Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Η πρόσβαση στην κατοικία και η κοινωνική ένταξη των μεταναστών

Η πρόσβαση στην κατοικία και η κοινωνική ένταξη των μεταναστών

  • A-
  • A+

Πώς κατάφεραν να εγκατασταθούν στην πόλη οι μετανάστες που έρχονται στη χώρα μας από τη δεκαετία του 1990;

Η εύρεση τόπου κατοικίας σήμαινε και την κοινωνική τους ένταξη; Τι συμβάλλει σε αυτήν;

Σε μερικά από αυτά τα ερωτήματα απαντά το βιβλίο «Συνθήκες στέγασης και κοινωνικός διαχωρισμός. Η ένταξη των μεταναστών στον Δήμο Πειραιά και στον Δήμο Κορυδαλλού», που κυκλοφόρησε πρόσφατα (εκδόσεις Παπαζήση), σε επιμέλεια Μάρης Λαυρεντιάδου: πρόκειται για μια έρευνα της Εντα Γκέμη, λέκτορα στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Τιράνων και ερευνήτριας στο Ινστιτούτο Αστικής και Περιφερειακής Ερευνας της Ακαδημίας Επιστημόνων της Αυστρίας.

«Η παρουσία του μετανάστη-πολίτη στη νέα του χώρα, στη χώρα υποδοχής, δρα καταλυτικά στη γέννηση νέων αστικών δομών και διαδρομών, ενώ, μέσα από ατομικές και συλλογικές συμπεριφορές, μετασχηματίζει τον χώρο. Η πόλη, η γειτονιά, η κατοικία δεν είναι μόνο ένας γεωγραφικά προσδιορισμένος τόπος, αλλά ένα σημείο αναφοράς και έκφρασης ενός συνόλου κοινωνικών σχέσεων. Για τους μετανάστες, η πρόσβαση στην κατοικία αποτελεί βασικό στάδιο της κοινωνικής ένταξης και τον σημαντικότερο δεσμό με τη χώρα υποδοχής, την Ελλάδα», μας λέει η κ. Γκέμη, με την οποία μιλήσαμε με αφορμή την αποψινή παρουσίαση του βιβλίου της – στις 6 μ.μ. στον ΙΑΝΟ (Σταδίου 24).

Η μελέτη της σε περιοχές χωρίς προηγούμενο αντίστοιχης έρευνας αναδεικνύει τις διαδικασίες κοινωνικής ένταξης τριών μεταναστευτικών ομάδων, Αλβανών, Ανατολικοευρωπαίων (Γεωργιανών, Ουκρανών, Ρώσων) και Ασιατών (Μπαγκλαντεσιανών, Πακιστανών, Ινδών) και τις συγκρίνει σε τρία επίπεδα: ανά μεταναστευτική ομάδα, μεταξύ των μεταναστευτικών ομάδων και μεταξύ μεταναστών και Ελλήνων.

Προκειμένου να καλυφθεί η μεγάλη πληθυσμιακή διαφορά ανάμεσα στις τρεις ομάδες, ώστε να είναι συγκρίσιμες, η ερευνήτρια διατήρησε τα ποσοστά που υπάρχουν στα επίσημα στατιστικά στοιχεία για τον μεταναστευτικό πληθυσμό και στον υπό διερεύνηση πληθυσμό (67% Αλβανοί, 18-20% Ασιάτες, 8-10% Ανατολικοευρωπαίοι).

● Υπάρχουν διαφορές στην κατοικία μεταξύ των μεταναστών;

«Και φυσικά, διαφορές υπάρχουν τόσο ανάμεσα στις μεταναστευτικές ομάδες όσο και μεταξύ των εθνοτήτων στην κάθε ομάδα. Οι Αλβανοί χαρακτηρίζονται από οικογενειακή μετανάστευση και έντονη κινητικότητα κεφαλαίου, όχι μόνο ανθρώπινου, κάτι στο οποίο βοηθά η γειτνίαση, ενώ υπάρχουν και κοντινά πολιτιστικά στοιχεία με τους Ελληνες. Η ανατολικοευρωπαϊκή μετανάστευση έχει έμφυλη διάσταση και γυναικεία χαρακτηριστικά, αφού το 88% αυτής της ομάδας είναι γυναίκες που παρέχουν υπηρεσίες σε καταστήματα και ως επί το πλείστον απασχολούνται ως οικιακές βοηθοί και φροντιστές παιδιών και ηλικιωμένων, ενώ έχουν συνήθως την οικογένεια πίσω στη χώρα τους. Οι Ασιάτες είναι η άλλη πλευρά της έμφυλης μετανάστευσης: είναι κυρίως άντρες, στις αντιλήψεις τους είναι εντελώς προσωρινή η παραμονή τους για εργασία στη χώρα μας και υποστηρίζουν την οικογένεια που έχουν αφήσει πίσω, με αποτέλεσμα τα κριτήρια επιλογής κατοικίας και οι συνθήκες διαβίωσης να ανταποκρίνονται στις ανάγκες να μαζέψουν χρήματα γι’ αυτόν τον λόγο μένουν πολλοί μαζί...».

● Η επιλογή κατοικίας σχετίζεται μόνο με την προσωρινότητα ή τη μόνιμη εγκατάσταση των μεταναστών;

«Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι στο σύνολό του ο μεταναστευτικός πληθυσμός εμφανίζει διακριτές τάσεις χωρικής συγκέντρωσης σε ορισμένες κεντρικές και παραδοσιακές πυκνοκατοικημένες συνοικίες. Ως προς τις συνθήκες στέγασης, διαπιστώνεται μια πολλαπλή οριζόντια οικιστική κινητικότητα, που χαρακτηρίζει συλλήβδην και τις τρεις μεταναστευτικές ομάδες, με τους Αλβανούς να εμφανίζουν υψηλότερο ποσοστό ως προς τη συχνότητα αλλαγής κατοικίας. Η μεταναστευτική ομάδα που σημειώνει το υψηλότερο επίπεδο στεγαστικής ένταξης είναι αυτή των Ανατολικοευρωπαίων. Το ότι οι μεταναστευτικές ομάδες των Αλβανών και Ασιατών συγκεντρώνουν χαμηλότερες τιμές μπορεί να συνδέεται τόσο με τα εξωτερικά φυσικά χαρακτηριστικά όσο και με τις επικρατούσες προκαταλήψεις που σχετίζονται με τα πολιτισμικά χαρακτηριστικά που προσδίδονται στις εν λόγω ομάδες».

Οπως μας εξηγεί η λέκτορας, πρωταρχική προϋπόθεση ένταξης αποτελεί η νομιμότητα της παραμονής, από την οποία εξαρτάται η πρόσβαση σε δομές και η δυνατότητα αγοράς σπιτιού: λόγου χάρη οι Αλβανοί, οι οποίοι μέχρι το 1998 ήταν παράνομοι, στερούνταν ενσήμων, αλλά και προγραμμάτων στεγαστικής ένταξης. Από την άλλη, οι Ανατολικοευρωπαίες φιλοξενούνται στις οικογένειες που τις απασχολούν, εξασφαλίζοντας καλύτερη ποιότητα κατοικίας, ενώ τους Ασιάτες, λόγω προσωρινότητας, τους ενδιαφέρει μόνο το χαμηλό ενοίκιο...

Στον Πειραιά υπάρχει μια τάση συγκέντρωσης στις πρώην βιομηχανικές ζώνες και κοντά στο λιμάνι, με βασικό κριτήριο την εγγύτητα σε μέσα μεταφοράς στους τόπους εργασίας. Στον Κορυδαλλό, οι περισσότερες κατοικίες μεταναστών βρίσκονται γύρω από την πλατεία Ελευθερίας, ενώ ως συνοικία έχει άλλα χαρακτηριστικά από το αστικό κέντρο, όπως είναι η πιο πυκνή διάδραση μεταξύ μεταναστών και κατοίκων στην καθημερινότητά τους και η περισσότερο διακριτή παρουσία τους στους δημόσιους χώρους της μικρής πόλης.

● Ωστόσο, απούσης της μεταναστευτικής πολιτικής, μάλλον έχουν αφεθεί στην τύχη τους, παρ’ όλα αυτά μοιάζει να έχουν ενταχθεί. Πώς το εξηγείτε στην Ελλάδα της γενικευμένης κρίσης;

«Ισως η εξήγηση βρίσκεται στο ταξικό επιχείρημα του Loic Wacquant (2007), σύμφωνα με το οποίο η εθνοτική ανομοιογένεια, τα πορώδη σύνορα, η ανικανότητα δημιουργίας μιας κοινής αστικής και πολιτικής ταυτότητας, έκαναν τις γειτονιές των μεγάλων πόλεων το αντίθετο των γκέτο, δηλαδή αντι-γκέτο!».

ΚΟΙΝΩΝΙΑ
«Μπροστά στον θάνατο δεν υπάρχει θρησκεία, δεν υπάρχει άσπρος και μαύρος...»
Μάτι, απόγευμα 23ης Ιουλίου 2018. Οι Μαχμούντ Μουσσά, Εμάντ Ελ Χαμίσι και Γκανί (Ερβίν) Τζέκα, ψαράδες στο επάγγελμα, γυρίζουν στη στεριά από τα...
«Μπροστά στον θάνατο δεν υπάρχει θρησκεία, δεν υπάρχει άσπρος και μαύρος...»
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Η ActionAid βάζει στο «Επίκεντρο» τον Κολωνό
Η είδηση θα μπορούσε να είναι πως μια ανθρωπιστική οργάνωση με 45χρονη εμπειρία στην καταπολέμηση της φτώχειας αναλαμβάνει δράση στην Ελλάδα,...
Η ActionAid βάζει στο «Επίκεντρο» τον Κολωνό
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Πρωτοποριακή έρευνα για τις Ελληνίδες μετανάστριες στην Αυστραλία
«Μαύρη νύχτα, Aσπρη μέρα» τιτλοφορεί τη μελέτη της η Αννα Αμηρά, που παρακολουθεί για σχεδόν 45 χρόνια τις ιστορίες 78 Ελληνίδων που έφυγαν από τα...
Πρωτοποριακή έρευνα για τις Ελληνίδες μετανάστριες στην Αυστραλία
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Αποστομωτική απάντηση γονέων στον Κώστα Μπακογιάννη
Μπούμερανγκ αρχίζει να γυρνάει στον υποψήφιο δήμαρχο Αθηναίων, Κώστα Μπακογιάννη, η προεκλογική του ατζέντα περί ανομίας στην πρωτεύουσα. Αστοχη και...
Αποστομωτική απάντηση γονέων στον Κώστα Μπακογιάννη
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Δεν είδαν στη Λέρο την ξενοφοβική ρητορική του δημάρχου
Η δημοσίευση της διάψευσης εκ μέρους πηγών του ΣΥΡΙΖΑ, ότι το κόμμα στηρίζει την υποψηφιότητα του σημερινού δημάρχου Λέρου Μιχάλη Κόλια, γνωστού για...
Δεν είδαν στη Λέρο την ξενοφοβική ρητορική του δημάρχου
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Απλήρωτοι και απεγνωσμένοι οι εργαζόμενοι στον Ελαιώνα
Σε καθεστώς αβεβαιότητας εξακολουθούν να ζουν οι εργαζόμενοι της ΜΚΟ Ευρωπαϊκή Εκφραση στη δομή του Ελαιώνα, καθώς τους οφείλονται δύο μηνιάτικα, ενώ...
Απλήρωτοι και απεγνωσμένοι οι εργαζόμενοι στον Ελαιώνα