Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η δυναμική της συμπεριφοράς των ανθρώπινων μαζών
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η δυναμική της συμπεριφοράς των ανθρώπινων μαζών

  • A-
  • A+

Πριν από τέσσερις ημέρες δημοσιεύτηκε στο διεθνούς κύρους επιστημονικό περιοδικό «Science» μια πολύ ενδιαφέρουσα έρευνα που περιγράφει ικανοποιητικά τη συλλογική συμπεριφορά των ανθρώπινων ομάδων με όρους υδροδυναμικής: αδιαφορώντας δηλαδή για τις ατομικές συμπεριφορές ή τις προθέσεις των μεμονωμένων ατόμων.

Πρόκειται για ένα αυστηρά φυσικό μοντέλο που ενδέχεται, στο άμεσο μέλλον, να αποδειχτεί ιδιαίτερα χρήσιμο όταν η ομαδική συμπεριφορά των ανθρώπων γίνεται επικίνδυνη για τους ίδιους και την κοινωνία, όπως συμβαίνει, για παράδειγμα, με τις συλλογικές αντιδράσεις πανικού στην περίπτωση σεισμών, πυρκαγιών, ή σε ακραίες εκδηλώσεις κοινωνικής βίας και καταστολής.

Την έρευνα πραγματοποίησαν δύο Γάλλοι ερευνητές, ο Nicolas Bain και ο Denis Bartolo, οι οποίοι προσπάθησαν να εξηγήσουν τη συλλογική συμπεριφορά των χιλιάδων μαραθωνοδρόμων που συμμετέχουν κάθε χρόνο στον μαραθώνιο του Σικάγου.

Αναλύοντας λεπτομερώς αμέτρητα ντοκιμαντέρ από τους αμερικανικούς μαραθώνιους, διαπίστωσαν ότι η συνολική δυναμική του πλήθους των αθλητών δεν εξαρτάται από την ατομική συμπεριφορά των μεμονωμένων ανθρώπων που συμμετέχουν, αλλά, όπως απρόσμενα διαπίστωσαν, καθορίζεται από τη συνολική δυναμική του πλήθους: μια ενιαία και μαζική συμπεριφορά που περιγράφεται –και κυρίως προβλέπεται– ικανοποιητικά από νόμους της υδροδυναμικής!

Πράγματι, αναλύοντας την εκκίνηση των μαραθωνοδρόμων στην αφετηρία και το πώς κατόπιν αυτοί επιταχύνουν, διαπίστωσαν την παρουσία κυματοειδών κινήσεων, άλλοτε επιταχυνόμενων και άλλοτε επιβραδυνόμενων, του πλήθους των αθλητών. Μάλιστα, όπως διαπίστωσαν, αυτή η κυματοειδής κίνηση του πλήθους εξαρτάται όχι μόνο από τα ανθρώπινα εμπόδια και τις ιδιομορφίες του δρόμου, ο οποίος π.χ. άλλοτε στενεύει, άλλοτε φαρδαίνει, ρυθμίζοντας τη συνολική ροή της μάζας των αθλητών.

Για να ελέγξουν την ασφάλεια των συμπερασμάτων τους οι Γάλλοι ερευνητές μελέτησαν και άλλους μαραθώνιους αγώνες (του Παρισιού και της Ατλάντα), επιβεβαιώνοντας έτσι την προβλεπτική αξία του υδροδυναμικού τους μοντέλου για την ανθρώπινη μαζική συμπεριφορά, το οποίο ήταν σε θέση να προβλέπει επακριβώς τη συνολική και διαρκώς μεταβαλλόμενη κίνηση των αθλητών στα διάφορα σημεία της διαδρομής.

Η συγκεκριμένη έρευνα ανοίγει ενδιαφέροντα σενάρια για τη διαχείριση από τους ανθρώπους καταστάσεων εκτάκτου ανάγκης, όμως οι εφαρμογές της ενδέχεται να ενδιαφέρουν και άλλους τομείς, η κοινωνική δυναμική των οποίων παίζει σημαντικό ρόλο στα ανθρώπινα πράγματα, όπως π.χ. η οικονομία.

Το σημείο εκκίνησης, λοιπόν, των συγκεκριμένων ερευνών για τις κοινωνικές δυναμικές είναι αρκετά απλό: ενώ είναι ουσιαστικά αδύνατο να καταφέρει κανείς να προβλέψει επακριβώς τη συμπεριφορά μεμονωμένων ανθρώπων, εξαιτίας του μεγάλου αριθμού των φυσικών, συναισθηματικών, γνωστικών και κοινωνικών μεταβλητών που την καθορίζουν, τα πράγματα βελτιώνονται σημαντικά όταν μελετώνται συστήματα στα οποία τα μεμονωμένα πρόσωπα αποτελούν μέρος.

Σε αυτή την περίπτωση, η αναλόγια με την υδροδυναμική φυσική είναι φανερή: όπως συμβαίνει με τα μόρια που συγκροτούν ένα ρευστό, είναι πρακτικά αδύνατο να προβλέψουμε επακριβώς τη συμπεριφορά των μεμονωμένων προσώπων εξαιτίας του μεγάλου αριθμού των φυσικών, ψυχολογικών, γνωστικών και κοινωνικών παραμέτρων που από κοινού διαμορφώνουν τη συμπεριφορά τους, τα πράγματα αλλάζουν όταν εστιάζουμε στα ευρύτερα συστήματα στα οποία αυτά τα πρόσωπα εντάσσονται αποτελώντας αναπόσπαστο τμήμα τους.

Στο εσωτερικό μιας κοινωνικής ομάδας, τα μεμονωμένα πρόσωπα συμπεριφέρονται με τρόπο ανάλογο με τα άτομα και τα μόρια ενός ρευστού. Και όπως γνωρίζουμε από καιρό, για την πλήρη υδροδυναμική περιγραφή ενός ρευστού δεν είναι απαραίτητο να γνωρίζουμε τις ιδιότητες κάθε μεμονωμένου ατόμου ή μορίου για να υπολογίσουμε επακριβώς την κατεύθυνση ή τη δυναμική της κίνησής του, αρκεί να μπορούμε να υπολογίσουμε τη μέση τιμή των φυσικών παραμέτρων που καθορίζουν τη συνολική κίνηση του ρευστού.

Το νόημα αυτών των ερευνών είναι ότι μπορούμε ίσως να προβλέπουμε και άρα να χειραγωγούμε τη μελλοντική συμπεριφορά ενός ανθρώπινου πληθυσμού όχι εστιάζοντας στα μεμονωμένα άτομα που τον αποτελούν, αλλά στη συνολική συμπεριφορά τους στο πλαίσιο ενός πληθυσμού που ζει μια δεδομένη χρονική στιγμή σε ένα συγκεκριμένο περιβάλλον.

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Συγχρονισμός των εγκεφάλων στις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις
Από μια νέα σειρά πειραμάτων στο Πανεπιστήμιο Duke των ΗΠΑ με πιθήκους μακάκους προέκυψε ότι οι εγκέφαλοι δύο πειραματόζωων συγχρονίζονται όταν ο πρώτος εκτελεί μια δράση, ενώ ο δεύτερος παρατηρεί τον πρώτο...
Συγχρονισμός των εγκεφάλων στις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Εντόπισαν νευρώνες-καθρέφτες των συναισθημάτων
Σύμφωνα με μια έρευνα οι περίφημοι και αμφιλεγόμενοι «νευρώνες-κάτοπτρα» του εγκεφάλου των θηλαστικών ενεργοποιούνται είτε όταν τα πειραματόζωα δοκιμάζουν τα ίδια ένα αίσθημα πόνου είτε όταν απλώς βλέπουν άλλα...
Εντόπισαν νευρώνες-καθρέφτες των συναισθημάτων
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Εκφράζονται και πώς τα ανθρώπινα συναισθήματα στις νοηματικές γλώσσες;
Η έκφραση των συναισθημάτων είναι για πολλούς ανθρώπους μια εξαιρετικά δύσκολη διαδικασία. Πολύ συχνά δεν βρίσκουμε ή δεν έχουμε λόγια για να τα εκφράσουμε. Πώς, όμως, αντιμετωπίζουν αυτή τη δυσκολία έκφρασης...
Εκφράζονται και πώς τα ανθρώπινα συναισθήματα στις νοηματικές γλώσσες;
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Ενσυναίσθηση: γλωσσοδέτης ή ένα πολλά υποσχόμενο ερευνητικό πεδίο;
Μια ακόμη ενδιαφέρουσα συζήτηση με θέμα: «Η Νευροεπιστήμη της ενσυναίσθησης: γλωσσοδέτης ή υποσχόμενο ερευνητικό πεδίο;», οργανώνει η Μονάδα Νευροψυχολογίας και Παθολογίας του Λόγου της Α΄ Νευρολογικής...
Ενσυναίσθηση: γλωσσοδέτης ή ένα πολλά υποσχόμενο ερευνητικό πεδίο;
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Είναι εφικτή η νευροαπεικόνιση των συναισθημάτων;
Το Σάββατο, 12 Ιανουαρίου, θα πραγματοποιηθεί δημόσια συζήτηση ανάμεσα στον ψυχίατρο Νίκο Σμυρνή και τον νευρολόγο Κώστα Πόταγα, αν. καθηγητές στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας. Οι δύο ειδικοί θα παρουσιάσουν και θα...
Είναι εφικτή η νευροαπεικόνιση των συναισθημάτων;
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Οι μεγάλες «θυσίες» στην εξέλιξη της ζωής και η μεγάλη θυσία-πρόκληση που είναι μπροστά μας
Στο πλαίσιο των φετινών εκδηλώσεων «Ημέρες Ορθολογισμού»- έναν ετήσιο κύκλο διαλέξεων ανοιχτών στο μη ειδικό κοινό- κλήθηκε να μιλήσει την ερχόμενη Παρασκευή, στις 7.30 μ.μ., ο Λευτέρης Ζούρος, ομότιμος...
Οι μεγάλες «θυσίες» στην εξέλιξη της ζωής και η μεγάλη θυσία-πρόκληση που είναι μπροστά μας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας