Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Δημόσιες προμήθειες και αντιμετώπιση της σύγχρονης δουλείας

Το έργο Forced Illusion των Αλεξάνδρας Αψωκάρδου και Αρτέμιδος Αρβανίτη -Αψωκάρδου, που σχολιάζει μια πλευρά της εμπορίας ανθρώπων, αυτή της εκμετάλλευσής τους για την εμπορία οργάνων

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Δημόσιες προμήθειες και αντιμετώπιση της σύγχρονης δουλείας

  • A-
  • A+

Μια κούκλα που χρησιμοποιείται στη μοδιστρική ντυμένη με νυφικό: κόκκινα νήματα που ξεκινούν από τον ακέφαλο κορμό καταλήγουν σε ανθρώπινα ζωτικά όργανα. Πίσω της, μια ασπρόμαυρη φωτογραφία από την κρεαταγορά: ένας «κρεοπώλης» φορώντας μια άσπρη ανέκφραστη μάσκα έχει ανοιχτά τα χέρια και κρεμασμένη στα κάγκελα την ταμπέλα: «ανθρώπινα μυαλά, συκώτια, σπλήνες, γλώσσες. Εντός του ψυγείου».

Το έργο Forced Illusion των Αλεξάνδρας Αψωκάρδου και Αρτέμιδος Αρβανίτη-Αψωκάρδου, που σχολιάζει μια πλευρά της εμπορίας ανθρώπων, αυτή της εκμετάλλευσής τους για την εμπορία οργάνων, δίπλα σε έργα που εξέθεταν και άλλες όψεις της, όπως η παιδική εργασία, και η σεξουαλική εκμετάλλευση γυναικών, ήταν ίσως η καλύτερη πλαισίωση του διήμερου συνεδρίου για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων μέσω μέτρων στις εφοδιαστικές αλυσίδες των δημόσιων προμηθειών.

Στο διεθνές συνέδριο που συνδιοργάνωσαν ο Οργανισμός για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη (ΟΑΣΕ), ο Δήμος Αθηναίων, το γραφείο του Εθνικού Εισηγητή Καταπολέμησης Εμπορίας Ανθρώπων (ΕΕΚΕΑ/ΥΠΕΞ) και στήριξαν το Athens Partnership και το Ιδρυμα Bloomberg Associates, ανακοινώθηκε η πρωτοβουλία του δήμου να αναπτύξει ένα πιλοτικό πρόγραμμα δημιουργίας συμβάσεων και εφαρμογής μέτρων, ώστε να καταστεί εφικτή η προστασία των προμηθειών του πρώτου δήμου της χώρας από υπηρεσίες και προϊόντα καταναγκαστικής εργασίας. Φιλοδοξώντας να πρωτοπορήσει στη ΝΑ Ευρώπη, δημιουργώντας εργαλεία που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν στη συνέχεια και από άλλες Αρχές, προκειμένου να προστατέψουν και τις δικές τους εφοδιαστικές αλυσίδες.

Αλλωστε, για την παροχή εξειδικευμένης τεχνογνωσίας προς αυτόν τον σκοπό συναντήθηκαν στο συνέδριο εμπειρογνώμονες και αξιωματούχοι κρατικών φορέων και διεθνών οργανισμών από 15 χώρες, καθώς και εκπρόσωποι επιχειρήσεων, παρέχοντας τρόπους και παραδείγματα για την πρόληψη της εργασιακής εκμετάλλευσης.

Πλήγμα στο εμπόριο

«Είναι πολύ σημαντικό να δημιουργηθούν οι προδιαγραφές ώστε να καταφέρουμε στο παγκόσμιο εμπόριο ανθρώπων ένα σημαντικό πλήγμα, χρησιμοποιώντας την αγοραστική μας δύναμη. Αν προστατευτούν οι δημόσιες συμβάσεις, δηλαδή τα χρήματα των φορολογουμένων από συμβάσεις που μπορεί να κρύβουν καταναγκαστική εργασία, όσοι εμπλέκονται στη σύγχρονη δουλεία θα στερηθούν σημαντικά οικονομικά ποσά, εκατοντάδες δισεκατομμύρια. Αυτό έχει τεράστια σημασία για την κοινωνία αλλά, για να επιτευχθεί, χρειάζεται σίγουρα συνεργασία», είπε στην «Εφ.Συν.» η Ρόουz Γκιλ Χερν, από το φιλανθρωπικό ίδρυμα Μπλούμπεργκ που είχε διατελέσει επικεφαλής εγκληματολογικών αρχών στην Εισαγγελία της Νέας Υόρκης, καθώς και η μακροβιότερη επικεφαλής ερευνών διαφθοράς στο γραφείο δημάρχου στην ίδια πόλη.

Και όταν μιλάει για σημαντικά ποσά κάτι ξέρει: μόνο στη χώρα μας οι δημόσιες συμβάσεις που συνάπτονται με προμηθευτές αγγίζουν το 11% του ΑΕΠ, ο μέσος όρος στην Ε.Ε. είναι 14% και είναι οι δεύτερες σε ύψος δαπάνες μετά τις αμυντικές, όπως αποκάλυψε ο πρόεδρος της Αρχής Ελέγχου Δημόσιων Προμηθειών, Γ. Κατοπόδης, προσθέτοντας ότι, ενώ από το 2016 έχουν θεσπιστεί ευρωπαϊκοί κανόνες προφύλαξης στις δημόσιες συμβάσεις παροχής υπηρεσιών ή προμήθειας προϊόντων από αθέμιτη εργασία, υπάρχει ένα κενό ελέγχου σε ό,τι αφορά τους υπεργολάβους, αυτούς που προμηθεύουν τους τελικούς προμηθευτές.

«Αναλογίζομαι, την ώρα που η ανθρωπότητα έχει προχωρήσει σε τέτοια επιτεύγματα, τόση πρόοδο, πώς γίνεται να μιλάμε ακόμη για ανθρώπινη σκλαβιά που αυτή τη στιγμή προσφέρει αγαθά και υπηρεσίες στην αγορά ύψους τουλάχιστον 250 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Χρειάζεται σθεναρή θέληση για να βάλουμε ένα τέλος σε αυτό το οργανωμένο έγκλημα και συλλογική λήψη μέτρων», ήταν το βιντεοσκοπημένο μήνυμα του βραβευμένου με Νόμπελ Ειρήνης για τη δράση του κατά της παιδικής σκλαβιάς και της σθεναρής υπεράσπισης του δικαιώματος των παιδιών στην ελευθερία και την εκπαίδευση, Kailash Satyarti, στο συνέδριο.

Για τον νομπελίστα, «όλα ξεκίνησαν όταν ήμουν μικρός στην Ινδία και είδα ένα παιδί να γυαλίζει παπούτσια, αντί να πηγαίνει στο σχολείο».

Οταν ρώτησε γιατί συμβαίνει αυτό, του είπαν σοκαρισμένοι ότι ποτέ δεν γίνονται αυτές οι ερωτήσεις. Εκείνο το περιστατικό ήταν το εφαλτήριο της μετέπειτα δράσης του, καθώς διαπίστωσε ότι «στη χώρα μου υπήρχαν 88.000 παιδιά σκλάβοι, που είχαν στερηθεί την ελευθερία τους και είχαν πουληθεί σε τιμές χαμηλότερες και από αυτές των ζώων».

Ομως αυτές οι πρακτικές δεν αφορούν μόνο κάποιες αναπτυσσόμενες χώρες αλλά κι εμάς: Από τους δρόμους και τα φανάρια, τα εργοστάσια ένδυσης μέχρι τα χωράφια, τα νοσοκομεία και τα μέσα μεταφοράς, από τα οικοδομικά εργοτάξια μέχρι την επαιτεία ευάλωτων ατόμων και την οικιακή δουλεία.

«Τα θύματα είναι δίπλα μας, είναι οι αόρατοι», όπως παρατήρησε στην εναρκτήρια ομιλία του ο δήμαρχος Αθηναίων, Γιώργος Καμίνης:

«Και όμως, οι περισσότεροι τα παρακολουθούμε αποσβολωμένοι, “κάνοντας τη δουλειά μας”. Για κάποιους από εμάς, βέβαια, αυτό δεν σημαίνει ότι απλώς περιφρονούμε τον πόνο του άλλου. Σημαίνει ότι συμμετέχουμε σε ένα εμπόριο ελπίδας με κέρδη δισεκατομμυρίων. Αναφέρομαι σε αυτούς που κερδίζουν από την απελπισία του άλλου, αλλά και σε όσους κάνουν τα στραβά μάτια».

Αναζητώντας κάποια λύση στο πρόβλημα, ο δήμαρχος είπε ότι δεν αρκούν μόνο τα αστυνομικά μέτρα, αλλά χρειάζεται να γίνουν οι αόρατοι ορατοί, να σταματήσει η ανοχή μας σε αυτό το φαινόμενο, να αλλάξει ο τρόπος που αντιλαμβανόμαστε την ύπαρξη ανθρώπων που είναι θύματα εκμετάλλευσης από άλλους ανθρώπους και να ληφθούν προληπτικά μέτρα για την προστασία των ευάλωτων και τελικά την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Στη θωράκιση της οικονομικής δραστηριότητας από φαινόμενα εκμετάλλευσης με εθνικούς μηχανισμούς, αλλά και στην καλλιέργεια καταναλωτικής συνείδησης μηδενικής ανοχής στη ζήτηση προϊόντων, στην παραγωγή των οποίων μπορεί να εμπλέκεται καταναγκαστική εργασία, εστίασε στην ομιλία του ο εθνικός εισηγητής Ηρακλής Μοσκώφ, επισημαίνοντας την αναγκαιότητα συνέργειας δημόσιου, ιδιωτικού τομέα και τοπικής αυτοδιοίκησης στην πρόληψη της εμπορίας ανθρώπων μέσα από την εφαρμογή διαδικασιών «δέουσας επιμέλειας» στις προμήθειες και τις «εφοδιαστικές αλυσίδες».

25 εκατ. ο πληθυσμός των σύγχρονων σκλάβων

Ο Λουίς Αντόνιο Ματσάδο από τον Διεθνή Οργανισμό Εργασίας έδωσε την έκταση της σύγχρονης δουλείας, που αριθμεί παγκοσμίως δυόμισι Ελλάδες: υπολογίζονται σε 24,9 εκατομμύρια οι σύγχρονοι σκλάβοι, εκ των οποίων τα 20,8 εκατομμύρια (84%) είναι αντικείμενο εκμετάλλευσης εργασιακά στον ιδιωτικό τομέα και τα 4,1 εκατομμύρια στον δημόσιο.

Από αυτούς τα 4,3 εκατομμύρια είναι παιδιά σκλάβοι και το 63% είναι γυναίκες και κορίτσια, που κατά 99% τις εκμεταλλεύονται σεξουαλικά.

Για τους μισούς ανθρώπους-θύματα της καταναγκαστικής εργασία, χρησιμοποιούν τα χρέη για να τους εκβιάζουν, ενώ ανάμεσα στις απειλές που δέχονται είναι η μη καταβολή του μισθού τους, η απειλή ή και χρήση βίας ακόμη και οι απειλές κατά των οικογενειών τους.

Φράουλες Μανωλάδας με εγγύηση

Σε συνθήκες οικονομικής κρίσης που η χαμηλή τιμή παίζει καθοριστικό ρόλο και για τις συμβάσεις που συνάπτουν οι φορείς, κρίση που εξωθεί στη θυματοποίηση ευάλωτων ομάδων χωρίς ελπίδα αλλά και λιτότητα που δεν αφήνει περιθώρια για ακριβές επιλογές στους καταναλωτές, «πώς θα μπορούσαν να γίνουν πράξη όσα ακούστηκαν;», ρωτήσαμε τον εθνικό εισηγητή για την καταπολέμηση εμπορίας ανθρώπων.

«Μπορείτε να φανταστείτε μια μεγάλη αλυσίδα σούπερ μάρκετ να εγγυάται ότι οι φράουλες Μανωλάδας που διαθέτει αποτελούν εγγυημένα προϊόν που δεν προέρχεται από καταναγκαστική εργασία;», μας απάντησε αναδεικνύοντας το κοινωνικό αντίκτυπο ο κ. Μοσκώφ.

Οπως παρατήρησε συμπερασματικά ο αντιδήμαρχος Λευτέρης Παπαγιαννάκης: «Μπορείς να ασκήσεις πολιτική ακόμη και με το που θα δώσεις χρήματα για να πετύχεις πιο ηθικούς όρους εργασίας».

Θετικές πρακτικές σε αρκετές χώρες

Μπορεί να φαντάζει δύσκολο ωστόσο το θέμα απασχολεί πολλές κυβερνήσεις, ενώ υπάρχουν χώρες όπως η Σουηδία, το Βέλγιο, η Ισπανία, η Αγγλία, η Ολλανδία, η Δανία, η Νορβηγία, αλλά και οι ΗΠΑ, που έχουν υιοθετήσει μέτρα, ελέγχους και νομοθεσίες, ώστε να διασφαλίζουν ότι οι δημόσιες προμήθειές τους δεν ενισχύουν την εμπορία ανθρώπων συμβάλλοντας στην καταπολέμηση της καταναγκαστικής εργασίας.

Πώς; Θέτοντας και μια ποιοτική προϋπόθεση, έναν όρο «δέουσας επιμέλειας» ή ηθικής δέσμευσης στις συμβάσεις με τους προμηθευτές τους.

Για παράδειγμα στην Αγγλία, «όπου οι αστυνομικοί μπορεί να καταδιώκουν την εμπορία ανθρώπων αλλά δεν γνωρίζουν αν οι στολές τους είναι προϊόντα καταναγκαστικής εργασίας», όπως το έθεσε ο πανεπιστημιακός Αλ. Τρότριμς, μίλησε για την πρωτοβουλία συνεργασίας πανεπιστημιακών στον έλεγχο της «σύγχρονης δουλείας», που τους αποκάλυψε, στο πλαίσιο των ερευνών τους, ότι συμπεριλάμβανε όχι μόνο πρακτικές σε μακρινούς προορισμούς προμηθευτών, αλλά και Αγγλους συμπολίτες τους χαμηλών εισοδημάτων, που ήταν θύματα καταναγκαστικής εργασίας.

Η Π. Γκόθμπεργκ παρουσίασε το μοντέλο της Σουηδίας που ξεκίνησε ως μια συνέργεια μεταξύ των 21 περιφερειών της χώρας, με κοινή βάση δεδομένων για τους ελέγχους που πραγματοποιούνταν, και σήμερα αποτελεί το εθνικό δίκτυο για την κοινωνική ευθύνη στις δημόσιες συμβάσεις.

Εστιάζοντας απαραίτητα σε κάποιους τομείς προμηθειών, αποφάσισαν να ελέγξουν την παραγωγή χειρουργικών γαντιών επιτόπου, αφού συνήθως οι εισαγωγείς δηλώνουν άγνοια ή αδυναμία ελέγχου της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Ετσι, έπειτα από επιτόπια έρευνα σε έναν από τους κατασκευαστές στη Μαλαισία, από την οποία, όπως είπε, εισάγονται στην Ευρώπη τα 2/3 των χειρουργικών γαντιών, διαπίστωσαν ότι παραβίαζε 24 άρθρα του διεθνούς δικαίου εργασίας σε βάρος των μεταναστών εργαζομένων του -τους κρατούσαν τα διαβατήρια, εργάζονταν ξεπερνώντας κατά πολύ την υπερεργασία και χωρίς ρεπό επί 24 μέρες στη σειρά κ.ά.

«Είναι σημαντικοί οι έλεγχοι, αλλά και η δημοσιοποίηση των στοιχείων όσων παρανομούν, προκειμένου να αυξάνεται η εγρήγορση και να επιτυγχάνεται ο αποκλεισμός της προμήθειας προϊόντων καταναγκαστικής εργασίας», τόνισε, προσθέτοντας ότι, πέρα από την πιο χαμηλή τιμή, στις συμβάσεις πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και η ηθική διάσταση και το κόστος να επιμερίζεται μεταξύ Δημοσίου και προμηθευτή: «Αναγκαστήκαμε να πάρουμε τα πιο ακριβά γάντια, ωστόσο σύντομα το παράδειγμά μας ακολούθησαν και άλλοι φορείς, με αποτέλεσμα τελικά η τιμή τους να πέσει και να συμφέρουν περισσότερο», κατέληξε.

Τη σημασία της τοπικής αυτοδιοίκησης στην πάταξη της καταναγκαστικής εργασίας ανέδειξε, μέσω διαδικτυακής σύνδεσης, η Μινάλ Πατέλ Ντέιβις, ειδική σύμβουλος, στον τέταρτο μεγαλύτερο δήμο των ΗΠΑ, το Χιούστον, για την εμπορία ανθρώπων, που πήρε την πολιτική απόφαση «να μην πάει ούτε ένα δολάριο στις τσέπες προμηθευτών που επιδιώκουν κέρδος από την εξαναγκαστική εργασία».

Το Χιούστον θέσπισε ειδικό γραφείο, εξονυχιστικούς ελέγχους στους προμηθευτές με τους οποίους συμβάλλεται, αλλά και στους υπεργολάβους τους και αποκλεισμούς από το σχετικό μητρώο, με ταυτόχρονη ενημέρωση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης και πλέον λειτουργεί ως πρότυπο για άλλους 10 αμερικανικούς δήμους.

 

ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Μετά την... απορρύθμιση, τι;
Το σημαντικότερο διακύβευμα είναι η κατεύθυνση και ο χαρακτήρας των θεσμικών αλλαγών στην εργασία, στο κράτος πρόνοιας και ευημερίας. Τα δείγματα είναι μάλλον αποθαρρυντικά, καθώς οι νεοφιλελεύθερες τάσεις...
Μετά την... απορρύθμιση, τι;
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Αθήνα - Σιγκαπούρη με καθυστέρηση... δύο ημερών
Σε oδύσσεια μετατράπηκε το ταξίδι για τη Σιγκαπούρη για περίπου 320 επιβάτες αφού, αντί να φύγουν προχθές, Τρίτη, στις 11.20 το πρωί, τελικά θα φύγουν (εκτός άλλου απροόπτου!) σήμερα στις 13.30 το μεσημέρι με...
Αθήνα - Σιγκαπούρη με καθυστέρηση... δύο ημερών
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
«Πες μας τη δική σου Ιστορία»: εκπαιδευτική ημερίδα για μαθητές και καθηγητές
Ημερίδα - εργαστήριο για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών στη δράση «Πες μας τη δική σου Ιστορία»- όπως ονομάζεται η πρωτοβουλία, στον Πύργο Βιβλίων της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος- διοργανώνεται αύριο,...
«Πες μας τη δική σου Ιστορία»: εκπαιδευτική ημερίδα για μαθητές και καθηγητές
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Το Second Hand Shop του «Αρχιπέλαγος» καλεί στην πρώτη του εκδήλωση
Το Second Hand Shop του κοινωνικού συνεταιρισμού «Αρχιπέλαγος» μας καλεί αύριο στη Δημοτική Αγορά της Κυψέλης για να μοιραστούμε αντικείμενα και ιστορίες με στόχο τη στήριξη θέσεων εργασίας ατόμων με...
Το Second Hand Shop του «Αρχιπέλαγος» καλεί στην πρώτη του εκδήλωση
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Η πόλη κάτω από την πόλη που έσωζε ζωές
Πόσες φορές έχουμε περάσει πάνω από ένα μεταλλικό καπάκι στο κέντρο της Αθήνας, αγνοώντας ότι από κάτω του μπορεί να κρύβεται ένας ολόκληρος ξεχασμένος κόσμος; Υπόγειοι θάλαμοι, σκοτεινές στοές, κάθετες...
Η πόλη κάτω από την πόλη που έσωζε ζωές
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Εδώ Πολυτεχνείο, εκεί Πολυτεχνείο...
Η πρόταση για την «επέκταση του Μουσείου στο Μετσόβιο, όπου σήμερα στεγάζεται η Αρχιτεκτονική...» που διατύπωσε πρόσφατα σε συνέντευξη του ο Κώστας Μπακογιάννης, όσο «ελκυστική» και αν φαίνεται δείχνει να...
Εδώ Πολυτεχνείο, εκεί Πολυτεχνείο...

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας