Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Κανόνες για το προλεταριάτο του Ιντερνετ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Κανόνες για το προλεταριάτο του Ιντερνετ

  • A-
  • A+
Με γνωμοδότηση του πρώην δημάρχου Αιγάλεω Δημήτρη Μπίρμπα, η Ευρωπαϊκή Ενωση επεξεργάζεται ρυθμίσεις για να κατοχυρωθούν τα δικαιώματα όσων εργάζονται ως «συνεργάτες» στις ψηφιακές πλατφόρμες του Διαδικτύου.

Το πρώτο βήμα για την κατοχύρωση δικαιωμάτων των εργαζομένων σε ψηφιακές πλατφόρμες επετεύχθη προχθές, στη διάρκεια της τελευταίας χρονικά Ολομέλειας της Επιτροπής των Περιφερειών (ΕτΠ) - συμβουλευτικό όργανο της Ευρωπαϊκής Ενωσης, που απαρτίζεται από αυτοδιοικητικά στελέχη των κρατών-μελών.

Γνωμοδότηση του πρώην δημάρχου και νυν δημοτικού συμβούλου Αιγάλεω (και μέλους της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ) Δημήτρη Μπίρμπα, που υιοθετήθηκε με συντριπτική πλειοψηφία, καλεί στη διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου ρυθμιστικού πλαισίου σε ευρωπαϊκό επίπεδο που θα εξασφαλίζει (αυτονόητα, αν μη τι άλλο) δικαιώματα στους εργαζομένους στις ψηφιακές πλατφόρμες, προστατεύοντάς τους από πρακτικές εργοδοτικής αυθαιρεσίας, όπως η σκοπίμως λανθασμένη ένταξή τους σε καθεστώς «αυτοαπασχόλησης» (ή καλύτερα ψευδο-αυτοαπασχόλησης) παρότι εργάζονται με υπαλληλικές σχέσεις.

Επόμενο βήμα είναι να αποτυπωθεί το πνεύμα της γνωμοδότησης σε ένα ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο. Κάτι που θα πρέπει να αναμένεται στο μέλλον, με δεδομένο ότι πριν από τη συζήτηση της γνωμοδότησης του κ. Μπίρμπα, ο Ευρωπαίος επίτροπος Απασχόλησης και Κοινωνικών Υποθέσεων, Νικολά Σμιτ (στην πρώτη του μάλιστα δημόσια τοποθέτηση υπό το συγκεκριμένο αξίωμα), κινήθηκε στο ίδιο πνεύμα με τον Ελληνα αυτοδιοικητικό επί του συγκεκριμένου θέματος.

«Ανεξαρτήτως εργασιακού καθεστώτος, αυτοαπασχολούμενου ή μη, όλοι πρέπει να έχουν δικαιώματα όπως: κοινωνική ασφάλιση, συλλογικές διαπραγματεύσεις, ισότιμες και δίκαιες συνθήκες εργασίας», τόνισε ο επίτροπος. Η πρόθεσή του να ασχοληθεί με το ζήτημα της εργασίας σε ψηφιακές πλατφόρμες και να αντιμετωπίσει νέες μορφές εργασιακής επισφάλειας χαιρετίστηκε από τον κ. Μπίρμπα λίγο πριν προχωρήσει στην εισήγησή του.

Ουσιαστικά, μπαίνουν τα θεμέλια για τη σε ευρωπαϊκό επίπεδο κατοχύρωση των εργασιακών δικαιωμάτων ενός νέου προλεταριάτου, που σχηματίζεται σε μια νέα εποχή του καπιταλισμού. Ευρύτερα γνωστές είναι ψηφιακές πλατφόρμες όπως η Uber (μεταφορές), η Helpling (οικιακές υπηρεσίες, όπως καθαριότητα, επισκευές κ.λπ.), η UpWork (υπηρεσίες γραφείου, λογιστικά κ.λπ.) ή ψηφιακού ντελίβερι.

«Εργασία με το κομμάτι»

Θα μπορούσε να πει κανείς πως πρόκειται για τις απλούστερες περιπτώσεις του μεγάλου φάσματος εργασίας ψηφιακής πλατφόρμας: λαμβάνουν χώρα σε πραγματικό - μη εικονικό κόσμο. Υπάρχουν, παράλληλα, εργασίες που πραγματοποιούνται αποκλειστικά στον ψηφιακό-εικονικό κόσμο: ψηφιακές σημάνσεις, περιγραφές εικόνων, μεταφράσεις ή διορθώσεις σύντομων κειμένων κ.λπ.

Με λίγα λόγια, εργασία μικροκαθηκόντων, απλών και επαναλαμβανόμενων δραστηριοτήτων, ενίοτε άκρως τυποποιημένων. Ενα είδος «γνωστικής εργασίας με το κομμάτι», όπου μεγαλύτερα καθήκοντα κατανέμονται σε μικρότερα, οι εργαζόμενοι δουλεύουν ανεξάρτητα, αναρτώντας στην πλατφόρμα την εργασία τους για να τη βρει και να την ολοκληρώσει έτερος συνάδελφός τους.

Κορυφαίες πλατφόρμες αντίστοιχου είδους θεωρούνται οι Amazon, ClickWorker, Mechanical Turk. Πέρα από τους πολύ χαμηλούς μισθούς -συχνά μικρότερους από τους εθνικούς κατώτατους μισθούς- έχουν παρατηρηθεί πολλές περιπτώσεις αμοιβής σε κουπόνια ή bitcoin. Ενίοτε, ρόλο «προϊσταμένου» μπορεί να έχει ένας αλγόριθμος, που παρέχει αυτοματοποιημένες εντολές στους εργαζομένους.

Μείζονος, επομένως, σημασίας είναι η μέριμνα που επιδεικνύει η γνωμοδότηση του κ. Μπίρμπα για την αντιμετώπιση και αντίστοιχων αρνητικών επιδράσεων από τις νέες τεχνολογίες, όπως η τεχνητή νοημοσύνη. Να σημειωθεί ότι έκκληση για ρύθμιση που να διασφαλίζει τον έλεγχο από ανθρώπους επί αποφάσεων της τεχνητής νοημοσύνης που έχουν αντίκτυπο στην εργασία έχει απευθύνει και ο Διεθνής Οργανισμός Εργασίας (ILO).

Θεωρητικά, οι εργαζόμενοι πλατφόρμας μπορούν να επιλέξουν πόσο, πότε και πού θα εργαστούν ή τι δουλειά θα κάνουν. Στην πράξη, όμως, τοποθετούνται σε μια «γκρίζα ζώνη», όπου δεν μπορούν να επιλέξουν ώρες, εύρος εργασίας και να ρυθμίσουν την αμοιβή τους. Δέχονται να εργαστούν με όρους υποτιθέμενης συνεργασίας, ωστόσο καταλήγουν υποαμειβόμενοι υπάλληλοι. Και με την επίκληση της «συνεργασίας» και κατ’ επέκταση τον χαρακτηρισμό των εργαζομένων πλατφόρμας ως «αυτοαπασχολούμενων», ο εργοδότης απεμπλέκεται από υποχρεώσεις απέναντι στους εργαζομένους, αλλά και από φορολογικές υποχρεώσεις.

Η εργασία πλατφόρμας καταγράφει αυξητικές τάσεις. Σύμφωνα με έρευνα του Κοινού Κέντρου Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σε 14 ευρωπαϊκές χώρες το 2018, το 2% του συνόλου του εργατικού δυναμικού δηλώνει ως κύρια απασχόλησή του την εργασία πλατφόρμας. Ο ΟΟΣΑ (2019) υπολογίζει το συγκεκριμένο ποσοστό σε έως 3% στις χώρες-μέλη του.

Ωστόσο, το Oxford Internet Institute εκτιμά την αύξηση του ποσοστού στο 10% το 2030. Εκτίμηση που καθιστά ακόμα πιο επιτακτική την ανάγκη ευρωπαϊκής ρύθμισης των όρων εργασίας σε ψηφιακές πλατφόρμες. Πολλώ δε μάλλον από τη στιγμή που η εργασία πλατφόρμας αφορά κατ’ εξοχήν τη νέα γενιά.

«Δεδομένης της μεγαλύτερης εξοικείωσης των νέων ανθρώπων στον ψηφιακό μετασχηματισμό και στις τεχνολογικές εξελίξεις, η εργασία σε ψηφιακές πλατφόρμες θεωρείται από τους νέους μια δελεαστική ευκαιρία απασχόλησης, έστω και με μη σαφώς καθορισμένα εργασιακά δικαιώματα. Σημειωτέον ότι οι εργαζόμενοι σε πλατφόρμες είναι σήμερα κατά μέσον όρο 10 χρόνια νεότεροι από τους εργαζομένους offline, οπότε η έλλειψη σαφούς πλαισίου που θα ορίζει τα δικαιώματα αυτά αυξάνει την επισφαλή απασχόληση μεταξύ των νέων», υπογράμμισε ο κ. Μπίρμπας κατά την εισήγησή του.

Μεταφορά διατάξεων

Αποδεχόμενη τη γνωμοδότηση του κ. Μπίρμπα, η ΕτΠ ζητά να μεταφερθούν οι θεμελιώδεις εργατικές και κοινωνικές διατάξεις στην οικονομία της πλατφόρμας και στους εργαζομένους πλατφόρμας. «Λόγω του διακρατικού χαρακτήρα της ψηφιακής οικονομίας, είναι απαραίτητο ένα σαφές ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο για την αντιμετώπιση των πολυάριθμων νομικών γκρίζων ζωνών για τους εργαζομένους σε πλατφόρμες, συμπεριλαμβανομένου του καθορισμού της ύπαρξης σχέσης απασχόλησης», τόνισε ο ίδιος μιλώντας στην Ολομέλεια της ΕτΠ, συμπληρώνοντας ότι μια ευρωπαϊκή ρύθμιση θα πρέπει να δίνει απαντήσεις σε καίρια ζητήματα όπως το βάρος της απόδειξης για την τεκμηρίωση της σχέσης εργασίας, ώστε να αντιμετωπιστούν και πρακτικές ψευδο-αυτοαπασχόλησης.

Επιπλέον, λόγω του διασυνοριακού χαρακτήρα της ψηφιακής οικονομίας, ζήτησε δυνατότητα διάκρισης μεταξύ του «τόπου εργασίας» και του «τόπου παραλαβής της υπηρεσίας», ως ελάχιστη κατοχύρωση των εργασιακών δικαιωμάτων. Να σημειωθεί ότι αποτέλεσε κοινή παραδοχή από πλευράς μελών της ΕτΠ ότι το ισχύον ρυθμιστικό πλαίσιο της Ε.Ε. δεν έχει ακολουθήσει τις τελευταίες εξελίξεις στην αγορά εργασίας.

Τέλος, δεν παραλείφθηκαν στη διάρκεια της συνεδρίασης αναφορές σε ουσιαστικά πλεονεκτήματα που παρέχει η εργασία πλατφόρμας: δεν επηρεάζεται από γεωγραφικούς αποκλεισμούς, προσφέροντας εργασία και δυνατότητες ανάπτυξης σε απομακρυσμένες περιοχές, ενώ παράλληλα μπορεί να προσφέρει εργασία σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες, όπως ΑμεΑ. Ενας ακόμη λόγος για την κατά το δυνατόν ταχύτερη κατοχύρωση εργασιακών δικαιωμάτων και αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας στις ψηφιακές πλατφόρμες σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Δικαίωση του «νόμου Στρατή» από την Ολομέλεια του ΑΣΕΠ
«Πράσινο» φως για την τοποθέτηση των εργαζομένων στον βρεφονηπιακό σταθμό που λειτουργεί το Ταμείο Αλληλοβοήθειας Υπαλλήλων Υπουργείου Πολιτισμού (ΤΑΥΠ-ΥΠΠΟ) σε οργανικές θέσεις στο υπουργείο Πολιτισμού,...
Δικαίωση του «νόμου Στρατή» από την Ολομέλεια του ΑΣΕΠ
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Απλήρωτοι οι εργαζόμενοι στον βρεφονηπιακό σταθμό του ΤΑΥΠ-ΥΠΠΟ
Ο εκκαθαριστής του «αμαρτωλού» Ταμείου χρηματοδότησε το συνέδριο της ομοσπονδίας με ποσό που αντιστοιχεί σε μισθούς δύο μηνών για τους υπαλλήλους του νηπιαγωγείου.
Απλήρωτοι οι εργαζόμενοι στον βρεφονηπιακό σταθμό του ΤΑΥΠ-ΥΠΠΟ
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Καμπανάκι της ΠΟΕ-ΟΤΑ για τις ιδιωτικοποιήσεις
Αντιδράσεις για το περιεχόμενο πρόσφατων Πράξεων Νομοθετικού Περιεχομένου που ευνοούν τη μεταβίβαση δημοτικών υπηρεσιών σε ιδιώτες, αλλά και για την ελλιπή χρηματοδότηση των δήμων
Καμπανάκι της ΠΟΕ-ΟΤΑ για τις ιδιωτικοποιήσεις
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Αλαλούμ με τα ίντερνετ καφέ
Λάθη στους ΚΑΔ και ασάφειες αφήνουν χωρίς προστασία επιχειρήσεις και εργαζόμενους ● Τα παράδοξα, η έλλειψη φορέα εκπροσώπησης και οι δύσκολες συνθήκες υγιεινής που αποτελούν γρίφο.
Αλαλούμ με τα ίντερνετ καφέ
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Οδηγίες για όσους εργάζονται από το σπίτι και την ασφάλεια των δικτύων
Το υπ. Ψηφιακής Διακυβέρνησης και η Γ.Γ. Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων καλούν όσους εργάζονται από την κατοικία τους να δείχνουν αυξημένη προσοχή στα θέματα που αφορούν στην ασφάλεια των οικιακών δικτύων...
Οδηγίες για όσους εργάζονται από το σπίτι και την ασφάλεια των δικτύων
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Ο μισαλλόδοξος λόγος καλά κρατεί στο ελληνικό διαδίκτυο
Η ελληνική δημόσια σφαίρα τα τελευταία χρόνια χαρακτηρίζεται από τη μεγάλη ορατότητα και διάχυση του μισαλλόδοξου λόγου, δηλαδή από «μορφές λόγου που επιτίθενται σε μέλη ομάδων ή τάξεων ανθρώπων που...
Ο μισαλλόδοξος λόγος καλά κρατεί στο ελληνικό διαδίκτυο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας