Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Στο Βόρνεο τα αρχαιότερα δείγματα ζωγραφικής

Η μεγάλη βραχογραφία στο ασβεστολιθικό σπήλαιο του Βόρνεο, που απεικονίζει ενδεχομένως ένα πρωτόγονο βόδι, επιβάλλει την αναχρονολόγηση, κατά χιλιάδες χρόνια πριν, της γένεσης της ζωγραφικής τέχνης

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Στο Βόρνεο τα αρχαιότερα δείγματα ζωγραφικής

  • A-
  • A+

Εδώ και δεκαετίες οι αρχαιολόγοι και παλαιοντολόγοι μελετούν στο Βόρνεο τις αμέτρητες βραχογραφίες μιας παλαιολιθικής αναπαραστατικής τέχνης που έχει αποτυπωθεί στους βράχους των σπηλαίων από μυστηριώδεις ζωγράφους.

Το Βόρνεο είναι το μεγαλύτερο νησί στο αρχιπέλαγος της Ινδονησίας, βρίσκεται βόρεια της Αυστραλίας, στη θαλάσσια περιοχή της Νοτιοανατολικής Ασίας, και το τοπωνύμιο του νησιού είναι Καλιμαντάν.

Στους βράχους των σπηλαίων του βρίσκει κανείς πανάρχαια ζωγραφικά αποτυπώματα από εκατοντάδες παλάμες ανθρώπινων χεριών, αναπαραστάσεις άγριων ζώων και αινιγματικές ανθρώπινες φιγούρες, όλα ζωγραφισμένα με διαφορετικές τεχνικές και χρώματα.

Εργα μιας πολύ πρώιμης παλαιολιθικής ζωγραφικής δημιουργημένα από τους πρώτους πληθυσμούς σύγχρονων ανθρώπων (Homo sapiens) που μετανάστευσαν και έζησαν στο νησί πριν από τουλάχιστον 60 χιλιάδες χρόνια.

Πριν από μία εβδομάδα δημοσιεύτηκε στο εγκυρότατο επιστημονικό περιοδικό «Nature» η έρευνα μιας ομάδας Αυστραλών ερευνητών υπό τη διεύθυνση του Maxime Aubert, κορυφαίου παλαιοαρχαιολόγου στο Πανεπιστήμιο Griffith της Αυστραλίας.

Στο άρθρο εξηγούν λεπτομερώς πώς κατάφεραν να ανακαλύψουν σε σπήλαιο του ανατολικού Καλιμαντάν μια σειρά από παράξενες σπηλαιογραφίες, οι οποίες –όπως διαπίστωσαν μέσω της ραδιοχρονολόγησης– είναι ηλικίας από 52 έως τουλάχιστον 40 χιλιάδων ετών.

Για να αντιληφθεί κανείς τη σημασία αυτής της ανακάλυψης πρέπει να γνωρίζει ότι, μέχρι σήμερα, οι πιο αρχαίες βραχογραφίες είναι αυτές που βρίσκονται στο σπήλαιο La Pasiega στην Ισπανία, που ζωγραφίστηκαν πριν από 65 χιλιάδες χρόνια από Νεάντερταλ, πρόκειται όμως για μια σειρά από γραμμές και άτακτα ζωγραφισμένα σημεία και όχι για αναπαραστατική ζωγραφική τέχνη, η οποία, όπως πιστεύαμε, πρέπει να εμφανίσθηκε πολύ αργότερα.

Πριν από τις ανακαλύψεις στο Βόρνεο, οι αρχαιότερες ζωγραφικές αναπαραστάσεις ζώων, ανθρώπων ή αντικειμένων ήταν οι βραχογραφίες στο σπήλαιο Chauvet-Pont-d’Arc στη Νότια Γαλλία, που δημιουργήθηκαν πριν από 37 έως 34 χιλιάδες χρόνια, καθώς και οι σπηλαιογραφίες στο νησί Sulawesi στις Φιλιππίνες, ηλικίας 35,4 χιλιάδων χρόνων.

Οι εντυπωσιακές σπηλαιογραφίες του Βόρνεο που ήρθαν πρόσφατα στο φως υποδεικνύουν ότι οι αναπαραστατικές-ζωγραφικές ανησυχίες του είδους μας εμφανίσθηκαν πολύ νωρίτερα από ό,τι πιστεύαμε και το γεγονός ότι εκδηλώθηκαν σχεδόν ταυτόχρονα σε διαφορετικά και πολύ απομακρυσμένα σημεία του πλανήτη εξηγείται ίσως από τις πλανητικές μεταναστεύσεις του είδους μας.

Χάρη στη συγκεκριμένη έρευνα αποκαλύφθηκε ότι, στο βάθος της σπηλιάς Lubang Jeriji Saléh στο ανατολικό Καλιμαντάν, υπάρχει η αναπαράσταση τριών ζώων που μοιάζουν με άγρια βόδια, η μεγαλύτερη φιγούρα έχει διάμετρο πάνω από δύο μέτρα (βλ. φωτ.) και αποτελεί την αρχαιότερη βραχογραφία που έχουμε ανακαλύψει μέχρι σήμερα.

Αυτές οι τρεις βραχογραφίες πρωτόγονων ζώων, μαζί με τις εκατοντάδες ανθρώπινες παλάμες που βρίσκουμε στα τοιχώματα του σπηλαίου, αποτελούν μια πολύ πρώιμη μαρτυρία ή ένα πρώτο στάδιο στην ανάπτυξη της ανθρώπινης παραστατικής τέχνης.

Πράγματι, από τις διαφορές στη χρονολόγηση των πρωτόγονων ζωγραφικών αναπαραστάσεων και τις διαφορές στην τεχνική και στα χρώματα που βλέπουμε στις πολυάριθμες σπηλαιογραφίες στο Βόρνεο, οι ερευνητές είναι σε θέση να διακρίνουν τρία διαφορετικά στάδια ή φάσεις της παλαιολιθικής ζωγραφικής: τα τρία ζώα και τα αποτυπώματα από τις ανθρώπινες παλάμες που ανακάλυψαν πρόσφατα αποτελούν το πρώτο στάδιο.

Ενώ οι αναπαραστάσεις των ανθρώπινων μορφών, που χρονολογούνται πολύ αργότερα (περίπου 20 χιλιάδες χρόνια πριν), αντιστοιχούν στο τελευταίο στάδιο της παλαιολιθικής τέχνης, η οποία γίνεται πιο γεωμετρική και αφαιρετική.

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Νεάντερταλ με χειρωνακτικές δεξιότητες ενός... ράφτη
Σε αντίθεση με το πάγιο παλαιοντολογικό σενάριο, οι Νεάντερταλ (Homo neanderthalensis) διέθεταν εξαιρετικές χειρωνακτικές ικανότητες, εφάμιλλες ίσως με αυτές των πρώτων σύγχρονων ανθρώπων (Homo sapiens)! Το...
Νεάντερταλ με χειρωνακτικές δεξιότητες ενός... ράφτη
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Ο επιστημονικός λόγος στον Λόφο των Νυμφών
Για δεύτερη χρονιά, οι Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης (ΠΕΚ) επιστρέφουν και φέτος στον κήπο του Αστεροσκοπείου Αθηνών -στον Λόφο των Νυμφών στο Θησείο- για να μας προτείνουν τέσσερις νέες θεματικές βραδιές...
Ο επιστημονικός λόγος στον Λόφο των Νυμφών
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Αρχιμήδης: ο κοχλίας, η τροχαλία και το αίνιγμα της Ραβέννας
Από σήμερα ξεκινά στη «Zivasart Gallery» η έκθεση αρχαιοελληνικών εργαλείων και μηχανών που προέρχονται από την συλλογή αυθεντικών εργαλείων και μηχανισμών προβιομηχανικής και αρχαίας τεχνολογίας του Βασίλη...
Αρχιμήδης: ο κοχλίας, η τροχαλία και το αίνιγμα της Ραβέννας
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Εκφράζονται και πώς τα ανθρώπινα συναισθήματα στις νοηματικές γλώσσες;
Η έκφραση των συναισθημάτων είναι για πολλούς ανθρώπους μια εξαιρετικά δύσκολη διαδικασία. Πολύ συχνά δεν βρίσκουμε ή δεν έχουμε λόγια για να τα εκφράσουμε. Πώς, όμως, αντιμετωπίζουν αυτή τη δυσκολία έκφρασης...
Εκφράζονται και πώς τα ανθρώπινα συναισθήματα στις νοηματικές γλώσσες;
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Ενσυναίσθηση: γλωσσοδέτης ή ένα πολλά υποσχόμενο ερευνητικό πεδίο;
Μια ακόμη ενδιαφέρουσα συζήτηση με θέμα: «Η Νευροεπιστήμη της ενσυναίσθησης: γλωσσοδέτης ή υποσχόμενο ερευνητικό πεδίο;», οργανώνει η Μονάδα Νευροψυχολογίας και Παθολογίας του Λόγου της Α΄ Νευρολογικής...
Ενσυναίσθηση: γλωσσοδέτης ή ένα πολλά υποσχόμενο ερευνητικό πεδίο;
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Είναι εφικτή η νευροαπεικόνιση των συναισθημάτων;
Το Σάββατο, 12 Ιανουαρίου, θα πραγματοποιηθεί δημόσια συζήτηση ανάμεσα στον ψυχίατρο Νίκο Σμυρνή και τον νευρολόγο Κώστα Πόταγα, αν. καθηγητές στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας. Οι δύο ειδικοί θα παρουσιάσουν και θα...
Είναι εφικτή η νευροαπεικόνιση των συναισθημάτων;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας