Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Οταν οι νότες... πριονίζουν τα κάγκελα
Φωτογραφία: Κατερίνα Στριάκα
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Οταν οι νότες... πριονίζουν τα κάγκελα

  • A-
  • A+

«Oποια ιδέα και να έχει κανείς για τη φυλακή, δεν έχει ιδέα σε τι αναφέρεται αν δεν περάσει ένα ορισμένο χρονικό διάστημα πίσω από τον τοίχο».

Φράση που μου ψιθύρισε ανέκφραστος, μην προδοθούν τα συναισθήματα στο πρόσωπο, κρατούμενος, σε ένα από τα τρία προαύλια των Φυλακών Διαβατών.

Συνήθως στις φυλακές φοβούνται τις αποδράσεις, αλλά στον άχρονο τόπο που ορίζεται από τοίχους και κελιά ανησυχούν και για τις εισόδους.

Δέκα χρόνια είχαν να «ανοίξουν» τις πύλες τους οι Φυλακές Διαβατών σε «επισκέπτες» από τον έξω κόσμο.

ΦΩΤ.: ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΤΡΙΑΚΑ

Τη Δευτέρα 25 Ιουνίου, η φυλακή άνοιξε για τον τραγουδοποιό Δημήτρη Ζερβουδάκη και το συγκρότημα «Αϊντε Ψιλά Ψιλά» για μια συναυλία που θα άξιζε να κινηματογραφηθεί και στην οποία η «Εφ.Συν.» ήταν καταγραφέας και «ταχυδρόμος» φωνών, κινήσεων, καημών, χορών, συγκινήσεων και διηγήσεων πέρα από τις Ηράκλειες Στήλες των στερεοτύπων που κουβαλάμε στη συνείδηση όσοι είμαστε έξω από τους τοίχους.

Την ήθελαν όλοι αυτή τη συναυλία. Πρώτοι οι κρατούμενοι και οι καλλιτέχνες. Και, λες κι έπρεπε να κατατεθούν όλες οι «εγγυήσεις», να γίνουν όλοι οι «έλεγχοι» προθέσεων, μία ακριβώς εβδομάδα νωρίτερα η κατακλυσμιαία βροχή είχε ματαιώσει τη συναυλία. Αλλά την ήθελαν και το υπουργείο Δικαιοσύνης και η διεύθυνση των φυλακών και οι καλλιτέχνες, που άλλαξαν προγράμματα για να τηρήσουν την υπόσχεσή τους.

«Δεν θα ξαναγυρίσω»

ΦΩΤ: ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΤΡΙΑΚΑ

«Σας ευχαριστούμε που μας δίνετε την ευκαιρία να συνδεθεί η προσπάθειά μας με τη δική σας, αυτή που κάνει ο καθένας σας» είπε εισαγωγικά ο Δημήτρης Ζερβουδάκης, ενώ η αμηχανία όλων ήταν έκδηλη. Η μπάντα, ανεβασμένη σε εξέδρα κάτω από ένα φυλάκιο.

Ο ουρανός, και πάλι βαρύς, απειλούσε ότι θα ματαιώσει ξανά την εκδήλωση. Οι κρατούμενοι του ισογείου της φυλακής σε απόσταση, καθισμένοι ανακούρκουδα, με την πλάτη στον τοίχο του προαυλίου.

Οι φύλακες σε συγκρατημένη ένταση και διαρκή επιφυλακή. «Μην ανταποκριθείς σε κανένα αίτημα, τρέχα γύρευε τι μπορεί να ισχυριστούν στη συνέχεια» μου είπε ένας, καθώς είχα πιάσει κουβέντα με δύο τριαντάρηδες Τσιγγάνους.

Κανένα αίτημα δεν κατέθεσαν, μια συνοπτική ψιθυριστή εξιστόρηση των ποινών, των αδικημάτων και μια υπόσχεση «βγαίνω, λίγες μέρες ακόμη και, να με πιστέψεις, δεν θα ξαναγυρίσω».

Υπόσχεση που εκστομίστηκε ίσως για να την ακούσει ο ίδιος, να την πιστέψει και να την τηρήσει.

Στα παράθυρα

ΦΩΤ: ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΤΡΙΑΚΑ

Απέναντι από την εξέδρα, το κτίριο των φυλακών αποδείχθηκε η μεγαλύτερη πρόκληση που έπρεπε όλοι να ξεπεράσουν.

Στους επάνω δύο ορόφους, οι κρατούμενοι κοιτούσαν από τα παράθυρα. Η φυλακή δεν μπορεί να εγγυηθεί ασφάλεια 550 ανθρώπων σε ένα προαύλιο.

Πρόσωπα αόρατα, φωνές, χαιρετισμοί, πειράγματα και σιωπές. Ενα παράθυρο σε κελί με δέκα κρατούμενους πόσα πρόσωπα μπορεί να χωρέσει;

Σε τέτοια περίπτωση η σιωπή δεν μπορεί να είναι εύγλωττη παρά κι αυτή ολικά ανάπηρη. Οι φύλακες παρηγορούν τους καλλιτέχνες, «την άλλη συναυλία θα την κάνουμε στο άλλο προαύλιο για να μπορούν να είναι κοντά όσοι σήμερα μας βλέπουν από ψηλά».

Η Ιωάννα είναι η πιο αγχωμένη από το γκρουπ, δεν μπορεί να το κρύψει, κρατάει το βιολί της σαν στήριγμα. «Κοιτούσα διαρκώς τα παράθυρα» είπε αργότερα. «Πριν από δέκα χρόνια έπαιξε εδώ ο Ντίνος Χριστιανόπουλος με την Παρέα του Τσιτσάνη, παλιότερα η Μοσχολιού και ο Καλογιάννης» θυμάται ο αρχιφύλακας Κώστας Βαρσάμης.

Αλλά καθώς τα τραγούδια έπαιρναν τον «λόγο», η έλλειψη της επικοινωνίας σήκωσε τους κρατούμενους από τον τοίχο της φυλακής.

Στο εικοσάλεπτο όλοι είχαν «λυθεί» και η συναυλία -διότι για κανονική συναυλία μιλάμε, κράτησε δυο ώρες- πέρασε σε παραγγελιές, ζητήθηκαν επαναλήψεις, ζεϊμπέκικα, χασαποσέρβικα, καλαματιανά, οι «Αϊντε» είχαν παρασυρθεί από την εξέλιξη, ισοβίτες, Ελληνες και ξένοι (Σύροι και Βορειοαφρικανοί) είχαν γίνει ένα όπως η τέχνη ξέρει να ενώνει.

Συγκίνηση

ΦΦΩΤ.: ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΣΤΡΙΑΚΑ

Λες με έναν μοναδικό τρόπο, όπως το αποτύπωσε ένας από τους κρατούμενους -ο τριαντάχρονος Νικήτας, ο ποιητής της φυλακής, με καταγωγή από τη μακρινή νήσο Σαχαλίνη και κατά δήλωσή του «ανιδιοτελής ποιητής, χειρώνακτας του μηδενός»- ο οποίος έμαθε γράμματα στο Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας των φυλακών: «Η τέχνη είναι το μόνο πράγμα στον κόσμο που δικάζει την ανόητη και ένοχη ύπαρξή μας».

Εμψυχώτριες του γλεντιού οι καθηγήτριες του Σχολείου Δεύτερης Ευκαιρίας, με επικεφαλής τη διευθύντρια Μαίρη Γκρίζου, που είχαν παραμείνει στον χώρο αφού νωρίτερα είχαν τη δική τους γιορτή με τους κρατούμενους για το τέλος της σχολικής χρονιάς.

Ολα τελείωσαν μέσα σε κλίμα συγκίνησης και δεκάδες φωτογραφίες των κρατουμένων με τον Ζερβουδάκη και την μπάντα. «Αξίζουν τέτοιες εκδηλώσεις διότι το “άνοιγμα” ανεβάζει και τον δικό μας ψυχισμό.

Εξάλλου δεν ξεχνάμε ότι ο δικός μας βίος κι αυτός των κρατουμένων είναι παράλληλοι», μας έλεγε ο διευθυντής της φυλακής, Τάσος Παπαδόπουλος.

«Πήγαμε να δώσουμε χωρίς να πάρουμε και μας είναι τόσο ξένο όσο και οικείο. Ταυτόχρονα μας είναι τόσο αναγκαίο όσο και απεχθές. Αυτό που πάθαμε είναι ότι εντέλει πήραμε εμείς, ενώ πήγαμε να δώσουμε και μας ανέτρεψε τον εγωισμό και την ισχυρή μας θέση» είπε, όταν όργανα και μηχανήματα είχαν τακτοποιηθεί, ο Νίκος Χρηστίδης. Ο Δημήτρης Ζερβουδάκης αρκέστηκε να προσθέσει πως «οφείλει η τέχνη στον εαυτό της να χαρίζει ανάσες ζωής σε κάθε φυλακή».

• Τους «Αϊντε Ψιλά Ψιλά» συγκρότησαν οι: Ιωάννα Κουρκούδιαλου (βιολί, τραγούδι), Νίκος Χρηστίδης (μπουζούκι), Πλάτων Τσιπίδης (κιθάρα, τραγούδι), Γιάννης Ριζόπουλος, τύμπανα, Δημήτρης Γουμπερίτσης (κοντραμπάσο), Δημήτρη Οικονομίδης (πιάνο).

550 αντί για 350 κρατούμενοι

Φωτογραφία: Κατερίνα Στριάκα

Στις Φυλακές Διαβατών, χωρητικότητας 350 κρατουμένων, βρίσκονται σήμερα 550, ενώ πριν από τον νόμο Παρασκευόπουλου είχαν φτάσει και τους 750 κρατούμενους.

Για όλους αυτούς εργάζονται σήμερα, εκτός από τους φύλακες, τρεις κοινωνικοί λειτουργοί με επικεφαλής τον Θεόδωρο Ρουσάκη. Η Κατερίνα Καραστέργιου, που ασκεί καθημερινά τη συμβουλευτική, μας δίνει το προφίλ των κρατουμένων:

«Το 60% είναι ξένοι. Διαχειριζόμαστε κυρίως τη φτώχεια και όχι την εγκληματικότητα. Προέρχονται από χαμηλά κοινωνικά στρώματα, είναι νεαροί χωρίς εκπαίδευση και ελπίδα για το μέλλον. Δυστυχώς είναι όλο και πιο αποστερημένοι καθώς πολύτιμα πράγματα θεωρούνται η δυνατότητα να έχουν καφέ ή τηλεκάρτες, απορρυπαντικά, ρούχα.

»Το μεγάλο πρόβλημα με τους ξένους είναι οι δυσκολίες στο επισκεπτήριο καθώς, επειδή επιτρέπεται μόνο για συγγενείς μέχρι τετάρτου βαθμού, είναι δύσκολο σε κάποιον να αποδείξει με χαρτιά τη συγγένεια.

»Φυσικά, το συμβούλιο της φυλακής λύνει με μεγάλη κατανόηση τέτοια προβλήματα, αλλά δεν παύει να είναι ταλαιπωρία για τους οικείους και φυσικά στέρηση επικοινωνίας για τους κρατούμενους. Ο θεσμός των αδειών πάει πολύ καλά σε ποσοστό 99%».

ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Πεθαίνοντας στη φυλακή
«Ελεγε ότι πονούσε, της έλεγαν ότι παίζει θέατρο». Αυτό καταγγέλλουν οι κρατούμενες του Κορυδαλλού για τον θάνατο της συγκρατούμενής της καρκινοπαθούς, που άφησε την τελευταία της πνοή στο νοσοκομείο, όπου τη...
Πεθαίνοντας στη φυλακή
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Μαλανδρίνο: το ανθρώπινο πρόσωπο μιας απάνθρωπης φυλακής
Φυλακές Μαλανδρίνου. Για τους περισσότερους είναι ακόμη ένα «κατάστημα κράτησης», αλλά για τους κρατούμενους είναι μια από τις σκληρότερες φυλακές, συνυφασμένη με φυσική καταστολή που είχαν οδηγήσει στη μεγάλη...
Μαλανδρίνο: το ανθρώπινο πρόσωπο μιας απάνθρωπης φυλακής
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Οι 300 λέξεις που προκάλεσαν διεθνή πολιτικό σάλο
Σήμερα είναι μέρος ενός τουριστικού περιπάτου. Μια διαδρομή για ρέκτες της Ιστορίας, τουρίστες που αγκομαχούν στην ανηφόρα μπροστά στην πύλη ενός πύργου, μέρος των κάστρων της Θεσσαλονίκης. Κανείς δεν μπορεί...
Οι 300 λέξεις που προκάλεσαν διεθνή πολιτικό σάλο
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
«Ανεμος ήσουν και σαν άνεμος έφυγες»
Το βιβλίο «Ανεμος ήσουν και σαν άνεμος έφυγες» για τη ζωή του ντράμερ Κώστα Κουβίδη παρουσιάζεται, σήμερα το βράδυ στις 8.30, στο αίθριο του Polis Art Cafe (Πεσμαζόγλου 5, Στοά του Βιβλίου). Πρόκειται για...
«Ανεμος ήσουν και σαν άνεμος έφυγες»
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Οι τέχνες «από τα κάτω» στο εργοστάσιο ΒΙΟ.ΜΕ.
Εκτός από χώρο παραγωγής η ΒΙΟ.ΜΕ. στη Θεσσαλονίκη εξελίσσεται και σε χώρο καλλιτεχνικών δράσεων, διότι το ανακτημένο από τους εργάτες εργοστάσιο εδώ και έξι χρόνια, εκτός από την παραγωγή υλικών καθαριότητας,...
Οι τέχνες «από τα κάτω» στο εργοστάσιο ΒΙΟ.ΜΕ.
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Το ΑΧΕΠΑ προωθεί τη θεατροθεραπεία
Γίνεται τέχνη στα νοσοκομεία, στην κεντρική… σκηνή του ανθρώπινου πόνου; Κι όμως, ένα προσωπικό στοίχημα βρήκε -ευτυχώς- πρόσφορο έδαφος και έχει ήδη ανθίσει. Η επιμονή του Σπύρου Βαρβέρη, βοηθού φαρμακείου...
Το ΑΧΕΠΑ προωθεί τη θεατροθεραπεία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας