Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
ΕΚΑΠΤΥ: ένα διαχρονικό σκάνδαλο στην Υγεία

Φωτογραφικές αποφάσεις για τις προμήθειες των νοσοκομείων

ΕΚΑΠΤΥ: ένα διαχρονικό σκάνδαλο στην Υγεία

  • A-
  • A+

Μια «καλά φυλασσόμενη» φωλιά διαπλοκής, εξυπηρέτησης ιδιοτελών συμφερόντων σε βάρος του Δημοσίου, σε ανοιχτή γραμμή με τις πρώην πολιτικές ηγεσίες του υπουργείου Υγείας ήταν τουλάχιστον για μία δεκαετία (2006-2015) το πρώην Ερευνητικό Κέντρο Βιολογικών Υλικών Α.Ε. (ΕΚΕΒΥΛ), νυν Εθνικό Κέντρο Αξιολόγησης Ποιότητας Τεχνολογίας Υγείας Α.Ε. (ΕΚΑΠΤΥ).

Το χρονοβόρο ξέμπλεγμα του κουβαριού της αδιαφάνειας και των ατασθαλιών σε ακόμα έναν δημόσιο οργανισμό, αλλά και το θέμα της βιωσιμότητας του ΕΚΑΠΤΥ Α.Ε., που κινδυνεύει εξαιτίας της κακοδιαχείρισης του παρελθόντος, έχει να αντιμετωπίσει η σημερινή ηγεσία του υπουργείου Υγείας.

Οπως προκύπτει από τη διερεύνηση του παρελθόντος, ο πυλώνας διαφύλαξης της ποιότητας της τεχνολογίας και των οικονομικών της δημόσιας υγείας, που ήταν και ο προορισμός του ΕΚΑΠΤΥ, σταδιακά στη δεκαετία 2006-2015 μετασχηματίστηκε σε πρωταγωνιστή ενός θιάσου διαπλοκής, με ηθικούς αυτουργούς τις ηγεσίες του υπουργείου Υγείας και φυσικούς αυτουργούς τις ηγετικές ομάδες που κατά καιρούς το διηύθυναν.

Το ΕΚΑΠΤΥ Α.Ε., πρώην ΕΚΕΒΥΛ, ιδρύθηκε το 1988 ως θυγατρική εταιρεία του ΕΟΦ που κατέχει το 88% και του υπουργείου Οικονομικών που κατέχει το 12%.

To 1997 το ΕΚΕΒΥΛ ορίστηκε ως ο Ελληνικός Κοινοποιημένος Φορέας για την πιστοποίηση ιατροτεχνολογικών προϊόντων στο πλαίσιο συμμόρφωσης με την Κοινοτική Οδηγία 93/42/ΕΟΚ.

Με τη νέα μορφή της η εταιρεία (ΕΚΑΠΤΥ Α.Ε.) σήμερα είναι ένας από τους 50 Κοινοποιημένους Οργανισμούς της «γηραιάς ηπείρου», ο μοναδικός ευρωπαϊκός της ανατολικής Μεσογείου, με πελάτες σε όλο τον κόσμο και ως εκ τούτου δυνατότητα αξιόλογου κύκλου εργασιών ετησίως και απασχόλησης υψηλού επιπέδου επιστημονικού δυναμικού. Επιπλέον, είναι Οργανισμός Πιστοποίησης κατά ISO 9001, διαπιστευμένος από το Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης (ΕΣΥΔ).

Το σκάνδαλο του ΕΚΑΠΤΥ Α.Ε., δηλαδή τα νομικά, ποινικά, κανονιστικά, διοικητικά και οικονομικά προβλήματα που διαπιστώνει η σημερινή πολιτική ηγεσία του υπουργείου Υγείας, εμπλέκει τις πρώην διοικήσεις του Οργανισμού, αλλά και τους υπουργούς Υγείας που τις διόριζαν.

Οι υποθέσεις μεταξύ άλλων αφορούν την αδιαφανή διαχείριση προγραμμάτων ΕΣΠΑ πολλών εκατομμυρίων ευρώ, καθώς και το απολύτως ασυμβίβαστο έργο που ανατέθηκε στο ΕΚΑΠΤΥ Α.Ε., με σχετικούς νόμους το 2007 και στη συνέχεια το 2011, δηλαδή να εμπλέκεται ευθέως στις αγορές ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού από το Εθνικό Σύστημα Υγείας, την ώρα που το ίδιο το ΕΚΑΠΤΥ Α.Ε. έδινε πιστοποιήσεις στις επιχειρήσεις του χώρου προκειμένου να κυκλοφορήσουν τα προϊόντα αυτά.

Συγκεκριμένα, στην περίπτωση του πρώτου νόμου ζητήθηκε από το ΕΚΑΠΤΥ Α.Ε. να θέσει τις προδιαγραφές για τον ιατροτεχνολογικό εξοπλισμό βάσει των οποίων θα γίνονται οι αγορές τέτοιου εξοπλισμού, αξίας πολλών εκατομμυρίων ευρώ, από τα δημόσια νοσοκομεία. Και στην περίπτωση του δεύτερου νόμου, να γνωμοδοτεί για τις αγορές τέτοιου εξοπλισμού, αξίας πολλών εκατομμυρίων ευρώ, από τα δημόσια νοσοκομεία.

Και όλα αυτά την ώρα που το ίδιο το ΕΚΑΠΤΥ Α.Ε. δίνει πιστοποιητικά στις επιχειρήσεις του χώρου για την κυκλοφορία των προϊόντων αυτών.

Οι υπουργοί Υγείας μιλώντας στην «Εφ.Συν.» αποσαφηνίζουν ότι «η διερεύνηση τέτοιων υποθέσεων στο Σύστημα Υγείας, η εξυγίανση και "ηθικοποίησή" του είναι κεντρική πολιτική προτεραιότητα της κυβέρνησης και του υπουργείου Υγείας».

Για την κατάσταση αυτή στο ΕΚΑΠΤΥ και τις διαχειριστικές ατασθαλίες που προηγήθηκαν, η Αριστοτέλους τονίζει ότι προφανώς υπάρχουν ευθύνες στις προηγούμενες διοικήσεις και έχει δοθεί σαφής εντολή να διερευνηθούν και να παραπεμφθούν στη Δικαιοσύνη.

Η δε βιωσιμότητα του ΕΚΑΠΤΥ, προσθέτει, εξασφαλίζεται με την αξιοποίηση του υπάρχοντος θεσμικού πλαισίου προκειμένου να στηριχτεί με ανθρώπινους και υλικούς πόρους ο φορέας και να μπορέσει να ανταποκριθεί στις τρέχουσες υποχρεώσεις του. Και το διοικητικό συμβούλιο του ΕΟΦ είναι ταγμένο στην εξυγίανση του Οργανισμού αλλά και στη συνέχιση λειτουργίας του ως φορέα πιστοποίησης με CE σήμανση και κατά ISO 9001, όπως αναφέρει στην «Εφ.Συν.» η πρόεδρος του Κατερίνα Αντωνίου.

Ο πρώην διευθύνων σύμβουλος

Ο επί δώδεκα συνεχόμενα έτη διευθύνων σύμβουλος του ΕΚΑΠΤΥ Α.Ε., Γεώργιος Παππούς, στη γενική συνέλευση του 2015 με θέμα συζήτησης την «Εγκριση Οικονομικών Καταστάσεων της Παρελθούσας Χρήσης 2014», λέει ευθαρσώς ότι «λόγω της οικονομικής κρίσης παρατηρείται σημαντική δυσχέρεια στις εισπράξεις. Για την αντιμετώπιση των τρεχουσών αναγκών χρησιμοποιήθηκαν διαθέσιμα κεφάλαια από προγράμματα».

Στο ίδιο κλίμα λίγα χρόνια νωρίτερα, και συγκεκριμένα τον Νοέμβριο του 2012, σε επιστολή του προς τον τότε υπουργό Υγείας Ανδρέα Λυκουρέντζο εκφράζει τον ίδιο «προβληματισμό» για το εάν θα πρέπει τελικά το Κέντρο να εκταμιεύσει το χρηματικό ποσό που έλαβε για το έργο «Παρέμβαση για την αποκατάσταση και τον εξοπλισμό δύο Κέντρων Υγείας στον Λίβανο», με αφορμή αίτημα του υπουργείου Εξωτερικών προς το ΕΚΑΠTΥ Α.Ε. να προχωρήσει στην εκταμίευση.

«Το υπουργείο Εξωτερικών με έγγραφό του τον Αύγουστο ζητά την κάλυψη των συμβατικών μας υποχρεώσεων. Επειδή παραμένει ο προβληματισμός του Δ.Σ. για το εάν θα πρέπει να εκταμιευθούν τα χρήματα για την υλοποίηση των έργων μεσούσης της οικονομικής κρίσης που διέρχεται η χώρα μας, θα θέλαμε να ζητήσουμε από εσάς οδηγίες για τον χειρισμό του ζητήματος», αναφέρει ο Γ. Παππούς στην επιστολή του.

Ενώ λοιπόν το ΥΠΕΞ είχε εκταμιεύσει στο υπουργείο Υγείας το συνολικό ποσό των 920.000 ευρώ (το 2008) για το συγκεκριμένο έργο και με τη σειρά του το υπ. Υγείας είχε μεταφέρει το ποσό στο ΕΚΕΒΥΛ Α.Ε. (μετέπειτα ΕΚΑΠΤΥ Α.Ε.), ο πρώην διευθύνων σύμβουλος ζητά ουσιαστικά τουλάχιστον ένα μέρος του ποσού (206.453 ευρώ) να μη δοθεί για την ολοκλήρωση του έργου, χωρίς να διευκρινίζεται αν το υπόλοιπο ποσό είχε ήδη δοθεί.

Οπως διαπίστωσε σε επίσκεψή του στον Λίβανο ο Χ. Παπαδάκης (διευθύνων σύμβουλος του Οργανισμού Απρίλιο 2016 έως Οκτώβριο 2017), το ένα έργο δεν είχε ολοκληρωθεί ενώ το άλλο δεν είχε καν ξεκινήσει.

Ο Α. Λυκουρέντζος, ως εποπτεύων υπουργός του ΕΚΑΠΤΥ Α.Ε. τότε, απαντώντας στην επιστολή του Γ. Παππού νίπτει τας χείρας του.

Οπως τονίζει: «Ουδεμία συμμετοχή έχει η παρούσα πολιτική ηγεσία του υπουργείου Υγείας» και προτρέπει τον διευθύνοντα σύμβουλο του ΕΚΑΠTΥ «να συνεργαστεί με την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Εξωτερικών για τις περαιτέρω ενέργειες».

Σε άλλη παρόμοια υπόθεση εκταμίευσης χρημάτων από το ΥΠΕΞ (το 2007) στον Οργανισμό για την υλοποίηση έργου στην Αλβανία, που ωστόσο δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ, με έγγραφό της η Γενική Διεύθυνση της Υπηρεσίας Διεθνούς Αναπτυξιακής Συνεργασίας (ΥΔΑΣ) του υπουργείου Εξωτερικών τον Ιούνιο του 2017 ζητά να της επιστραφεί το ποσό των 320.000 ευρώ.

Για το έργο «Ενίσχυση Υποδομών Κέντρου Υγείας Γεωργουτσάνων - Εκπαίδευση Προσωπικού» στην Αλβανία, όπως αναφέρει στην επιστολή του ο γενικός διευθυντής της ΥΔΑΣ, πρέσβης Νικόλαος Βαμβουνάκης, «ουδέν στοιχείο προκύπτει για την υλοποίησή του» και «παρακαλούμε για τις δικές σας ενέργειες για την επιστροφή του ποσού των 320.000 ευρώ στον κρατικό προϋπολογισμό».

Διπλά βιβλία

Αξίζει να σημειωθεί ότι, όπως προκύπτει από την τρέχουσα διερεύνηση, τόσο μια ιδιόρρυθμη εξωλογιστική διαχείριση όσο και η αντίστοιχη διοικητική όλων των επιδοτούμενων έργων του ΕΚΑΠΤΥ Α.Ε. είχαν ανατεθεί από την προηγούμενη διοίκηση σε συγκεκριμένο υπάλληλο που τηρούσε τα απαραίτητα στοιχεία στον προσωπικό του υπολογιστή εκτελώντας εντολές της διοίκησης, την ίδια στιγμή που τόσο το επίσημο λογιστήριο όσο και το αρχείο του ΕΚΑΠΤΥ Α.Ε. διέθεταν ελάχιστα από τα πλήρη στοιχεία.

Ουσιαστικά, δηλαδή, λειτουργούσαν δύο συστήματα ή κοινώς «διπλά βιβλία»: ένα επίσημο με ελάχιστες πληροφορίες και ένα δεύτερο ανεπίσημο που περιείχε -υποτίθεται- όλες τις βοηθητικές πληροφορίες και το οποίο διαχειριζόταν μόνος του ο πρώην διευθύνων σύμβουλος.

Ακόμη ένα παράδειγμα προβληματικής διαχείρισης ΕΣΠΑ αφορά το πρόγραμμα «Ανάπτυξη, εισαγωγή και αξιολόγηση συστήματος ποιότητας στις δομές εξωτερικών ασθενών 32 νοσοκομείων στις δύο περιφέρειες σταδιακής εισόδου», συνολικής αξίας 778.000 ευρώ, το οποίο ολοκληρώθηκε πλασματικά.

Συγκεκριμένα, διαφάνηκε ότι οι 32 φάκελοι ήταν όμοιοι και περιείχαν «φόρμες συμπληρωμένες με ενδείξεις έκδηλης χαμηλής αξίας κατά 95% αλλεπάλληλα πανομοιότυπες παραπέμπουσες σε αντιγραφικές διαδικασίες (copy paste) και μόνο κατά 5% αποτέλεσμα πιθανής πρωτογενούς εργασίας», όπως αναφέρει το πόρισμα του υπουργείου.

Το εντυπωσιακό είναι ότι ένα άλλο πρόγραμμα με τίτλο «Ολοκληρωμένες Πληροφοριακές Υποδομές και Υπηρεσίες για τη Διαχείριση και Αξιολόγηση της Τεχνολογίας της Υγείας» του υπουργείου Υγείας, συνολικού κόστους 3.956.883 ευρώ, εγκαταλείφθηκε άρον άρον μόλις ανέλαβε η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ.

Το πρόγραμμα αυτό χωριζόταν σε τρία υπο-έργα, το κρισιμότερο από τα οποία θα συνέδεε τα άλλα δύο και θα το αναλάμβανε το ΕΚΑΠΤΥ μαζί με τον συντονισμό.

Την τελευταία στιγμή, όμως, η πρώην διοίκηση του Οργανισμού παραιτήθηκε από τη συμμετοχή της στο κρίσιμο έργο, τα δύο άλλα υπο-έργα προχώρησαν και έμεινε ένα πρόγραμμα τεσσάρων εκατομμυρίων ευρώ αδιοίκητο και στην ουσία ασύνδετο, αφού τα δύο ξεχωριστά κομμάτια δεν έχουν καμία αξία χωρίς το τρίτο.

Γνωμοδοτήσεις

Αλλο ένα εύρημα της Αριστοτέλους, σχετικά με το παρελθόν του ΕΚΑΠΤΥ Α.Ε., το οποίο εμπλέκει και την Επιτροπή Προμηθειών Υγείας (ΕΠΥ), αφορά την ανάθεση στο ΕΚΑΠΤΥ Α.Ε. (Νόμος 3580/2007) του έργου της δημιουργίας των προδιαγραφών για τις προμήθειες ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού από το ΕΣΥ, αξίας πολλών εκατομμυρίων ευρώ.

Δηλαδή ο ίδιος φορέας που δίνει πιστοποίηση (CE σήμανση) σε εταιρείες για τα ιατρικά μηχανήματα που παράγουν και κυκλοφορούν ανέλαβε εκ μέρους της ΕΠΥ τη διαμόρφωση των προδιαγραφών για τα μηχανήματα που θα αγοράζει το Δημόσιο.

Με δύο λόγια, δημιουργήθηκε το απόλυτο πεδίο δυνατότητας συναλλαγής με φωτογραφικές προδιαγραφές.

Στη συνέχεια, με τον Νόμο 3918/2011 μετατράπηκε η παραπάνω αρμοδιότητα του ΕΚΑΠΤΥ Α.Ε. Του ζητήθηκε να γνωμοδοτεί για τις αγορές ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού, αξίας πολλών εκατομμυρίων ευρώ, από το ΕΣΥ, που θα πραγματοποιούσε η ΕΠΥ, παραλαμβάνοντας, ελέγχοντας και τελικά εισηγούμενο για κάθε αίτημα τέτοιας αγοράς που κατέθεταν τα δημόσια νοσοκομεία. Κοινώς, από το κακό στο χειρότερο.

Οπως εξηγεί μιλώντας στην «Εφ.Συν.» η Ταρσή Γιαννούλη (φυσικός - βιοϊατρικός μηχανικός, σημερινή υπεύθυνη του Τομέα Πιστοποίησης του ΕΚΑΠTΥ), μέχρι το 2007 το ΕΚΑΠΤΥ ήταν αποκλειστικά Κέντρο Πιστοποίησης και Κοινοποιημένος Οργανισμός.

Με τον Νόμο 3580/2007 ουσιαστικά ο ρόλος του διευρύνθηκε σε τομείς απολύτως ασυμβίβαστους. Του ανατέθηκε ουσιαστικά η δημιουργία μιας βάσης δεδομένων για τις 15.000 κατηγορίες ιατροτεχνολογικών προϊόντων σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα και στη συνέχεια η συντήρηση και επικαιροποίησή της.

Το συγκεκριμένο όμως έργο, ενώ «χρηματοδοτήθηκε με επιδοτούμενα προγράμματα για την ολοκλήρωσή του, δεν ολοκληρώθηκε ποτέ».

«Στην πορεία -σημειώνει- ο ρόλος του ΕΚΑΠΤΥ άλλαξε, εφόσον του ζητήθηκε να παραλαμβάνει, να ελέγχει και να γνωμοδοτεί προς την ΕΠΥ σχετικά με τα αιτήματα για αγορές εξοπλισμού από τα νοσοκομεία του Εθνικού Συστήματος Υγείας. Το αποτέλεσμα ήταν να απαντά θετικά για την αγορά του εξοπλισμού που ζητούσαν τα νοσοκομεία».

Αποτέλεσμα και των δύο νόμων, σύμφωνα με την Αριστοτέλους, ήταν η «σωρεία αυθαίρετων και φωτογραφικών αποφάσεων σχετικά με τις προμήθειες ιατροτεχνολογικών προϊόντων, ποδηγετούμενες ουσιαστικώς από συμφέροντα άσχετα με αυτά της Δημόσιας Υγείας και των οικονομικών της».

Εικονικές αγορές

Εκτός από τις πιστοποιήσεις με CE σήμανση, που είναι το μεγαλύτερο σε όγκο έργο του, το ΕΚΑΠΤΥ Α.Ε. πραγματοποιούσε και πιστοποιήσεις κατά ISO 9001.

Στο πλαίσιο αυτό, εξηγεί μιλώντας στην «Εφ.Συν.» ο Ηλίας Ανδριακόπουλος, μηχανολόγος μηχανικός, πρώην υπεύθυνος του Τομέα Πιστοποίησης του ΕΚΑΠTΥ Α.Ε., για να ελέγξει αν μία επιχείρηση λειτουργούσε κατά τα προβλεπόμενα πρότυπα, πραγματοποιούσε ελέγχους ιχνηλασιμότητας προϊόντων σε επιχειρήσεις κάνοντας στην ουσία εικονικές ανακλήσεις προϊόντων, που θα ήταν χρήσιμες σε περίπτωση προβλήματος σε κάποιο προϊόν.

Σε έναν τέτοιο έλεγχο σε επιχείρηση, το 2006, τριμελής ομάδα επιθεωρητών του ΕΚΑΠΤΥ Α.Ε. στην προσπάθεια ιχνηλάτησης τριών παρτίδων προϊόντων που «πωλήθηκαν» σε δύο πανεπιστημιακά νοσοκομεία της κεντρικής και της βόρειας Ελλάδας δεν έβρισκε τίποτα.

«Δεν υπήρχαν τιμολόγια αγοράς, ενώ τα προϊόντα δεν βρίσκονταν ούτε στα νοσοκομεία ούτε στις αποθήκες της επιχείρησης. Ηταν άφαντα».

Διατάχθηκε, διηγείται, επανάληψη του ελέγχου. «Ο έλεγχος έδειξε ότι δεν ήταν τρία τα τιμολόγια που δεν είχαν αντίκρισμα, αλλά 103 σε σύνολο 550. Τα τιμολόγια αφορούσαν αγορές των δύο πανεπιστημιακών νοσοκομείων από την ίδια εταιρεία που έγιναν σε διάστημα δύο μηνών αξίας 12 εκατομμυρίων ευρώ. Το ένα τέταρτο των τιμολογίων αξίας τριών εκατομμυρίων ευρώ δεν αντιστοιχούσαν σε κανένα μηχάνημα, ήταν πλασματικές αγορές», λέει και προσθέτει: «Οι επιθεωρητές ανέφεραν το περιστατικό στη διοίκηση του ΕΚΑΠΤΥ η οποία έβαλε την υπόθεση στο αρχείο».

ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Ο καθ' όλα υπαρκτός μάρτυρας Νίκος Μανίας και οι καταθέσεις του
Στο δημοσίευμά της «Εφ. Συν.» «Ο μάρτυρας-κλειδί Νίκος Μανίας» αναδείχθηκαν βασικά σημεία της κατάθεσης Μανία στους εισαγγελείς διαφθοράς. Τον κ. Μανία κατονομάζουν ως πιθανά δωροδοκούμενο συνεργάτη του πρώην...
Ο καθ' όλα υπαρκτός μάρτυρας Νίκος Μανίας και οι καταθέσεις του
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Αύξηση φαρμακευτικής δαπάνης 163%
Το σύνολο του αποδεικτικού υλικού, οι δεκάδες μαρτυρίες παραγόντων, καθηγητών, συμβούλων που ήταν δίπλα σε όσους τιμολογούσαν ενώ ταυτόχρονα συνεργάζονταν με τη Novartis κ.λπ. ξετυλίγουν ένα μεγάλο σκάνδαλο
Αύξηση φαρμακευτικής δαπάνης 163%
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Στη Φυλή, εκτός από σκουπίδια, θάβονται και οι νόμοι
«Εργα και ημέρες» του Δήμου Φυλής περιγράφει στην «Εφ.Συν.» ο Δημήτρης Καμπόλης, πρώην αντιδήμαρχος Οικονομικών της νυν δημοτικής αρχής, ο οποίος καταγγέλλει και ζητάει έλεγχο πεπραγμένων.
Στη Φυλή, εκτός από σκουπίδια, θάβονται και οι νόμοι
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Πήγαν για μαλλί και βγήκαν κουρεμένοι!
Σε μια επιχείρηση να πλήξουν τον θεσμό του Γενικού Επιθεωρητή Δημόσιας Διοίκησης, οι βουλευτές της Ν.Δ. και της ΔΗΣΥ καταλόγισαν στη Μαρία Παπασπύρου ότι προχωρά σε θεσμικές παρεκκλίσεις. Με μεγάλη δόση...
Πήγαν για μαλλί και βγήκαν κουρεμένοι!
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Στο κάδρο ένα πρώην στέλεχος της Novartis
Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες της «Εφ.Συν.», το 44χρονο στέλεχος της εταιρείας που αποπειράθηκε να αυτοκτονήσει, τα Χριστούγεννα βρισκόταν στη Ρώμη παρέα με πρώην κορυφαίο στέλεχος της Novartis που είχε...
Στο κάδρο ένα πρώην στέλεχος της Novartis
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
«Golden boy» με... άκρες
Την ώρα που εκκρεμεί δίωξη σε βάρος του για σεξουαλική παρενόχληση γυναίκας συναδέλφου, νέα συνταρακτικά στοιχεία έρχονται να πλαισιώσουν το προφίλ του διευθυντή Νοσηλευτικής Υπηρεσίας του Νοσοκομείου...
«Golden boy» με... άκρες

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας