• Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 12.6°C / 15.7°C
    1 BF
    82%
  • Θεσσαλονίκη
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 9.9°C / 13.4°C
    1 BF
    87%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 13.3°C / 15.5°C
    3 BF
    76%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 9.9°C / 10.5°C
    1 BF
    83%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 12.9°C / 12.9°C
    2 BF
    82%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 8.0°C / 9.6°C
    2 BF
    85%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    4°C 4.4°C / 5.6°C
    1 BF
    100%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 11.8°C / 11.8°C
    2 BF
    87%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 12.7°C / 15.8°C
    4 BF
    79%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 10.9°C / 11.8°C
    2 BF
    82%
  • Ερμούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    16°C 12.7°C / 16.4°C
    3 BF
    66%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    12°C 12.3°C / 12.3°C
    2 BF
    73%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 15.3°C / 15.3°C
    3 BF
    83%
  • Λάρισα
    Ασθενής ομίχλη
    12°C 11.2°C / 12.3°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 11.5°C / 12.8°C
    0 BF
    86%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 12.8°C / 13.8°C
    1 BF
    83%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 12.8°C / 14.9°C
    0 BF
    90%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 12.1°C / 12.1°C
    1 BF
    92%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 9.7°C / 12.3°C
    1 BF
    99%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 8.3°C / 8.3°C
    0 BF
    86%
© MinervaStudio | Dreamstime.com

Oι πιθανοί στόχοι για την ανάπτυξη εμβολίων

  • A-
  • A+

Για να αποφευχθούν οι παρενέργειες και να γίνουν αποτελεσματικότερα τα εμβόλια η Καθηγήτρια του Τμήματος Βιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης και ιδρυτικό μέλος της εταιρείας ImmunoRec, Ειρήνη Αθανασάκη, προτείνει εναλλακτικούς στόχους για την ανάπτυξη προστατευτικής άμυνας από τον οργανισμό.

Η επιστημονική πρόταση αναπτύχθηκε μετά από επιστημονική έρευνα που πραγματοποίησε με βάση την εργασία της υποψήφιας διδάκτορός της, Τάνιας Αντωνοπούλου και δημοσιεύτηκε στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό,“Vaccine ” του εκδοτικού οίκου Elsevier τον περασμένο μήνα. Στο άρθρο παρουσιάζεται το πρωτεϊνικό προφίλ του ιού και συνεπώς οι πιθανοί στόχοι για την ανάπτυξη εμβολίων, ενώ αναδεικνύονται οι παρενέργειες των εμβολίων που χρησιμοποιούν ως στόχο την πρωτεΐνη S.

Ειρήνη Αθανασάκη


• Κυρία Αθανασάκη, ποια δεδομένα υπάρχουν για τις παρενέργειες των εμβολίων εναντίον του κορωνοιού;

Η ανάλυση της διεθνούς βιβλιογραφίας δίνει σημαντικά στοιχεία για την κατανόηση των συμπτωμάτων του SARS-CoV-2 και των παρενεργειών των εμβολίων, ενώ αναδεικνύει εναλλακτικούς στόχους στην ανάπτυξη προστατευτικής άμυνας στον οργανισμό.
Τον περασμένο μήνα δημοσιεύτηκε στο εξειδικευμένο έγκυρο διεθνές περιοδικό “Vaccine” του εκδοτικού οίκου Elsevier το άρθρο με τίτλο “ SARS-CoV-2 immunogenicity: is S protein the best target for vaccination?” από την υποψήφια διδάκτορα Τάνια Αντωνοπούλου και εμένα ως εποπτεύουσα Καθηγήτρια του Τμήματος Βιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης και ιδρυτικό μέλος της εταιρείας ImmunoRec (https://www.immunorec.gr/en/).

• Τι ακριβώς παρουσιάζεται στο συγκεκριμένο άρθρο;

Σε αυτό το άρθρο παρουσιάζεται το πρωτεϊνικό προφίλ του ιού και συνεπώς οι πιθανοί στόχοι για την ανάπτυξη εμβολίων, ενώ αναλύοντας τη βιολογία της πρωτεΐνης S (πρωτεΐνη ακίδας) αναδεικνύονται τα προβλήματα που δημιουργεί η μόλυνση από τον ιό, καθώς και οι παρενέργειες των εμβολίων που χρησιμοποιούν ως στόχο την πρωτεΐνη S.

Η πρωτεΐνη S αποδεικνύεται ότι ευθύνεται για τον καταρράκτη των φλεγμονωδών αντιδράσεων που παρατηρείται τη δεύτερη εβδομάδα της μόλυνσης, απορυθμίζει το σύστημα ρενίνης-αγγειοτενσίνης οδηγώντας σε μειωμένη καρδιοπροστασία και αυξημένη βλάβη στους πνεύμονες, συμβάλλοντας έτσι στην αθηροσκλήρωση, υπέρταση, καρδιακή ανεπάρκεια, χρόνια νεφρική νόσο, ενώ ταυτόχρονα επηρεάζει τον αγγειοπροστατευτικό βραχίονα του συστήματος ρενίνης-αγγειοτενσίνης - αλδοστερόνης (RAAS) οδηγώντας σε υπέρταση και διαταραχές στη μεταβολική δραστηριότητα του ανοσοποιητικού συστήματος. Επιπλέον η πρωτεΐνη S επηρεάζει το σύστημα ενδοκρινικού στρες, συμπεριλαμβανομένου του άξονα υποθαλάμου-υπόφυσης-επινεφριδίων (HPA), οδηγώντας σε χρόνια κόπωση και εντείνοντας τα ψυχιατρικά προβλήματα. Τελευταία, έχει αποδειχτεί μια ακόμη δράση της πρωτεΐνης S που σχετίζεται με την αύξηση της πήξης αίματος με κίνδυνο δημιουργίας θρομβώσεων.
Καταλαβαίνουμε λοιπόν ότι η παροχή της πρωτεΐνης S σε ένα οργανισμό υπό μορφή εμβολίου, ιδιαίτερα όταν η ποσότητα που χορηγείται δεν μπορεί να ελεγχθεί (mRNA και DNA εμβόλια) χρειάζεται μεγάλη προσοχή και μάλιστα σε οργανισμούς που ήδη παρουσιάζουν μια δυσλειτουργία στα παραπάνω ενδοκρινολογικά συστήματα.

• Υπάρχει εναλλακτική λύση;

Ας ξεκινήσουμε από το πιο απλό, που είναι η ύπαρξη εναλλακτικών στόχων για την ανάπτυξη εμβολίων.
Ο ιός SARS-CoV-2 έχει σχεδόν 80% ταυτότητα με τον αρχικό ιό SARS-CoV που έπληττε για χρόνια τις χώρες της Ανατολής. Το γονιδιωματικό του RNA, με τη βοήθεια των κυτταρικών στοιχείων του ατόμου που μολύνει, οδηγεί στην παραγωγή συνολικά 29 πρωτεϊνών εκ των οποίων 16 αποκαλούνται μη-δομικές πρωτεΐνες (Nsps), 4 αποκαλούνται δομικές πρωτεΐνες και περιλαμβάνουν την πρωτεΐνη ακίδας (S), την πρωτεΐνη της μεμβράνης (Μ), την πρωτεΐνη του περιβλήματος (Ε) και αυτή του νουκλεοκαψιδίου (Ν), ενώ οι υπόλοιπες 9 περιλαμβάνουν τις βοηθητικές πρωτεΐνες ORF3a, ORF3b, ORF6, ORF7a, ORF7b, ORF8, ORF9b, ORF9c και ORF10.

Πολλές αναλύσεις δείχνουν ότι και άλλες δομικές, μη δομικές και βοηθητικές πρωτεΐνες, εκτός της πρωτεΐνης S, γίνονται στόχος για το ανοσοποιητικό σύστημα ατόμων που έχουν μολυνθεί με τον ιό. Μάλιστα δείχνεται από τους Grifoni et al., ότι μόνο 11-27% των ασθενών αναπτύσσουν απόκριση για τις πρωτεΐνες Μ, S και Ν, ενώ πρόσθετες αποκρίσεις στοχεύουν μεταξύ άλλων τα nsp3, nsp4, ORF3a και ORF8. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η παρατήρηση ότι περίπου το 40%-60% των ατόμων που δεν έχουν εκτεθεί στον ιό φέρουν ειδικά κύτταρα που αντιδρούν με τον SARS-CoV-2, που σημαίνει ότι είτε έχουν εκτεθεί και δεν το έχουν νοσήσει (έχει ανταποκριθεί πλήρως το ανοσοποιητικό τους σύστημα), είτε υπάρχουν ομολογίες/ομοιότητες με άλλους ιούς στους οποίους έχουν εκτεθεί στο παρελθόν αυτά τα άτομα. Αντίστοιχα, οι Nelde et al, εντόπισαν κατηγορίες ατόμων με βάση την ιστοσυμβατότητά τους που αντιδρούν κατά προτεραιότητα με τις πρωτεΐνες ORF, Ν και Μ. Άρα ο στόχος των εμβολίων θα μπορούσε να μην είναι η πρωτεΐνη S.

• Με ποιο τρόπο η πρωτεΐνη S ευθύνεται για τον καταρράκτη των φλεγμονωδών αντιδράσεων που παρατηρείται τη δεύτερη εβδομάδα της μόλυνσης;

Η πρωτεΐνη S στην επιφάνεια του SARS-CoV οργανώνεται σε μια δομή ομο-τριμερούς, δηλαδή τρία ίδια μόρια πρωτεΐνης S ενώνονται μεταξύ τους, και αλληλεπιδρούν τις περισσότερες φορές με τον υποδοχέα του ανθρώπινου ενζύμου μετατροπής της αγγειοτενσίνης 2 (ACE2) για να μολύνουν τα κύτταρα του οργανισμού. Η πρωτεΐνη S που φτιάχνεται στα κύτταρα του ατόμου που έχει μολυνθεί, για να είναι λειτουργική υπόκειται σε «γλυκοσυλιώσεις», δηλαδή προσθήκες σακχάρων σε συγκεκριμένες θέσεις του μορίου, μέσω των οποίων γενικότερα οι ιοί καταφέρνουν να καλύψουν τους ανοσογονικούς τους επιτόπους, ενισχύοντας έτσι τη διαφυγή τους από την ανοσολογική απόκριση του ξενιστή. Το ένα μόριο πρωτεΐνης S περιέχει 22 θέσεις που συνδέονται με Ν-γλυκάνες και 2 θέσεις που συνδέονται με Ο-γλυκάνες, και κατά συνέπεια τα 3 μόρια πρωτεΐνης S έχουν 66 θέσεις Ν-γλυκοσυλίωσης και 6 θέσεις Ο-γλυκοζυλίωσης. Ανάλυση κρυοηλεκτρονικής μικροσκοπίας έδειξε ότι το 43% των γλυκανών είναι «φουκοζυλιωμένες», δηλαδή χρησιμοποιούν το σάκχαρο της φουκόζης.

• Πώς αυτές οι εκτεταμένες φουκοζυλιώσεις ευθύνονται για τον καταρράκτη των φλεγμονωδών αντιδράσεων που παρατηρούμε τη δεύτερη εβδομάδα της μόλυνσης;

Η φουκοζυλίωση είναι μια ουσιαστική βιολογική τροποποίηση που πραγματοποιείται με τη βοήθεια του ανθρώπινου ενζύμου α1,6-φουκοσυλτρανσφεράση (FUT8), που είναι το μόνο ένζυμο που καταλύει αυτή την απαιτούμενη τροποποίηση. Τα ανθρώπινα μόρια της ανοσοσφαιρίνης (αντίσωμα) IgG περιέχουν δύο θέσεις για Ν-γλυκάνες στις περιοχές που δένονται με τους υποδοχείς Fc σε πολλά είδη κυττάρων, όπως τα μακροφάγα, και η πρόσδεσή τους ανάλογα με το είδος του υποδοχέα Fc και το είδος της ανοσοσφαιρίνης μπορούν να προκαλέσουν φλεγμονώδεις ή αντιφλεγμονώδεις αντιδράσεις. Η ανοσοσφαιρίνη που παράγεται 4-5 μέρες μετά τη μόλυνση με τον ιό σε πολλά άτομα είναι του τύπου IgG1. Αυτή η ανοσοσφαιρίνη είναι αρκετά ιδιαίτερη διότι όταν είναι φουκοζυλιωμένη δένεται σε Fc υποδοχείς που επάγουν την παραγωγή αντιφλεγμονωδών ουσιών, ενώ όταν δεν είναι φουκοζυλιωμένη δένεται σε ένα Fc υποδοχέα (FcγRIIIa) που επάγει την παραγωγή φλεγμονωδών κυτοκινών από τα μονοκύτταρα. Σε σοβαρά νοσούντες ασθενείς με COVID-19 βρέθηκε ότι οι IgG1 ανοσοσφαιρίνες τους ήταν αφουκοζυλιωμένες. Δεδομένου ότι η φουκοζυλίωση καταλύεται αποκλειστικά από το FUT8, φαίνεται ότι η βαριά φουκοζυλίωση της πρωτεΐνης S που χρησιμοποιεί το ένζυμο του ατόμου που έχει μολύνει, στερεί από την IgG1 τη χρήση αυτού του τύπου γλυκοζυλίωσης, οδηγώντας έτσι στον καταρράκτη μιας φλεγμονωδούς κατάστασης. Και καταλαβαίνουμε ότι όσο περισσότερη πρωτεΐνη S υπάρχει στον οργανισμό, δηλαδή όσο μεγαλύτερο ιικό φορτίο, ή όσο περισσότερη πρωτεΐνη φτιάχνεται από το mRNA ή DNA εμβόλιο τόσο πιο έντονη μπορεί να γίνει η φλεγμονώδης αντίδραση.

• Πώς όμως η πρωτεΐνη S απορυθμίζει το σύστημα ρενίνης-αγγειοτενσίνης, το σύστημα ρενίνης-αγγειοτενσίνης-αλδοστερόνης (RAAS), αλλά και τον άξονα υποθαλάμου-υπόφυσης-επινεφριδίων (HPA).

Όπως ήδη είπαμε τις περισσότερες φορές η πρωτεΐνη S χρησιμοποιεί σαν υποδοχέα εισόδου στα κύτταρα του ξενιστή την ACE2 πρωτεΐνη. Η ACE2 εκφράζεται σε πολλά σημεία του οργανισμού, όπως στην αναπνευστική οδό, τον πνεύμονα, τον ειλεό, την ουροδόχο κύστη, τον οισοφάγο, την καρδιά, τους νεφρούς, τον υποθάλαμο, την υπόφυση και τα επινεφρίδια. Ο ρόλος της είναι αρκετά πολύπλοκος εφόσον ελέγχει τη δημιουργία της αγγειοτενσίνης 1-7 από την αγγειοτενσίνη II, καθώς και της αγγειοτενσίνης 1- 9 από την αγγειοτενσίνη Ι, η οποία στη συνέχεια μετατρέπεται επίσης σε αγγειοτενσίνη 1-7 από την ACE1. Η σχέση yin/yong μεταξύ ACE1 και ACE2 διατηρεί την ισορροπία στη σηματοδότηση ρενίνης-αγγειοτενσίνης που είναι  υπεύθυνη για τον έλεγχο της αρτηριακής πίεσης και της διατήρηση ισορροπίας υγρών και ηλεκτρολυτών.

Η σύνδεση με το σύστημα RAAS γίνεται μέσω της ACE1 η οποία επάγει την παραγωγή αγγειοτενσίνης II και τη σηματοδότηση των υποδοχέων αγγειοτενσίνης (AT)1 και AT2. Ο υποδοχέας ΑΤ1 ρυθμίζεται αρνητικά από τον υποδοχέα της αγγειοτενσίνης 1-7 (MAS), η οποία όπως έχουμε πει παράγεται από τη δράση της ACE2. Η υπερέκφραση AT1 σχετίζεται με τις παθολογικές καταστάσεις που αναφέρθηκαν παραπάνω. Εφόσον λοιπόν η πρωτεΐνη S δεσμεύει την ACE2 για δικό της όφελος, μειώνεται η ποσότητα της ACE2 που είναι διαθέσιμη για τις λειτουργίες του οργανισμού, μειώνεται η αγγειοτενσίνη 1-7 καθώς και ο υποδοχέας της και συνεπώς αυξάνεται ο ΑΤ1. Η ACE2, η αγγειοτενσίνη 1-7 και ο υποδοχέας MAS αποτελούν τον αγγειοπροστατευτικό βραχίονα του RAAS, του οποίου η εκτεταμένη ενεργοποίηση οδηγεί σε αρτηριακή υπέρταση, σε διαταραχή της ισορροπίας υγρών και ηλεκτρολυτών, καθώς και ανοσομεταβολικές διαταραχές.

• Για την δημιουργία στρες τι συμβαίνει;

Επιπλέον, η ACE2 σχετίζεται με την απόκριση στο στρες και το άγχος μέσω του ελέγχου της έκφρασης της κορτικοστερόνης και της προοπιομελανοκορτίνης στο πλάσμα και την υπόφυση, αντίστοιχα. Η εμπλοκή του ACE2 στον άξονα HPA συσχετίζεται με τα αυξημένα επίπεδα στρες των ατόμων που έχουν προσβληθεί από SARS. Στα άτομα αυτά, ενώ η δυσλειτουργία του άξονα HPA αποκαταστάθηκε ένα χρόνο μετά τη μόλυνση, οι ψυχιατρικές νοσηρότητες και η χρόνια κόπωση παρέμειναν και συνέχισαν να είναι κλινικά σημαντικές έως και τουλάχιστον 4 χρόνια μετά τη μόλυνση με SARS-CoV. Τέτοιες φυσικά παρατηρήσεις δεν είναι ακόμη διαθέσιμες για άτομα που έχουν προσβληθεί από SARS-CoV-2, αλλά η ομοιότητα του SARS-CoV-2 με τον SARS-CoV υποδεικνύει μια αντίστοιχη διαταραχή.

• Με το ενδεχόμενο θρομβώσεων τι γίνεται;

Θα γίνει αναφορά με μια δράση της πρωτεΐνης S που αποδείχτηκε τελευταία και έχει να κάνει με την πήξη του αίματος και τον κίνδυνο θρομβώσεων. Η πρωτεΐνη S (υπομονάδα S1) προκαλεί δομικές αλλαγές στο β και γ ινωδογόνο, το συμπλήρωμα 3 και την προθρομβίνη, προσδίδοντας ανθεκτικότητα στη λύση και συνεπώς αυξάνοντας την πήξη αίματος σε ασθενείς με COVID-19.

Όλες οι παραπάνω ιδιότητες της πρωτεΐνης S ισχύουν ανεξάρτητα από το πώς θα βρεθεί αυτή η πρωτεΐνη στον οργανισμό μας. Σε περίπτωση μόλυνσης με τον ιό, όλα τα παραπάνω εξαρτώνται από τον εκάστοτε οργανισμό, το γενετικό του υπόβαθρο, τις παθογένειες, καθώς και τις επιρρέπειες που τον διακρίνουν, ενώ σημαντικό ρόλο παίζει και το μέγεθος του ιικού φορτίου που θα αναπτυχθεί στον κάθε οργανισμό. Στην περίπτωση των πρωτεϊνικών εμβολίων, η ποσότητα της πρωτεΐνης S είναι καθορισμένη και μπορεί να θεωρήσει κανείς ότι είναι ελεγχόμενα επικίνδυνη. Στην περίπτωση όμως των mRNA και DNA εμβολίων η ποσότητα της πρωτεΐνης S που παράγεται δεν μπορεί ακόμη να ελεγχθεί και μπορεί να γίνει εξίσου επικίνδυνη με την καθεαυτού μόλυνση με τον ιό.

Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη στην περίπτωση των εμβολίων δεύτερης γενιάς (πρωτεϊνικά εμβόλια-εμβόλια υπομονάδων) είναι η απαραίτητη χρήση των ανoσοενισχυτικών, δηλαδή των ουσιών που διεγείρουν το ανοσοποιητικό σύστημα ώστε να το «αναγκάσουν» να ανταποκριθεί στην πρωτεΐνη που του παρέχεται ως εμβόλιο. Μέχρι σήμερα δεν έχει βρεθεί ακίνδυνο ανοσοενισχυτικό, με αποτέλεσμα να υπάρχει η πιθανότητα ανάπτυξης του συνδρόμου ASIA ( autoimmune/inflammatory syndrome induced by adjuvants) γνωστού και ως συνδρόμου του Shoenfeld, σε επιρρεπείς οργανισμούς.

Εν κατακλείδι, πολλά πρόσφατα ευρήματα αναδεικνύουν τα προβλήματα που μπορεί να προκαλέσει η πρωτεΐνη S στον οργανισμό και αποθαρρύνουν τη χρήση της ως στόχο για την ανάπτυξη εμβολίου, ενώ ταυτόχρονα εξηγούν τις παρατηρούμενες παρενέργειες των εμβολιασμών. Ο μεγάλος αριθμός ανοσοποιημένων ατόμων έχει δώσει την ευκαιρία να αναδειχθούν οι παρενέργειες των εμβολίων mRNA και DNA σε σύντομο χρονικό διάστημα. Οι εκτενείς αναλύσεις των ειδικοτήτων των ανοσοκυττάρων καθώς και των ανθεκτικών τύπων ιστοσυμβατότητας στη μόλυνση SARS-CoV-2 αναδεικνύουν εναλλακτικούς ιικούς στόχους για χρήση στην ανάπτυξη εμβολίων, οι οποίοι όμως και πάλι θα πρέπει να υποστούν εκτενή έλεγχο.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Εμβόλια mRNA: H Moderna μηνύει τις Pfizer/BionTech για παραβίαση πατέντας
Η Moderna ισχυρίζεται ότι οι εταιρείες Pfizer/BionTech αντέγραψαν την τεχνολογία mRNA που η εταιρεία είχε αναπτύξει χρόνια πριν από την πανδημία.
Εμβόλια mRNA: H Moderna μηνύει τις Pfizer/BionTech για παραβίαση πατέντας
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Βρετανική έρευνα: Μεθοτρεξάτη και τρίτη δόση εμβολίων για Covid-19
Η προσωρινή διακοπή της θεραπείας των ευπαθών ανθρώπων με το ευρέως συνταγογραφούμενο ανοσοκασταλτικό φάρμακο μεθοτρεξάτη, για δύο εβδομάδες μετά τον αναμνηστικό εμβολιασμό τους κατά του κορονοϊού, μπορεί να...
Βρετανική έρευνα: Μεθοτρεξάτη και τρίτη δόση εμβολίων για Covid-19
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Covid-19: Η πρώτη άμεση σύγκριση στα αποτελέσματα τεσσάρων εμβολίων
Έξι μήνες μετά τα μαζικά προγράμματα εμβολισμού δημοσιεύεται η πρώτη μεγάλη μελέτη άμεση σύγκρισης των αποτελεσμάτων των εμβολίων Pfizer,Moderna Novavax, Johnson & Johnson.
Covid-19: Η πρώτη άμεση σύγκριση στα αποτελέσματα τεσσάρων εμβολίων
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Τα εμβόλια προστατεύουν από μακρά Covid ακόμη και μετά τη λοίμωξη
Τα εμβόλια μειώνουν την πιθανότητα μακράς Covid-19 ακόμη κι αν γίνουν μετά τη λοίμωξη, αλλά σύνδρομο μετά-Covid έχουν πολλοί που ποτέ δεν νοσηλεύθηκαν λόγω κορονοϊού, σύμφωνα με δύο νέες μελέτες
Τα εμβόλια προστατεύουν από μακρά Covid ακόμη και μετά τη λοίμωξη
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Μειωμένος κατά 15% ο κίνδυνος θνησιγένειας για τις εμβολιασμένες έγκυες κατά της Covid
Νέα βρετανική επιστημονική έρευνα συμπέρανε ότι τα εμβόλια mRNA κατά την εγκυμοσύνη εμφανίζουν αποτελεσματικότητα 90% έναντι του κινδύνου λοίμωξης Covid-19 και είναι ασφαλή για τη μητέρα ή το μωρό.
Μειωμένος κατά 15% ο κίνδυνος θνησιγένειας για τις εμβολιασμένες έγκυες κατά της Covid
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Η Όμικρον 2 και τα αντισώματα για άλλες παραλλαγές του κορονοϊού
Οι ανεμβολίαστοι που μολύνονται από την παραλλαγή Όμικρον του κορονοϊού και ιδίως από την υποπαραλλαγή Όμικρον 2 (ΒΑ.2), είναι απίθανο να αναπτύξουν αντισώματα που θα τους προστατεύουν από άλλες παραλλαγές του...
Η Όμικρον 2 και τα αντισώματα για άλλες παραλλαγές του κορονοϊού

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας