Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ψίθυροι... στο Πρώτο Νεκροταφείο

«Εθνος, άνθρωποι, αίσθημα, γλώσσα, χρόνος» είναι η θεματολογία των ψιθύρων, διάρκειας 9.438 ωρών, που ακούγονται στο Α’ Νεκροταφείο και σε άλλα 14 σημεία της Αθήνας

Ψίθυροι... στο Πρώτο Νεκροταφείο

  • A-
  • A+

«Οι νεκροί δεν λένε ιστορίες» σύμφωνα με παλιό αγγλοσαξονικό ρητό. Ή μήπως λένε; Στο Α’ Νεκροταφείο εδώ και μερικές μέρες η δράση της documenta 14 με τίτλο Whispering Campaign (ελληνιστί: Καμπάνια των Ψιθύρων), με ηχογραφημένη ομιλία, ψιθύρους ή, κατά ορισμένους, «ρόγχους» που αναπαράγονται από ηχοσύστημα στο πρώην κυλικείο του κοιμητηρίου, προσπαθεί να απαντήσει στο ερώτημα.

Ποικίλες οι αντιδράσεις, όχι ακριβώς αρνητικές, αλλά στο ύφος τού «τι θέλει να πει ο ποιητής», από Ελληνες και τουρίστες, με κάποιους ανυποψίαστους να παίρνουν και την... τρομάρα τους, καθώς ναι μεν οι ψίθυροι δεν ακούγονται -ευτυχώς- ανάμεσα στα μνήματα, αλλά είναι σχετικά κοντά στα ψυγεία, με αποτέλεσμα να μπορεί να ανατριχιάσει κάποιος που δεν γνωρίζει τι ακριβώς γίνεται.

Είναι ένα από τα πρώτα καλοκαιρινά απογεύματα της χρονιάς και στο Α’ Νεκροταφείο, που όπως μάθαμε επισκέπτονται αρκετοί τουρίστες και βρίσκεται πολύ ψηλά στους διαδικτυακούς τουριστικούς οδηγούς, επικρατεί αρκετή ησυχία.

Ενα σημαδάκι με το «14» οδηγεί τους πιο μυημένους εντός του πρώην κυλικείου όπου θα ακούσουν αργόσυρτους ψιθύρους ή φωνές, με άλλους να καταλαβαίνουν το νόημα και άλλους όχι ή να το απορρίπτουν, γιατί η τέχνη παραμένει πάντα ένα καθαρά υποκειμενικό θέμα.

Πρώτο συναντάμε τον Μάρκο: «Ε, είναι λίγο υπερβολικό αυτό, τι να πούμε. Πάντως και τις αντιδράσεις τις θεωρώ ακραίες. Στο A’ Νεκροταφείο είναι όλη η ιστορία της Ελλάδας και έρχονται πολλοί τουρίστες», μας είπε.

Λίγο μετά έρχεται και ο Τζον από το Οχάιο των ΗΠΑ, που παραπονιέται γιατί δεν μπορεί να καταλάβει τους ψιθύρους, έργο του συμπατριώτη του, Αφροαμερικανού καλλιτέχνη William Pope L. Εκείνη την ώρα ήταν στα ελληνικά, αλλά ακούγονται επίσης στα αγγλικά και τα γερμανικά. «Δεν μου κάνει κακή εντύπωση πάντως. Ο θάνατος είναι κομμάτι της ζωής. Το βρήκα ενδιαφέρον. Δεν ξέρω βέβαια πώς θα αντιδρούσαν όλες οι θρησκευτικές ομάδες που έχουμε εάν αυτό συνέβαινε στις ΗΠΑ», σχολιάζει.

Ακολουθεί μια απαραίτητη περιήγηση στον χώρο του νεκροταφείου για να επιβεβαιώσουμε ότι... δεν ακούγονται αλλού ψίθυροι, όπως και για να καταγράψουμε αντιδράσεις.

Συναντάμε ένα ζευγάρι Γερμανών τουριστών που θαυμάζει, τι άλλο, την Κοιμωμένη του Γιαννούλη Χαλεπά. «Δεν έχω πρόβλημα με τον χώρο αλλά με το περιεχόμενο. Αυτοί οι ψίθυροι δεν μου είπαν τίποτα. Δεν προσβάλλει την ψυχή μου, αλλά δεν μου άρεσε καλλιτεχνικά. Θα προτιμούσα να είναι κάτι πιο συγκεκριμένο», ακούμε από τον 60άρη Καρλ Κρίστιαν και η σύζυγός του φαίνεται να συμφωνεί.

«Πάω στο θέατρο να δω μια παράσταση, πάω στο γήπεδο να δω μια ντρίμπλα, αυτό δεν το κατάλαβα. Δεν διαφωνώ με τον χώρο, αλλά με την εκστρατεία των ψιθύρων ως νόημα. Το θεωρώ σαχλαμάρα για να το πω ήπια. Δεν έχουν υπάρξει μεγάλες αντιδράσεις από τον κόσμο. Ο χώρος ήταν το παλιό κυλικείο του νεκροταφείου. Εμείς δεν είχαμε κάποια ενημέρωση. Πάντως ήρθαν αρκετοί τουρίστες. Ευτυχώς που δεν είναι μέσα στους τάφους, να πάθει κάνας ηλικιωμένος συγκοπή», μας είπε εργαζόμενος στον χώρο του νεκροταφείου.

«Πήρε την τρομάρα της ζωής του»

Στη συνέχεια, μας διηγήθηκε μια ιστορία που θυμίζει το ανέκδοτο με το πανωφόρι στο νεκροταφείο, το οποίο είναι τόσο παλιό που στην αρχική του εκδοχή ο πρωταγωνιστής φορούσε φουστανέλα, όπως κάποιοι πρωτεργάτες της Επανάστασης που θυμόμαστε βλέποντας τα κομψοτεχνήματα του Α’ Νεκροταφείου:

«Ενας συνάδελφος πήγαινε βράδυ στον χώρο των ψυγείων και ακούγοντας τους... ψιθύρους πήρε την τρομάρα της ζωής του. Μετά τον ενημερώσαμε για την έκθεση... Οχι, του είπαν, δεν σηκώθηκε πεθαμένος, έναν ηχητικό μηχανισμό έχουν βάλει». Το... ανέκδοτο επιβεβαιώσαμε και από δεύτερο άτομο.

«Το κυλικείο καλύτερα θα ήταν να λειτουργήσει. Ο δήμος χάνει χιλιάδες ευρώ. Αυτά τα θεωρώ βλακείες, δεν με ενδιαφέρει να πάω να το παρακολουθήσω. Ο κόσμος που έχει τον πόνο του αδιαφορεί νομίζω. Να δούμε πώς θα προχωρήσει και το θέμα με την καύση, εμείς πάμε αρκετό κόσμο στη Σόφια. Αυτό ίσως έπρεπε να απασχολήσει περισσότερο τον δήμο. Ακόμα και μια ταφή να κάνουμε, έχω αρκετή γραφειοκρατία», μας είπε ιδιοκτήτης γραφείου τελετών κοντά στο Α’ Νεκροταφείο.

Τι λένε ο δήμος και οι διοργανωτές

Επικοινωνήσαμε με στελέχη του Δήμου Αθηναίων, που παραχώρησε την άδεια για να φιλοξενηθεί το καλλιτεχνικό δρώμενο εντός του κυλικείου του ιστορικού νεκροταφείου: «Ο Δήμος Αθηναίων δεν διοργανώνει την documenta, τη φιλοξενεί. Δεν θα παρενέβαινε ποτέ στην ελευθερία έκφρασης οποιουδήποτε καλλιτέχνη. Στην 60χρονη πορεία της η documenta, όπως και κάθε μεγάλη διοργάνωση σύγχρονης τέχνης, προκαλεί συζητήσεις και αντιπαραθέσεις στις οποίες συνήθως πρωταγωνιστούν υπερσυντηρητικοί κύκλοι. Το Α’ Νεκροταφείο της Αθήνας αποτελεί Μνημείο Πολιτιστικής Κληρονομιάς που προστατεύεται από την UNESCO και από πολλούς καλλιτέχνες αντιμετωπίζεται ως σύγχρονη γλυπτοθήκη», ήταν η απάντηση που λάβαμε.

Απευθυνθήκαμε, τέλος, στο γραφείο Τύπου της documenta στην Ελλάδα, που μας παρείχε λεπτομερή περιγραφή της καμπάνιας των ψιθύρων:

«Τα σημεία εγκατάστασης αυτών των μεγαφώνων είναι δημόσιοι χώροι, ιδιαίτερης σημασίας για την ταυτότητα της πόλης. Το ηχητικό υλικό που μεταδίδεται είναι προηχογραφημένο και βασίζεται σε κείμενα που έχει γράψει ο ίδιος ο καλλιτέχνης. [...] Εχοντας μελετήσει σε βάθος την ιστορία ηγετικών φυσιογνωμιών του αρχαίου και του σύγχρονου κόσμου κι έχοντας συναντηθεί με διαφορετικούς ανθρώπους στην Ελλάδα και τη Γερμανία, ο καλλιτέχνης έχει συλλέξει και έχει επαναδιατυπώσει τις ιστορίες τους, προσθέτοντάς τους μια διάσταση αμιγώς ποιητική, μέσα από το προσωπικό του καλλιτεχνικό ιδίωμα», μας επισήμαναν μεταξύ άλλων.

 

ΚΟΙΝΩΝΙΑ
ΚΕΘΕΑ: 24ωρη απεργία και κινητοποιήσεις σε Αθήνα-Θεσσαλονίκη
Σε 24ωρη απεργία και συγκεντρώσεις σε Αθήνα - Θεσσαλονίκη προχωρούν σήμερα οι εργαζόμενοι στο ΚΕΘΕΑ με αίτημα την υπογραφή συλλογικής σύμβασης και την εκπόνηση κανονισμού εργασίας που θα καλύπτει το σύνολο των...
ΚΕΘΕΑ: 24ωρη απεργία και κινητοποιήσεις σε Αθήνα-Θεσσαλονίκη
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Ενα βήμα μπροστά πάντα η τέχνη
Στη λήθη της μνήμης επιχειρεί να επέμβει ο Οργανισμός Συλλογικής Διαχείρισης και Προστασίας των Δικαιωμάτων Κινηματογραφικών Εργων ΕΡΜΕΙΑΣ ΣΥΝ.ΠΕ., διοργανώνοντας το Φεστιβάλ Αντιναζιστικού-Αντιφασιστικού...
Ενα βήμα μπροστά πάντα η τέχνη
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Η γειτονιά που μαθαίνει
Την περασμένη εβδομάδα το Μετς μεταμορφώθηκε σε μια «γειτονιά που μαθαίνει», στις επταήμερες εκδηλώσεις του Συλλόγου «Αρδηττός». Εκατοντάδες κάτοικοι και επισκέπτες συμμετείχαν σε απροσδόκητα παντρέματα τέχνης...
Η γειτονιά που μαθαίνει
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
«Χέβι μέταλ» η κόντρα ΓΣΕΕ - ΠΑΜΕ
Οχι απλά σε σκληρό ροκ αλλά σε χέβι μέταλ παραπέμπει η αντιπαράθεση ανάμεσα στο ΠΑΜΕ και τη ΓΣΕΕ δύο ημέρες πριν από τη διεξαγωγή του επαναληπτικού συνεδρίου της Συνομοσπονδίας σε ξενοδοχείο της Ρόδου (στις...
«Χέβι μέταλ» η κόντρα ΓΣΕΕ - ΠΑΜΕ
ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Στερνή πικρή γεύση από τα γλυκά Karavan
Ενας μικρός παράδεισος σε λίγα τετραγωνικά για όσους αγαπούσαν τα ανατολίτικαγλυκά ήταν τα καταστήματα Karavan. Η γνωστή αλυσίδα, με παρουσία άνω των 30 ετών, βάζει τίτλους τέλους. Στα 5 εναπομείναντα...
Στερνή πικρή γεύση από τα γλυκά Karavan

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας