Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Εσωσε τους χιμπαντζήδες γιατί αγαπούσε τον άνθρωπο...

Η Τζέιν με τον Uruhara, το 1996

Εσωσε τους χιμπαντζήδες γιατί αγαπούσε τον άνθρωπο...

  • A-
  • A+

Η αίθουσα του Μεγάρου Μουσικής την προηγούμενη Πέμπτη ήταν κατάμεστη και αυτό τη χαροποίησε ιδιαίτερα. Εξάλλου, η διεθνώς αναγνωρισμένη πρωτευοντολόγος και ανθρωπολόγος Τζέιν Γκούντολ, ίνδαλμα επιστημοσύνης και γενναιότητας για πολλές γενιές (η ίδια είναι 82 ετών), ταξιδεύει 300 μέρες τον χρόνο μόνο και μόνο για να μεταδώσει μέσα από τον λόγο και τα βιώματά της το εξής μεγαλειώδες μήνυμα: Αν δεν βοηθήσουμε τον άνθρωπο, δεν μπορούμε να βοηθήσουμε ούτε τη φύση ούτε τα ζώα.

Η Τζέιν Γκούντολ ήταν μόλις 27 ετών, όταν απέδειξε έπειτα από πολύμηνη έρευνα στην Αφρική και υπό την καθοδήγηση του σπουδαίου παλαιοανθρωπολόγου Λούις Λίκι (με εξαιρετικές έρευνες επάνω στον ανθρώπινο εγκέφαλο), πως οι χιμπαντζήδες δεν διαφέρουν πολύ από τον άνθρωπο, καθώς έχουν την ικανότητα να δημιουργούν και να χρησιμοποιούν εργαλεία.

Μέχρι τότε (δεκαετία του ‘60), καθώς δεν υπήρχε ακόμη η πληροφορία πως άνθρωπος και χιμπατζής έχουν 98,6% κοινό DNA, σε όλα τα πανεπιστημιακά ιδρύματα τα πρωτεύοντα αυτά θηλαστικά αντιμετωπίζονταν ως «αντικείμενα», χωρίς προσωπικότητα και ειδικές ικανότητες και χρησιμοποιούνταν συνεχώς σε πειράματα, χωρίς κανένα όριο.

Ανατροπή

Οταν η Γκούντολ απέδειξε το αντίθετο (είδε έναν χιμπαντζή να βγάζει τα φύλλα από ένα κλαρί, το οποίο χρησιμοποίησε ως εργαλείο για να βρει τροφή), ο καθηγητής Λίκι τής είπε:

«Αν ισχύουν τα όσα λες, ή θα πρέπει να δώσουμε έναν νέο ορισμό για τον άνθρωπο ή θα πρέπει να πούμε ότι ο χιμπαντζής είναι άνθρωπος!».

Τόσο αξιοπερίεργη ηχούσε τότε μία τέτοια ανακάλυψη. Η πρωτοπόρος αυτή μελέτη της πάνω στη συμπεριφορά των χιμπαντζήδων συνεχίστηκε για χρόνια (π.χ. απέδειξε πως ο χιμπαντζής έως τα 5 του μαθαίνει ακριβώς όπως το μικρό παιδί έως την ίδια ηλικία) και τάραξε τα νερά της παγκόσμιας επιστημονικής κοινότητας.

Η Γκούντολ, νέα και γυναίκα και χωρίς πτυχίο, κατόρθωσε να πάρει αμέσως διδακτορικό και να αναδειχτεί ως μία από τις πλέον εμβληματικές προσωπικότητες. Από τότε έχει λάβει δεκάδες διεθνείς διακρίσεις (Dame, Πρέσβειρα Ειρήνης των Ηνωμένων Εθνών κ.ά.).

Οι έρευνές της συνεχίστηκαν για δεκαετίες, ωστόσο οι δικές της αποφάσεις διαφοροποιήθηκαν κατά πολύ από της φίλης της, Νταϊάν Φόσεϊ (σ.σ. γνωστή απ’ την ταινία «Γορίλες στην Ομίχλη»), η οποία έκανε παρόμοιες έρευνες με τους γορίλες, βρήκε όμως τραγικό θάνατο από τους λαθροθήρες:

«Σε αντίθεση με την Νταϊάν, προσωπικά αποφάσισα να μη θέσω τον ντόπιο πληθυσμό, ακόμη και τους κυνηγούς ζώων, απέναντι στις προσπάθειές μας. Πολύ γρήγορα κατάλαβα πως η φτώχεια και η άγνοια έστρεφαν τους ντόπιους προς την αποψίλωση των δασών και το παράνομο κυνήγι χιμπαντζήδων και όχι μόνο.

»Με κύρια όπλα μου δύο απολύτως επιστημονικά εφόδια, τη θέληση και την αγάπη (όχι μόνο για το αντικείμενο μελέτης, αλλά και για τον ίδιο τον άνθρωπο), κινήθηκα με τον μόνο τρόπο που είχα μάθει να λειτουργώ: τον επιστημονικό.

»Αν ήθελα να προστατεύσω τους αγαπημένους μου χιμπαντζήδες, έπρεπε να βοηθήσω πρώτα απ’ όλα τον άνθρωπο. Ετσι δημιουργήθηκε το Ινστιτούτο Τζέιν Γκούντολ (Jane Goodall Institute-JGI), που ενισχύει τη διάθεση των ατόμων να βελτιώσουν το περιβάλλον όλων των έμβιων όντων».

Πράγματι, η Γκούντολ κατόρθωσε να στρέψει τους ντόπιους πληθυσμούς της Αφρικής (κυρίως στην περιοχή του Γκόμπε) προς έναν πιο φιλικό προς το περιβάλλον τρόπο ζωής, αλλά και πιο προσοδοφόρο.

Στην ομάδα της εντάχθηκαν πρώην λαθροθήρες που συμμετείχαν ενεργά στις επιστημονικές έρευνες, ακόμη κι αν δεν είχαν καν στοιχειώδη μόρφωση.

«Αυτό είναι το καλό με την τεχνολογία. Υπάρχουν αναλφάβητοι συνεργάτες μας, που μπορούν να χειριστούν υπολογιστικά εργαλεία και να μεταφέρουν δεδομένα. Είναι τόσο περήφανοι όταν το κάνουν!» μας είπε.

Ωστόσο, ούτε το Ινστιτούτο Τζέιν Γκούντολ ήταν αρκετό. Συνεχίζει, μεν, τις επιστημονικές της μελέτες και παράλληλα καινοτομεί στον τομέα της βελτίωσης των συνθηκών διαβίωσης των τοπικών πληθυσμών, ωστόσο κάποια στιγμή η Γκούντολ θέλησε να εξασφαλίσει και το μέλλον. Το μέλλον όσων αγαπούσε: του πλανήτη, των ζώων και των ανθρώπων πάνω σ αυτόν.

Κατάλαβε πως μόνο αν βοηθηθούν οι νέες γενιές, μπορεί οι μελλοντικοί «ηγέτες» να διαμορφώσουν μια διαφορετική, πιο φιλική στον άνθρωπο και τον πλανήτη πραγματικότητα.

Ετσι, το 1991 δημιούργησε το πρόγραμμα «Roots & Shoots» («Ρίζες και Βλαστοί»), μέσα από το οποίο νέοι από όλο τον κόσμο ενθαρρύνονται να γίνουν «ηγέτες αλλαγής», με στόχο ένα καλύτερο μέλλον για το περιβάλλον και τον άνθρωπο.

Περισσότερες από 150.000 ομάδες παιδιών και νέων δραστηριοποιούνται σήμερα σε όλο τον κόσμο. Πριν από λίγες εβδομάδες, το πρόγραμμα αυτό ξεκίνησε και στην Ελλάδα (δείτε σχετικά: fb: Roots&Shoots Greece και http://rootsandshoots.gr).

Πού ελπίζει

«Εχω πέντε λόγους για να ελπίζω: τα προγράμματα νέων που αναπτύσσουμε ανά τον κόσμο, το μεγαλείο του ανθρώπινου μυαλού, την ικανότητα της φύσης να αναγεννάται, την ορθή χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και το απίστευτο ανθρώπινο πνεύμα: ο άνθρωπος μπορεί να κατακτήσει το αδύνατο!», δήλωσε συγκινημένη.

Εχοντας την ευκαιρία να τη γνωρίσουμε από κοντά, καταλάβαμε ξεκάθαρα όχι μόνο γιατί η Τζέιν Γκούντολ αναγνωρίζεται ως μία από τις πιο σημαντικές γυναίκες επιστήμονες του 20ού αι., που με τη δράση της έχει προσφέρει πολλά στη διεθνή κοινότητα, αλλά και γιατί αυτή η γεμάτη ενέργεια γυναίκα κατόρθωσε το ακατόρθωτο: να αλλάξει τόσο τα επιστημονικά στερεότυπα όσο και τη ζωή εκατοντάδων ανθρώπων και ζώων. Και συνεχίζει.

 

ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Σε άμεσο κίνδυνο η ζωή της Veera
Η Veera είναι ένα πανέμορφο δελφίνι, που ωστόσο είχε μια διόλου εύκολη ζωή. Ηλθε στην Ελλάδα μαζί με τα άλλα δελφίνια που ζούσαν μαζί, από το δελφινάριο Σαρκανιέμι της Φινλανδίας που έκλεισε (πάρθηκε απόφαση...
Σε άμεσο κίνδυνο η ζωή της Veera
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Διάλεξη της Τζέιν Γκούντολ στο Μέγαρο
Μία ομιλία με τίτλο «Λόγοι για να ελπίζουμε – ένα απόγευμα με τη Δρ. Τζέιν Γκούντολ» θα δώσει η σημαντική ανθρωπολόγος και πρέσβειρα Ειρήνης των Ηνωμένων Εθνών την Πέμπτη 15 Δεκεμβρίου στις 19:00 στο Μέγαρο...
Διάλεξη της Τζέιν Γκούντολ στο Μέγαρο
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Συνταγματική κατοχύρωση της προστασίας των ζώων
Αίτημα-πρόταση κατατέθηκε από 55 βουλευτές, ώστε η επικείμενη αναθεώρηση του Συντάγματος να περιλαμβάνει ιδιαίτερη αναφορά στη διαφύλαξη του φυσικού περιβάλλοντος και της πανίδας. Υπέρ ψήφισαν ΣΥΡΙΖΑ, ΑΝ.ΕΛΛ.,...
Συνταγματική κατοχύρωση της προστασίας των ζώων
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Τα σημαντικότερα καιρικά γεγονότα του περασμένου μήνα
Στο βίντεο θα δείτε τα σημαντικότερα καιρικά γεγονότα στη χώρα μας για τον Οκτώβριο του 2017 όπως τα επιμελήθηκαν οι Κ. Λαγουβάρδος και Χ. Πετρόπουλος από το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών.
Τα σημαντικότερα καιρικά γεγονότα του περασμένου μήνα
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Ομερτά για την επίθεση στο Γύθειο
​Μια απίστευτη περιπέτεια έζησε τουρίστας από την Αθήνα που είχε πάει να περάσει λίγες μέρες διακοπών στο Βαθύ Γυθείου, όταν δέχτηκε άγρια επίθεση από σκυλί. Στην προσπάθειά του να βρει τον ιδιοκτήτη του ζώου,...
Ομερτά για την επίθεση στο Γύθειο
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Η Ελένη Μπενά-Κελτεμλίδου πέρασε στην Ιστορία
​Αγωνίστρια της Εθνικής Αντίστασης και του αντιδικτατορικού αγώνα, ιστορικό στελέχος της Αριστεράς και πρώην βουλευτίνα, η Ελένη Μπενά-Κελτεμλίδου έφυγε από τη ζωή στα 97 της χρόνια. Γεννήθηκε το 1920,...
Η Ελένη Μπενά-Κελτεμλίδου πέρασε στην Ιστορία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας