Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ενα μωσαϊκό πολιτισμών και ανθρώπων στην καρδιά της Μυτιλήνης

Τοιχογραφία στην αυλή του MOSAIK.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ενα μωσαϊκό πολιτισμών και ανθρώπων στην καρδιά της Μυτιλήνης

  • A-
  • A+
Μετά την εφιαλτική εμπειρία του περάσματος των θαλάσσιων συνόρων αλλά και την απελπισία της στασιμότητας που τους μαστίζει στα νησιά, πολλοί πρόσφυγες έχουν μία διέξοδο προς την αξιοπρέπεια και την κοινωνική ενσωμάτωση μέσω του εγχειρήματος Mosaik στη Μυτιλήνη, όπου ανακυκλώνουν υλικά όπως τα σωσίβια και οι φουσκωτές βάρκες που στοιβάζονται στις ακτές της Λέσβου, μετατρέποντάς τα σε κοσμήματα, τσάντες και αξεσουάρ.

Οι προσφυγικές ροές στη Λέσβο αυξάνονται εκ νέου, με τον αριθμό των προσφύγων που φιλοξενεί το νησί να ξεπερνά πλέον τις 10.000. Τρία χρόνια μετά τη συμφωνία της Ε.Ε. με την Τουρκία, χιλιάδες πρόσφυγες, ακόμα και ευάλωτοι, παραμένουν εγκλωβισμένοι σε συνθήκες απελπιστικές και απάνθρωπες.

Τον Ιούλιο του 2016, ύστερα από πρωτοβουλία που πήραν η Αλληλεγγύη Λέσβου και το Borderline-Europe, δημιουργήθηκε το κέντρο στήριξης προσφύγων και ντόπιων Mosaik, ένας χώρος ανοιχτός για όλους, χωρίς διακρίσεις και διαχωρισμούς, όπου θα μπορούσαν πρόσφυγες και μετανάστες να βρουν διέξοδο από τις ασφυκτικές συνθήκες των καμπ. Ενα εγχείρημα στο οποίο γίνεται σημαντική δουλειά στο κομμάτι της ένταξης των προσφύγων.

Φιλοξενούμενη για μία μέρα ήταν η «Εφ.Συν.», παρακολουθώντας πώς οι εκατοντάδες πρόσφυγες που έχουν περάσει από εδώ βρίσκουν μια «όαση», καθώς μέσα από τις δραστηριότητες και τα μαθήματα καταφέρνουν να περάσουν δημιουργικά τον χρόνο τους, να κοινωνικοποιηθούν και να νιώσουν ξανά χρήσιμοι.

Ξεναγός μας ήταν ο Χοακίν O’ Ράιαν, τον οποίο συναντήσαμε στην άνετη αυλή του καλοδιατηρημένου νεοκλασικού κτιρίου του 1868 στο κέντρο της Μυτιλήνης. Εκεί, δεκάδες πρόσφυγες από διάφορες χώρες δροσίζονταν στον ίσκιο των δέντρων, συζητούσαν κι έπαιζαν επιτραπέζια παρακολουθώντας τα παιδιά τους που λίγο πιο κάτω μοιράζονταν παιχνίδια.

Πρώτος μας σταθμός, οι τάξεις όπου γίνονται μαθήματα ελληνικών και δραστηριότητες οργανωμένες από εθελοντές για τους πρόσφυγες. Απαραίτητα και τα μαθήματα αγγλικών, που μπορούν να παρακολουθήσουν και όσοι ντόπιοι ενδιαφέρονται. Αλλωστε, οι ντόπιοι μπορούν να συμμετέχουν και στα υπόλοιπα προγράμματα.

«Στο Mosaik είναι όλοι ευπρόσδεκτοι. Σε όσους μένουν μακριά, για παράδειγμα στη Μόρια, παρέχουμε δύο εισιτήρια για να μπορούν να πηγαινοέρχονται δωρεάν. Εχουμε τέσσερις τάξεις όπου γίνονται μαθήματα γλώσσας. Συνήθως ξεκινάνε από τα αγγλικά, μαθαίνουν να γράφουν και να διαβάζουν, είναι μια γλώσσα πιο εύκολη να μάθουν.

Ο τρόπος διδασκαλίας είναι ειδικά σχεδιασμένος για τις ανάγκες τους. Οι καθηγητές πληρώνονται κανονικά, κατά καιρούς όμως μπορεί να έρθουν εθελοντές και να προτείνουν να κάνουν μια δραστηριότητα. Αυτή την περίοδο γίνονται μαθήματα ποίησης και γιουκαλίλι, ενώ στο παρελθόν γίνονταν μαθήματα χαρακτικής και ζωγραφικής», μας λέει ο Χοακίν.

Μια άλλη δραστηριότητα με πολλαπλά οφέλη για τους πρόσφυγες είναι η ανακύκλωση. Εδώ φιλοξενούνται δύο διαφορετικά εργαστήρια, που χρηματοδοτούνται από την περιφέρεια της Βαρκελώνης, το «safe passage-bag» και το «upcycling». Το εργαστήριο που κατασκευάζει τις τσάντες ξεκίνησε πριν από 4 χρόνια.

Εκεί συναντήσαμε την Μπεατρίς Ανιτσάκη-Ντίγκελμαν, η οποία είναι η υπεύθυνη και διαχειρίζεται το σχετικό e-shop. Στον χώρο κυριαρχούσε το πορτοκαλί, με τσάντες και πορτοφόλια φτιαγμένα από σωσίβια που μαζεύονται από τις ακτές της Συκαμιάς, ενώ στην άκρη τρεις ραπτομηχανές δούλευαν ασταμάτητα. Στο εργαστήρι δουλεύουν 6 πρόσφυγες, ένας επεξεργάζεται τα σωσίβια που συλλέγονται, δύο τα κόβουν και τρεις τα ράβουν.

Δεν στηρίζει η Ελλάδα

«Στην Ελλάδα δεν υπάρχει τόσο μεγάλη ζήτηση, ίσως επειδή οι τσάντες είναι λίγο ακριβές - κυρίως μας στηρίζουν από το εξωτερικό. Επίσης τις πουλάμε κατά καιρούς σε πάγκους στα εποχικά ή φιλανθρωπικά μπαζάρ, καθώς και σε φεστιβάλ. Τα άτομα που δουλεύουν εδώ μπορούν με τον μισθό που παίρνουν να νοικιάσουν ένα σπίτι και έτσι να ξεφύγουν από τα καμπ», ακούμε από την Μπεατρίς.

Το εργαστήρι του upcycling ήταν γεμάτο αντικείμενα που με την πρώτη ματιά φαίνονται άχρηστα, όμως εκεί αποκτούν και πάλι ζωή. Σκουλαρίκια από τα απομεινάρια βάρκας και σωσιβίων, φωτιστικό από πλαστικά μπουκάλια, πολύχρωμες ονειροπαγίδες από κλωστή είναι μερικά παραδείγματα που μπορεί κανείς να ανακαλύψει και να αγοράσει σε αυτό το εργαστήρι.

Η Γιούλα Κουτσουμπού είναι η υπεύθυνη του εργαστηρίου. Ασχολείται πολλά χρόνια με το upcycling: «Το 2010 πήγα ένα ταξίδι στην Κεντρική Αμερική, έμεινα εκεί 7 χρόνια, δούλεψα σε Γουατεμάλα, Μεξικό και Ονδούρα. Εκεί εκπαίδευα ομάδες πώς μπορούν μέσα από τα σκουπίδια και τα φυσικά υλικά να δημιουργούν χρηστικά πράγματα με σκοπό να τα πουλάνε και να μπορούν να είναι οικονομικά ανεξάρτητοι. Εχω δουλέψει με ιθαγενείς, παιδιά του δρόμου, κακοποιημένες γυναίκες, σε κέντρα αποτοξίνωσης, αλλά και σε φυλακές. Εκτός από την ενδυνάμωση που τους προσφέρει, γίνεται υποσυνείδητα και μια περιβαλλοντική εκπαίδευση».

Μόλις η Γιούλα άνοιξε την πόρτα για το εργαστήρι, ήρθε κοντά μας η 9χρονη Φατιμά, που σε πολύ καλά αγγλικά που έμαθε στο Mosaik μέσα σε μερικούς μήνες μάς είπε ότι έρχεται στο upcycling 25 μέρες και μας έδειξε με καμάρι μια όμορφη ονειροπαγίδα από κλωστή και ξύλο που έχει φτιάξει.

Το εργαστήρι λειτουργεί ψυχοθεραπευτικά για αρκετούς από τους ταλαιπωρημένους πρόσφυγες που βρίσκουν μια ενασχόληση, μέσω της οποίας ξεχνούν για λίγο τη δύσκολη καθημερινότητα.

«Οταν έρχεται κάποιος καινούργιος, του μαθαίνει ο παλιός. Με αυτόν τον τρόπο τονώνεται η αυτοπεποίθησή τους, γνωρίζονται και κάνουν παρέα με άτομα από διαφορετικές εθνικότητες. Από τα έσοδα καλύπτονται οι ανάγκες άλλων προσφύγων, οπότε υπάρχει ένα είδος αλληλεγγύης προσφύγων σε πρόσφυγες, κάτι που είναι πολύ όμορφο. Εχω δει στο εργαστήριο άτομα τα οποία δεν μπορούσαν να κοιμηθούν το βράδυ ή έπαιρναν φάρμακα μόλις πρωτοέρχονταν. Λίγο μετά, μου έλεγαν ότι έκοψαν τα φάρμακα και μπορούν να κοιμηθούν. Μπαίνουν στη λογική να αλλάζουν καταστάσεις που τους προκαλούν πόνο. Αν μπορείς από ένα πλαστικό μπουκάλι να φτιάξεις ένα φωτιστικό και ένα ζευγάρι σκουλαρίκια, φαντάσου τι μπορείς να κάνεις με τη ζωή σου, όταν βλέπεις ότι είναι στο χείλος του γκρεμού. Μπορείς σε μια στιγμή να τα ανατρέψεις και να τα αλλάξεις όλα. Επίσης είναι πολύ ενδιαφέρον ότι χρησιμοποιούνται υλικά όπως τα υπολείμματα από σωσίβια και βάρκες. Δεν τους τρομάζουν, τα βλέπουν πια απλά ως υλικά», μας εξήγησε η Γιούλα.

Ομως ένας κούκος δεν φέρνει την άνοιξη. Παρά τις προσπάθειες των ανθρώπων του Mosaik και άλλων πρωτοβουλιών, η ζωή των προσφύγων στη Λέσβο παραμένει εξαιρετικά δύσκολη και χαρακτηρίζεται από μεγάλη αβεβαιότητα για το μέλλον.

Αυξημένες ροές

Με αυτή τη διαπίστωση συμφωνεί η Εφη Λατσούδη, ιδρύτρια της Αλληλεγγύης Λέσβου, που το 2016 τιμήθηκε με το βραβείο Νάνσεν της Υπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ. Η κ. Λατσούδη μάς δίνει ανάγλυφα την εικόνα:

«Από τον Ιούλιο οι ροές έχουν αυξηθεί. Εχουμε ανθρώπους από όλες τις εθνικότητες που μένουν σε σκηνές έξω από τη Μόρια. Η κατάσταση γίνεται ξανά δύσκολη, αποσυμφόρηση δεν έχει γίνει, οι μεταφορές προς την ενδοχώρα είναι λίγες και οι αφίξεις στο νησί καθημερινές. Αυτή τη στιγμή δεν έχουμε καμία εικόνα από τη νέα κυβέρνηση για το τι ακριβώς θέλει να κάνει. Ενώ μιλάνε για την αποσυμφόρηση των νησιών, στην πραγματικότητα συμβαίνει το αντίθετο. Λένε για εσπευσμένες διαδικασίες ασύλου, ενώ αναβάλλονται συνέχεια οι συνεντεύξεις. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μεγαλώνει ο χρόνος που οι συγκεκριμένοι άνθρωποι παραμένουν σε μια κατάσταση τεράστιας αβεβαιότητας (limbo), χωρίς καν να γνωρίζουν σε ποιο νομικό καθεστώς βρίσκονται. Αυτοί οι άνθρωποι, που είναι πιθανό να ζήσουν στην Ελλάδα, είναι εξαιρετικά δύσκολο να βρουν δουλειά, να γίνουν ανεξάρτητοι, να συμμετέχουν αυτοί και τα παιδιά τους στην εκπαίδευση. Επίσης, η κατάργηση του ΑΜΚΑ δυσκολεύει πολύ τόσο την ιατροφαρμακευτική τους περίθαλψη όσο και τη δυνατότητα να εργαστούν νόμιμα. Για μας είναι πολύ σημαντική η ένταξη και η ενσωμάτωση. Δεν μπορείς να έχεις έναν άνθρωπο παγιδευμένο ένα-δυο χρόνια σε μια σκηνή στη Μόρια, να μην κάνει τίποτα και να είναι εκτεθειμένος σε συγκρούσεις από την ένταση που υπάρχει εκεί, να καταστρέφεται ψυχολογικά και μετά να προσπαθείς να τον εντάξεις. Η ένταξη και η αντιμετώπιση αυτών των ανθρώπων πρέπει να ξεκινάει από την πρώτη στιγμή. Με το που φτάνουν πρέπει να έχουν κάτι να κάνουν, να έχουν μια διέξοδο, μια απασχόληση, μια σωστή πληροφορία για το τι θα τους συμβεί και ποια θα είναι τα επόμενα βήματα».

📍 Info

Για όσους ενδιαφέρονται για τις τσάντες που φτιάχνουν οι πρόσφυγες στο εργαστήριο safe passage: lesvossolidarityshop.org

Περισσότερες πληροφορίες για το εργαστήριο του upcycling στο Ηumade Craft Workshop

ΚΟΙΝΩΝΙΑ
«Έφυγε» η γιαγιά Μαρίτσα της Λέσβου, σύμβολο της αλληλεγγύης στους πρόσφυγες
Στη θλίψη βυθίστηκε η τοπική κοινωνία της Λέσβου από την είδηση πως η Μαρίτσα Μαυραπίδου, η γιαγιά - σύμβολο της αλληλεγγύης στους πρόσφυγες έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 90 ετών. Η «γιαγιά Μαρίτσα», μαζί με τις...
«Έφυγε» η γιαγιά Μαρίτσα της Λέσβου, σύμβολο της αλληλεγγύης στους πρόσφυγες
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Λύση στο ζήτημα του ΠΙΚΠΑ Λέσβου
Ετοιμο να συμβάλει στη λύση του θέματος που έχει προκύψει στις εγκαταστάσεις του πρώην ΠΙΚΠΑ στη Λέσβο, οι οποίες έχουν μετατραπεί σε ένα πρότυπο κέντρο φιλοξενίας ευάλωτων προσφυγικών ομάδων, είναι το...
Λύση στο ζήτημα του ΠΙΚΠΑ Λέσβου
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Διεθνής αλληλεγγύη στο ΠΙΚΠΑ Λέσβου
Από τις μεγαλύτερες έως και τις μικρότερες πόλεις της Ευρώπης και από την Αμερική έως τη Μέση Ανατολή, χιλιάδες άνθρωποι φωτογραφίζονται με ένα χαρτί που αναφέρει το σύνθημα «Save PIKPA», ανταποκρινόμενοι στην...
Διεθνής αλληλεγγύη στο ΠΙΚΠΑ Λέσβου
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Οδοιπορικό στη Νέα Γη των προσφύγων
Μια τετραήμερη αυτοψία της «Εφ. Συν.» στη Λέσβο, στο νησί που έχει δεχτεί το μεγαλύτερο καταγεγραμμένο προσφυγικό κύμα από το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Πόσα «χοντρά» παιχνίδια πολιτικά και οικονομικά...
Οδοιπορικό στη Νέα Γη των προσφύγων
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Οι νέες αφίξεις υπερκαλύπτουν τις αναχωρήσεις στη Μόρια
Κρίσιμη εξακολουθεί να είναι η κατάσταση στη Μόρια και κατά συνέπεια στη Λέσβο, με τις προσπάθειες αποσυμφορήσης να πέφτουν ουσιαστικά στο κενό. Οι...
Οι νέες αφίξεις υπερκαλύπτουν τις αναχωρήσεις στη Μόρια

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας