Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
ΔΕΘ: πώς από αρχιτεκτονικό στολίδι έγινε... τσίρκο

Διεθνές Εκθεσιακό Κέντρο Θεσσαλονίκης

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

ΔΕΘ: πώς από αρχιτεκτονικό στολίδι έγινε... τσίρκο

  • A-
  • A+
Εντονες διαμαρτυρίες την ανάπλαση του Διεθνούς Εκθεσιακού Κέντρου Θεσσαλονίκης που θα σημάνει την ολοκληρωτική αλλοίωση του αρχικού του χαρακτήρα ● Η Εκθεση εγκαταστάθηκε στη συγκεκριμένη τοποθεσία το 1937 και αποτελούσε μείζον αστικό πεδίο αναφοράς, με περίπτερα σχεδιασμένα από πρωτοπόρους αρχιτέκτονες.

Πυρ ομαδόν από την Αρχιτεκτονική Σχολή του ΑΠΘ και τους Οικολόγους στην ανάπλαση του Διεθνούς Εκθεσιακού Κέντρου της Θεσσαλονίκης, όπως τουλάχιστον τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση από το υπουργείο Περιβάλλοντος.

Για «καταστροφή της μοντέρνας αρχιτεκτονικής στη ΔΕΘ και απώλεια ενός μείζονος αστικού πεδίου αναφοράς» κάνει λόγο το καθ’ ύλην αρμόδιο τμήμα του Πανεπιστημίου, ενώ η «Οικολογία-Αλληλεγγύη» υποστηρίζει πως «ο νέος σχεδιασμός επιβαρύνει πολεοδομικά την πόλη, ενισχύει την υπερσυγκέντρωση των λειτουργιών της και αποδέχεται προτάσεις που γυρίζουν τον χωροταξικό σχεδιασμό της Θεσσαλονίκης στην εποχή της τσιμεντοποίησης».

Σύμφωνα με το Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών της Πολυτεχνικής Σχολής του ΑΠΘ, που μάλιστα εξέδωσε και σχετική ανακοίνωση την οποία υπογράφει ο διεθνώς καταξιωμένος καθηγητής Νίκος Καλογήρου, «ο χώρος της Διεθνούς Εκθεσης Θεσσαλονίκης, στο κέντρο της πόλης, αποτέλεσε στο παρελθόν ένα εργαστήριο πρωτοποριακών υλοποιήσεων της μοντέρνας αρχιτεκτονικής και πολεοδομίας και η σημερινή ατημέλητη εικόνα του είναι προϊόν μιας ανεξέλεγκτης προσθετικής διαδικασίας, όπου η αρχική αστική σύνθεση είναι πλέον δυσδιάκριτη».

Θυμίζει ότι από τον αρχικό σχεδιασμό πάρκου ανοιχτών χώρων με διάσπαρτες χρήσεις, σύμφωνα με το σχέδιο του Εμπράρ (1918-1921), έχει απομείνει η αποσπασματική πλέον χάραξη του κεντρικού άξονα με τα περίπτερα εκατέρωθεν.

Η Εκθεση, που δημιουργήθηκε το 1925 στο πλαίσιο της γενικότερης ανασυγκρότησης της Θεσσαλονίκης, εγκαταστάθηκε στη σημερινή της θέση το 1937 ύστερα από αρχιτεκτονικό διαγωνισμό και υλοποιήθηκε με τη συμβολή του πολεοδόμου Κ. Δοξιάδη. Διαδοχικές επεκτάσεις τις πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες έδωσαν στον χώρο την εικόνα μιας μοντέρνας αστικής νησίδας με μοναδικό χαρακτήρα.

Αρχιτεκτονική πρωτοπορία

ΤΡΥΨΑΝΗ ΦΑΝΗ // MotionTeam

Στις κρίσιμες μεταπολεμικές δεκαετίες του ’50 και του ’60, αξιόλογα περίπτερα, σχεδιασμένα από πρωτοπόρους αρχιτέκτονες του μοντέρνου κινήματος, ανοικοδομήθηκαν στον χώρο, αναβαθμίζοντας την καινοτόμο φυσιογνωμία του. Πολλά από αυτά κατεδαφίστηκαν, παρά το γεγονός ότι αποτελούσαν πρωτοποριακά δείγματα του ανανεωτικού ψυχροπολεμικού μοντερνισμού. Τη μοντέρνα αρχιτεκτονική προωθούσαν οι εκσυγχρονιστές αστοί της εποχής με την ενθάρρυνση των κυβερνήσεων του Κ. Καραμανλή. Ενδεικτικά αναφέρονται τα περίπτερα «Παπαστράτος ΑΒΕΣ» (αρχιτέκτων Ν. Καλογεράς, 1952), «Ερανος Βασιλίσσης» (Α. Κωνσταντινίδης, 1952), «ΕΟΤ» (Α. Κωνσταντινίδης, 1959), «Ιονικής και Λαϊκής Τράπεζας» και «Εμπορικής Τράπεζας» (Κ. Καψαμπέλης, Ι. Βικέλας, 1959), «Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος» (Ν. Βαλσαμάκης, Σ. Βασιλείου, 1960), «Βιομηχανία Αδελφών Δημητριάδη» (Δ. Φατούρος, 1961).

Τα «αδιάφορα βιομηχανικά εκθεσιακά περίπτερα κυριάρχησαν μετά τη δεκαετία του ’70». Ωστόσο, επιβίωσαν ανάμεσά τους, συχνά παραμορφωμένα, έργα επώνυμων δημιουργών που διαθέτουν ιδιαίτερη λειτουργική και συμβολική αξία. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζουν, με χρονολογική σειρά, το περίπτερο 2 (αρχιτέκτων Δ. Τριποδάκης, 1954), το περίπτερο 6 (Δ. Τριποδάκης, 1953, ανασχεδιασμός Π. Μακρίδης, 2003), το περίπτερο 1 (Ν. Εφέσιος, Α. Συμεών, 1956), το περίπτερο της ΔΕΗ / Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης / MOMus (Ι. Ρίζος, 1959, Π. Τζώνος, Γ. Χόιπελ, Ξ. Χόιπελ, 1997, Π. Τζώνος, Ξ. Χόιπελ, Κ. Αντωνίου, Ε. Κάστρο, Μ. Ρόκκος, 2002), το Αλεξάνδρειο Μέλαθρο / Palais des Sports (Π. Τζανέτος, 1960), το περίπτερο 8 - Συνεδριακό Κέντρο ΔΕΘ (Ν. Μουτσόπουλος, Χ. Τσιλαλής, Γ. Κονταξάκης, Χ. Κουλουκούρης, 1968), το περίπτερο 7 (Γ. Κονταξάκης, Μ. Φωτιάδης, 1969), ο Πύργος του ΟΤΕ (Α. Αναστασιάδης, 1969), το περίπτερο 11 (Χ. Χριστοφορίδης, 1971), οι Νέες Πύλες της ΔΕΘ (Κ. Τσιγαρίδα, Α. Σκουβάκλης, Ν. Καλογήρου, 1996).

Ολα αυτά τα «αξιόλογα έργα αρχιτεκτονικής», σύμφωνα με το Τμήμα Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΑΠΘ, με την εξαίρεση του Πύργου του ΟΤΕ, του Palais des Sports και του MOMus, προβλέπεται να κατεδαφιστούν άμεσα με την εφαρμογή του Ειδικού Χωρικού Σχεδίου (ΕΧΣ) για τη ΔΕΘ.

«Πέρα από τη δεδομένη αρχιτεκτονική τους αξία, τα κτίρια αυτά διατηρούνται σε αρκετά καλή κατάσταση και μπορούν να αξιοποιηθούν. Η ενδεχόμενη κατεδάφιση ενός λειτουργικού υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος κρίνεται περιβαλλοντικά ασύμφορη και είναι παράλογα σπάταλη σε μια εποχή οικονομικής κρίσης», τονίζεται. Σημειώνεται χαρακτηριστικά στην ίδια τοποθέτηση ότι «οι προτάσεις ολικής ανακατασκευής της ΔΕΘ προκύπτουν ως συνέπεια σωρευτικών λανθασμένων επιλογών οι οποίες έχουν ευτελίσει την εικόνα της».

Η προσωρινή διατήρηση της ΔΕΘ στο κέντρο της πόλης είναι ίσως ένα αναγκαίο κακό, με δεδομένη τη συγκυριακή αδυναμία μετεγκατάστασης, αλλά δεν παύει να έχει σοβαρές μακροχρόνιες συνέπειες στην περιβαλλοντική, λειτουργική και οικονομική υπόσταση του ιστού της πόλης.

«Ενώ η ανάπλαση της ΔΕΘ αποτελεί ένα αστικό σχέδιο μείζονος σημασίας για το Πολεοδομικό Συγκρότημα Θεσσαλονίκης (ΠΣΘ), το προτεινόμενο ΕΧΣ είναι στην πράξη ένα αμήχανο και ανεπεξέργαστο τοπικό σχέδιο. Προβλέπει την αδιάρθρωτη ανοικοδόμηση της περιοχής με πυκνή σχετικά δόμηση, ουσιαστικά μεγαλύτερη από την ήδη αυξημένη σημερινή. Προβλέπει υπερμεγέθη συμβατικά οικοδομικά τετράγωνα, αγνοώντας την ιδιαίτερη γεωμετρία του αστικού ιστού και τη θέση της ιδιαίτερης αυτής νησίδας. Η ΔΕΘ αποτελεί τμήμα του ανατολικού πολιτιστικού άξονα της πόλης σε συνέχεια με το παραλιακό πάρκο, τα μουσεία και την πανεπιστημιούπολη. Η επανασύνδεση αυτού του γραμμικού “ρήγματος” έχει κρίσιμη περιβαλλοντική αξία, καθώς παρεμβάλλεται μεταξύ του ιστορικού κέντρου και των εξαιρετικά πυκνοδομημένων αστικών περιοχών ανατολικά».

Κι ακόμα: «Το προτεινόμενο ΕΧΣ δεν αποδίδει “μητροπολιτικό πάρκο” στην πόλη, όπως ψευδώς υποστηρίζεται. Στην καλύτερη περίπτωση πρόκειται για ένα μικρό πλευρικό “πάρκο τσέπης”. Ουσιαστικά, η περιοχή επιβαρύνεται με ένα ακόμη εμπορικό κέντρο και μεγάλο ξενοδοχείο που θα είναι ανταγωνιστικά στις αντίστοιχες χρήσεις του ιστορικού κέντρου».

Οι Οικολόγοι

Ο νέος σχεδιασμός ανάπλασης του Διεθνούς Εκθεσιακού Κέντρου της Θεσσαλονίκης δεν ξέφυγε από την προσοχή ούτε των Οικολόγων. Η αυτοδιοικητική κίνηση «Οικολογία-Αλληλεγγύη» απορρίπτει το προτεινόμενο ΕΧΣ και αντιπροτείνει ένα σχέδιο στο οποίο να κυριαρχεί το πράσινο και να ελαχιστοποιούνται οι δομημένοι εκθεσιακοί χώροι, συνδέοντας το δάσος Σέιχ Σου και τους πράσινους και ελεύθερους χώρους του ΑΠΘ με τα πάρκα της παραλίας.

«Η πόλη φαίνεται ότι κόβεται σε “φιλέτα” και δίνεται προς “αξιοποίηση” και εκμετάλλευση. Η λειτουργία του χώρου της ΔΕΘ και του ΑΠΘ ως κρίκου σύνδεσης του Σέιχ Σου με τη θάλασσα παραγνωρίζεται, όπως και τα πλημμυρικά φαινόμενα που σχετίζονται με την ύπαρξη χειμάρρων που περνούσαν μέσα από τη συγκεκριμένη περιοχή», τονίζει ο επικεφαλής της κίνησης, Μιχάλης Τρεμόπουλος, που είναι και υποψήφιος δήμαρχος Θεσσαλονίκης.

Οι Οικολόγοι υποστηρίζουν ότι έπρεπε να μπει σε διαβούλευση συνολικά ο προτεινόμενος σχεδιασμός και όχι μόνον οι περιβαλλοντικοί όροι, ενώ βάζουν ζήτημα αντισυνταγματικότητας επειδή μειώνεται το πράσινο και υποβαθμίζονται οι συνθήκες ζωής...

Θεωρούν απαράδεκτο ότι ο χώρος πυκνοδομείται και προβλέπεται μόνον ένας μικρός πράσινος χώρος, ένα «πάρκο τσέπης», ενταγμένο στο πλαίσιο του νέου εμπορικού κέντρου που θα κατασκευαστεί, και μια ζώνη ελεύθερων χώρων που θα ενώνουν και θα δίνουν πρόσβαση στους εκθεσιακούς χώρους.

«Πρόκειται για μια περιοχή που αποτελεί συνδετικό κρίκο μεταξύ του περιαστικού δάσους Σέιχ Σου, μέσω των πράσινων και ελεύθερων χώρων του ΑΠΘ, του Νεκροταφείου της Ευαγγελίστριας, των Κήπων του Πασά και της πηγής του Αγίου Παύλου, περιοχές που συνδέει με τη θάλασσα, μέσω του πάρκου της ΧΑΝΘ, του Θεάτρου Κήπου και των πάρκων της νέας παραλίας. Επίσης, συνδέεται με τους πράσινους χώρους του Γ’ Σώματος Στρατού, του Βυζαντινού και του Αρχαιολογικού Μουσείου και αποτελεί μια ανάσα ζωής και πολιτισμού ανάμεσα στην πυκνοδομημένη Ανατολική Θεσσαλονίκη και το κέντρο της. Μια άλλη σημαντική οικολογική διάσταση, η οποία δεν λαμβάνεται υπόψη στην παρούσα μελέτη, είναι το προϋπάρχον υδρολογικό δίκτυο, με την τεκμηριωμένη ύπαρξη δύο χειμάρρων, της Ευαγγελίστριας και των Νεκροταφείων, οι κοίτες των οποίων ενώνονταν ακριβώς στο σημείο που βρίσκεται σήμερα το ΜΜΣΤ. Ισως οι μελετητές θεώρησαν ασήμαντο αυτό το οικολογικό χαρακτηριστικό, καθώς οι πρώην χείμαρροι έχουν μετατραπεί σε υπόγειους αγωγούς ομβρίων. Ωστόσο, δεν ήταν καθόλου ασήμαντο το πλημμυρικό φαινόμενο που συνέβη πέρυσι τον Μάιο», αναφέρει στην «Εφ.Συν.» ο κ. Τρεμόπουλος για να προσθέσει: «Τέλος, δεν υπάρχει κάποια εκτεταμένη αναφορά για την αρχαιολογική σημασία της περιοχής της ΔΕΘ, στην οποία προτείνονται να κατασκευαστούν νέα κτίρια και υπόγεια πάρκινγκ. Είναι γνωστό ότι στην έκταση αυτή απλωνόταν το ανατολικό ελληνιστικό, ρωμαϊκό, βυζαντινό και οθωμανικό νεκροταφείο της πόλης».

Για όλους αυτούς τους λόγους, η «Οικολογία-Αλληλεγγύη» καταλήγει: «Αν δεχτούμε το γεγονός ότι η οικονομική κρίση θέτει απαγορευτικά δεδομένα για μια μεταφορά του εκθεσιακού χώρου εκτός πόλης, τότε θα έπρεπε τουλάχιστον να προταθεί ένα σχέδιο στο οποίο να κυριαρχεί το πράσινο και να ελαχιστοποιούνται κατά το δυνατόν οι δομημένοι εκθεσιακοί χώροι. Οχι να φτάσουμε στο αντίθετο άκρο των εμπορικών κέντρων και των ξενοδοχείων», καταλήγουν οι Οικολόγοι.

ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Ξανασυμφώνησαν όσοι συμφωνούσαν
Υπέρ της απόσπασης και επανα­τοποθέτησης των αρχαίων στο σταθμό Βενιζέλου τάχθηκαν σε χθεσινή σύσκεψη ο Απ. Τζιτζικώστας, ο Κ. Ζέρβας και άλλοι εκπρόσωποι φορέων της Θεσσαλονίκης.
Ξανασυμφώνησαν όσοι συμφωνούσαν
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Ολοι οι καλοί (και κακοί) χωράνε στη Θεσσαλονίκη!
Στην κυριολεξία «απ’ όλα» αναμένεται να έχει το Σαββατοκύριακο το κέντρο της Θεσσαλονίκης εν όψει της παρουσίας του πρωθυπουργού και των εγκαινίων της 84ης Διεθνούς Εκθεσης.
Ολοι οι καλοί (και κακοί) χωράνε στη Θεσσαλονίκη!
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Αιχμές για την κυβέρνηση... ΣΥΡΙΖΑ
Με συμπάθεια προς τον Κυρ. Μητσοτάκη εμφανίστηκαν οι περισσότεροι Βορειοελλαδίτες συνδικαλιστές στην καθιερωμένη σύσκεψη των εργατικών κέντρων ενόψει του συλλαλητηρίου του Σαββάτου για τη ΔΕΘ.
Αιχμές για την κυβέρνηση... ΣΥΡΙΖΑ
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
ΔΕΘ... θα συμφωνήσετε ποτέ;
Πλήθυναν οι αστερίσκοι σχετικά με το Ειδικό Χωρικό Σχέδιο (ΕΧΣ) για την ανάπλαση του Εκθεσιακού Κέντρου της Θεσσαλονίκης, καθώς η πόλη δείχνει αναποφάσιστη στις επιλογές που θα καθορίσουν το μέλλον.
ΔΕΘ... θα συμφωνήσετε ποτέ;
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Πεδίον (δια)μάχης η νέα παραλία
Το πολυβραβευμένο έργο που αποκατέστησε τη σχέση των κατοίκων με τον Θερμαϊκό έχει προκαλέσει κύμα αντιδράσεων κατά της διοίκησης Μπουτάρη, που εγκαλείται για αδιαφορία και εγκατάλειψη της νέας παραλίας ●...
Πεδίον (δια)μάχης η νέα παραλία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας