οργανισμούς ή απολιθώματά τους πολύ πριν από οποιαδήποτε ανθρώπινη επίσκεψη στον τέταρτο πλανήτη του ηλιακού μας συστήματος.

Ο πρώτος ερευνητής που ασχολήθηκε με το δεδομένο θέμα πριν από τέσσερα χρόνια ήταν ένας φοιτητής 21 ετών. Σήμερα, ο νεαρός αυτός φοιτητής ήταν ένας από τους δύο κύριους προσκεκλημένους ομιλητές στη συνέντευξη της NASA.

Το 2011 ο Lujendra (Luju) Ojha, από το Κατμαντού του Νεπάλ, ήταν τριτοετής φοιτητής στο Πανεπιστήμιο της Αριζόνα όταν παρατήρησε για πρώτη φορά τις ροές αυτές στη διάρκεια των θερμότερων εποχών του Αρη.

Αποτέλεσμα των παρατηρήσεων εκείνων ήταν η δημοσίευση μιας πρώτης εργασίας του(1) στο περίφημο επιστημονικό περιοδικό «Science», την οποία υπέγραφε επίσης και ο σύμβουλος-καθηγητής του, ο Alfred McEwen. Ο McEwen είναι υπεύθυνος για τις φωτογραφίες υψηλής ανάλυσης στις οποίες έγινε ο εντοπισμός των «χειμάρρων νερού» του Αρη, ενώ στη συνέντευξη της Δευτέρας ήταν κι αυτός παρών.

Εκτοτε οι Ojha και McEwen έχουν συμμετάσχει στη συγγραφή 11 ακόμη δημοσιευμένων εργασιών πάνω στο ίδιο θέμα. Σήμερα ο Luju Ojha, σε ηλικία 25 ετών, βρίσκεται στο Πανεπιστήμιο Georgia Tech (Georgia Institute of Technology) στην Ατλάντα των ΗΠΑ, και αναμένεται να λάβει το διδακτορικό του δίπλωμα περίπου σε έναν χρόνο.

Μέχρι τώρα γνωρίζαμε ότι στο παρελθόν, πριν από ένα δισεκατομμύριο χρόνια, στην επιφάνεια του κόκκινου πλανήτη έρεαν τεράστιες ποσότητες νερού, αφού είχαμε παρατηρήσει ιδιαίτερα εμφανή ίχνη διάβρωσης από τη ροή τεράστιων ποταμών σ’ όλες σχεδόν τις περιοχές της επιφάνειάς του.

Οι χιλιάδες φωτογραφίες των προηγούμενων διαστημοσυσκευών είχαν αποτυπώσει εκατοντάδες χαρακτηριστικά που μοιάζουν με ξερές κοίτες ποταμών, μερικά μάλιστα εκτείνονται σε μήκος 150 χιλιομέτρων και πάνω.

Υπάρχουν δηλαδή ενδείξεις κατακλυσμιαίων βροχών, ξερά κανάλια πλάτους 5 χιλιομέτρων και αμμουδιές παρόμοιες μ’ εκείνες των γήινων ποταμών, μεγάλες λίμνες ή ακόμα και ωκεανοί με μεγάλες ποσότητες νερού που διήρκεσαν όμως για ένα πολύ μικρό χρονικό διάστημα. Και έκτοτε ουδέν.

Μία σχετικά πρόσφατη ανακάλυψη αφορούσε επίσης και τον εντοπισμό τεραστίων ποσοτήτων νερού σε παγωμένη μορφή στο υπέδαφος του κόκκινου πλανήτη. Αν οι ποσότητες αυτές έλιωναν θα μπορούσαν να σχηματίσουν έναν ολόκληρο ωκεανό που θα κάλυπτε ολόκληρο τον Αρη σε βάθος 500 μέτρων.

Τόσο μεγάλες ποσότητες νερού θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν στους μελλοντικούς επισκέπτες του Αρη για τις ανάγκες των θερμοκηπίων τους, της διαβίωσής τους και την παραγωγή πυραυλικών καυσίμων (υδρογόνο-οξυγόνο), αλλά και για τη μελλοντική γαιομορφωποίηση του Αρη και τη μετατροπή του σε έναν κατοικήσιμο από τον άνθρωπο πλανήτη σε λιγότερο από 1.000 χρόνια.

Προς το παρόν, εκτός των ανωτέρω, η μέχρι τώρα εξερεύνηση του Αρη απέδειξε την ύπαρξη μιας αραιής ατμόσφαιρας, καιρικών αλλαγών και ανέμων, πάγων στους πόλους, πελώριων χαραδρών και πανύψηλων βουνοκορφών.

Η χαρτογράφηση που έγινε μας αποκάλυψε επίσης κι έναν κόσμο στου οποίου την επιφάνεια έχει γραφτεί ένα βίαιο και ανήσυχο παρελθόν γεμάτο με τεράστιες χαράδρες και πανύψηλα σβησμένα ηφαίστεια.

Αν και χωρίς τεχνητά κανάλια και Αρειανούς, ο κοκκινωπός αυτός πλανήτης περιλαμβάνει μερικά από τα πιο παράξενα χαρακτηριστικά που έχουμε δει ποτέ.

Τον γιγάντιο κρατήρα Ελλάς που, με βάθος 8 και διάμετρο 2.300 χιλιόμετρα, θα μπορούσε να καταπιεί ολόκληρο σχεδόν το Εβερεστ.

Πιο σημαντικό όμως απ’ όλα είναι ότι κατέγραψε επίσης και τα, εντελώς απρόσμενα για πολλούς, συστήματα κοιλάδων και καναλιών απορροής που ήσαν οι πρώτες σοβαρές ενδείξεις για την ύπαρξη νερού στο παρελθόν του Αρη.

Μια πελώρια κοιλάδα, μια σεισμική ρωγμή στον φλοιό του Αρη, η οποία αν βρίσκονταν πάνω στη Γη θα ξαπλώνονταν από τα Ουράλια μέχρι τη Πορτογαλία. Ακόμα πιο παράξενο είναι ένα βουνό που ονομάζεται Ολυμπος.

Είναι το ψηλότερο βουνό στο ηλιακό μας σύστημα, τριπλάσιο σε ύψος από το Εβερεστ, ενώ αν ήταν στη Γη η βάση του θα κάλυπτε ολόκληρη την Ελλάδα και το Αιγαίο μαζί. Οπως πολλά βουνά του κόκκινου πλανήτη είναι και αυτό ηφαίστειο στην κορυφή του οποίου βρίσκεται ένας κρατήρας με διάμετρο 80 χιλιομέτρων.

1 [A. S. McEwen, L. Ojha, C. M. Dundas, S. S. Mattson, S. Byrne, J. J. Wray, S. C. Cull, S. L. Murchie, N. Thomas, and V. C. Gulick. «Seasonal Flows on Warm Martian Slopes». Science 5 August 2011: 740-743. (DOI:10.1126/science.1204816)]

* Επίτιμος διευθυντής του Νέου Ψηφιακού Πλανηταρίου του Ιδρύματος Ευγενίδου

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Συσκευή για εντοπισμό μικροβίων στο Διεθνή Διαστημικό Σταθμό
Όσο και αν θεωρείται δεδομένο ότι ο διεθνής διαστημικός σταθμός και το πλήρωμα του δεν κινδυνεύουν από μικρόβια οι επιστήμονες έχουν βάσιμες υπόνοιες για το αντίθετο. Αμερικανοί ερευνητές έχουν αναπτύξει...
Συσκευή για εντοπισμό μικροβίων στο Διεθνή Διαστημικό Σταθμό
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
«Εικονικός» περίπατος στον πλανήτη Αρη
Όταν την δεκαετία του '80 δημοσιεύθηκε κείμενο περί ολογραφικής προβολής εικόνων και φιλμ στο χώρο θεωρήθηκε περίπου επιστημονική φαντασία. Σήμερα, τόσα χρόνια μετά, επιστήμονες της NASA μπορούν ολογραφικά να...
«Εικονικός» περίπατος στον πλανήτη Αρη
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Γιορτάζοντας τα 50 χρόνια από την πρώτη προσσελήνωση του ανθρώπου
Γιορτάζοντας τον πρώτο «περίπατο» του ανθρώπου πάνω στη Σελήνη, το Ιδρυμα Ευγενίδου διοργανώνει το επόμενο Σάββατο μια σειρά από πολύ ενδιαφέρουσες εκδηλώσεις.
Γιορτάζοντας τα 50 χρόνια από την πρώτη προσσελήνωση του ανθρώπου
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Τεχνικό πρόβλημα ανέβαλε την εκτόξευση δορυφόρου για τον Ήλιο
Αναβολή για 24 έως 48 ώρες δόθηκε στην εκτόξευση υψηλής τεχνολογίας δορυφόρου, ο οποίος θα τεθεί σε τροχιά γύρω από τον Ήλιο ώστε να τον μελετήσει από κοντινή απόσταση. Σύμφωνα με την ανακοίνωση της NASA,...
Τεχνικό πρόβλημα ανέβαλε την εκτόξευση δορυφόρου για τον Ήλιο
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Ταξιδέψτε στο κέντρο του γαλαξία [βίντεο]
Αστρονόμοι, από τις ΗΠΑ και τη Χιλή, δημιούργησαν την πρώτη σύντομη ταινία που μεταφέρει τον θεατή σε ένα εικονικό ταξίδι στο κέντρο του γαλαξία μας και μάλιστα με θέα 360 μοιρών. Η ταινία προσομοίωσης...
Ταξιδέψτε στο κέντρο του γαλαξία [βίντεο]
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Στο διάστημα οι δύο ελληνικοί μικροδορυφόροι
Με επιτυχία εκτοξεύθηκαν στο διάστημα οι δύο ελληνικής κατασκευής μικροδορυφόροι UPSat και DUTHSat την Τρίτη του Πάσχα, μαζί με 26 άλλους παρεμφερείς μικροδορυφόρους. Η εκτόξευση πραγματοποιήθηκε στο...
Στο διάστημα οι δύο ελληνικοί μικροδορυφόροι

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας