Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Σημασία έχει η βιωσιμότητα και όχι το ίδιο το χρέος»

Ο μεταδιδάκτορας ερευνητής στο Ινστιτούτο Οικονομικών και Κοινωνικών Ερευνών στο Δουβλίνο, Ηλίας Κωσταράκος.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Σημασία έχει η βιωσιμότητα και όχι το ίδιο το χρέος»

  • A-
  • A+

Ηταν η πρώτη αναδιάρθρωση χρέους στην Ευρώπη μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά και μία από τις μεγαλύτερες αναδιαρθρώσεις ιστορικά, τόσο σε όγκο όσο και σε ζημία των πιστωτών. Ο λόγος για την αναδιάρθρωση του ελληνικού δημόσιου χρέους στο πλαίσιο του προγράμματος PSI το 2012.

Ομως, πέρα από τα εντυπωσιακά ιστορικά στοιχεία, αυτό που έχει σημασία δεν είναι τόσο το επίπεδο του δημόσιου χρέους όσο η βιωσιμότητά του, η διαχείρισή του και οι επιδράσεις του στους ρυθμούς μεγέθυνσης της οικονομίας.

Τα παραπάνω αποτελούν μερικά από τα βασικά σημεία του σεμιναρίου «Ελληνικό δημόσιο χρέος: διαχρονική εξέλιξη και επιπτώσεις», που διοργάνωσε το Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών (ΕΝΑ) με εισηγητή τον μεταδιδάκτορα ερευνητή στο Ινστιτούτο Οικονομικών και Κοινωνικών Ερευνών στο Δουβλίνο, Ηλία Κωσταράκο.

Αυτή ήταν η αφορμή για μια συζήτηση με τον ερευνητή για το πώς το μέγεθος του δημόσιου χρέους επηρεάζει την ανάπτυξη μιας οικονομίας.

Το δημόσιο χρέος οφείλει να το βλέπει κανείς πάντα σε συνάρτηση με τη χρονική στιγμή, τη διεθνή συγκυρία και τη συγκεκριμένη χώρα.

Σε ό,τι μας αφορά, η χώρα μας όχι μόνο πέρασε -κι ακόμη προσπαθεί να συνέλθει- από μια πρωτοφανή κρίση που έδωσε και το έναυσμα για τη δημιουργία ευρωπαϊκών μηχανισμών αντιμετώπισης κρίσεων (EFSF, ESM), αλλά αντιμετώπιζε και πρόσθετα ζητήματα, ανεξαρτήτως των μνημονίων, όπως η γήρανση του πληθυσμού και διαρθρωτικά προβλήματα.

«Δεν είναι τυχαίο ότι πρόκειται για ένα κράτος που σχεδόν για 40 χρόνια έχει έλλειμμα στη γενική κυβέρνηση, ενώ από το 1995 το χρέος αυξάνεται ασταμάτητα... Ωστόσο, αποτελεί σημαντικό γεγονός ότι για δύο συνεχόμενες χρονιές πέτυχε πλεόνασμα γενικής κυβέρνησης, το σύνολο των εσόδων ξεπέρασε τα έξοδα, ενώ τα στοιχεία για τα δημόσια οικονομικά δεν αμφισβητούνται πλέον» επισημαίνει στην «Εφ.Συν.» ο κ. Κωσταράκος.

Συνέντευξη

● Τι σημασία έχει αυτό;

Εχει σημασία γιατί σημαίνει ότι μπορείς να το εξυπηρετείς, μπορείς να πληρώνεις τους τόκους του και ταυτόχρονα αυξάνεται η αξιοπιστία και φαίνεται ότι μπορούν να επιτευχθούν θετικοί ρυθμοί μεγέθυνσης.

● Ναι, όμως όλα αυτά έγιναν με δυσβάσταχτες θυσίες και φορολόγηση, ενώ η μεγέθυνση της οικονομίας απαιτεί σίγουρα και αύξηση των δημόσιων δαπανών, έτσι δεν είναι;

Σαφώς, όμως δεν υπάρχει μαγική συνταγή σε ό,τι αφορά τα μέτρα για να βελτιώσεις τα δημόσια οικονομικά. Εχει σημασία σε ποιο πλαίσιο λειτουργείς: όταν έχεις μια μικρή οικονομία σε ύφεση, όπως η Ελλάδα, δεν έχεις και πολλά περιθώρια να αυξήσεις τις δαπάνες και να μειώσεις τους φόρους.

Οταν όμως έχεις θέσει τις βάσεις για να λειτουργεί σωστά η οικονομία, έχεις το περιθώριο διορθωτικών κινήσεων. Για παράδειγμα, αυτό που κάνει η Ιρλανδία είναι ότι έχει προνοήσει για ένα λεγόμενο rainy fund, δηλαδή συγκεντρώνει πόρους για τις δύσκολες μέρες, έτσι ώστε, αν δει να έρχεται μια κρίση, να έχει τρόπους να κινηθεί. Ακόμη μια μεταρρύθμιση είναι αυτή που εισηγήθηκε ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικών κ. Χουλιαράκης, που ζήτησε το Γραφείο Προϋπολογισμού να αξιολογεί τα προγράμματα των κομμάτων.

Και είναι πολύ σημαντικό, είτε η αξιολόγηση γίνεται από το Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής είτε από μια ανεξάρτητη αρχή που εποπτεύει τα δημοσιονομικά του κράτους, όπως το Δημοσιονομικό Συμβούλιο -σε κάποιες χώρες- που ελέγχει τον προϋπολογισμό και διατυπώνει τη γνώμη του ώστε οι προτάσεις να είναι κοστολογημένες, να ελέγχονται οι δαπάνες και να υπάρχει εικόνα του τι συμβαίνει, κάτι που είναι προαπαιτούμενο για τη σωστή λειτουργία μιας οικονομίας και όχι να μπορεί ο καθένας να βγαίνει να λέει ό,τι θέλει.

● Πώς αλλιώς, όταν στη χώρα μας δεν έγινε ούτε η περίφημη απογραφή για να γνωρίζει το Δημόσιο τι και πόσους πληρώνει;

Δεν πρωτοτυπούμε. Και στην Ιρλανδία συνέβη το ίδιο και το υπουργείο Οικονομικών έστειλε στο υπουργείο Υγείας εγκύκλιο ότι αν μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα δεν στείλει όλα τα στοιχεία, δεν θα μπορούσε να του αποδώσει τις πιστώσεις. Είναι πράγματι σημαντικό να υπάρχει ξεκάθαρη εικόνα των δημοσιονομικών μεγεθών...

Ο κ. Κωσταράκος διευκρινίζει ακόμη ότι οι αναλύσεις βιωσιμότητας του χρέους, ειδικά όταν μιλάμε για έναν ορίζοντα δεκαετιών, έως το 2060, θα πρέπει να εξετάζονται με προσοχή, καθώς «δεν είναι ασφαλές να προβλέπουμε τι θα συμβεί σε 40 χρόνια, μπορείς να βάλεις ένα ανώτερο και ένα κατώτερο όριο για το πώς μπορεί να κινηθεί ο ρυθμός μεγέθυνσης, για παράδειγμα, αλλά δεν μπορεί να είναι κάτι δεδομένο.

Ωστόσο, είναι σημαντικό αυτό που συμφωνήθηκε για τις ακαθάριστες χρηματοδοτικές ανάγκες ως κριτήριο βιωσιμότητας, γιατί είναι κρίσιμο να μπορείς να καλύπτεις τις ετήσιες υποχρεώσεις σου για το δημόσιο χρέος.

Μια ιδιαιτερότητα του ελληνικού χρέους είναι ακόμη ότι το 80% ανήκει στον επίσημο τομέα (ESM, ΔΝΤ) γιατί έτσι είναι διαφορετική και η διαχείρισή του, όπως είναι η δεκαετής περίοδος χάριτος που μας δόθηκε και τα χαμηλά επιτόκια εξυπηρέτησής του και άλλα μέτρα που δεν θα ήταν εφικτά, αν το χρέος μας ήταν σε τράπεζες και επενδυτές...

● Ωστόσο τα μέτρα που επιβλήθηκαν δεν υπονόμευσαν αυτή τη δυνατότητα;

Είναι σημαντικό ότι οι πιστωτές έχουν ήδη αναγνωρίσει τα λάθη στις εκτιμήσεις και τα μέτρα που ελήφθησαν. Ομως το στοίχημα είναι πώς επιτυγχάνεται η μεγέθυνση και ποια πορεία θα ακολουθήσει η χώρα βγαίνοντας από το πρόγραμμα με δεδομένες τις υποχρεώσεις και τις ανάγκες της. Και υπό αυτή την έννοια είναι σημαντικό ότι μετά από τέτοια πρωτοφανή ύφεση έχει αρχίσει να πετυχαίνει ρυθμούς μεγέθυνσης που κινούνται γύρω στο 2% σύμφωνα με τις εκτιμήσεις.

Ενα άλλο μεγάλο στοίχημα είναι να έχουμε και τη βελτίωση του χαρτοφυλακίου των τραπεζών, την ανάκαμψη του τραπεζικού τομέα ώστε να αρχίσει να χρηματοδοτεί την αγορά.

Διαφωνώ με την άποψη ότι οι τράπεζες δεν δανείζουν επειδή ο κόσμος δεν έχει αρκετές αποταμιεύσεις. Με τη ρύθμιση των «κόκκινων» δανείων και τη βελτίωση των συνθηκών, οι τράπεζες θα έχουν τη δυνατότητα να δώσουν ξανά δάνεια στους κατάλληλους κλάδους της οικονομίας. Αλλωστε ενθαρρυντικά δείγματα έχουμε ήδη, όπως τη σημαντική αύξηση των εξαγωγών...

ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Και οι έσχατοι έσονται... φτωχότεροι
Από το κακό στο χειρότερο πηγαίνει ο αντίκτυπος της κατάστασης της οικονομίας στα νοικοκυριά, ιδίως όσον αφορά τις νεότερες γενιές, που φτωχοποιούνται με ισοπεδωτικούς ρυθμούς, γεγονός που μεταφράζεται στην...
Και οι έσχατοι έσονται... φτωχότεροι
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
«Μετάβασις» σε σκοτεινές διαδρομές
Η μη(;) κερδοσκοπική εταιρία πήρε δάνειο υποθηκεύοντας την μηνιαία κρατική χρηματοδότηση, στην πορεία όμως ούτε το δάνειο εξυπηρετεί, ούτε το ΙΚΑ πληρώνει, ενώ δεν διστάζει να παίρνει χρήματα και από τους...
«Μετάβασις» σε σκοτεινές διαδρομές
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Τρεις γενιές συντηρεί η σύνταξη του... παππού
Στην Ισπανία, την Πορτογαλία και την Ελλάδα τίθεται πραγματικό θέμα επιβίωσης και έλλειψης βασικών αγαθών, όπως τροφή, στέγη, ένδυση, ωστόσο στη Γερμανία δεν υπάρχει κάτι ανάλογο και ο άνεργος θεωρεί πρόβλημα...
Τρεις γενιές συντηρεί η σύνταξη του... παππού
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Κρίση γονιμότητας το δημογραφικό και όχι κρίση γήρανσης του πληθυσμού
Μια διαφορετική προσέγγιση στο δημογραφικό ως κρίση γονιμότητας και όχι ως κρίση γήρανσης του πληθυσμού προτείνει ο διευθυντής ερευνών στο Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών. Ο Διονύσης Μπαλούρδος, ξεπερνά την...
Κρίση γονιμότητας το δημογραφικό και όχι κρίση γήρανσης του πληθυσμού
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Μειωμένος έως και 800.000 ο πληθυσμός της Ελλάδας έως το 2035
Ανησυχητικά είναι τα στοιχεία αναφορικά με τη γήρανση και τη μείωση των γεννήσεων στην Ελλάδα, καθώς υπολογίζεται ότι ο πληθυσμός της χώρας ενδέχεται να μειωθεί έως και κατά 800.000 τα επόμενα επτά χρόνια....
Μειωμένος έως και 800.000 ο πληθυσμός της Ελλάδας έως το 2035
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Αθήνα - Σιγκαπούρη με καθυστέρηση... δύο ημερών
Σε oδύσσεια μετατράπηκε το ταξίδι για τη Σιγκαπούρη για περίπου 320 επιβάτες αφού, αντί να φύγουν προχθές, Τρίτη, στις 11.20 το πρωί, τελικά θα φύγουν (εκτός άλλου απροόπτου!) σήμερα στις 13.30 το μεσημέρι με...
Αθήνα - Σιγκαπούρη με καθυστέρηση... δύο ημερών

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας