Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η μνήμη του ’21 μέσα από τα μνημεία και τα τραγούδια
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η μνήμη του ’21 μέσα από τα μνημεία και τα τραγούδια

  • A-
  • A+

Mε μια σειρά δραστηριοτήτων σε συνεργασία με επιστημονικούς και ερευνητικούς φορείς σκοπεύει να τιμήσει το Ιδρυμα της Βουλής των Ελλήνων για τον Κοινοβουλευτισμό και τη Δημοκρατία τη συμπλήρωση των 200 χρόνων από την Επανάσταση του 1821, την ιδρυτική πράξη του σύγχρονου ελληνικού κράτους με διεθνείς ιστορικές προεκτάσεις καθώς πρόκειται για το πρώτο ανεξάρτητο κράτος που αποσχίστηκε από την Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Στο διήμερο συνέδριο «1821 και Απομνημόνευμα. Ιστορική χρήση και ιστοριογραφική γνώση» που διοργάνωσε το Ιδρυμα εγκαινιάζοντας αυτές τις δράσεις, δημοσιοποιήθηκαν μελέτες για το απομνημόνευμα ως ιστορική πηγή και παρουσιάστηκαν οι έρευνες που εκπονούνται προκειμένου να διερευνηθούν επιστημονικά η Επανάσταση του 1821 και η συλλογική μνήμη γύρω από το γεγονός.

Ανάμεσά τους το ερευνητικό πρόγραμμα «Τόποι μνήμης για την Ελληνική Επανάσταση» που αφορά τη μνήμη της Επανάστασης όπως αυτή αποτυπώνεται στον δημόσιο χώρο και τους συμβολισμούς που απορρέουν από τα μνημεία και τις επιλογές ανέγερσής τους.

Στο πλαίσιο της έρευνας θα δημιουργηθεί ηλεκτρονικό αρχείο των μνημείων στην Αθήνα και εμβληματικές για τον Αγώνα πόλεις (Τρίπολη, Πάτρα, Ναύπλιο, Μεσολόγγι, Ερμούπολη) όπου εκτός από την απεικόνιση του τρόπου μνημειοποίησης του Αγώνα θα δίνονται πληροφορίες για τη «ζωή» των μνημείων (συνθήκες δημιουργίας, δημιουργοί κ.λπ.) ώστε εκτός από την ανασύσταση της αφήγησης του 1821 στον αστικό χώρο να καταγραφούν επίσης και οι πολιτικές της μνήμης.

Δεν υπάρχει κοινό μνημείο

«Μπορεί να υπάρχουν ανδριάντες, προτομές και στήλες για το μείζον αυτό γεγονός της εθνικής ιστορίας και ισχυρό πόλο συγκρότησης εθνικής ταυτότητας, ωστόσο δεν κατασκευάστηκε ποτέ ένα κοινό μνημείο, πάνθεον ή ηρώο που θα τιμούσε τη μνήμη όλων όσοι συνέβαλαν στην Ελληνική Επανάσταση.

»Αντίθετα, ανεγέρθηκαν σταδιακά μνημεία που τιμούσαν μεμονωμένες μορφές ή γεγονότα του Αγώνα, τα οποία μάλιστα υπέκρυπταν συχνά τοπικιστικούς ανταγωνισμούς γύρω από την κληρονομιά του '21», ανέφερε η επιστημονική υπεύθυνη του προγράμματος, καθηγήτρια Ιστορίας, Χριστίνα Κουλούρη, κάνοντας λόγο για το πώς ανασυντίθεται η μνήμη μέσα από όλα αυτά τα μικρά ή μεγάλα, ακόμη και τα «αόρατα» μνημεία, παρατηρώντας ότι σύμφωνα με τις απόψεις που διατυπώθηκαν ήδη από τον 19ο αιώνα «ο σκοπός των εθνικών μνημείων είναι φρονηματιστικός και παιδαγωγικός».

Στα «Δημοτικά τραγούδια σαν παράγραφοι απομνημονευμάτων» αναφέρθηκε στην εισήγησή του ο συγγραφέας-δημοσιογράφος Παντελής Μπουκάλας, μνημονεύοντας τους καπεταναίους των κλεφτών και οπλαρχηγούς της Επανάστασης που δεν είχαν απλώς ραψωδούς αλλά συνέθεταν και οι ίδιοι τραγούδια.

«"Τα τραγούδια τα έκαμναν οι χωριάτες, οι στραβοί με τες λύρες", λέει ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης στη Διήγησιν συμβάντων της ελληνικής φυλής από τα 1770 έως τα 1836, υπαγορευμένη στον Γεώργιο Τερτσέτη», όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, καθώς ένας από αυτούς τους συνθέτες ήταν ο Κολοκοτρώνης ο οποίος περιέγραψε τα τραγούδια-μαρτυρίες της ζωής, επεισοδίων του Αγώνα και ηρωικών πράξεων ως «εφημερίδες στρατιωτικές».

Ο μοναδικός ερευνητής των δημοτικών τραγουδιών παρατήρησε τη λιτότητα και αυστηρότητα του λόγου τους -«λιγοστά είναι τα επίθετα και τα επιρρήματα, γιατί η πληθώρα τους θα άμβλυνε τη σεμνότητα της διήγησης και θα την εξέθετε στον στόμφο»- και μοιράστηκε με το κοινό του συνεδρίου μερικούς από τους καρπούς των ερευνών του.

«Ποιοι ήταν λοιπόν οι καπεταναίοι, που, όπως έχει τεκμηριωθεί γραμματολογικά και ιστοριογραφικά, έφτιαξαν ένα ή περισσότερα τραγούδια, θεμελιωμένα συνήθως σε παλαιότερα, όντως ανώνυμων και άγνωστων δημιουργών; Ο ίδιος ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, κατ' αρχάς, και ο στρατηγός Μακρυγιάννης, οι οποίοι δεν παρέλειψαν να αφηγηθούν την ενασχόλησή τους αυτή. Αλλά και ο Θοδωράκης Γρίβας».

Ασχολήθηκε ακόμη με το περίφημο προθανάτιο δίστιχο που αποδόθηκε στον Αθανάσιο Διάκο, «Για ιδές καιρό που διάλεξεν ο Χάρος να με πάρει / τώρα π' ανθίζουν τα κλαδιά και βγάνει η γη χορτάρι».

Ταυτόχρονα με το συνέδριο εγκαινιάστηκε και η σειρά «Κείμενα Μνήμης», η εκδοτική πρωτοβουλία του Ιδρύματος με τα «Απομνημονεύματα της δευτέρας πολιορκίας του Μεσολογγίου (1825-1826)» του Αρτέμιου Μίχου, που είχαν πρωτοεκδοθεί το 1883.

ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Φάκελοι πολιτικών φρονημάτων: Οταν το τραυματικό παρελθόν έγινε στάχτη για να ξεχαστεί κακήν κακώς
Συγκλονιστική για τις αποκαλύψεις και για το βάθος των συναισθημάτων που εκτέθηκαν ήταν η παρουσίαση του βιβλίου «Ανεπιθύμητο παρελθόν» του Βαγγέλη Καραμανωλάκη, για τους φακέλους κοινωνικών φρονημάτων στον...
Φάκελοι πολιτικών φρονημάτων: Οταν το τραυματικό παρελθόν έγινε στάχτη για να ξεχαστεί κακήν κακώς
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Στο φως ο ιστορικός θησαυρός του υπουργείου Εσωτερικών
Ιστορικά αρχειακά τεκμήρια του υπουργείου Εσωτερικών παρουσιάστηκαν στο Μέγαρο Μουσικής, ένας πραγματικά σπουδαίος θησαυρός, που αποκαλύφθηκε έπειτα από επίπονη εργασία δύο ετών. Σύμφωνα με τον υπουργό, Αλέξη...
Στο φως ο ιστορικός θησαυρός του υπουργείου Εσωτερικών
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
«Πες μας τη δική σου Ιστορία»: εκπαιδευτική ημερίδα για μαθητές και καθηγητές
Ημερίδα - εργαστήριο για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στη δράση «Πες μας τη δική σου Ιστορία»- όπως ονομάζεται η πρωτοβουλία, στον Πύργο Βιβλίων της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος- διοργανώνεται αύριο,...
«Πες μας τη δική σου Ιστορία»: εκπαιδευτική ημερίδα για μαθητές και καθηγητές
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Οταν η μπάλα σήμαινε αντίσταση
Ενα εξαιρετικά ενδιαφέρον αφιέρωμα στο ποδόσφαιρο στα χρόνια της Κατοχής και της Απελευθέρωσης παρουσιάζεται σήμερα στο πλαίσιο των δράσεων ● Ειδική μνεία θα γίνει στους δύο αγωνιστές ποδοσφαιριστές Νίκο Γόδα...
Οταν η μπάλα σήμαινε αντίσταση
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Εδώ Πολυτεχνείο, εκεί Πολυτεχνείο...
Η πρόταση για την «επέκταση του Μουσείου στο Μετσόβιο, όπου σήμερα στεγάζεται η Αρχιτεκτονική...» που διατύπωσε πρόσφατα σε συνέντευξη του ο Κώστας Μπακογιάννης, όσο «ελκυστική» και αν φαίνεται δείχνει να...
Εδώ Πολυτεχνείο, εκεί Πολυτεχνείο...
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
14 Ιστορίες Αντίστασης για την ελεύθερη Αθήνα
Αναπάντεχες μαρτυρίες αντίστασης, από ως επί το πλείστον άγνωστες δράσεις ανθρώπων, που συνθέτουν τη μεγάλη εικόνα του αγώνα κατά της ναζιστικής κατοχής, παραδίδει η ιστορική έρευνα στη συλλογική μνήμη μέσα...
14 Ιστορίες Αντίστασης για την ελεύθερη Αθήνα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας