Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Πώς ο εγκέφαλός μας κρατά τον χρόνο των όσων κάνουμε
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Πώς ο εγκέφαλός μας κρατά τον χρόνο των όσων κάνουμε

  • A-
  • A+

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος διαθέτει ένα εσωτερικό «ρολόι» το οποίο κρατά τον χρόνο των συμβάντων που βιώνουμε κατά τη διάρκεια της ημέρας καταγράφοντας τη χρονική σειρά που αυτά λαμβάνουν χώρα. Το εγκεφαλικό «όργανο» που μας επιτρέπει να τοποθετούμε σε χρονική αλληλουχία τις πρόσφατες αναμνήσεις των όσων κάνουμε είναι ένα δίκτυο νευρώνων που βρίσκεται στο δεξιό εγκεφαλικό ημισφαίριο, πολύ κοντά στην περιοχή που ρυθμίζει τις χωρικές μας εμπειρίες.

Τη σημαντική αυτή ανακάλυψη έκανε μια ομάδα ερευνητών στο Ινστιτούτο Συστημάτων Νευροεπιστήμης της Νορβηγίας (Institute for Systems Neuroscience) το οποίο διευθύνει ο Εντβαρντ Μόζερ (Edvard Moser), διάσημος επιστήμονας του εγκεφάλου που το 2014 πήρε το βραβείο Νόμπελ Ιατρικής. Η έρευνα δημοσιεύτηκε πριν από μερικές ημέρες στο επιστημονικό περιοδικό «Nature».

«Οι έρευνές μας έδειξαν πώς ο ανθρώπινος νους καταφέρνει να αποδίδει ένα χρονικό νόημα σε κάθε γεγονός που βιώνει καθημερινά. Ωστόσο, το συγκεκριμένο νευρωνικό δίκτυο δεν μετρά κυριολεκτικά τον χρόνο: αυτό που μετρά είναι μάλλον ο υποκειμενικός χρόνος που προκύπτει από τη συνεχή ροή της εμπειρίας», όπως εξηγεί ο Albert Tsao, ένας από τους βασικούς πρωταγωνιστές αυτής της έρευνας.

Από τον εγκεφαλικό χάρτη στο εγκεφαλικό... ρολόι

Τη συγκεκριμένη έρευνα εμπνεύστηκε ο Albert Tsao από τις προηγούμενες μελέτες του ζεύγους Εντβαρντ και Μέι-Μπριτ Μόζερ, οι οποίοι πριν από μερικά χρόνια είχαν ανακαλύψει, στο ίδιο Ινστιτούτο της Νορβηγίας, το νευρωνικό δίκτυο που εμπλέκεται στη δημιουργία από τον εγκέφαλό μας του χωρικού χάρτη των αντικειμένων που μας περιβάλλουν. Και για την ανακάλυψη του εγκεφαλικού GPS κέρδισαν το 2014 το βραβείο για την Ιατρική και τη Φυσιολογία.

Πράγματι, το Νόμπελ για το έτος 2014 απονεμήθηκε στην ανακάλυψη του εγκεφαλικού συστήματος που μας επιτρέπει να προσανατολιζόμαστε στον χώρο, ένα είδος συστήματος πλοήγησης που, για όσους αρέσκονται σε τεχνολογικές μεταφορές, θα μπορούσε κάλλιστα να περιγραφεί ως «εγκεφαλικό GPS».

Το βραβείο μοιράστηκαν από κοινού τρεις πρωτοπόροι ερευνητές του εγκεφάλου, ο Τζον Ο’Κιφ, διάσημος Αμερικανοβρετανός νευροψυχολόγος, και το ζεύγος Μόζερ, αμφότεροι Νορβηγοί νευροεπιστήμονες. Χάρη στις πρωτοποριακές έρευνές τους αυτοί οι τρεις επιστήμονες ανακάλυψαν όχι μόνο το πώς καταφέρνει ο εγκέφαλός μας να εντοπίζει τη θέση μας στον χώρο, αλλά και πώς «πλοηγεί» το σώμα μας μέσα σ’ αυτόν.

Οι ανακαλύψεις τους, λοιπόν, «έλυσαν ένα πρόβλημα που απασχολούσε επί αιώνες τους φιλοσόφους και τους επιστήμονες: πώς δημιουργεί ο εγκέφαλος έναν χάρτη του χώρου που μας περιβάλλει και πώς βρίσκουμε τον δρόμο μας σε ένα περίπλοκο περιβάλλον», σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της επιτροπής των Νόμπελ.

Η έμπνευση για την πρόσφατη έρευνα ήταν οι μελέτες του ζεύγους Μόζερ. Ο Albert Tsao, ερευνητής στο Ινστιτούτο της Νορβηγίας όπου έκανε το διδακτορικό του, πρότεινε να διερευνήσουν τι ακριβώς συμβαίνει στην περιοχή που ονομάζεται πλευρικός ενδορινικός φλοιός (Lateral Entorhinal Cortex, LEC), μια περιοχή που γειτονεύει με την περιοχή του ενδορινικού φλοιού όπου βρίσκεται το εγκεφαλικό GPS που ανακάλυψαν οι δάσκαλοί του οι Μόζερ.

Στην αρχή οι ερευνητές δεν μπορούσαν να καταλάβουν τι συμβαίνει. «Το νευρικό σήμα άλλαζε συνεχώς, οι δραστηριότητες αυτών των νευρώνων δεν φαίνονταν να ακολουθούν ένα σταθερό σχήμα. Πριν από δύο χρόνια, όμως, αρχίσαμε να υποψιαζόμαστε ότι το σήμα των νευρώνων άλλαζε διαρκώς επειδή ακολουθούσε το πέρασμα του χρόνου. Από αυτή τη στιγμή και ύστερα, τα περίεργα δεδομένα απέκτησαν νόημα», διηγείται ο Μόζερ.

Για να ελέγξουν οι ερευνητές την τολμηρή υπόθεση, ότι το συγκεκριμένο δίκτυο νευρώνων στον πλευρικό ενδορινικό φλοιό χρησίμευε για τη χρονική διευθέτηση των συμβάντων και των αναμνήσεών τους, κατέγραφαν την εγκεφαλική λειτουργία πολλών ποντικών που εκτελούσαν κάποιες εργασίες. Ετσι διαπίστωσαν ότι, παρακολουθώντας το καταγεγραμμένο νευρικό «σήμα του χρόνου», μπορούσαν να χαράσσουν την πορεία των όσων συνέβησαν στις δύο ώρες που συνήθως διαρκούσε το πείραμα!

«Η έρευνα δείχνει σαφώς ότι κάθε φορά που αλλάζουμε τη δραστηριότητα που εκτελούμε, αλλάζουμε επίσης την πορεία του νευρωνικού σήματος-χρόνος μέσα στον πλευρικό ενδορινικό φλοιό και άρα τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τον χρόνο».

Ωστόσο, η συγκεκριμένη έρευνα φαίνεται να φωτίζει και ένα άλλο πανάρχαιο φιλοσοφικό-επιστημονικό ερώτημα: «Ο χρόνος που βιώνουμε με τον νου μας είναι γραμμικός ή κυκλικός; Τα δεδομένα που προκύπτουν από την έρευνά μας», υποστηρίζει ο Μόζερ, «δείχνουν ότι και τα δύο μοντέλα είναι σωστά και ότι το εγκεφαλικό σήμα του χρόνου μπορεί να παίρνει διαφορετικές μορφές ανάλογα με την εμπειρία».

ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Εκφράζονται και πώς τα ανθρώπινα συναισθήματα στις νοηματικές γλώσσες;
Η έκφραση των συναισθημάτων είναι για πολλούς ανθρώπους μια εξαιρετικά δύσκολη διαδικασία. Πολύ συχνά δεν βρίσκουμε ή δεν έχουμε λόγια για να τα εκφράσουμε. Πώς, όμως, αντιμετωπίζουν αυτή τη δυσκολία έκφρασης...
Εκφράζονται και πώς τα ανθρώπινα συναισθήματα στις νοηματικές γλώσσες;
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Ενσυναίσθηση: γλωσσοδέτης ή ένα πολλά υποσχόμενο ερευνητικό πεδίο;
Μια ακόμη ενδιαφέρουσα συζήτηση με θέμα: «Η Νευροεπιστήμη της ενσυναίσθησης: γλωσσοδέτης ή υποσχόμενο ερευνητικό πεδίο;», οργανώνει η Μονάδα Νευροψυχολογίας και Παθολογίας του Λόγου της Α΄ Νευρολογικής...
Ενσυναίσθηση: γλωσσοδέτης ή ένα πολλά υποσχόμενο ερευνητικό πεδίο;
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Είναι εφικτή η νευροαπεικόνιση των συναισθημάτων;
Το Σάββατο, 12 Ιανουαρίου, θα πραγματοποιηθεί δημόσια συζήτηση ανάμεσα στον ψυχίατρο Νίκο Σμυρνή και τον νευρολόγο Κώστα Πόταγα, αν. καθηγητές στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας. Οι δύο ειδικοί θα παρουσιάσουν και θα...
Είναι εφικτή η νευροαπεικόνιση των συναισθημάτων;
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Οι μεγάλες «θυσίες» στην εξέλιξη της ζωής και η μεγάλη θυσία-πρόκληση που είναι μπροστά μας
Στο πλαίσιο των φετινών εκδηλώσεων «Ημέρες Ορθολογισμού»- έναν ετήσιο κύκλο διαλέξεων ανοιχτών στο μη ειδικό κοινό- κλήθηκε να μιλήσει την ερχόμενη Παρασκευή, στις 7.30 μ.μ., ο Λευτέρης Ζούρος, ομότιμος...
Οι μεγάλες «θυσίες» στην εξέλιξη της ζωής και η μεγάλη θυσία-πρόκληση που είναι μπροστά μας
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Στο Βόρνεο τα αρχαιότερα δείγματα ζωγραφικής
Η έρευνα χρονολόγησης των εντυπωσιακών σπηλαιογραφιών στο ανατολικό Βόρνεο, που ήρθαν πρόσφατα στο φως, υποδεικνύει ότι οι ζωγραφικές ανησυχίες του είδους μας εμφανίσθηκαν πολύ νωρίτερα από ό,τι πιστεύαμε και...
Στο Βόρνεο τα αρχαιότερα δείγματα ζωγραφικής
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΑ ΝΕΑ
Νεάντερταλ με χειρωνακτικές δεξιότητες ενός... ράφτη
Σε αντίθεση με το πάγιο παλαιοντολογικό σενάριο, οι Νεάντερταλ (Homo neanderthalensis) διέθεταν εξαιρετικές χειρωνακτικές ικανότητες, εφάμιλλες ίσως με αυτές των πρώτων σύγχρονων ανθρώπων (Homo sapiens)! Το...
Νεάντερταλ με χειρωνακτικές δεξιότητες ενός... ράφτη

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας