Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ακολουθώντας τα χνάρια της φωτιάς στο... θέατρο της εξαφάνισης

Οδοιπορικό της «Εφ.Συν.» στα καμένα της Ανατολικής Αττικής

Ακολουθώντας τα χνάρια της φωτιάς στο... θέατρο της εξαφάνισης

  • A-
  • A+

Στο «Θέατρο της εξαφάνισης», ο Αργεντινός Αντριάν Βίλαρ Ρόχας έχει φυτέψει 46.000 φυτά στον Λόφο των Νυμφών γύρω από το Αστεροσκοπείο, δημιουργώντας μια μικρή όαση πυκνής βλάστησης, προσφέροντας δροσιά και αποκλείοντας τη δυνατότητα να δεις έξω από τη ζούγκλα ή και μέσα σε αυτήν.

Ενα κομμάτι του αρχαιολογικού χώρου των 4.500 τετραγωνικών μέτρων το έχει αφήσει ως είχε: γυμνό από βλάστηση, με εξαίρεση λιγοστά δέντρα, με τη ζέστη να κάνει αμέσως αισθητή την αποπνικτική παρουσία της όπως αντανακλά στα απόκρημνα βράχια και μεγεθύνεται αλλά και στο ξερό, σαν σκόνη ερήμου, χώμα.

Είναι εδώ, στη «ζώνη πολεμικών επιχειρήσεων», που ο καλλιτέχνης τοποθετεί τις τεράστιες βιτρίνες του, για να σχολιάσει τη σχέση με τη γη που πατάμε, τη βαρβαρότητα της κατάκτησης νέων εδαφών ακόμη και έξω από τον πλανήτη μας και να ανατρέψει τα σύμβολα ενός επεκτατικού και άπληστου πολιτισμού.

Σε αυτό το θέατρο της εξαφάνισης, παρέα με τα πανταχού παρόντα σκουπίδια –υπομνήσεις του σύγχρονου πολιτισμού– μπορείς να δεις αντίγραφο της Λούσυ, των απολιθωμένων οστών ηλικίας 3,2 εκατομμυρίων χρόνων που αποκάλυψαν πως η εξέλιξη από τον πίθηκο στον άνθρωπο δεν ήταν ευθύγραμμη, και στη βιτρίνα από πάνω τους να δεις αντίγραφο οστών ενός πτηνού που απειλείται με εξαφάνιση...

Από τη θάλασσα στο βουνό

Εδάφη, χώματα, γαίες με τα μυστικά τους, από διάφορα μέρη της Γης ή αντίγραφα εδάφους άλλων πλανητών, με ορατά τα ίχνη κατάκτησης και λεηλασίας από διάφορους πολιτισμούς μέχρι και αντίγραφο της πατημασιάς του ανθρώπου στη Σελήνη, όταν έγινε ένα ακόμη μεγάλο βήμα για την ανθρωπότητα...

Πίσω, στον πλανήτη Γη, στη φωτιά που σάρωσε τη Βορειοανατολική Αττική τις τελευταίες μέρες, μπορείς να δεις να διαγράφονται τα καπρίτσια του αέρα: έσυραν τις πύρινες φλόγες με μανία για να κάψουν λες σε λωρίδες κομμάτια γης – λωρίδες που ανεβαίνουν από τη θάλασσα στον ορεινό όγκο, περνάνε λαγκάδια και ρεματιές, σε κάθετες γραμμές χωρίς να απλώνονται στις πλαγιές, αποκαλύπτοντας το μήκος του εφιαλτικού πύρινου μετώπου.

Ακολουθώντας τα χνάρια της φωτιάς, τις λωρίδες καμένης γης τις βλέπεις αλλού να χωρίζονται αφήνοντας ένα άκαυτο κομμάτι στη μέση και αλλού να τραβάνε πιο βαθιά μέσα στο δάσος και μετά στην απέναντι πλαγιά να μαυρίζουν χέρσα γη ή χαμηλής βλάστησης και μετά λες και συναντήθηκαν πάλι, συνεχίζουν για να καλύψουν μία ακόμη παραπέρα πλαγιά του βουνού.

Φόβος για αναζωπυρώσεις

Κι εκεί που ακολουθείς τα καμένα, μπορεί ξαφνικά να βρεθείς σε κομμάτια δάσους ανέγγιχτα, για να θυμίζουν τι είχαμε αλλά κυρίως τι χάσαμε – το θέατρο της εξαφάνισης. Ωστόσο, δεν είναι η απέραντη μαύρη θάλασσα από αποκαΐδια, απ’ άκρη σ’ άκρη κι ώς εκεί που φτάνει το βλέμμα, όπως ήταν η εικόνα που είχε κανείς αντικρίζοντας την καταστροφή το 2009.

Φτάνοντας στο Καπανδρίτι χθες το πρωί, βρήκαμε τον δρόμο για τον Κάλαμο κλειστό. Φοβούνταν αναζωπύρωση επειδή μόλις είχε αρχίσει να φυσάει πάλι και δεν παίζει κανείς με τη φωτιά. «Ζώνη πολεμικών επιχειρήσεων»: υδροφόρες, πυροσβεστικά, στρατιωτικά τζιπ, ερπυστριοφόρα οχήματα διάνοιξης δρόμων, μπουλντόζες, φορτηγά, εκσκαφείς, αεροπλάνα και ελικόπτερα – και παντού περιπολικά συναντούσαμε σε όλη τη διαδρομή από τον παράδρομο της Εθνικής που πήγαινε μέχρι τον κόμβο Πολυδενδρίου.

Από κει που συνεχίζει για Μαλακάσα ήταν πάλι κλειστός, καθώς είχε πλησιάσει το μέτωπο και ο φόβος ήταν μεγάλος μην τυχόν και ξεφύγει απέναντι, προς Πάρνηθα. Στο σημείο όπου δεν επιτρεπόταν η κάθοδος για Κάλαμο ακολουθήσαμε μερικές υδροφόρες που έστριψαν δεξιά στον δρόμο Μικροχωρίου-Βιλιατζικίου κι έπειτα αριστερά σε έναν οικισμό με αραιά σπίτια εφαπτόμενο στο δάσος που από μερικά πέρασε ξυστά η φωτιά και δρόμους με ονόματα ποιητών που γίνονταν χωματόδρομοι και χάνονταν στο αλλοτινό δάσος.

Ο τόπος τούς πληγώνει

Εδώ η φωτιά δεν λυπήθηκε τίποτα, σάρωσε τα πάντα, πέρασε από αυλές σπιτιών μέσα στο δάσος και ίσως να ’καψε και μερικά. Ο αέρας σηκώνει τούφες τούφες στάχτη. Σε αυτόν τον δρόμο συναντήσαμε και μερικούς κατοίκους της περιοχής που δεν τους χωρούσαν πια τα σπίτια τους και βγήκαν σεργιάνι στο τοπίο που αγαπήσανε και πλέον μόνο τους πληγώνει:

«Πάει, κάηκε η ομορφιά μας... τα σπίτια θα αποζημιωθούν, αλλά αυτή η καταστροφή δεν παλεύεται. Ούτε τα εγγόνια μας δεν θα ξαναδούν το δάσος όπως ήτανε...» λέει μια κυρία. «Μα κι αυτοί καλοκαιριάτικα να αναρτήσουν τους δασικούς χάρτες που χαρακτηρίζει το 95% δασική έκταση. Δεν καταλαβαίνουν ότι θα ενοχληθούν όσοι έχουν συμφέροντα;» λέει ο άντρας της, ο κύριος Λεωνίδας...

Αφήνοντας πίσω μας την περιοχή Μετόχι Ρη, πήραμε έναν χωματόδρομο από το Καπανδρίτι για το Πολυδένδρι.

Συναντήσαμε πολλά οχήματα, υδροφόρες, πυροσβεστικά, ανθρώπους που είχαν έρθει να βοηθήσουν, αλλά κανείς δεν ήξερε πού έβγαζε. Στόχος μας να πάμε στην Αγία Κυριακή που είναι σκαρφαλωμένη σε μια κορφή –στη «Μαύρη Ωρα» όπως καταλάβαμε αρχικά ή «Μαυρινόρα» όπως αποκαλούν το βουνό– κι έχει πανοραμική θέα.

Ο «Μαύρος Αετός»

Διασχίζουμε καμένα και ανέπαφα κομμάτια δάσους για να γίνεται αμέσως αισθητή η διαφορά. Μας σταμάτησε η αστυνομία και μας γύρισε προς το Πολυδένδρι, από τον δρόμο που περνά από το γήπεδο του «Μαύρου Αετού» που είχε σωθεί όπως και το δάσος τριγύρω του...

Το θέατρο της εξαφάνισης: πώς ένα δάσος μπορεί να χαθεί σε λίγες ώρες. Κι αν κανείς μπορεί να μεταφέρει εικόνες, σκόρπιες κουβέντες για δασάρχες που συνταξιοδοτήθηκαν με Καγιέν, για φωτιές που σβήνονται τον χειμώνα όπως έλεγε ένας παππούς, εννοώντας ότι η προστασία του δάσους απαιτεί προνοητικότητα και σχέδιο, αυτό που δεν μεταφέρεται είναι η αίσθηση του αέρα που σε πνίγει, με τις αναθυμιάσεις του καπνού από τα αποκαΐδια που τσούζει τα μάτια και τις τρύπες φωτός ανάμεσα στους μαυρισμένους και όρθιους κορμούς των πεύκων που αχνίζουν ακόμη εκεί όπου άλλοτε ο ήλιος δεν ακουμπούσε.

■ «Ο Villar Rojas είναι ένας γενναίος μαχητής, που προσπαθεί να αντισταθεί στο θέατρο της εξαφάνισης, στην υποκρισία που μας κυκλώνει. Γινόμαστε ιδιωτικοί μάρτυρες σε μια ιστορία παραλόγου, κατάκτησης, απληστίας, εξαναγκασμού, προπαγάνδας και πατριωτισμού. Θα παραμείνουμε μακάριοι και συνένοχοι σε αυτό το θέατρο της εξαφάνισης;» αναρωτιέται η επιμελήτρια της έκθεσης Ελίνα Κουντούρη στο κείμενό της που τη συνοδεύει με τίτλο «Adrian Villar Rojas: Μια ανατρεπτική διαπραγμάτευση για το ουσιώδες»...

ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Πυρκαγιά σε δασική έκταση στην Ηλεία
Σε εξέλιξη βρίσκεται πυρκαγιά που ξέσπασε στην περιοχή Κλινδία της Ηλείας. Η φωτιά εξελίσσεται σε δύο εστίες, χωρίς ωστόσο να απειλούνται κατοικημένες περιοχές. Εξάλλου, υπό έλεγχο τέθηκε η πυρκαγιά που...
Πυρκαγιά σε δασική έκταση στην Ηλεία
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Φωτιά σε οικοπεδική έκταση στο Κορωπί
Υπό μερικό έλεγχο τέθηκε, λίγο πριν τις 15:30, η πυρκαγιά που ξέσπασε στο Κορωπί, λίγο μετά τη μία το μεσημέρι. Η φωτιά εκδηλώθηκε σε οικοπεδική έκταση και καίει ξηρά χόρτα, χωρίς να απειλεί σπίτια.
Φωτιά σε οικοπεδική έκταση στο Κορωπί
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
25 εκατ. ευρώ απ' το Ίδρυμα Νιάρχος στην Πυροσβεστική
Δωρεά ύψους 25 εκατ. ευρώ προς την Πυροσβεστική ανακοίνωσε το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, λίγες μέρες μετά τις φονικές πυρκαγιές στην Ανατολική Αττική. Η δωρεά θα διατεθεί πρωτίστως για τη συντήρηση και ενδεχόμενη...
25 εκατ. ευρώ απ' το Ίδρυμα Νιάρχος στην Πυροσβεστική
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Μετράει τις πληγές της η Ελλάδα
Σε κλίμα πένθους βρίσκεται ολόκληρη η χώρα μετά την τραγωδία από τις πυρκαγιές που εκδηλώθηκαν τη Δευτέρα στην Αττική και είχαν ως αποτέλεσμα τον θάνατο πάνω από 80 ανθρώπων, την καταστροφή σπιτιών και...
Μετράει τις πληγές της η Ελλάδα
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Δήμαρχος Ραφήνας: Μάτι και Κόκκινο Λιμανάκι έχουν χαθεί από τον χάρτη
Δραματική είναι η περιγραφή της κατάστασης του δημάρχου Ραφήνας-Πικερμίου Ευάγγελος Μπουρνούς, λίγες ώρες μετά τις φονικές πυρκαγιές στην ανατολική Αττική. Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ τόνισε ότι: «Προσπαθούμε να...
Δήμαρχος Ραφήνας: Μάτι και Κόκκινο Λιμανάκι έχουν χαθεί από τον χάρτη
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Τραυματίστηκε πυροσβέστης στο άλσος Συγγρού
Ελαφρά τραυματίστηκε ένας εθελοντής πυροσβέστης κατά την επιχείριση κατάσβεσης της πυρκαγιάς, η οποία ξέσπασε από άγνωστη μέχρι στιγμής αιτία στο άλσος Συγγρού στο ύψος του ΚΑΤ στο Μαρούσι.
Τραυματίστηκε πυροσβέστης στο άλσος Συγγρού

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας