Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η Βεγορίτιδα έχει σοβαρό πρόβλημα, κι ας το αρνούνται οι «ειδικοί»
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η Βεγορίτιδα έχει σοβαρό πρόβλημα, κι ας το αρνούνται οι «ειδικοί»

  • A-
  • A+
Το αποκρουστικό θέαμα άλλων δύο νεκρών αργυροπελεκάνων που αντίκρισαν οι πολίτες στα πέριξ της λίμνης Βεγορίτιδας, δυστυχώς, δεν ήρθε σαν κεραυνός εν αιθρία. Η ρύπανση της λίμνης είναι πασιφανής εδώ και πολλά χρόνια και οι σύλλογοι οικολόγων αγωνίζονται επί δεκαετίες για τη διάσωσή της, όμως ο αγώνας τους δεν εισακούεται από τους δημόσιους φορείς.

Δυο νεκροί αργυροπελεκάνοι... κηδεύουν τη Βεγορίτιδα! Προοίμιο μιας επαπειλούμενης περιβαλλοντικής καταστροφής της άλλοτε σφύζουσας από ζωή λίμνης μοιάζουν να είναι τα δυο σπάνια πουλιά που βρέθηκαν νεκρά πριν από λίγες ημέρες στις όχθες της.

Κι ενώ ευαισθητοποιημένοι πολίτες έχουν εντοπίσει τα προβλήματα και συστήσει σύλλογο για τη διάσωσή της από το 2001 ακόμη, κάποιοι άλλοι διοργανώνουν ημερίδες, αποκλείοντας τους πραγματικά ειδικούς επιστήμονες, προσπαθώντας να πείσουν ότι λίγο - πολύ όλα είναι σχεδόν φυσιολογικά κι ότι δεν υπάρχει καμιά σοβαρή απειλή για τη λίμνη και το οικοσύστημα.

Δεν έχουν περάσει καλά καλά έξι μήνες από τότε που η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Ηπείρου - Δυτικής Μακεδονίας οργάνωσε ημερίδα στην αίθουσα του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου Αμυνταίου με ομιλητές «ειδικούς επιστήμονες» για να μιλήσουν για τα κυανοβακτήρια, το φυτοπλαγκτό, τα λιμνολογικά χαρακτηριστικά και τις κυανοτοξίνες της Λίμνης Βεγορίτιδας και το φαινόμενο του δυσχρωματισμού της.

Σε αυτή την εκδήλωση, οι «ειδικοί» ζήτησαν «κοινωνική συνοχή», είπαν ότι «ο τόπος είναι υπέροχος», ανέφεραν πως «παρατηρήθηκαν κάποιες υπερβάσεις, αλλά τα υπολείμματα των γεωργικών φαρμάκων είναι σε πολύ μικρές ποσότητες», σημείωσαν ότι «ο δυσχρωματισμός οφείλεται στα κυανοβακτήρια και στα χλωροφύκη, ενώ περιορίζεται σε μικρό χρονικό διάστημα» και παραδέχθηκαν ότι «στο νερό βρέθηκαν κυανοτοξίνες αλλά σε πολύ χαμηλές τιμές», δίχως να τονίσουν ότι οι μετρήσεις τοξινών έγιναν δυο μήνες μετά τη λήξη του φαινομένου του δυσχρωματισμού από τα κυανοβακτήρια!

Δυστυχώς, όταν ένας δημόσιος φορέας «δεν ακούει» τις κραυγές αγωνίας του κόσμου, ούτε τα «καμπανάκια» ανεξάρτητων επιστημόνων όπως του ΑΠΘ και του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας στην προκειμένη περίπτωση, αλλά προσκαλεί εκλεκτούς του με σκοπό να αμβλυνθούν οι εντυπώσεις, περιπτώσεις οικολογικής καταστροφής, όπως της λίμνης Κορώνεια στο πρόσφατο παρελθόν, επανέρχονται στο μυαλό μας.

Γεγονός είναι ότι το φαινόμενο των νεκρών αργυροπελεκάνων στη Βεγορίτιδα δεν αποτελεί δυστυχώς κάτι νέο. Κάθε φορά, όμως, όλοι ελπίζουν να μην επαναληφθεί.

Ακολουθούν μετρήσεις, παρεμβάσεις, κινητοποίηση... Παρά ταύτα, πριν από περίπου 20 μέρες καταγράφηκε νέο περιστατικό με άλλα δύο σπάνια πουλιά νεκρά, με διαφορά λίγων ημερών μεταξύ τους, αλλά και νέα αύξηση κυανοβακτηρίων στη λίμνη.

Ο πρόεδρος του Συλλόγου Προστασίας Βεγορίτιδας, Νίκος Μούλας, που χρόνια τώρα μαζί με άλλους ευαισθητοποιημένους πολίτες ξεσκεπάζουν το περιβαλλοντικό πρόβλημα της λίμνης, ανέφερε σχετικά στην «Εφ.Συν.»:

«Αυτά είναι τα αποτελέσματα λυμάτων και ρυπαντικών φορτίων που φθάνουν απευθείας ανεπεξέργαστα στη λίμνη μέσω χειμάρρων. Πρόκειται κυρίως για αστικά λύματα που καταλήγουν στα νερά της από φτιαχτά ρέματα, όπως το ρέμα Σολού. Δυστυχώς, παρά τις επισημάνσεις, η Περιφέρεια δεν λαμβάνει κανένα δραστικό μέτρο, με αποτέλεσμα να τίθεται σε κίνδυνο η δημόσια υγεία. Τα λύματα, βλέπετε, περνάνε και από αγροτικές καλλιέργειες και παρότι οι πολίτες είμαστε ευαισθητοποιημένοι και ενεργοποιημένοι, παρότι υπάρχουν εκατοντάδες καταγγελίες στις υγειονομικές υπηρεσίες, δεν έχει γίνει τίποτε μέχρι τώρα. Να σκεφτείτε ότι μέχρι πέρυσι στη λίμνη λειτουργούσε και κολυμβητική ακτή! Μόλις πέρυσι απαγορεύτηκε η κολύμβηση, αν και χτυπάμε το καμπανάκι εδώ και χρόνια».

Ποινική δίωξη

Ο σύλλογος, πέρυσι, υπέβαλε και μηνυτήρια αναφορά για το πρόβλημα ρύπανσης της λίμνης στην Εισαγγελία, που μάλιστα άσκησε ποινική δίωξη για ρύπανση περιβάλλοντος σε βάρος κάποιων αυτοδιοικητικών της ΔΕΥΑΠ (επιχείρηση ύδρευσης αποχέτευσης) Πτολεμαΐδας. Η δίκη έχει προσδιοριστεί να γίνει στις 14 Μαΐου.

Ομως, ακόμη και μια πιθανή καταδίκη τους δεν αποτελεί ουσιαστική επίλυση του προβλήματος. «Εν έτει 2019, δεν υπάρχουν βιολογικοί καθαρισμοί για τη λίμνη. Είχαν ενταχθεί οι βιολογικοί στα ΕΣΠΑ της περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας και για κάποιον άγνωστο λόγο απεντάχθηκαν. Μάλλον οι υπεύθυνοι κωλυσιεργούσαν», εκτιμά ο κ. Μούλας.

Πριν από περίπου ενάμιση μήνα, το υπουργείο Περιβάλλοντος, προφανώς αναγνωρίζοντας το πρόβλημα της Βεγορίτιδας, αποφάσισε τη σύσταση Φορέα Διαχείρισης. Μάλιστα, στη διοίκηση θα συμμετέχει ο Σύλλογος Προστασίας που ίδρυσαν το 2001 οι ευαισθητοποιημένοι πολίτες. Το θέμα είναι ποιες ακριβώς αρμοδιότητες και τι ευελιξία παρεμβάσεων θα έχει αυτός ο φορέας.

«Λυπάμαι που το λέω, αλλά μέχρι στιγμής το κράτος έχει λειτουργήσει απέναντι στο περιβάλλον. Για παράδειγμα, το ΕΚΒΥ στην περίπτωση της Βεγορίτιδας βγάζει την ποιότητα του νερού καλή και μάλιστα... σχεδόν πόσιμο. Γίνονται λάθος μετρήσεις, λόγω έλλειψης βασικής γνώσης λιμνολογίας και κυανοβακτηρίων. Γίνονται ημερίδες στημένες, για να πουν ότι δεν υπάρχει πρόβλημα. Εμείς εμπιστευόμαστε, όμως, τα πανεπιστήμια. Τους ειδικούς επιστήμονες των πανεπιστημίων, όχι των υπηρεσιών που έχουν δώσει δείγματα γραφής...», λέει ο πρόεδρος του Συλλόγου Προστασίας Βεγορίτιδας.

Αδικαιολόγητα πράσινη

«Η Βεγορίτιδα, μια μεγάλη και βαθιά λίμνη της χώρας μας, που από του φυσικού της θα είχε κρυστάλλινα γαλάζια-μπλε νερά, εδώ και μια εικοσαετία συχνά πρασινίζει και το νερό της θολώνει τη θερμή περίοδο του έτους (Μάιο – Νοέμβριο). Ο λόγος είναι πως έχει υποστεί ανθρωπογενή ευτροφισμό και ρύπανση από τις ανθρώπινες δραστηριότητες τόσο στη λεκάνη απορροής της όσο και με τη σύνδεσή της μέσω της Λίμνης Πετρών με τις λίμνες Χειμαδίτιδα και Ζάζαρη», αναφέρει η καθηγήτρια Βιολογίας του ΑΠΘ, Μαρία Μουστάκα, που έχει μελετήσει τη λίμνη.

Σύμφωνα με την ίδια, την τελευταία δεκαετία είναι συχνή η εμφάνιση άνθισης κυανοβακτηρίων, συμπεριλαμβανομένων και τοξικών, και στις τέσσερις λίμνες. Πέρυσι ήταν ιδιαίτερα έντονη η ανησυχία του Συλλόγου Προστασίας Βεγορίτιδας και των κατοίκων της περιοχής με τον κυανοπράσινο χρωματισμό της και την καταγραφή νεκρών πελεκάνων.

Ο Σύλλογος, σε συνεργασία με καθηγητές του Τμήματος Βιολογίας του ΑΠΘ και του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, παρακολούθησε το φαινόμενο του «δυσχρωματισμού», όπως επισήμως ανακοινώθηκε από τους... «ειδικούς» κυανοβακτηριολόγους-λιμνολόγους της χώρας με υψηλή χρηματοδότηση, καθόσον οι ειδικοί με διεθνή αναγνώριση και μακρά εμπειρία φαίνεται να έχουν πλήρως απαξιωθεί.

Κι ενώ οι καθηγητές υποστήριξαν «σοβαρό πρόβλημα ποιότητας νερού της λίμνης με άνθιση γνωστών τοξικών κυανοβακτηρίων» που κατέγραψαν τόσο με δορυφορικούς δείκτες όσο και με μετρήσεις στο νερό της λίμνης, η επίσημη άποψη ομιλεί για... «καλή ποιότητα, σχεδόν πόσιμου νερού»!

Η έρευνα του ΑΠΘ (καθηγήτριες Μαρία Μουστάκα και Ευαγγελία Μιχαλούδη) φέτος έδειξε ότι από τον Μάρτιο αυξήθηκε σε επίπεδα ήπιας άνθισης στην κολυμβητική ακτή το γνωστό ως ισχυρώς τοξικό κυανοβακτήριο Dolichospermum (Anabaena) flos aquae, το οποίο κυριάρχησε και πέρυσι στον δυσχρωματισμό και κυριαρχεί στις τοξικές ανθίσεις κυανοβακτηρίων στη Βεγορίτιδα από το 2008.

Η ερευνητική ομάδα του ΑΠΘ έχει συλλέξει δείγματα από τη λίμνη και για ανάλυση κυανοτοξινών στο εξωτερικό, ενώ συνεχίζει την παρακολούθηση της λίμνης με μηδενική εθνική χρηματοδότηση σε συνεργασία με τον Σύλλογο Προστασίας Βεγορίτιδας.

Διαρκής αγώνας για την προστασία της λίμνης

Ο Σύλλογος Προστασίας Βεγορίτιδας ιδρύθηκε το 2001 από κατοίκους της ευρύτερης περιοχής της Βεγορίτιδας, ωθούμενους από αγάπη για τον τόπο και την επιθυμία για ανακοπή της πτωτικής πορείας της στάθμης της λίμνης και της υποβάθμισης των ποιοτικών χαρακτηριστικών της. Εδρα του Συλλόγου είναι η Αρνισσα, ενώ τα μέλη του είναι κάτοικοι από την ευρύτερη περιοχή, καθώς και κάποιοι ευαισθητοποιημένοι πολίτες που ζουν σε άλλες περιοχές της χώρας και ενδιαφέρονται για το μέλλον της λίμνης Βεγορίτιδας και της περιοχής. Σκοπός του Συλλόγου είναι η προστασία και ανάδειξη της Βεγορίτιδας, μιας από τις ομορφότερες και μεγαλύτερες λίμνες της πατρίδας μας.

Η λίμνη διοικητικά ανήκει σε τρεις νομούς και δύο περιφέρειες. Συγκεκριμένα, στους Ν. Πέλλας και Φλώρινας και στις περιφέρειες Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας. Για δεκαετίες, υπήρξε η βαθύτερη λίμνη της χώρας μας με μέγιστο βάθος τα 90 μ.

Τα τελευταία χρόνια, έχει δεχθεί αλλεπάλληλα χτυπήματα λόγω της παρέμβασης του ανθρώπου (ΔΕΗ, υπεραντλήσεις για αρδεύσεις, μόλυνση κ.λπ.), τόσο σε ό,τι αφορά την ποσότητα όσο και την ποιότητα των υδάτων της.

Αισιοδοξώντας ότι η κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει η Βεγορίτιδα είναι αναστρέψιμη, ο Σύλλογος εργάζεται για την ενημέρωση του τοπικού πληθυσμού, την ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης, την προστασία της λίμνης Βεγορίτιδας και την ανάδειξή της ως πόλου ανάπτυξης της ευρύτερης περιοχής.

Η θέση της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Ηπείρου- Δυτικής Μακεδονίας

«Το καλοκαίρι του 2018, όταν παρουσιάστηκε το φαινόμενο του δυσχρωματισμού στη λίμνη Βεγορίτιδα, η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Ηπείρου-Δυτικής Μακεδονίας και συγκεκριμένα η Διεύθυνση Υδάτων Δυτικής Μακεδονίας προχώρησε στην υλοποίηση έκτακτων δειγματοληψιών. Ετσι, σε συνεννόηση με την Ειδική Γραμματεία Υδάτων του υπουργείου Περιβάλλοντος & Ενέργειας, αποφασίστηκε η διενέργεια διερευνητικής παρακολούθησης από το Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων Υγροτόπων, το Γενικό Χημείο του Κράτους και το Εθνικό Κέντρο Ερευνας Φυσικών Επιστημών «ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ». Εως ότου διερευνηθούν τα αίτια του φαινομένου και προκειμένου να διαπιστωθεί η επικινδυνότητα ή μη των νερών για τη δημόσια υγεία, εκδόθηκε από την υπηρεσία προληπτική σύσταση αποφυγής έκθεσης στην ακτή κολύμβησης στην Τ.Κ. Αγίου Παντελεήμονα του Δήμου Αμυνταίου.

Σύμφωνα λοιπόν με την Τελική Εκθεση Αποτελεσμάτων, η οποία παρουσιάστηκε σε ανοιχτή προς το κοινό ημερίδα τον Νοέμβριο του 2018, δεν παρατηρήθηκαν υπερβάσεις στις ουσίες προτεραιότητας και τους ειδικούς ρύπους.

Τα αποτελέσματα των αναλύσεων για υπολείμματα 229 γεωργικών φαρμάκων ήταν μικρότερα των αντίστοιχων ορίων ποσοτικού προσδιορισμού. Σε όλες τις αναλύσεις δεν παρατηρήθηκαν υπερβάσεις των συγκεντρώσεων κυανοτοξινών, με βάση τα όρια που ισχύουν διεθνώς (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, WHO). Στα δείγματα ψαριών δεν ανιχνεύτηκε η παρουσία καμίας κυανοτοξίνης.

Οπως αναφέρεται στην Τελική Εκθεση, ενδεχομένως τα επόμενα έτη και αναλόγως των πιέσεων που ασκούνται στη λίμνη Βεγορίτιδα και των αβιοτικών συνθηκών να παρουσιαστεί ξανά αύξηση του φυτοπλαγκτού. Για τον λόγο αυτό η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Ηπείρου-Δυτικής Μακεδονίας έχει ήδη συμβασιοποιήσει τη συνέχιση της παρακολούθησης κυανοτοξινών στην κολυμβητική ακτή Αγίου Παντελεήμονα του Δήμου Αμυνταίου, με διαπιστευμένο φορέα στην ανάλυση κυανοτοξινών το Εθνικό Κέντρο Ερευνας Φυσικών Επιστημών «ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΣ».

Αναγνωρίζοντας τη σημασία του υδάτινου οικοσυστήματος της λίμνης Βεγορίτιδας η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Ηπείρου-Δυτικής Μακεδονίας έχει ήδη επιλέξει και προτείνει τη λίμνη ως περιοχή για την υλοποίηση των δράσεων που προβλέπονται στο πρόγραμμα LIFEIP4NATURA (του μεγαλύτερου σε διάρκεια και προϋπολογισμό προγράμματος LIFE για την προστασία της ελληνικής φύσης, με επικεφαλής εταίρο το υπουργείο Περιβάλλοντος και τη συνδρομή 10 διαφορετικών φορέων της χώρας) με στόχο την ουσιαστική και αποτελεσματική διαχείριση και προστασία του.

Για τον ίδιο λόγο και στην 1η Αναθεώρηση του Σχεδίου Διαχείρισης Λεκανών Απορροής Ποταμών του ΥΔ Δυτ. Μακεδονίας (EL09) προβλέπονται μέτρα για την προώθηση της αποδοτικής και αειφόρου χρήσης του νερού, μέτρα για τις σημειακές και διάχυτες πηγές απορρίψεων, κατάρτιση μητρώου πηγών ρύπανσης, προσδιορισμός κατώτατης στάθμης της φυσικής λίμνης, μέτρα ελέγχου εκπομπής ρύπων, μέτρα διαχείρισης της ζήτησης, εκπόνηση ειδικής διαχειριστικής μελέτης ποσοτικής διαχείρισης της λίμνης Βεγορίτιδας, με σκοπό τη διατήρηση των οικοσυστημικών χαρακτηριστικών της σε συνδυασμό με την εξασφάλιση των αναγκών αλλά και την προστασία των ανθρωπογενών δραστηριοτήτων που εξαρτώνται από αυτήν και αναπτύσσονται στην περιοχή, καθώς και μέτρα εκπαιδευτικού και ερευνητικού χαρακτήρα».

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
Η αλήθεια είναι... τοξική
«Τοξικές» αλήθειες για τη λίμνη Κάρλα ενόχλησαν τον «γαλάζιο» περιφερειάρχη Θεσσαλίας, Κώστα Αγοραστό, που ενώ συγκάλεσε τεχνική σύσκεψη μετά τα δεκάδες νεκρά πουλιά, δεν δίστασε να επιτεθεί σε δύο καθηγητές...
Η αλήθεια είναι... τοξική
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
Καθαρίζουν το ρέμα... αναρμοδίως
«Καθαρίζει» το ρέμα στον Δενδροπόταμο με δικά της έξοδα και... λερώνει την αξιοπιστία της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας η ΕΥΑΘ! Περίπου δύο μήνες θα χρειαστούν για τον καθαρισμό του ρέματος και την...
Καθαρίζουν το ρέμα... αναρμοδίως
ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ
«Φυτρώνει» συνεργείο στο Δέλτα του Αξιού
Τελικά, περιβαλλοντικό πάρκο ή βιομηχανική περιοχή το Δέλτα του Αξιού; Εννιά χρόνια μετά την απόπειρα ανέγερσης αποθήκης μαμούθ 12 χιλιάδων τετραγωνικών μέτρων μέσα στο χαρακτηρισμένο «εθνικό πάρκο» και άλλου...
«Φυτρώνει» συνεργείο στο Δέλτα του Αξιού
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Μια περιφέρεια που... εκδικείται
Η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας κωλυσιεργεί συστηματικά καθυστερώντας την εκτέλεση δικαστικών αποφάσεων που έχουν επιδικάσει ποσό 20.000 ευρώ σε υπάλληλο λόγω των μακροχρόνιων διώξεων που είχε υποστεί από τη...
Μια περιφέρεια που... εκδικείται
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Περιφερειακή αδιαφορία για το λιμάνι
Στον «αέρα» η δημιουργία σύγχρονων υποδομών ελέγχου προϊόντων φυτικής προέλευσης στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης, λόγω αδιαφορίας της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας; Αν και αποτελεί την πύλη υποδοχής για την...
Περιφερειακή αδιαφορία για το λιμάνι
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
«Ευτυχώς δεν περνούσε αυτοκίνητο, να έχουμε και νεκρούς»
Φορτηγό με 30 τόνους υλικά από τα ορυχεία της «Ελληνικός Χρυσός» -τα οποία έχουν χαρακτηριστεί «επικίνδυνα» στο παρελθόν- ανατράπηκε στον επαρχιακό δρόμο Ολυμπιάδος-Στρατωνίου ● Επιτόπου έσπευσαν και οι...
«Ευτυχώς δεν περνούσε αυτοκίνητο, να έχουμε και νεκρούς»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας