Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Θέσεις εργασίας και ευνοϊκές συνθήκες για τους νέους επιστήμονες»
ΑΠΕ - ΜΠΕ / ΠΑΝΤΕΛΗΣ ΣΑΪΤΑΣ

«Θέσεις εργασίας και ευνοϊκές συνθήκες για τους νέους επιστήμονες»

  • A-
  • A+

Αρχίζει η επιστροφή των πρώτων Ελλήνων επιστημόνων από το εξωτερικό στη χώρα μας! Στο πρόγραμμα στήριξης ερευνητικών έργων μεταδιδακτόρων, δηλαδή νέων επιστημόνων, που πρόσφατα προκήρυξε το Ελληνικό Ιδρυμα Ερευνας και Καινοτομίας (ΕΛΙΔΕΚ), υπάρχουν 160 προτάσεις προερχόμενες από νέους Ελληνες επιστήμονες που δραστηριοποιούνται στο εξωτερικό και επιθυμούν να επιστρέψουν στην Ελλάδα.

Ταυτόχρονα, θα χρηματοδοτηθούν από το ΕΛΙΔΕΚ περισσότεροι από 500 υποψήφιοι διδάκτορες με το ποσό των 900 ευρώ τον μήνα για τη διεξαγωγή διδακτορικών διατριβών. Τα καλά νέα μάς ανακοινώνει ο αναπληρωτής υπουργός Ερευνας και Καινοτομίας, Κώστας Φωτάκης, ξεδιπλώνοντας ένα νέο αναπτυξιακό πρότυπο για τη χώρα.

Το σχέδιο εδράζεται σε δύο άξονες: Ο πρώτος άξονας έχει να κάνει με τη δημιουργία ευκαιριών και θέσεων εργασίας με καλές προοπτικές επιστημονικής και ερευνητικής σταδιοδρομίας. Ο δεύτερος άξονας αναπτύσσεται στο πεδίο της διαμόρφωσης ευνοϊκών προϋποθέσεων για την εργασία επιστημόνων που διαθέτουν υψηλές δεξιότητες στον ιδιωτικό τομέα

• Τι ποσοτικά στοιχεία διαθέτουμε για τη φυγή των νέων επιστημόνων από τη χώρα μας στο εξωτερικό;

Την περίοδο της κρίσης και των πολιτικών της λιτότητας, η μονόπλευρη φυγή επιστημόνων από την Ελλάδα στο εξωτερικό έχει περίπου δεκαπλασιαστεί. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat του 2015, κατά την περίοδο μεταξύ 2000-2005, δηλαδή πριν από την οικονομική κρίση, μετανάστευσαν από την Ελλάδα στο εξωτερικό 2.552 επιστήμονες.

Αντίθετα, την πενταετία 2009-2014 που κορυφώνεται η κρίση, ο αριθμός αυτός ανήλθε στα ύψη, αφού 20.281 νέοι επιστήμονες έφυγαν από την Ελλάδα για άλλες χώρες. Βεβαίως, το πρόβλημα είναι σύνθετο και οι αιτίες της μονόπλευρης αυτής φυγής είναι πολλές.

Σημαντικότερες είναι η ανεργία, η υποτίμηση της εργασίας και κυρίως η έλλειψη προοπτικών σταδιοδρομίας και εξέλιξης που έχουν ενταθεί εξαιτίας της ατελέσφορης λιτότητας.

Πρέπει πάντως να σημειώσω ότι, αν και οι μισθοί για επιστημονική εργασία στην Ελλάδα είναι συγκριτικά χαμηλότεροι εκείνων που επικρατούν σε άλλες χώρες και δεν προβλέπεται να τους πλησιάσουν, αν όμως αυτοί είναι αξιοπρεπείς, τότε το στοιχείο που κυριαρχεί είναι η ύπαρξη προοπτικών.

Προσπαθούμε λοιπόν να δημιουργήσουμε τις κατάλληλες προοπτικές ώστε το brain drain να μετατραπεί σε brain gain, για να επιτευχθεί ισορροπημένη αμφίδρομη κινητικότητα επιστημόνων.

• Ποιες είναι οι πολιτικές στρατηγικής αναίρεσης του εν λόγω φαινομένου;

Η κυβέρνηση έχει πλήρη επίγνωση των επιπτώσεων της αποψίλωσης της χώρας από το ανθρώπινο δυναμικό της για το παρόν και το μέλλον της. Για τον λόγο αυτό έχει εκπονήσει ένα ολοκληρωμένο στρατηγικό σχέδιο, το οποίο ήδη υλοποιεί με συνθήκες κατεπείγοντος.

Το σχέδιο αυτό εδράζεται σε δύο άξονες: Ο πρώτος άξονας έχει να κάνει με τη δημιουργία ευκαιριών και θέσεων εργασίας με καλές προοπτικές επιστημονικής και ερευνητικής σταδιοδρομίας.

Αυτό όμως δεν αρκεί. Για την ανάπτυξη της Οικονομίας της Γνώσης χρειάζονται και ποιοτικά, ελκυστικά περιβάλλοντα που εμπνέουν και ευνοούν την πραγματοποίηση υψηλού επιπέδου έρευνας στα ΑΕΙ και στα Ερευνητικά Κέντρα της χώρας, δηλαδή τη δημιουργία της γνώσης.

Ο δεύτερος άξονας αναπτύσσεται στο πεδίο της διαμόρφωσης ευνοϊκών προϋποθέσεων για την εργασία επιστημόνων που διαθέτουν υψηλές δεξιότητες στον ιδιωτικό τομέα.

Για παράδειγμα, για την ένταξη και απασχόλησή τους σε τμήματα έρευνας και ανάπτυξης επιχειρήσεων, αλλά και για τη συμμετοχή τους στη δημιουργία νέων καινοτόμων επιχειρήσεων, των λεγόμενων startups.

Με τον τρόπο αυτό διανοίγονται ευκαιρίες απασχόλησης νέων επιστημόνων στον ιδιωτικό τομέα και η καινοτόμος επιχειρηματικότητα αναβαθμίζεται.

• Ποια είναι η βάση ενός τέτοιου σχεδίου;

Η εφαρμογή του εν λόγω σχεδίου εδράζεται σε μια πολλαπλή παρεμβατική πολιτική θεσμικού, νομοθετικού και χρηματοδοτικού τύπου, ώστε να είναι ολοκληρωμένη και αποτελεσματική.

Οι νομοθετικές ρυθμίσεις βρίσκονται σε άρθρα του νέου Αναπτυξιακού Νόμου που έχει εκπονήσει το υπουργείο Οικονομίας και Ανάπτυξης, τα οποία ευνοούν την ανάπτυξη καινοτόμων επιχειρήσεων, αλλά και στον νέο νόμο για την Ερευνα, που περιέχει άρθρα τα οποία δημιουργούν ευνοϊκές και ελκυστικές συνθήκες για την ανάληψη πρωτοβουλιών κατά την υλοποίηση ερευνητικών έργων στους ακαδημαϊκούς και ερευνητικούς φορείς της χώρας.

Χαρακτηριστικά θα ήθελα να τονίσω τη δυνατότητα που παρέχει ο νόμος για την Ερευνα σε μεταδιδάκτορες ερευνητές να είναι οι ίδιοι επιστημονικά υπεύθυνοι για την υλοποίηση ερευνητικών έργων τα οποία έχουν προτείνει και έχουν κριθεί θετικά. Με αυτόν τον τρόπο διανοίγεται η προοπτική δημιουργίας της δικής τους ερευνητικής ομάδας και της ανάδειξης της δημιουργικότητάς τους και των ικανοτήτων τους.

Εχουμε ήδη σοβαρές ενδείξεις ότι το στοιχείο αυτό αποτελεί ισχυρό κίνητρο για παραμονή ή επιστροφή στην Ελλάδα. Οι χρηματοδοτικές ρυθμίσεις βασίζονται σε συνέργειες για τη βέλτιστη αξιοποίηση πόρων προερχόμενων από διαφορετικές πηγές. Κατ’ αρχάς υπάρχουν οι πόροι που προέρχονται από το Δημόσιο.

Σε αυτούς περιλαμβάνεται η έγκριση 1.000 νέων θέσεων μελών ΔΕΠ σε ΑΕΙ και 100 θέσεων ερευνητών σε Ερευνητικά Κέντρα για το διάστημα 2017-2018. Επίσης, η σημαντική αύξηση της χρηματοδότησης της Ερευνας από τις Δημόσιες Επενδύσεις, η οποία ανήλθε από τα 97 εκατομμύρια ευρώ το 2014 σε 148 εκατομμύρια ευρώ το 2016.

Χαρακτηριστικά αναφέρω ότι αν και οι δαπάνες για την Ερευνα ακόμα υστερούν από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, αυξήθηκαν το 2015, έτος δύσκολο οικονομικά, κατά 200 εκατ. €, και έφτασαν στο 0,96% του ΑΕΠ, ποσοστό-ρεκόρ.

Αλλη πηγή χρηματοδότησης είναι το πρόγραμμα της Ε.Ε. για την Ερευνα «Ορίζοντας 2020», στο οποίο, παρά τη μεγάλη ανταγωνιστικότητα, οι Ελληνες ερευνητές ξεχωρίζουν και φέρνουν την Ελλάδα στην 11η θέση μεταξύ χωρών όπως η Ολλανδία και η Αυστρία όσον αφορά την προσέλκυση πόρων και τον αριθμό ερευνητικών έργων.

Το ΕΣΠΑ 2014-2020 αποτελεί μια τρίτη πηγή σημαντικής χρηματοδότησης που ανέρχεται σε 1,2 δισ. ευρώ για την Ερευνα και την Τεχνολογία και αναμένεται να ωφελήσει τουλάχιστον 9.000 επιστήμονες.

Οι δράσεις του ΕΣΠΑ εστιάζονται στην εφαρμοσμένη Ερευνα, ενώ η βασική έρευνα, οι κοινωνικές και ανθρωπιστικές επιστήμες δεν υποστηρίζονται. Αυτές ήταν οι μόνες χρηματοδοτικές δυνατότητες που υπήρχαν μέχρι πρόσφατα.

Το 2016, όμως, με πρωτοβουλία που πήρε η κυβέρνηση, έγινε δανειακή σύμβαση ανάμεσα στο Ελληνικό Δημόσιο και την ΕΤΕπ συνολικού ύψους 240 εκατομμυρίων ευρώ και δημιουργήθηκε το Ελληνικό Ιδρυμα Ερευνας και Καινοτομίας (ΕΛΙΔΕΚ), ένα είδος ανεξάρτητης αρχής για την επιστημονική έρευνα που θα διαχειρίζεται αυτούς τους πόρους για τη στήριξη των νέων επιστημόνων και της «ελεύθερης» Ερευνας στα ΑΕΙ και Ερευνητικά Κέντρα κατά την τριετία 2017-2019.

Το γεγονός αυτό αποτελεί σημαντική τόνωση για τα ΑΕΙ και τα Ε.Κ., αφού οι πόροι είναι πρόσθετοι εκείνων του ΕΣΠΑ. Η συνεισφορά του Δημοσίου, που ανέρχεται σε 60 εκατ. € για την τριετία, έχει ήδη καταβληθεί.

• Εκτός από το συγκροτημένο σχέδιο που μας περιγράψατε, υπάρχουν πρακτικά σημάδια συγκράτησης της φυγής νέων Ελλήνων επιστημόνων στο εξωτερικό;

Βεβαίως υπάρχουν. Συγκεκριμένα, από τα αποτελέσματα που ανακοινώθηκαν πρόσφατα για την πρόσκληση υποτροφιών του ΕΛΙΔΕΚ για υποψήφιους διδάκτορες, από τις 2.114 αιτήσεις που υποβλήθηκαν θα δοθούν περισσότερες από 500 υποτροφίες των 900 ευρώ μηνιαίως για 1 έως 3 χρόνια. Υποτροφίες αξιοπρεπείς για τα δεδομένα της χώρας.

Το γεγονός αυτό αναμένεται να συντελέσει στη συγκράτηση νέων επιστημόνων που ήταν έτοιμοι να εγκαταλείψουν τη χώρα, όπως πολλοί αναφέρουν. Ηδη τον Ιούλιο αναμένεται η δεύτερη προδημοσίευση προκήρυξης για υποψήφιους διδάκτορες.

Εχουμε όμως ακόμα ένα πρόσθετο αισιόδοξο μήνυμα, το οποίο αποτελεί το πρώτο μικρό αλλά απτό δείγμα επιστροφής επιστημόνων από το εξωτερικό στην Ελλάδα.

Από την πρόσκληση για ερευνητικά έργα μεταδιδακτόρων, δηλαδή νέων επιστημόνων, από τις 1.669 προτάσεις που έχουν υποβληθεί στο ΕΛΙΔΕΚ, περί τις 160 αιτήσεις προέρχονται από Ελληνες επιστήμονες που εργάζονται στο εξωτερικό και θέλουν να επιστρέψουν στην Ελλάδα.

Συνολικά πάνω από 4.000 νέοι επιστήμονες αναμένεται να ωφεληθούν κατά την περίοδο 2017-2019 από τις δράσεις του ΕΛΙΔΕΚ.

Αλλά και για τον ιδιωτικό τομέα έχουν αναληφθεί πρωτοβουλίες προσέλκυσης και απασχόλησης εξειδικευμένων επιστημόνων. Στο σκέλος αυτό η δημιουργία του Υπερταμείου Επιχειρηματικών Συμμετοχών μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Επενδύσεων (EIF), με αρχικό κεφάλαιο 260 εκατομμυρίων ευρώ, υποβοηθά τη δημιουργία νέων καινοτόμων επιχειρήσεων που θα βασίζονται στην αξιοποίηση ερευνητικών αποτελεσμάτων και ιδεών.

Το Υπερταμείο Συμμετοχών περιλαμβάνει τρία Ταμεία: Το Ταμείο «Παράθυρο Καινοτομίας», για τη δημιουργία νέων επιχειρήσεων, το Ταμείο «Πρώιμης Επιχειρηματικότητας», για τη στήριξη επιχειρήσεων στα πρώτα τους βήματα, και το Ταμείο «Ανάπτυξης», για την ωρίμανσή τους. Η προβλεπόμενη δημιουργία αναπτυξιακής τράπεζας θα στηρίξει αυτό το εγχείρημα.

• Τι άλλο θα κάνετε με τον ιδιωτικό τομέα;

Εκτός από τη στήριξη δημιουργίας και ανάπτυξης καινοτόμων επιχειρήσεων, έχουν σχεδιαστεί πρωτοβουλίες για την απορρόφηση νέων επιστημόνων στον ιδιωτικό τομέα.

Οι πρωτοβουλίες αυτές εστιάζονται στον εμπλουτισμό τμημάτων έρευνας και ανάπτυξης σε ελληνικές καινοτόμες επιχειρήσεις και όπου δεν υπάρχουν αυτές, σε Κέντρα Δεξιοτήτων που θα δημιουργηθούν και θα παίζουν τον ρόλο τμημάτων έρευνας και ανάπτυξης για συστάδες μικρών θεματικών επιχειρήσεων, οι οποίες δεν μπορούν από μόνες τους λόγω του μικρού τους μεγέθους να λειτουργήσουν αυτοδύναμα τμήματα έρευνας και ανάπτυξης.

Για παράδειγμα, η δημιουργία Κέντρων Δεξιοτήτων για παροχή εξειδικευμένων ερευνητικών υπηρεσιών και επιστημονικής υποστήριξης στα οινοποιεία μιας ευρύτερης γεωγραφικής περιοχής αναμένεται να βοηθήσει την τυποποίηση, πιστοποίηση και βελτίωση των σχετικών προϊόντων, προσθέτοντας αξία σε αυτά.

Φιλοδοξία μας είναι με τις παραπάνω δράσεις να δημιουργηθεί ένα νέο αναπτυξιακό πρότυπο για τη χώρα με βάση την Οικονομία της Γνώσης, που θα συντρέχει και θα στέκεται δίπλα στους πυλώνες του πρωτογενούς τομέα, της ναυτιλίας και του τουρισμού.

ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
Αλλάζει ριζικά ο χάρτης της ανώτατης εκπαίδευσης
Κατατέθηκε στη Βουλή το σχέδιο νόμου για τις συνέργειες των Πανεπιστημίων Θεσσαλίας, Στερεάς Ελλάδας, Γεωπονικού, ΕΚΠΑ και των ΤΕΙ της περιοχής. Παρά τον θόρυβο που προκλήθηκε κατά τη διαβούλευση –που,...
Αλλάζει ριζικά ο χάρτης της ανώτατης εκπαίδευσης
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
«Ενεση» 49 εκατ. ευρώ από το ΕΣΠΑ στη ναυτική εκπαίδευση
Ενίσχυση της ναυτικής εκπαίδευσης στην Ελλάδα επιφέρει η ένταξη στο ΕΣΠΑ 2014-2020 τριών προγραμμάτων της Διεύθυνσης Εκπαίδευσης Ναυτικών του υπουργείου Ναυτιλίας. Τα τρία αυτά σημαντικά προγράμματα, που...
«Ενεση» 49 εκατ. ευρώ από το ΕΣΠΑ στη ναυτική εκπαίδευση
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Σε καθεστώς ασφυξίας το πανεπιστημιακό βιβλίο
Αλυτο παραμένει το ζήτημα των πληρωμών στον κλάδο των εκδοτών πανεπιστημιακών συγγραμμάτων, με ορατό πλέον τον κίνδυνο να μη διανεμηθούν βιβλία στους φοιτητές των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων την ερχόμενη χρονιά....
Σε καθεστώς ασφυξίας το πανεπιστημιακό βιβλίο
ΕΠΙΣΤΗΜΗ
Ημερίδα για την Οικονομία της Γνώσης στο Ηράκλειο
Ολοκληρωμένη πρόταση για τη χρηματοδότηση της έρευνας και της καινοτομίας προς την κατεύθυνση της οικοδόμησης της Οικονομίας της Γνώσης παρουσίασε στο Ηράκλειο ο αν. υπουργός Καινοτομίας και Ερευνας, Κώστας...
Ημερίδα για την Οικονομία της Γνώσης στο Ηράκλειο
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Με «όπλο» την Παιδεία η «σωτηρία» του Μενιδίου
​Eνα σύνθετο πλέγμα άμεσων και μεσοπρόθεσμων μέτρων με στόχο την αλλαγή των συνθηκών της καθημερινότητας στην περιοχή του Μενιδίου και, ειδικότερα, την αντιμετώπιση πολλών κοινωνικών προβλημάτων και την...
Με «όπλο» την Παιδεία η «σωτηρία» του Μενιδίου
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Ακάλυπτες οι ιδιωτικές τράπεζες βλαστοκυττάρων
Το «κανόνι» που βάρεσε η Stem Health δεν ήταν κεραυνός εν αιθρία. Οι νόμοι και οδηγίες φαίνεται ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν εφαρμόστηκαν ποτέ, με τις εταιρείες να μην έχουν καν άδεια λειτουργίας. Η...
Ακάλυπτες οι ιδιωτικές τράπεζες βλαστοκυττάρων

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας