• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    28°C 26.0°C / 29.1°C
    2 BF
    43%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 24.9°C / 27.7°C
    2 BF
    63%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    29°C 28.0°C / 29.3°C
    2 BF
    65%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.9°C / 26.9°C
    2 BF
    44%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.9°C / 26.9°C
    2 BF
    53%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 25.1°C / 27.0°C
    2 BF
    63%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    23°C 23.4°C / 23.4°C
    1 BF
    53%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.7°C / 25.7°C
    1 BF
    64%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    27°C 25.8°C / 28.2°C
    3 BF
    49%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    27°C 23.5°C / 26.9°C
    2 BF
    61%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.8°C / 27.2°C
    2 BF
    36%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    27°C 25.1°C / 26.7°C
    0 BF
    61%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.9°C / 27.9°C
    4 BF
    78%
  • Λάρισα
    Αυξημένες νεφώσεις
    25°C 25.1°C / 25.1°C
    2 BF
    48%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    28°C 24.5°C / 27.7°C
    2 BF
    56%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    28°C 26.8°C / 27.7°C
    3 BF
    49%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 26.2°C / 29.3°C
    0 BF
    35%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 24.3°C / 24.3°C
    2 BF
    73%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    26°C 25.8°C / 26.7°C
    1 BF
    85%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.9°C / 19.9°C
    3 BF
    70%

Μικρονόβα σε λευκό νάνο

ESO-M. Kornmesser, L. Calçada

Ανακαλύφθηκε στο σύμπαν η «μικρονόβα», νέο είδος αστρικής έκρηξης

  • A-
  • A+

Για πρώτη φορά οι αστρονόμοι παρατήρησαν ένα νέο τύπο αστρικής έκρηξης που ονόμασαν «μικρονόβα», που αντιδιαστέλλεται στις «σουπερνόβα» και τις απλές «νόβα». Πρόκειται για εκρήξεις που συμβαίνουν στην επιφάνεια ορισμένων πυκνών άστρων, των λευκών νάνων, χωρίς να τα καταστρέφουν, και η κάθε μία τους μπορεί να «κάψει» μέσα σε λίγες ώρες αστρική ύλη που ισοδυναμεί με περίπου 3,5 δισεκατομμύρια Πυραμίδες της Γκίζας.

Η παρατήρηση του φαινομένου έγινε με τη βοήθεια του Πολύ Μεγάλου Τηλεσκοπίου (VLT) του Ευρωπαϊκού Νοτίου Αστεροσκοπείου (ESO) στη Χιλή και του αμερικανικού διαστημικού τηλεσκοπίου TESS. Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον αστρονόμο Σιμόν Σκαρίνγκι του Τμήματος Φυσικής του βρετανικού Πανεπιστημίου του Ντάραμ, έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό «Nature», ενώ θα ακολουθήσει δεύτερη δημοσίευσή τους στο περιοδικό «Monthly Notices» της βρετανικής Βασιλικής Αστρονομικής Εταιρείας. Οι παρατηρήσεις των μικρονόβα έγιναν σε τρία άστρα σε αποστάσεις 1.680, 3.720 και 4.900 ετών φωτός από τη Γη αντίστοιχα.

Οι εκρήξεις μικρονόβα είναι υπερβολικά ισχυρά συμβάντα, αλλά μικρά από άποψη αστρονομικής κλίμακας, καθώς εκλύουν πολύ λιγότερη ενέργεια σε σχέση με τις γνωστές εδώ και αιώνες αστρικές εκρήξεις τύπου νόβα. Και τα δύο είδη εκρήξεων λαμβάνουν χώρα σε άστρα λευκούς νάνους, ψυχρά, αχνά και πυκνά άστρα με μάζα περίπου ανάλογη του Ήλιου μας, αλλά με μέγεθος μόνο όσο η Γη, τα οποία έχουν αστρικό σύντροφο και απαρτίζουν έτσι ένα διπλό σύστημα, σε τροχιά το ένα άστρο πέριξ του άλλου.

Ένας λευκός νάνος σε ένα τέτοιο διπλό αστρικό σύστημα μπορεί να «κλέψει» αστρική ύλη, κυρίως υδρογόνο, από τον πιο μικρό σύντροφό του που βρίσκεται σε κοντινή απόσταση. Καθώς το αέριο υδρογόνο πέφτει πάνω στην πολύ καυτή επιφάνεια του «κλέφτη» λευκού νάνου, πυροδοτεί πυρηνικές αντιδράσεις, με τα άτομα υδρογόνου να μετατρέπονται σε ήλιο με εκρηκτικό τρόπο. Στις εκρήξεις νόβα αυτές οι θερμοπυρηνικές αντιδράσεις συμβαίνουν σε όλη την επιφάνεια του άστρου, με συνέπεια όλος ο λευκός νάνος να «καίγεται» και να λάμπει φωτεινά για αρκετές εβδομάδες ή και μήνες. Αυτές οι εκρήξεις νόβα είναι διαφορετικές από τις σουπερνόβα, όταν ένα άστρο μεγαλύτερο από τον Ήλιο καταρρέει βαρυτικά και εκρήγνυται τελείως.

Οι εκρήξεις μικρονόβα είναι παρόμοιες με τις νόβα, αλλά μικρότερες σε κλίμακα και πιο σύντομες, διαρκώντας μόνο μερικές ώρες (περίπου δέκα) και όχι εβδομάδες. Συμβαίνουν επίσης μόνο σε λευκούς νάνους με ισχυρά μαγνητικά πεδία, με την πυρηνική σύντηξη να λαμβάνει χώρα σε τοπικό επίπεδο στους μαγνητικούς πόλους του άστρου.

Αυτό, κατά τον αστρονόμο Πάουλ Γκρουτ του ολλανδικού Πανεπιστημίου Ράντμπουντ, «οδηγεί σε βόμβες μικρο-σύντηξης που εκρήγνυνται και έχουν περίπου το ένα εκατομμυριοστό της ισχύος μιας έκρηξης νόβα, εξ ου και ο όρος μικρονόβα». Όπως είπε, «μόνο ένα μικρό ποσοστό του λευκού νάνου συμμετέχει στην έκρηξη, περίπου το ένα εκατομμυριοστό της επιφάνειάς του. Αυτό μεταφρασμένο στη Γη, είναι μια περιοχή όσο περίπου το Λονδίνο». Αλλά μία τέτοια τοπική μικρονόβα είναι ικανή να κάψει περίπου 20.000.000 τρισεκατομμύρια κιλά ύλης, που ισοδυναμεί με τη μάζα ενός μεγάλου αστεροειδούς ή με 3,5 δισεκατομμύρια Πυραμίδες της Γκίζας.

Ο Σκαρίνγκι δήλωσε ότι «η ανακάλυψη ήταν μια απρόσμενη έκπληξη και δείχνει πόσο δυναμικό είναι το σύμπαν. Τέτοια γεγονότα όπως οι μικρονόβα μπορεί να είναι στην πραγματικότητα πολύ συνηθισμένα, αλλά επειδή είναι τόσο γρήγορα, είναι δύσκολο να παρατηρηθούν τη στιγμή που συμβαίνουν. Για να τα δει κανείς, πρέπει να κοιτάξει στο σωστό μέρος τη σωστή ώρα».

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Η ανθρωπότητα «άγγιξε» για πρώτη φορά τον Ήλιο
Ιστορικές εξελίξεις στον τομέα της διαστημικής εξερεύνησης, καθώς το σκάφος που έστειλε η NASA στον Ήλιο πριν από μερικά χρόνια έστειλε δεδομένα από την εξωτερική του ατμόσφαιρα.
Η ανθρωπότητα «άγγιξε» για πρώτη φορά τον Ήλιο
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Iσχυρή ηλιακή έκλαμψη μπορεί να επηρεάσει τις δορυφορικές επικοινωνίες
Ο Ήλιος εξέπεμψε μια σημαντική και ισχυρή ηλιακή έκλαμψη που έγινε αντιληπτή από το Παρατηρητήριο Ηλιακής Δυναμικής της NASA. Τα ηλιακά φορτισμένα σωματίδια από την έκλαμψη αναμένεται να πλήξουν τη Γη τα...
Iσχυρή ηλιακή έκλαμψη μπορεί να επηρεάσει τις δορυφορικές επικοινωνίες
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Θεαματικά πλάνα από τον ήλιο και το περιήλιο τράβηξε το Solar Orbiter (Βίντεο)
Για πρώτη φορά διαστημικό σκάφος κατέγραψε τόσες και τέτοιες λεπτομέρειες από το μητρικό μας άστρο. Μεταξύ αυτών, μας παρουσιάζει και τον «ηλιακό σκαντζόχοιρο», έναν περίεργο πίδακα καυτών και κρύων αερίων.
Θεαματικά πλάνα από τον ήλιο και το περιήλιο τράβηξε το Solar Orbiter (Βίντεο)
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Μακρινός εξωπλανήτης με πολύ οικεία όψη
Η νέα έρευνα βασίστηκε στα αναρίθμητα παρατηρησιακά δεδομένα του περίφημου διαστημικού τηλεσκοπίου Κέπλερ, που είχε εκτοξευτεί από τη NASA το 2009 και τέθηκε εκτός λειτουργίας το 2018.
Μακρινός εξωπλανήτης με πολύ οικεία όψη
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Γιγάντια ηλιακή έκρηξη μήκους εκατομμυρίων χλμ. κατέγραψε το τηλεσκόπιο Solar Orbiter
Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (ESA) ανακοίνωσε ότι το ηλιακό παρατηρητήριο Solar Orbiter «είδε» τη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα ηλιακή «προεξοχή», η οποία εκτοξεύθηκε σε απόσταση εκατομμυρίων χιλιομέτρων στο...
Γιγάντια ηλιακή έκρηξη μήκους εκατομμυρίων χλμ. κατέγραψε το τηλεσκόπιο Solar Orbiter
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Σκοτεινή ύλη και μαύρες τρύπες ως δύο όψεις του ίδιου νομίσματος
Οι αστροφυσικοί ανακάλυψαν ότι όλοι ανεξαιρέτως οι γαλαξίες κινούνται και απομακρύνονται πολύ ταχύτερα απ’ ό,τι υπολογίζαμε και άρα θα έπρεπε να έχουν ήδη από καιρό διαλυθεί.
Σκοτεινή ύλη και μαύρες τρύπες ως δύο όψεις του ίδιου νομίσματος

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας