Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η Μεσόγειος στο έλεος των πυρκαγιών

Κεντρική Πορτογαλία, Ιούλιος 2019.

AP Photo/Sergio Azenha
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η Μεσόγειος στο έλεος των πυρκαγιών

  • A-
  • A+
Σύμφωνα με την έκθεση «Η Μεσόγειος φλέγεται», οι χώρες της Μεσογείου, στις οποίες καταγράφεται το 80% των καμένων εκτάσεων της Ευρώπης, μοιράζονται μια σειρά από κοινά φυσικά και γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά, ενώ παρουσιάζουν αντίστοιχες τάσεις εγκατάλειψης της υπαίθρου, συσσώρευσης καύσιμης ύλης, έχουν μια διαδεδομένη κοινή κουλτούρα ευρείας χρήσης της φωτιάς, ενώ χαρακτηρίζονται από έντονες, μόνιμες ή εποχικές, πιέσεις στον φυσικό χώρο.

Στην Πορτογαλία, την Ισπανία, τη Γαλλία, την Ιταλία, την Ελλάδα και την Τουρκία, από το 2009 ώς το 2018, ξεσπούν κάθε χρόνο περίπου 56.000 περιστατικά πυρκαγιών και καίγονται 3.750.000 στρέμματα δασικών εκτάσεων.

Αυτό σημαίνει ότι κάθε χρόνο η Μεσόγειος χάνει το 0,6% των δασικών της εκτάσεων εξαιτίας των πυρκαγιών. Μόνο το 2017 στη Μεσόγειο κάηκαν 9.000.000 στρέμματα, έκταση ίση με ολόκληρη την Κύπρο, που αποτελεί τη χειρότερη καταγραφή από το 1985.

Αυτά τα ανησυχητικά στοιχεία παραθέτει η κοινή έκθεση έξι εθνικών γραφείων του WWF από τις προαναφερόμενες χώρες για τις δασικές πυρκαγιές στη Μεσόγειο. Πρόκειται για ένα περιβαλλοντικό πρόβλημα που τα επόμενα χρόνια αναμένεται να ενταθεί ακόμα περισσότερο.

Η έκθεση με τίτλο «Η Μεσόγειος φλέγεται» παρουσιάζει τις τάσεις των δασικών πυρκαγιών τις τέσσερις τελευταίες δεκαετίες και αναλύει τα απολογιστικά στοιχεία για τις δασικές πυρκαγιές για το διάστημα 2009-2018, τις ανθρώπινες απώλειες, αλλά και τις ζημιές που προκάλεσαν σε περιβαλλοντικό και οικονομικό επίπεδο.

Σύμφωνα με την έκθεση, οι χώρες της Μεσογείου, στις οποίες καταγράφεται το 80% των καμένων εκτάσεων της Ευρώπης, αντιμετωπίζουν παρόμοιους κινδύνους από τις δασικές πυρκαγιές, καθώς μοιράζονται μια σειρά από κοινά φυσικά και γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά.

Πέραν αυτών, όλες οι χώρες παρουσιάζουν αντίστοιχες τάσεις εγκατάλειψης της υπαίθρου, συσσώρευσης καύσιμης ύλης, έχουν μια διαδεδομένη κοινή κουλτούρα ευρείας χρήσης της φωτιάς, ενώ χαρακτηρίζονται από έντονες, μόνιμες ή εποχικές, πιέσεις στον φυσικό χώρο.

Υψηλό κόστος

Οι πυρκαγιές απειλούν και με τον πιο άμεσο τρόπο τους ανθρώπους, καθώς 488 πυροσβέστες και πολίτες έχασαν τη ζωή τους στην Ευρώπη από το 2000 ώς και το 2016, ενώ μέσα σε μόλις δύο χρόνια, το 2017 και το 2018, έχασαν τη ζωή τους 225 άνθρωποι μόνο στην Πορτογαλία, την Ισπανία και την Ελλάδα, γεγονός που υποδεικνύει ότι οι σημερινές συνθήκες καθιστούν τις πυρκαγιές περισσότερο φονικές από ποτέ.

Ομως οι φωτιές απειλούν και την πλούσια βιοποικιλότητα της Μεσογείου, καθώς πλήττουν προστατευόμενες περιοχές, βιότοπους υψηλής οικολογικής αξίας και σπάνια είδη, ενώ μειώνουν τη δυνατότητα των μεσογειακών δασών να απορροφήσουν διοξείδιο του άνθρακα, επηρεάζουν την υδρολογική ισορροπία και την ποιότητα των υδάτων και εντείνουν τη διάβρωση του εδάφους.

Σύμφωνα με την έκθεση του WWF, το ετήσιο οικονομικό κόστος που συνδέεται με τις καταστροφές από τις δασικές πυρκαγιές υπολογίζεται πως ανέρχεται στα τρία δισεκατομμύρια ευρώ σε όλη την Ευρώπη.

Παράλληλα, και σύμφωνα με τα σενάρια αύξησης των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, υπολογίζεται ότι οι οικονομικές επιπτώσεις των πυρκαγιών για την περίοδο 2070-2100 σε Ελλάδα, Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία και Πορτογαλία μπορεί να ανέλθουν στα 5 δισεκατομμύρια ευρώ ανά έτος.

Εξάλλου επισημαίνεται ότι το κόστος διαχείρισης των δασικών πυρκαγιών στη Μεσόγειο ξεπερνά τα 2 δισεκατομμύρια ευρώ τον χρόνο, με το 80% να χρησιμοποιείται στην καταστολή και μόνο το 20% στην πρόληψη.

Ολα αυτά αποκτούν ακόμα μεγαλύτερη σημασία εάν αναλογιστούμε πως το 40% των πυρκαγιών στη Μεσόγειο προκαλούνται από ανθρώπινη αμέλεια, ενώ το 26% από πρόθεση. Ωστόσο η κινητήρια δύναμη για το υπόλοιπο ένα τρίτο των πυρκαγιών (28%) παραμένει άγνωστη, ποσοστό που στην Ελλάδα και την Πορτογαλία αγγίζει τα μισά περιστατικά.

Η κλιματική αλλαγή

Τα έξι εθνικά γραφεία του WWF που συνέταξαν την έκθεση προειδοποιούν ότι η κατάσταση που περιγράφεται αναμένεται να επιδεινωθεί περαιτέρω τα αμέσως επόμενα χρόνια και εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής. Οπως σημειώνει και η έκθεση, η Διακυβερνητική Επιτροπή για την κλιματική αλλαγή του ΟΗΕ προειδοποιεί ότι τα μεσογειακά οικοσυστήματα θα γίνουν ακόμα πιο ευάλωτα.

Η αναμενόμενη αύξηση της θερμοκρασίας συνεπάγεται περισσότερα και μεγαλύτερης διάρκειας κύματα ζέστης, τα οποία θα κάνουν την καύσιμη ύλη ακόμα πιο εύφλεκτη, κάτι το οποίο σημαίνει πως η κλιματική αλλαγή θα φέρει στο άμεσο μέλλον σφοδρότερες και πιο εκτεταμένες δασικές πυρκαγιές. Επίσης η κλιματική αλλαγή αλλάζει τα χαρακτηριστικά της αντιπυρικής περιόδου, η οποία γι’ αυτό τον λόγο θα είναι πιο εκτεταμένη και έντονη.

Συνολική διαχείριση

Το WWF προτείνει αλλαγές που έχουν ως κεντρικό στόχο να αναδιοργανώσουν και να βελτιώσουν τη συνολική διαχείριση των πυρκαγιών με έμφαση στην πρόληψη:

● Μετακίνηση του ειδικού βάρους από την καταστολή στις πολιτικές και δράσεις πρόληψης, με ταυτόχρονο συντονισμό μεταξύ πρόληψης και καταστολής.

● Εμφαση στις δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των πολιτών και αυστηρή εφαρμογή της σχετικής νομοθεσίας.

● Θέσπιση ολοκληρωμένων πολιτικών χρήσεων γης ως μέτρο πρόληψης μέσω της άμβλυνσης των κοινωνικών συγκρούσεων που δημιουργούν τα ποικίλα συμφέροντα στη δασική γη.

● Βελτίωση της αποτελεσματικότητας των συστημάτων πολιτικής προστασίας.

● Κατάρτιση ρεαλιστικών και αποτελεσματικών τοπικών σχεδίων πρόληψης, που θα περιλαμβάνουν τη δασική διαχείριση και τη μείωση της καύσιμης ύλης, την ορθή διαχείριση υποδομών και μεταφορικών δικτύων και τα μέτρα απομάκρυνσης της πυρογενούς βλάστησης από τα όρια των οικισμών και των οδών.

● Εφαρμογή στοχευμένης μεταπυρικής αποκατάστασης, όπου και όταν χρειάζεται, με στόχο την ανασύσταση του μεσογειακού μωσαϊκού βλάστησης.

● Διαμόρφωση πολιτικών προσαρμογής των δασικών οικοσυστημάτων στην κλιματική αλλαγή και στις νέες συνθήκες που αυτή δημιουργεί.

● Κοινή ευρωπαϊκή στρατηγική πρόληψης δασικών πυρκαγιών.

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
Ανησυχούν οι κάτοικοι για τα έργα στο Μεγάλο Ρέμα Ραφήνας
Εναν μήνα μετά τη φονική πυρκαγιά στο Μάτι, 37 κάτοικοι του Δήμου Ραφήνας - Πικερμίου απέστειλαν ομαδική εξώδικη διαμαρτυρία προς τον υπ. Εθν. Αμυνας, Π. Καμμένο, τον δήμο Ραφήνας - Πικερμίου και την...
Ανησυχούν οι κάτοικοι για τα έργα στο Μεγάλο Ρέμα Ραφήνας
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
Απροετοίμαστοι για τις δασικές πυρκαγιές
Tα χρόνια προβλήματα, η οικονομική κρίση και η κλιματική αλλαγή απειλούν τα δάση μας για ακόμη μία χρονιά. Ηδη η WWF Ελλάς εκφράζει την έντονη ανησυχία της για την ετοιμότητα της χώρας μας να αντιμετωπίσει...
Απροετοίμαστοι για τις δασικές πυρκαγιές
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
Το 2019 κάηκαν λιγότερα δάση
Αναμφισβήτητα το 2019 μπορεί να χαρακτηριστεί μια ήπια χρονιά για τις δασικές πυρκαγιές στη χώρα μας, αφού καταγράφεται ο μικρότερος αριθμός καμένων εκτάσεων μέσα στην τελευταία δεκαετία.
Το 2019 κάηκαν λιγότερα δάση
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
Αποψιλώνεται η Μεσόγειος
Δραματικές είναι και στην Ελλάδα οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής στο πιο ζεστό καλοκαίρι που καταγράφηκε ποτέ παγκοσμίως, καθώς ο προηγούμενος...
Αποψιλώνεται η Μεσόγειος
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
Μαύρο τοπίο στη θέση του πυκνού δάσους της Εύβοιας
Τρομακτική είναι η οικολογική καταστροφή από την μεγάλη πυρκαγιά που κατακαίει την μοναδική πευκόφυτη δασωμένη περιοχή, ενταγμένη στη Natura και που αποτελεί σημαντικό καταφύγιο άγριας ζωής.
Μαύρο τοπίο στη θέση του πυκνού δάσους της Εύβοιας
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
Πλημμύρα πλαστικών στη Μεσόγειο
11.500 τόνοι πλαστικών καταλήγουν κάθε χρόνο στις ελληνικές θάλασσες, είτε από παράκτιες δραστηριότητες είτε μέσω των ποταμών. Στις ακτές της χώρας μας καταλήγει το 67% της πλαστικής ρύπανσης ολόκληρης της...
Πλημμύρα πλαστικών στη Μεσόγειο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας